ဦးဖုိးလတ္ (၁၂၅၈ - ၁၃၂၇)

ဦးဖုိးလတ္ကုိ ဳကည့္ဴမင္တုိင္ တဘက္ကမ္း ေအး႟ၾာတၾင္ ၁၂၅၈ ခုႎႀစ္တၾင္ ဖၾားဴမင္သည္။

ဦးဖုိးလတ္သည္ ကၾယ္လၾန္သူ အမဵႂိးသား ပညာဝန္ ဦးဖုိးကဵားႎႀင့္ အလၾန္ ခင္မင္ရင္းႎႀီး႓ပီး ဴမန္မာ စာေပႎႀင့္ ဴမန္မာမႁကုိ ေကဵာင္းသားဘဝ ကတည္းက အထူး လုိက္စားခဲ့သူ ဴဖစ္ေလသည္။ ၁၉၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္ ေကဵာင္းသား သပိတ္႒ကီး ေပၞလာေသာ အခၝ ဦးဖုိးလတ္၊ ဦးဖုိးကဵား၊ ဦးဴမင့္ေဆၾ (ေနရႀင္နယ္) တုိႚသည္ ဂဵပ္ဆင္ ေကာလိပ္ဘက္မႀ ေကဵာင္းသား ေခၝင္းေဆာင္မဵား ဴဖစ္ဳကသည္။ ဦးဖုိးလတ္သည္ သပိတ္ေမႀာက္ ေကာင္စီတၾင္ ဒုတိယ ဥကၠႉ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ ခဲ့ေလသည္။ ထုိသုိႚ သပိတ္႒ကီးကုိ အေဳကာင္းဴပႂ၍ အမဵႂိးသား ေကဵာင္းမဵား ေပၞေပၝက္ ခဲ့ေလသည္။ အမဵႂိးသား ေကဵာင္းမဵားကုိ စတင္ တည္ေထာင္သူ ေလးဦးတၾင္ တဦး အပၝအဝင္ ဴဖစ္ေလသည္။

ထုိႚဴပင္ ပထမဦးဆုံး အမဵႂိးသားေကဵာင္း၏ ပထမ ဦးဆုံးေသာ ေကဵာင္းအုပ္လည္း ဴဖစ္ခဲ့ေပသည္။ ဦးဖုိလတ္သည္ ရန္ကုန္ အမဵႂိးသားေကဵာင္းတၾင္ ေကဵာင္းအုပ္ လုပ္႓ပီးေနာက္ မအူပင္၊ ေညာင္ေလးပင္ ႓မိႂႚမဵားရႀိ အမဵႂိးသား ေကဵာင္းမဵားတၾင္ ေကဵာင္းအုပ္ လုပ္ေနစဥ္ ဘီေအ စာေမးပၾဲကုိ အလၾတ္ပညာသင္ အေနဴဖင့္ ဝင္ေရာက္ ေဴဖဆုိရာ ေအာင္ဴမင္ခဲ့သည္။ ထုိႚေနာက္ ဘီစီအက္(စ္) ဴမန္မာႎုိင္ငံ ဝန္ထမ္း စာေမးပၾဲကုိ ဝင္ေရာက္ ေဴဖဆုိရာ ဒုတိယ အဆင့္ဴဖင့္ ေအာင္ဴမင္ခဲ့သည္။ အစုိးရဘက္တၾင္ ဝင္ေရာက္ အမႁထမ္းရာ ႓မိႂႚအုပ္၊ ဝန္ေထာက္၊ အေရးပုိင္၊ ႌၿန္ဳကားေရးဝန္၊ အတၾင္းဝန္ စသည္ဴဖင့္ ရာထူး အဆင့္ဆင့္ တုိးဴမၟင့္ ခန္ထားဴခင္း ခံခဲ့ရေလသည္။

ဦးဖုိးလတ္သည္ အရာရႀိ အလုပ္ဴဖင့္ လုပ္ကိုင္ ေနရေသာ္လည္း ဂုဏ္၊ ပကာသန ထားတတ္သူ တေယာက္ မဟုတ္ေပ။ သူႚမႀာ ရည္႟ၾယ္ခဵက္ တခု ရႀိသည္။ ယင္းရည္႟ၾယ္ခဵက္ကား ဴမန္မာ စာေပႎႀင့္ ဴမန္မာမႁကုိ လုိက္စားကာ အကဵႂိးေဆာင္လုိဴခင္း ဴဖစ္ေပသည္။

အစုိးရ အလုပ္တာဝန္ မဵားဴပားေနသည့္ ဳကားမႀပင္ သူ ဝၝသနာ ပၝေသာ သုေတသန လုပ္ငန္းမဵားကို အပင္ပန္းခံ ရႀာေဖၾ႓ပီး ရရႀိေသာ သုေတသန ရႀာေဖၾခဵက္မဵားကုိ မဂၢဇင္းမဵားတၾင္ ေဆာင္းပၝးအဴဖစ္ ေရးသား တင္ဴပခဲ့ေလသည္။ ဂႎၩေလာက မဂၢဇင္းတၾင္ ဦးဖုိးလတ္၏ ေဆာင္းပၝး အမဵားအဴပားကုိ ေတၾႚဴမင္ရေလသည္။ ထုိႚဴပင္ စာအုပ္ စာတမ္းမဵားႎႀင့္ ကဵမ္းမဵား ေရးသား ဴပႂစု၍လည္း တင္ဴပ ခဲ့ေပေသးသည္။

ေကဵာင္းသား ဘဝက သင္အံ ေလ့ကဵက္ ခဲ့ရေသာ ‘သီခဵင္းပေဒသာ’ စာအုပ္မႀာ ဦးဖုိးလတ္ စုေဆာင္း စီစဥ္ခဲ့ေသာ စာအုပ္ဴဖစ္သည္။ ထုိႚဴပင္ ‘ေနာက္ေတၾႚ ေရႀးသီခဵင္း႒ကီးမဵား’ မႀာလည္း ဦးဖုိးလတ္ စုေဆာင္း ထုတ္ေဝေသာ စာအုပ္ ဴဖစ္သည္။ ယင္းစာအုပ္တၾင္ က႗န္ေတာ္တုိႚ မေတၾႚ၊ မဴမင္၊ မဖတ္႟ႁရေသးေသာ သီခဵင္း႒ကီး ၃၅ ပုဒ္ကုိလည္း ေတၾႚဴမင္ရေပသည္။ ဦးဖုိးလတ္ ေကဵာက္ဆည္၌ အလုပ္ဝတၨရားႎႀင့္ ရႀိစဥ္ သူ၏ သုေတသန ဴပႂစု ရႀာေဖၾရာမႀ ဘုန္းေတာ္႒ကီးေကဵာင္း ပိဋိကတ္တုိက္ စာေပထဲမႀ ေတၾႚဴမင္ ရရႀိခဲ့ဴခင္း ဴဖစ္ေပသည္။

ဦးဖိုးလတ္သည္ သထုံ၌ အေရးပုိင္ ဘဝႎႀင့္ ‘ဓမၳပဒ’ ကဵမ္းကုိ ဴမန္မာဴပန္ဆုိ ထုတ္ေဝ ခဲ့ေသးသည္။ အတၾင္းဝန္ ဘဝ၌ ရႀိစဥ္ကလည္း ‘အာေသာက ေကဵာက္စာ’ ကုိ ဴမန္မာဴပန္ဆုိ ထုတ္ေဝ ခဲ့ေသးသည္။ ဴမန္မာစာ စာလုံးေပၝင္း သတ္ပုံကုိ ရဲဝံ့စၾာ ဦးစၾာ ဦးေဆာင္ ေရးသားခဲ့သူလည္း ဴဖစ္သည္။

ဦးဖုိးလတ္သည္ ယဥ္ေကဵးမႁ ဌာန အတၾင္းဝန္ဘဝမႀ အ႓ငိမ္းစား ယူခဲ့႓ပီးေနာက္ သုေတသန လုပ္ငန္းရပ္မဵားကုိ မနားမေန ႒ကိႂးစား လုပ္ေဆာင္ကာ ‘ဴမန္မာအစ ဘယ္ကလဲ’ စာအုပ္ကုိ ေရးသား႓ပီး ‘ဴမန္မာ ေဝၝဟာရ ဇာစ္ဴမစ္ရႀာ ကဵမ္းသုံးေစာင္’၊ ‘ေရႀးခတ္ ဴမန္မာ ရာဇဝင္ႎႀင့္ ယဥ္ေကဵးမႁ သုေတသနကဵမ္း’ မဵားလည္း ေရးသား ဴပႂစု႓ပီး ဴဖစ္သည္ဟု သိရသည္။

ဦးဖုိးလတ္သည္ သုေတသန ဴပႂခဵက္မဵားကုိ ထပ္မံ ရႀာေဖၾေနရာမႀ ၁၃၂၇ ခုႎႀစ္၊ ဳသဂုတ္လ ၃၀ တၾင္ ကၾယ္လၾန္ခဲ့ေလသည္။

ဦးဖုိးလတ္ ဴပႂစု ေရးသားခဲ့ေသာ စာအုပ္မဵားမႀာ ဴမန္မာအမည္မဵား၊ ဴမန္မာေနႚႎႀင့္ ႎႀစ္အမည္မဵား၊ ဴမန္မာစကား အဖၾင့္ကဵမ္း သုံးတၾဲ၊ မႎုႍပဋိသေႎၭ၊ ကမၳ၊ ေဇာတိဘုံ၊ ေဒဝႉာန္ဘုံ၊ ဴမန္မာအစ ဘယ္ကလဲ စသည္တုိႚပင္ ဴဖစ္ေလသည္။ ။