ႎုိင္ငံေရးဴဖင့္ ထင္ရႀားေသာ ဦးစုိးသိမ္း

ဦးစုိးသိမ္းသည္ ဴမန္မာ သကၠရာဇ္ ၁၂၄၇ ခု (ခရစ္ သကၠရာဇ္ ၁၈၈၅) ခုႎႀစ္၊ သီတင္းက႗တ္လတၾင္ ေရနံေခဵာင္း႓မိႂႚ၌ အဘ ဦးေအာင္ဴမတ္ အမိ ေဒၞေမတုိႛမႀ ဖၾားဴမင္သည္။ ဦးစုိးသိမ္း၏ မိဘမဵားမႀာ တၾင္းစားမဵႂိး႟ုိးမဵား ဴဖစ္ဳကသည္။ ေမာင္စုိးသိမ္း ၅ ႎႀစ္သား အ႟ၾယ္ခန္ႛတၾင္ ေရနံေခဵာင္း႓မိႂႚ ဝက္ခဵႂပ္ ဆရာေတာ္ထံတၾင္ ၆ ႎႀစ္ခန္ႛမ႖ ပညာ သင္ဳကားခဲ့သည္။ ၁၂၅၉ ခုႎႀစ္မႀ ၁၂၆၅ ခုႎႀစ္အထိ ဴပည္႓မိႂႚ အထက္တန္းေကဵာင္း၌ ပညာ သင္ဳကားခဲ့သည္။ ၁၂၆၆ ခုႎႀစ္မႀ ၁၂၆၈ ခုႎႀစ္အထိ မႎၩေလး႓မိႂႚ စိန္ႛပီတာ အထက္တန္းေကဵာင္း၌ ပညာ သင္ဳကားခဲ့သည္။ ႎႀစ္ေကဵာင္းလုံး၌ အဂႆလိပ္ဴမန္မာ ႎႀစဘာသာတုိႛကုိ သင္ဳကားခဲ့သည္။ ထုိႛေနာက္ ၁၂၆၉ ခုႎႀစ္တၾင္ ေရနံေခဵာင္း႓မိႂႚသုိႛ ဴပန္လာ႓ပီးလ႖င္ ဘီအုိစီ ကုမၯဏီတၾင္ အလုပ္လုပ္သည္။

ကုိစုိးသိမ္းသည္ ၁၂၄၇ ခုႎႀစ္ (၁၉၁၂ ခု) တၾင္ ဂဵပန္ႎုိင္ငံသုိႛ ပညာ သင္ယူရန္ သၾားေရာက္ခဲ့သည္။ ဂဵပန္ႎုိင္ငံတၾင္ ပညာ သင္ယူေနစဥ္ ဆရာေတာ္ ဦးဥတၨမႎႀင့္ ေတၾႚရႀိသဴဖင့္ ဦးဥတၨမ၏ အားေပး တုိက္တၾန္း ကူညီမႁေဳကာင့္ ဂဵပန္ႎုိင္ငံတၾင္ ၃ ႎႀစ္ဳကာမ႖ ပညာ သင္ယူသည္။

ထုိေနာက္တဖန္ ဦးစုိးသိမ္းသည္ အေမရိကန္ ဴပည္ေထာင္စု ကာလီဖုိးနီးယားဴပည္နယ္ ဆန္ဖရန္စစၤကုိ႓မိႂႚသုိႛ သၾာေရာက္႓ပီး ပညာ သင္ယူသည္။ ထုိမႀတဖန္ ေလာစ္အိန္ဂဵလ္လိစ္႓မိႂႚရႀိ အေနာက္တုိင္း ေကာလိပ္၌ လည္းေကာင္း၊ စတန္းဖုိႛ႓မိႂႚရႀိ စတန္းဖုိႛ တကၠသုိလ္၌ လည္းေကာင္း ပညာ သင္ယူဴပန္ရာ သတၨႂတၾင္း လုပ္ငန္းဆုိင္ရာ ဘူမိေဗဒ ပညာရပ္တၾင္ မဟာဝိဇၦာဘၾဲႚကုိ ရရႀိခဲ့သည္။

ဤသုိႛ ပညာသင္ဳကားေန႓ပီး ေဒသႎၩ ရဗဟုသုတ အလုိႛငႀာ မကၠဆီကုိႎုိင္ငံ၊ ကေနဒၝႎုိင္ငံ၊ ဟာဝုိင္းယန္ က႗န္းစု၏ ႓မိႂႚေတာ္ ဟုိႎုိလူလူ စသည္မဵားသုိႛ လည္းေကာင္း၊ အဂႆလန္၊ စေကာ့တလန္၏ အုိင္ယာလန္၊ ဴပင္သစ္၊ ဂဵာမနီ၊ အီတလီ၊ ေဟာ္လန္၊ ဆၾစ္ဇာလန္၊ ဘယ္လဂဵီယန္ စသည့္ ႎုိင္ငံမဵားသုိႛ လည္းေကာင္း၊ အီဂဵစ္၊ အိႎၬိယ၊ သီဟုိဠ္ (သီရီလကႆာ)၊ တ႟ုတ္၊ ယုိဒယား၊ မလာယုက႗န္းဆၾယ္ စသည့္ အာရႀတုိက္ ႎုိင္ငံမဵားသုိႛ လည္းေကာင္း အႎႀံႛအဴပား လႀည့္လည္ခဲ့ေလသည္။ ၁၂၈၄ ခုႎႀစ္ (၁၉၂၂) ခုႎႀစ္ခန္ႛတၾင္ ဴမန္မာဴပည္သုိႛ ဴပန္ေရာက္ရႀိ ခဲ့ေလသည္။

ဦးစုိးသိမ္းသည္ ႎုိင္ငံဴခား တုိင္းဴပည္မဵားသုိႛ အႎႀံႛအဴပား သၾားလာ လည္ပတ္ ခဲ့ေသာ္လည္း မဵႂိး႟ုိး ဇာတိမာန္ မေပဵာက္ေသာ ပုဂၢႂိလ္ ဴဖစ္သည္။ မဵႂိးခဵစ္စိတ္ ထက္သန္သူလည္း ဴဖစ္သည္။ မဵႂိးခဵစ္စိတ္ ထက္သန္သည့္ အေလ႖ာက္ ဴမန္မာဴပည္သုိႛ ဴပန္ေရာက္သည့္ အခၝ ပင္နီအကဵႈကုိ အ႓မဲလုိပင္ ဝတ္ေလ့ရႀိသည္။ မဵားေသာအားဴဖင့္ ေခၝင္းေပၝင္းအစား ပင္နီဦးထုပ္ကုိ ေဆာင္းေလ့ရႀိသည္။ တုိင္းရင္းဴဖစ္ ပစၤည္း အားေပးေသာ အေနဴဖင့္ ထမင္းစားရာ၌ပင္ ယၾန္းပန္းကန္ႎႀင့္ စားသည္ဟူ၍ လည္းေကာင္း၊ သူ၏အိမ္ကုိ မုိးရာသီ၌ပင္ ထန္း႟ၾက္ကုိ စႎႀစ္တကဵ ဴဖတ္လႀီး၍ မုိးသည္ဟူ၍ လည္းေကာင္း ဦးစုိးသိမ္းႎႀင့္ သိက႗မ္းသူတုိႛက အမႀတ္တရ ေဴပာဆုိဳကသည္။

ဦးစုိးသိမ္းသည္ ႎုိင္ငံဴခားမႀ ဴပန္ေရာက္လာ႓ပီးေသာ အခၝ ၁၂၈၄ ခု၊ ၁၂၈၅ ခုႎႀစ္ ေလာက္တၾင္ ေရနံေခဵာင္း ဆရာေတာ္ ဦးေတဇိႎၬ ေကဵာင္းတၾင္ စက္မႁလက္မႁ ပညာေကဵာင္း တခု ဖၾင္လႀစ္သည္။ ေကဵာင္းသူ ေကဵာင္းသား လူငယ္ လူ႟ၾယ္ ၈၀၀ ေကဵာ္တုိႛကို ကုိယ္တုိင္ ဳကပ္မတ္၍ ေကဵာင္းအုပ္႒ကီး အဴဖစ္ဴဖင့္ ပညာ သင္ဳကားေပးသည္။

သကၠရာဇ္ ၁၂၈၆ (၁၉၂၃ - ၂၄) ခုႎႀစ္ေလာက္တၾင္ အမဵိႂးသား ပညာေရး ေကာင္စီသည္ ဴမန္မာႎုိင္ငံရႀိ အမဵႂိးသား ေကဵာင္းမဵားအတၾက္ အစုိးရ အေထာက္အပံ့ ခံယူဴခင္း မဴပႂသင့္ဟု ဆုံးဴဖတ္ခဲ့သည္။ ထုိအခၝ ဦးစုိးသိမ္းသည္ အေထာက္အပံ့ မယူဴခင္း ဟူေသာ အေဳကာင္းဴပခဵက္ဴဖင့္ အမဵႂိးသား ပညာေရး ဘုတ္အဖၾဲႚကုိ တည္ေထာင္ရာ၌ ပၝဝင္ အားေပးခဲ့သည္။ ဤသည္မႀာ ဦးစုိးသိမ္းသည္ ႎုိင္ငံေရး နယ္ထဲသုိႛ ကုိယ္ထိလက္ေရာက္ ဝင္ေရာက္ လာေစရန္ ဖိတ္ေခၞဴခင္း တရပ္ပင္ ဴဖစ္သည္။

ဤကဲ့သုိႛ အမဵႂိးသား ပညာေရး အဖၾဲႚတၾင္ ေဆာင္႟ၾက္ေနဆဲ ဦးစုိးသိမ္းသည္ ဂဵီစီဘီေအ (ဴမန္မာႎုိင္ငံလုံး ဆုိင္ရာ ဴမန္မာ အသင္းခဵႂပ္႒ကီး) အသင္းတၾင္ အေရးပၝ အရာေရာက္သူတုိႛႎႀင့္ အဆက္အသၾယ္ ဴပႂသည္။ သူ၏ ႟ုိးသားမႁေဳကာင့္ အမဵား၏ ယုံဳကည္ ေလးစားဴခင္းကုိ ခံရသည္။ ထုိအတၾင္း ဦးခဵစ္လႁိင္၏ ဂဵီစီဘီေအ သည္ ၁၂၈၆ ခုႎႀစ္တၾင္ ၂ ဴခမ္း ကၾဲေလသည္။ ဤသုိႛ ၂ ဴခမ္း ကၾဲေသာအခၝ ဦးစုိးသိမ္းကုိ ဳကည္ညိႂသူတုိႛက ဦးစုိးသိမ္းအား ဂဵီစီဘီေအ အသင္း၏ ဥကၠႉ အဴဖစ္ တင္ေဴမၟာက္ရန္ စီစဥ္ဳကသည္။ ေ႟ၿဘုိ႓မိႂႚတၾင္ ၁၂၈၇ ခု၊ နယုန္လဴပည့္ေကဵာ္ ၁၁ ရက္ေနႛတၾင္ စတင္ ကဵင္းပေသာ (၁၂) ႒ကိမ္ေဴမာက္ ဂဵီစီဘီေအ အသင္း အစည္းအေဝး၌ ဦးစုိးသိမ္းအား ဥကၠႉ႒ကီး အဴဖစ္ တင္ေဴမၟာက္ဳကသည္။ 'သမၳတ ဦးခဵစ္လႁိင္' ဟု ေခၞတၾင္ေသာ အစဥ္အလာတုိင္း 'သမၳတ ဦးစုိးသိမ္း' ဟု အမည္တၾင္လာသည္။

သမၳတ ဦးစုိးသိမ္း အဴဖစ္ဴဖင့္ ဂဵီစီဘီေအတၾင္ ေဆာင္႟ၾက္ လာခဲ့သည္မႀာ ၁၂၉၁ ခု၊ တန္ခူးလဆန္း ၁ဝ ရက္ေနႛမႀ ၁၃ ရက္ေနႛမဵားတၾင္ ေတာင္ငူ႓မိႂႚ၌ ကဵင္းပေသာ ႎႀစ္ပတ္လည္အစီးအေဝး႒ကီးထိ ဴဖစ္သည္။ ဦးစုိးသိမ္းသည္ ႎုိင္ငံေရးကုိ သူ၏ အဴမင္အတုိင္း တည့္မတ္ ေဴဖာင့္မႀန္စၾာ လုပ္ေဆာင္သူ ဴဖစ္သည္။ ႟ုိးသားသူ ေဴဖာင့္မတ္သူဟု ေကဵာ္ဳကားသည္။ ဝံသာႎု ေခၝင္းေဆာင္႒ကီးပီပီ ဆင္းရဲသားမဵားႎႀင့္ ေရာ႕ပမ္းတတည္း ဆက္ဆံသည္။ ဟိတ္ဟန္မပၝ ႟ုိး႟ုိးဆက္ဆံမႁကုိသာ အစဥ္ ဴပေလ့ရႀိသည္။ အစုိးရႎႀင့္ မဆက္ဆံဘဲ ႎုိင္ငံေရး ေဆာင္႟ၾက္ရန္ ဟူေသာ ဝၝဒကုိ ထားရႀိသည္။ ထုိႛေဳကာင့္ပင္ ၁၂၈၈ ခုႎႀစ္ (၁၅) ႒ကိမ္ေဴမာက္ မင္းဘူး ကၾန္ဖရင့္ အထိ ဦးစုိးသိမ္း၌ ေနာက္လုိက္ အင္အား မဵားခဲ့သည္။

ဦးစုိးသိမ္းသည္ ထုိသုိႛ ေနာက္လုိက္အင္အား မဵားလာေသာ္လည္း ေနာက္ပုိင္းသုိႛ ေရာက္လာေသာ အခၝ ႎုိင္ငံေရး၌ ဦးစုိးသိမ္းသည္ အဳကမ္းဖက္ေသာ စနစ္ကုိ လက္ကုိင္ဴပႂသည္ဟု အမဵားက စၾပ္စၾဲ လာဳကေလသည္။ ဤသုိႛ စၾပ္စၾဲခံရဴခင္းမႀာ သူႛတၾင္ အေဳကာင္းရႀိသည္။ အေဳကာင္းမႀာ ဆရာစံ ေခၝင္းေဆာင္ေသာ သာယာဝတီ ေဟာ္လႀန္ေရးသမားမဵားတၾင္ ဆရာစံႎႀင့္တကၾ ေနာက္လုိက္ ေနာက္ပၝ အမဵားအဴပားသည္ ဦးစုိးသိမ္း၏ ဂဵီစီဘီေအ အသင္းဝင္မဵားသာ အဴဖစ္မဵားေသာေဳကာင့္တည္း။

ဆရာစံသည္ ခရစ္သကၠရာဇ္ ၁၉၃၀ ဴပည့္ႎႀစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ ၂၃ ရက္ေနႛတၾင္ ႓ဗိတိသ႖ အစုိးရကုိ ေတာ္လႀန္ ဴခားနားသည္။ ၁၉၃၁ ခု၊ ႎုိ၀င္ဘာလ ၂၉ ရက္ေနႛ၌ ေသဒဏ္ အဴပစ္ေပးဴခင္း ခံရသည္။ ထုိစဥ္အခၝက ေတာ္လႀန္ေရးသမားမဵားကုိ အလၾန္တရာမႀ ခဵႂိးႎႀိမ္လုိေသာ ႓ဗိတိသ႖ အစုိးရသည္ ယင္းတုိႛ၏ မႀတ္တမ္း အရပ္ရပ္တၾင္ လည္းေကာင္း၊ ႟ုံးတင္ စၾဲဆုိေသာ အမႁတၾဲတုိႛတၾင္ လည္းေကာင္း၊ ဦးစုိးသိမ္းသည္ အဳကမ္းဖက္ စနစ္ဴဖင့္ ေတာ္လႀန္ေရးသမားမဵားကုိ လႁံႛေဆာ္ခဲ့သည္ဟု အခုိင္အမာ စၾပ္စၾဲႎုိင္ဴခင္း မရႀိခဲ့ေခဵ။ ေတာ္လႀန္ေရးသမားမဵား စီရင္ေနေသာ တခဵိန္လုံးတၾင္ အစုိးရသည္ ဦးစုိးသိမ္းအား ေတာ္လႀန္ေရးသမားမဵား ကိစၤႎႀင့္ စပ္လဵဥ္း၍ ဖမ္းဆီးဴခင္းလည္း မဴပႂခဲ့ေခဵ။

ထုိမ႖သာ မကေသး ဘိလပ္တၾင္ ကဵင္းပေသာ ဴမန္မာဴပည္အတၾက္ မဵက္ႎႀာစုံညီ အစည္းအေဝးကုိ ၁၉၃၁ ခု၊ ဒီဇင္ဘာလ ၃၁ ရက္ေနႛ၌ သာယာဝတီ ဦးပု ေဆၾးေႎၾးေသာ စကားရပ္မဵား အရမႀာလည္း ဦးစုိးသိမ္းသည္ ဆရာစံႎႀင့္ မည္သုိႛမ႖ ပတ္သက္ဴခင္း မရႀိသည္ကုိ ေတၾႚရသည္။ သာယာဝတီ ဦးပု၏ ေဴပာစကား အရမႀာ ဆရာစံသည္ ဦးစုိးသိမ္း ဂဵီစီဘီေအမႀ ထၾက္၍ ထုိ ဂဵီစီဘီေအ မသိဘဲ လ႖ႂိႚဝႀက္ေသာ အသင္းတုိႛကုိ သူႛအလုိေလ႖ာက္ တိတ္တဆိတ္ တည္ေထာင္ေဳကာင္း ကုိယ္တုိင္ ႟ုံးတၾင္ ေဴဖာင့္ဆုိ ဝန္ခံခဲ့သည္။

ဤအခဵက္တုိႛေဳကာင့္ သက္ဆုိင္ရာ အာဏာပုိင္တုိႛသည္ သာယာဝတီ ေတာ္လႀန္ေရးသမားမဵား ထဲတၾင္ ဦးစုိးသိမ္းအား ပၝဝင္သည္ဟု မစၾပ္စၾဲႎုိင္ဘဲ ရႀိခဲ့သည္။ ထုိႛေဳကာင့္လည္း ဴမန္မာႎုိင္ငံေရး ရာဇဝင္ကုိ ေရးသားသူ ဦးဘခုိင္က 'ဦးစုိးသိမ္းကဲ့သုိႛ ႎုိင္ငံဴခားေရာက္သူ ေခၝင္းေဆာင္တေယာက္သည္ လက္ခဵည္းသက္သက္ ဴမန္မာအား စစ္ေသနတ္ကုိ အသုံးဴပႂသည့္ အစုိးရကုိ အဳကမ္းဖက္၍ တုိက္ခုိက္ရန္ တုိက္တၾန္းသည္ ဆုိသည္မႀာ ဟုတ္ႎုိင္မည္ မထင္' ဟု မႀတ္ခဵက္ခဵဴခင္းပင္ ဴဖစ္တန္ရာသည္။ ဥိစုိးသိမ္းႎႀင့္ အတူ လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဖက္ ဴဖစ္သူတုိႛကလည္း ဦးစုိးသိမ္း ဂဵီစီဘီေအကုိ အစုိးရက မတရား အသင္းဟု ေဳကညာ ခဲ့ေသာ္လည္း ဘိလပ္၌ ဴမန္မာမဵက္ႎႀာစုံ အစည္အေဝးတၾင္ ဴမန္မာ ေခၝင္းေဆာင္တုိႛက ရႀင္းဴပလုိက္ေသာ အခၝ မတရား အသင္းဟု ေဳကညာဴခင္းမႀ ကင္းလၾတ္သည္ဟု ဆုိစမႀတ္ ဴပႂဳကသည္။

မည္သုိႛေသာ အေဳကာင္း အရပ္ရပ္ေဳကာင့္ ဴဖစ္ေစ၊ အထက္ ေဖာ္ဴပခဲ့သည့္ ေတာင္ငူ႓မိႂႚ၌ ကဵင္းပေသာ ဂဵီစီဘီေအ ကၾန္ဖရင့္၌ ဆရာေတာ္ အခဵႂိႚႎႀင့္ လူအခဵႂိႚတုိႛက ထုိကၾန္ဖရင့္၌ တင္သၾင္းေသာ အခၾန္ မေပးေရးႎႀင့္ အာဏာဖီဆန္ေရး အဆုိတုိႛမႀာ အစုိးရကုိ ေတာ္လႀန္ရန္ အဆုိမဵား ဴဖစ္သည္ဟု ယူဆကာ ဦးစုိးသိမ္းအား ေထာက္ခံဴခင္း မဴပႂဘဲ ေနခဲ့ဳကသည္။ ယင္းမႀပင္ ဦးစုကုိ ဥကၠႉအဴဖစ္ ေ႟ၾးေကာက္ တင္ေဴမၟာက္ လုိက္ဳကသည္။ ဦးစုလည္း 'သမၳတ ဦးစု' ဴဖစ္လာသည္။ ဤတၾင္ ဦးစုိးသိမ္း ဂဵီစီဘီေအႎႀင့္ ဦးစု ဂဵီစီဘီေအ ဟူ၍ ႎႀစ္ဴခမ္း ကၾဲဴပန္သည္။ ထုိေခတ္ ႎုိင္ငံေရးေဳကာင့္ ကၾဲဳကသည္မႀာ ဦးခဵစ္လႁိင္ ဂဵီစီဘီေအမႀ ဦးစုိးသိမ္း ဂဵီစီဘီေအ၊ ဦးစု ဂဵီစီဘီေအ အကၾဲအားဴဖင့္ ၃ ကၾဲ ကၾဲသၾားသည္။

ထုိႛေနာက္ ၁၂၉၂ ခုႎႀစ္တၾင္ ဴမန္မာဴပည္ကုိ အိႎၬိယဴပည္မႀ ခၾဲထုတ္ရန္ ႓ဗိတိသ႖ အစုိးရတုိႛက ဆုံးဴဖတ္ လိုက္ေလသည္။ ဤအခၝ ဴမန္မာႎုိင္ငံေရးတၾင္ အိႎၬိယႎႀင့္ ခၾဲေရး တၾဲေရး ဴပႍနာ ဝင္ေရာက္ လာေတာ့သည္။ ထုိအခၝ ဦးစုိးသိမ္းသည္ ႎုိင္ငံေရး နယ္ပယ္မႀ အနားယူကာ ေနထုိင္လဵက္ ရႀိသည္။ ထိုႚေနာက္တၾင္ကား ဦးစုိးသိမ္း၏ ႎုိင္ငံေရး ေဆာင္႟ၾက္ခဵက္တုိႛသည္ မႀတ္တမ္း တင္ေလာက္ေအာင္ မရႀိေတာ့ေခဵ။

ဦးစုိးသိမ္းႎႀင့္ ပၝရမီ ဴဖည့္ဖက္ ဇနီးမႀာ ဴပည္႓မိႂႚသူ ေဒၞေသာ့ ဴဖစ္သည္။ ေဒၞေသာ့သည္ ဦးစုိးသိမ္းႎႀင့္ တကယ့္ ပၝရမီဴဖည့္ဖက္ အမဵႂိးသမီး ဴဖစ္သည္။ ငယ္စဥ္ကပင္ ဦးစုိးသိမ္းႎႀင့္ အတူတကၾ ဂဵပန္ႎုိင္ငံသုိႛ လုိက္ပၝလဵက္ ပညာ သင္ဳကားခဲ့သည္။ ပညာ သင္ဳကား႓ပီး ၎တုိႛ ႎႀစ္ဦးသည္ ဇနီးေမာင္ႎႀံ အဴဖစ္ဴဖင့္ ႎုိင္ငံဴခား အရပ္ရပ္သုိႛ အတူအကၾ ေရာက္ခဲ့ဳကသည္။ သားသမီးကား တေယာက္မ႖ ထၾန္းကားဴခင္း မရႀိေခဵ။ ဦးစုိးသိမ္းသည္ သကၠရာဇ္ ၁၃၀၆ ခု (၁၉၄၄ ခုႎႀစ္) တၾင္ ရန္ကုန္႓မိႂႚ၌ ကၾယ္လၾန္သည္။ ၎၏ ဇနီး ေဒၞေသာ့သည္ ရန္ကုန္႓မိႂႚ၌ပင္ ၁၃၀၇ ခုႎႀစ္၌ ကၾယ္လၾန္ရႀာသည္။ ဇနီးေမာင္ႎႀံ တႎႀစ္႓ပီး တႎႀစ္ ကၾယ္လၾန္ဳကသည္။