ပထမဆုံး ဴမန္မာႎုိင္ငံ သမၳတ႒ကီး စဝ္ေ႟ၿသုိက္

ပထမဆုံးေသာ ဴမန္မာႎုိင္ငံ သမၳတ႒ကီး စဝ္ေရၿသုိက္သည္ ဴမန္မာ သကၠရာဇ္ ၁၂၅၇ ခုႎႀစ္ (ခရစ္ ၁၈၉၆ ခုႎႀစ္) တၾင္ နတ္႟ၾာစံ ဖခမည္းေတာ္ ေညာင္ေ႟ၿေစာ္ဘၾာ႒ကီး ဆာ စပ္ေမာင္ႎႀင့္ မယ္ေတာ္ မဟာေဒဝီတုိႛမႀ ဖၾားဴမင္ေသာ သားဴဖစ္သည္။

ငယ္စဥ္က ေတာင္႒ကီး႓မႂိႚရႀိ ရႀမ္းေစာ္ဘၾားမဵား ေကဵာင္းတၾင္ ပညာ သင္ဳကားခဲ့သည္။ ပထမ ကမာၲစစ္ အတၾင္း ဘားမာ႟ုိင္ဖယ္ အဂႆလိပ္ စစ္တပ္တၾင္ ၀င္ေရာက္ အမႁထမ္း ခဲ့သည္။ ဴမန္မာဴပည္ ပထမ ေကဵာင္းသား သပိတ္ အစပဵႂိးေသာ ၁၉၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္မႀ ၁၉၂၃ ခုႎႀစ္ အတၾင္း ဴမန္မာႎုိင္ငံ အေရႀႚေဴမာက္ နယ္ဴခားေဒသ၌ ဴမန္မာအရာရႀိ တာဝန္ခံ အဴဖစ္ ခန္ႛအပ္ဴခင္း ခံရသည္။ ၁၉၂၉ ခုႎႀစ္တၾင္ ဖခမည္းေတာ္ ေစာ္ဘၾား႒ကီး ဆာစဝ္ေမာင္ ကံေတာ္ကုန္ေသာ အခၝ ေညာင္ေ႟ၿ ေစာ္ဘၾား အဴဖစ္ အ႟ုိက္အရာ ခံယူသည္။ ထုိအခၝ စဝ္ေ႟ၿသုိက္၏ သက္ေတာ္မႀာ ၃၃ ႎႀစ္ အ႟ၾယ္ ရႀိ႓ပီ ဴဖစ္သည္။

ေညာင္ေ႟ၿေစာ္ဘၾား စဝ္ေရၾသုိက္သည္ ၁၉၃၇ ခုႎႀစ္၊ ဇၾန္လတၾင္ သိႎၮီေဴမာက္ပုိင္း ေစာ္ဘၾာ႒ကီး၏ သမီး (သိႎၮီေစာ္ဘၾား စဝ္ဟုန္ဖ) (ကၾယ္လၾန္) ၏ ႎႀမ စဝ္ဟိန္းခမ္းႎႀင့္ လက္ထပ္ခဲ့သည္။ ပထမ ကမာၲစစ္႒ကီး ႓ပီးေသာ အခၝ စဝ္ေ႟ၿသုိက္သည္ စစ္မႁထမ္း အဴဖစ္ အနား ယူခဲ့သည္။ သုိႛေသာ္ ၁၉၃၉ ခုႎႀစ္တၾင္ ဒုတိယ ကမာၲစစ္႒ကီး ဴဖစ္ရန္ စစ္ရိပ္ စစ္ေငၾႚမဵား တက္လာေသာ အခၝ စစ္မႁထမ္းရန္ ဴပန္ေခၞဴခင္း ခံရဴပန္သည္။

၁၉၄၅ ခုႎႀစ္တၾင္ ဒုတိယကမာၲ စစ္႒ကီး ႓ပီးဆုံးေသာ အခၝ ႓ဗိတိသ႖ နယ္ခဵဲႚ အရင္းရႀင္ အဂႆလိပ္ လက္ေအာက္မႀ လၾတ္ေဴမာက္ရန္ ဗုိလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္းတုိႛႎႀင့္ အတူ တုိင္ရင္းသား စည္လုံး ညီႌၾတ္ေရးကုိ ပၝဝင္ ဆင္ႎၿဲခဲ့သည္။ ပင္လုံ စာခဵႂပ္႒ကီး ဴဖစ္ေဴမာက္ေရးကုိလည္း လုံးပမ္းခဲ့သည္။ ၁၉၄၇ ခုႎႀစ္၊ ဇၾန္လ ၁ ရက္ေနႛတၾင္ ဴမန္မာႎုိင္ငံကုိ တုိင္းဴပည္ဴပႂ လၿတ္ေတာ္ ဖၾင့္လႀစ္ေသာ အခၝ စဝ္ေ႟ၿသုိက္အား ဥကၠႉ အဴဖစ္ တညီတႌၾတ္တည္း တင္ေဴမၟာက္ဴခင္း ခံရသည္။

ေညာင္ေ႟ၿ ေစာ္ဘၾား႒ကီး စဝ္ေ႟ၿသုိက္သည္ ၁၉၄၈ ခုႎႀစ္၊ ဇန္နဝၝရီလ ၄ ရက္ေနႛတၾင္ လၾတ္လပ္ေရး ရေသာအခၝ ဴပည္ေထာင္စု တုိင္းရင္းသား ထဲမႀ ပထမ ဆုံးေသာ ဴမန္မာႎုိင္ငံ သမၳတ႒ကီး အဴဖစ္ တင္ေဴမၟာက္ဴခင္း ခံရသည္။ ၁၉၅၂ ခုႎႀစ္၊ မတ္လ ၁၂ ရက္ေနႛတၾင္ သမၳတ သက္တမ္း ကုန္ဆုံးေသာ အခၝ လူမဵႂိးစု လၿတ္ေတာ္ နာယက႒ကီး အဴဖစ္ ေ႟ၾးခဵယ္ တင္ေဴမၟာက္ဴခင္း ခံရဴပန္သည္။ ၁၉၅၉ ခုႎႀစ္၊ ဧ႓ပီလ ၂၉ ရက္ေနႛတၾင္ အဴခား နယ္ရႀင္ စဝ္ဖလုံတုိႛႎႀင့္ အတူ ေစာ္ဘၾား ဆုိေသာ အာဏာ စၾန္ႛလၿတ္ခဲ့သည္။

၁၉၆၀ ဴပည့္ႎႀစ္ အထိ လူမဵႂိးစု လၿတ္ေတာ္ နာယက႒ကီး အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့႓ပီး အမဵႂိးဘာသာ သာသနာ ပညာတၾင္ ႒ကႂိးစား အားထုတ္မႁေဳကာင့္ ႎုိင္ငံေတာ္ အစုိးရက စဝ္ေ႟ၿသုိက္အား 'အဂၢမဟာ သေရစည္သူဘၾဲႚ' အဴပင္ 'အဂၢမဟာ သီရိသုဓမၳဘၾဲႚ' ကုိပၝ ခဵီးဴမၟင့္ေတာ္ မႁသည္။ ၁၉၆၂ ခုႎႀစ္၊ မတ္လ ၂ ရက္ေနႛတၾင္ ေတာ္လႀန္ေရး ေကာင္စီ အမည္ခံ ဗိုလ္ေနဝင္း ဦးေဆာင္သည့္ စစ္တပ္က ႎိုင္ငံေတာ္ အာဏာအရပ္ရပ္ကို သိမ္းပိုက္စဥ္ အခၝ မိမိ ေနအိမ္ဝင္း အတၾင္းတၾင္ပင္ သားငယ္ စဝ္မီမီသိုက္ ပစ္သတ္ သတ္ဴဖတ္သၾားဴခင္း ခံခဲ့ရသည္။ ႎိုင္ငံေတာ္ သမၳတ႒ကီးေဟာင္း စဝ္ေ႟ၿသုိက္လည္း ဖမ္းဆီး ထိန္းသိမ္းဴခင္း ခံခဲ့ရသည္။

ထုိႎႀစ္ ႎုိဝင္ဘာလ ၂၁ ရက္ေနႛ အသက္ ၆၆ ႎႀစ္ အ႟ၾယ္တၾင္ ကၾယ္လၾန္ အနိစၤ ေရာက္သၾားရႀာသည္။ သမၳတ႒ကီးေဟာင္း စဝ္ေ႟ၿသုိက္ ကၾယ္လၾန္ေသာ အခၝ မဟာေဒဝီ စင္ဟိန္ခမ္းႎႀင့္ သားေတာ္ သမီးေတာ္ ရႀစ္ေယာက္ ထၾန္းကား ကဵန္ရစ္ခဲ့သည္။