ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး ဗထူး (ခရစ္ ၁၉၄၅ လၾန္)

ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး ဗထူးသည္ ထားဝယ္ခ႟ိုင္ ေလာင္းလံု႓မိႂႚနယ္ အပိုင္ ေလသၾန္းခံ႟ၾာ ဇာတိဴဖစ္၍ ဦးဖိုးထၾန္းႎႀင့္ ေဒၞစိန္ဴမရင္ တုိႚ၏ သားေထၾး ဴဖစ္သည္။ မိဘမဵားမႀာ လယ္သမား အမဵိႂးအႎၾယ္မဵား ဴဖစ္သည္။

ငယ္စဥ္က ထားဝယ္႓မိႂႚ အစိုးရ အထက္တန္းေကဵာင္းတၾင္ သတၨမတန္း အထိ ပညာသင္ဳကား ခဲ့႓ပီးေနာက္ အႉမတန္းသိုႚ ေရာက္ေသာအခၝ အလုပ္ လုပ္လိုသဴဖင့္ ေကဵာင္းမႀ ထၾက္ခဲ့သည္။ မိဘမဵားႎႀင့္ မိတ္ေဆၾ သူငယ္ခဵင္းမဵားက ေကဵာင္းဆက္ေနရန္ ေဖဵာင္းဖဵေသာ္လည္း မရ၍ လက္ေလ႖ာ့ခဲ့ရ၏။ သူ၏ မိဘမဵားႎႀင့္ ခင္မင္ရင္းႎႀီးသည့္ ဟိန္းဒၝး သတၨတၾင္း (ဟိန္းဒၝးမိုင္း) မႀ အိုဗာစီယာခဵႂပ္ ဦးလၾန္းပင္၏ အကူအညီဴဖင့္ ဟိန္းဒၝးမိုင္းတၾင္ အလုပ္ရခဲ့သည္။ ဗိုလ္ဗထူး၏ ႟ိုးသား ေဴဖာင့္မတ္ဴခင္း၊ လံုႛလ ဝီရိယ ရႀိဴခင္း၊ ေပၝင္းသင္း ဆက္ဆံမႁ ေကာင္းဴခင္း၊ ေခၝင္းေဆာင္မႁ ေကာင္းဴခင္းတုိႛေဳကာင့္ အလုပ္ဝင္႓ပီး၍ မဳကာမီပင္ မန္ေနဂဵာ အဴဖစ္ လၿဲအပ္ဴခင္း ခံရသည္။

မိဘမဵားႎႀင့္ ခင္မင္ ရင္းႎႀီးစၾဲ ရႀိသည့္ ဟိန္းဒၝးမိုင္း အိုဗာဆီယာခဵႂပ္ ဦးလၾန္းပင္၊ ေဒၞစိန္ခဵယ္တုိႛ၏ သမီး မအုန္းတင္ႎႀင့္ ဗိုလ္ဗထူးသည္ ထိမ္းဴမား လက္ထပ္ခဲ့၍ သား႒ကီး ေမာင္ေဖဝင္း၊ သားငယ္ ေမာင္စန္းဝင္းႎႀင့္ သမီး မခင္ဝင္း ဟူ၍ သားသမီး သံုးေယာက္ ထၾန္းကားခဲ့သည္။

ဗိုလ္ဗထူသည္ အလုပ္တၾင္ တုိးတက္မႁ ရရႀိခဲ့ေသာ္လည္း၊ အရင္းရႀင္ လက္ေအာက္က လစားတိုႛ၏ ဘဝကို ခံစား ေတၾႚဳကံႂလာရေသာ အခၝတၾင္ ဆင္းရဲသား အလုပ္သမားတိုႛ အတၾက္ အခၾင့္အေရး ေတာင္းဆိုဴခင္းကို ေရႀႚေဆာင္ေရႀႚ႟ၾက္ ဴပႂလုပ္ေပး၏။ ထုိႛေဳကာင့္ အရင္းရႀင္ သတၨတၾင္း ကုမၯဏီ ပိုင္ရႀင္မဵား၏ အမုန္းခံရကာ ၁၉၄၂ ခုႎႀစ္ ကုန္လုလု အာရႀစစ္ပၾဲ႒ကီးမဵား စတင္ခၝနီး အခဵိန္တၾင္ အလုပ္မႀ ထုတ္ပစ္ဴခင္း ခံရေလသည္။

ဗမာ့ လၾတ္လပ္ေရး တပ္မတာ္ (ဘီအိုင္ေအ) သည္ ဂဵပန္တပ္မဵားႎႀင့္ အတူ ဴမန္မာႎိုင္ငံတၾင္းသိုႚ စတင္ဝင္ေရာက္ လာကာ ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး လကဵ္ာ ဦးစီးေသာ တပ္မ႒ကီးလည္း ထားဝယ္႓မိႂႚကို သိမ္းပိုက္လုိက္ေသာ အခဵိန္တၾင္ ဗိုလ္ဗထူးသည္ ႎႀစ္ဖက္မိဘ၊ ဇနီး သားသမီးမဵားကို သတိမမူႎိုင္ဘဲ ကိန္းေအာင္းလဵက္ ရႀိေသာ မဵိႂးခဵစ္စိတ္ဓာတ္ေဳကာင့္ လၾတ္လပ္ေရး တပ္မေတာ္သိုႛ ဝင္လုိက္၏။ တပ္သား ၁၅ ေယာက္ကို အုပ္ခဵႂပ္ရေသာ သာမာန္ တပ္ဳကပ္ကေလး ရာထူးကို ရသည္။

ဴမန္မာႎိုင္ငံတၾင္းမႀ ႓ဗိတိသ႖တုိႚ ထၾက္ခၾာ သၾား႓ပီးေနာက္ ၁၉၄၂ ခု၊ ဇူလိုင္လ ၂၆ ရက္ေနႛတၾင္ ဗမာ့ လၾတ္လပ္ေရး တပ္မေတာ္ ကို ဖဵက္သိမ္းကာ၊ ဗမာ့ ကာကၾယ္ေရး တပ္မေတာ္ (ဘီဒီေအ) ကို ဖၾဲႚစည္းလိုက္သည္။ အသစ္ ဖၾဲႚစည္းေသာ ဗမာ့ ကာကၾယ္ေရး တပ္မေတာ္ တၾင္ ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္း အား ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး ရာထူးဴဖင့္ စစ္ေသနာပတိ ခန္ႛအပ္၍၊ ဗိုလ္မႀႃး ေအာင္ ၊ ဗိုလ္မႀႃး ရန္ႎိုင္ ၊ ဗိုလ္မႀႃး ေဇယဵ တုိႚအား တပ္ရင္မဵားကို ဦးစီး ေစ႓ပီးလ႖င္၊ တပ္ရင္း ၃ ရင္း ဖၾဲႚခဲ့သည္။ ထုိအခၝတၾင္ ဗိုလ္ဗထူးသည္ ဗိုလ္မႀႃး ရန္ႎိုင္ ဦးစီးသည့္ ပဵဥ္းမနား႓မိႂႚရႀိ ေဴခလဵင္ တပ္ရင္း အမႀတ္ (၂) တပ္ခၾဲ (၃) တၾင္ ဗိုလ္႒ကီး ရာထူးဴဖင့္ တပ္ခၾဲမႀႃး အဴဖစ္ တာဝန္ေပး ခန္ႛအပ္ဴခင္း ခံရေလသည္။

ဗမာ ကာကၾယ္ေရး တပ္မေတာ္ ကို တဴဖည္းဴဖည္း တိုးခဵဲႚဖၾဲႚစည္းခဲ့ရာ စက္မႁ လက္မႁ တပ္ရင္း အမႀတ္ (၁) ကို ပဵဥ္းမနား႓မိႂႚတၾင္ ဖၾဲႚခဲ့သည္။ ဗိုလ္ဗထူးအား ထိုတပ္တၾင္ ေဴပာင္းေ႟ၾႚ ထမ္းေဆာင္ေစ၍၊ ၁၉၄၃ ခုႎႀစ္ ႎႀစ္ဦးပိုင္းေလာက္တၾင္ ထိုတပ္မႀာပင္ တပ္ရင္းမႀႃး အဴဖစ္ တာဝန္ ေပးအပ္ဴခင္း ခံရ႓ပီးလ႖င္ ဗိုလ္မႀႃး အဆင့္အတန္းသိုႛလည္း တုိးတက္ ခန္ႛထားဴခင္း ခံရသည္။ ကသာနယ္၊ အင္းေတာ္နယ္ တဝိုက္ ႓ဗိတိသ႖ ေလထီး တပ္သားမဵား လႁပ္ရႀားမႁ ရႀိေသာအခၝႎႀင့္ အင္ဖား ခဵီတက္ရန္ လမ္းပန္း အဆက္အသၾယ္မဵား လိုအပ္ေသာ အခဵိန္တၾင္ ဗုိလ္မႀႃး ဗထူး၏ စက္မႁ လက္မႁ တပ္ရင္း အမႀတ္ (၁) သည္ လမ္းပန္း ေဖာက္လုပ္ရန္ႎႀင့္ ေလထီးတပ္မဵားႎႀင့္ ရင္ဆုိင္ရန္ ေဴမာက္ပိုင္း စစ္ေဴမဴပင္သိုႚ ထၾက္လာရသည္။ အေနအထိုင္ အစားအေသာက္ ဆင္းရဲဴခင္း၊ ေဆးဝၝး ရိကၡာ ညံ့ဖဵင္းဴခင္း တုိႛေဳကာင့္ ရဲေဘာ္မဵား အဖဵားအနာ ဴဖစ္ပၾား၍ ဒုကၡအမဵိႂးမဵိႂးႎႀင့္ ရင္ဆုိင္ ဳကရေလသည္။ ဗိုလ္မႀႃး ဗထူး ကုိယ္တုိင္လည္း ငႀက္ဖဵားေရာဂၝ စၾဲကပ္ခဲ့ေလသည္။ ဆက္သၾယ္ေရး မရရႀိမႁတုိႛေဳကာင့္ ၁၉၄၃ ခု၊ ဳသဂုတ္လ ၁ ရက္ေနႛတၾင္ ဂဵပန္က ဴမန္မာႎိုင္ငံအား လၾတ္လပ္ေရး ေပးလိုက္သည္ ကိုပင္ ဗိုလ္မႀႃး ဗထူးတိုႚ မသိလုိက္ဟု ဆုိသည္။

၁၉၄၄ ခုႎႀစ္တၾင္ ဗမာ့ တပ္မေတာ္ (လၾတ္လပ္ေရး ရ႓ပီးေနာက္ ဗမာ့ ကာကၾယ္ေရး တပ္မေတာ္ကို ေဴပာင္းထားေသာ အမည္) ကို စစ္တုိင္းမဵား ခၾဲဴခား သက္မႀတ္ကာ အုပ္ခဵႂပ္သည္။ ထုိႎႀစ္ ေမလ ၅ ရက္ေနႛတၾင္ ဗိုလ္မႀႃး ဗထူးအား တုိင္းမႀႃးအဴဖစ္ ခန္ႛအပ္႓ပီးလ႖င္ မႎၩေလးသိုႛ ေ႟ၿႚေဴပာင္းေပးသည္။ မႎၩေလးတိုင္း စစ္နယ္သည္ ေတာင္ဘက္တၾင္ ပဵဥ္းမနား အထိ၊ ေဴမာက္ဘက္တၾင္ တမူး - ကေလးဝ နယ္အထိ ကဵယ္သည္။ တုိင္းအတၾင္းတၾင္ ေဴခလဵင္တပ္ရင္း အမႀတ္ ၁၊ ၃၊ ၄ ႎႀင့္ ၅၊ စက္မႁ လက္မႁ တပ္ရင္း (၁)၊ အေဴမာက္တပ္ႎႀင့္ စက္ေသနတ္႒ကီး တပ္မဵား ရႀိသည္။ ဗိုလ္မႀႃး ဗထူးသည္ မႎၩေလး စစ္တိုင္းမႀႃး အဴဖစ္ အဆက္ဴပတ္ေနသာ တပ္ရင္းမဵားသိုႛ ရိကၡာ၊ ေဆးဝၝးမဵား ပိုႛေပး၏။ အထူးသဴဖင့္ ဂဵပန္ ေတာ္လႀန္ေရး အတၾက္ ဦးစားေပးကာ စီစဥ္ေလသည္။

၁၉၄၅ ခုႎႀစ္၊ ဇန္နဝၝရီလ အတၾင္းတၾင္ ဂဵပန္ကို ေတာ္လႀန္ရန္ ရန္ကုန္႓မိႂႚ၌ လ႖ိႂႚဝႀက္စၾာ ကဵင္းပေသာ ေဆၾးေႎၾးပၾဲသိုႛ ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္း ႎႀင့္ ေတာ္လႀန္ေရး ေကာ္မတီ အဖၾဲႚဝင္တုိႚႎႀင့္ အတူ ဗိုလ္မႀႃး ဗထူး တက္ေရာက္ခဲ့သည္။

၁၉၄၅ ခု ႎႀစ္ဦးပိုင္းတၾင္ မဟာမိတ္ တပ္တုိႛသည္ ဴမန္မာႎိုင္ငံ ေဴမာက္ပိုင္းသိုႛ ဝင္ေရာက္ကာ မႎၩေလး႓မိႂႚသိုႛ ဦးတည္ ခဵီတက္ဳကသည္။ ဗိုလ္မႀႃး ဗထူးသည္ ႎိုင္ငံေရး စည္း႟ံုးမႁ၊ စစ္ေရး အခၾင့္အေရးသာမႁ တုိႛကို ေရႀး႟ႁ၍ မိမိလက္ေအာက္ရႀိ စစ္ကိုင္း၊ မႎၩေလး၊ သီေပၝမႀ တပ္မဵားဴဖင့္ ၁၉၄၅ ခု၊ မတ္လ ၈ ရက္ေနႛတၾင္ ဂဵပန္အား စတင္ ေတာ္လႀန္ တုိက္ခိုက္သည္။ ထုိအခဵိန္တၾင္ ေအာက္ဴမန္မာႎိုင္ငံရႀိ ဗမာ့ တပ္မေတာ္သည္ ဂဵပန္ကို ေတာ္လႀန္ရန္ အေသးစိတ္ စီစဥ္ခဵက္မဵား မ႓ပီးဴပတ္ ေသးသည္ကို ဗိုလ္မႀႃး ဗထူး သိသဴဖင့္ သူ၏ တပ္မဵား ေတာ္လႀန္မႁ အတၾက္ ကဵန္တပ္မဵား ဒုကၡေတၾႚမည္ကို သိရႀိေသာေဳကာင့္ ဂဵပန္ကို ေတာ္လႀန္ တုိက္ခိုက္ေရး အတၾက္ ေဳကညာခဵက္တၾင္ ေဒၝက္တာ ဘေမာ္ႎႀင့္ လည္းေကာင္း၊ ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္းႎႀင့္ လည္းေကာင္း အဆက္အသၾယ္ ဴဖတ္ကာ မိမိ၏ တပ္ကို ဗမာ့ ေတာ္လႀန္ေရး အဖၾဲႚ႒ကီးႎႀင့္ ပူးတၾဲ ေဆာင္႟ၾက္လဵက္ ရႀိေဳကာင္း ေဖာ္ဴပ ေဳကညာ ထားေလသည္။ သိုႛရာတၾင္ ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္း ႎႀင့္ကား နားလည္မႁ ရထား႓ပီး ဴဖစ္သည္။ ထိုသိုႛ ပရိယာယ္ဴဖင့္ ေဳကညာခဵက္ေဳကာင့္လည္း ေအာက္ဴမန္မာႎိုင္ငံရႀိ တပ္အသီးသီးသည္ ၁၉၄၅ ခု၊ မတ္လ ၂၇ ရက္ေနႛတၾင္ ဂဵပန္ ေတာ္လႀန္ရန္ အစီအစဥ္မဵားကို ေအာင္ဴမင္စၾာ ဆက္လက္ လုပ္ေဆာင္ႎိုင္ဴခင္း ဴဖစ္သည္။

ေတာ္လႀန္ေရး စခဵိန္တၾင္ ဗိုလ္မႀႃး ဗထူးႎႀင့္ အနီးကပ္ဆံုး တပ္မဵားမႀာ မံု႟ၾာ၊ စစ္ကိုင္းနယ္ရႀိ ဗိုလ္သိန္ဦး၏ ေလယာဥ္ပဵံပစ္ အေဴမာက္တပ္ခၾဲ၊ မႎၩေလး႓မိႂႚရႀိ ဗိုလ္အာဠာဝက၏ ေလယာဥ္ပဵံပစ္ အေဴမာက္တပ္ခၾဲႎႀင့္ ဴမစ္ငယ္ ေဒသရႀိ ဗိုလ္ရဲေခၝင္၏ ေလယာဥ္ပဵံပစ္ အေဴမာက္တပ္ခၾဲတုိႚ ဴဖစ္သည္။ အမႀန္လက္ေတၾႚ တုိက္ခိုက္သူ ၁၅၀ ခန္ႛႎႀင့္ ေတာ္လႀန္ေရး အင္အားစုမႀာ ရႀစ္ေထာင္ေကဵာ္ ရႀိသည္။

မႎၩေလး႓မိႂႚႎႀင့္ မႎၩေလးနယ္အတၾင္း မဟာမိတ္မဵား မေရာက္မီ ဗိုလ္မႀႃး ဗထူး တပ္မဵားသည္ ဂဵပန္မဵားကို ရႀင္းလင္း ထားႎိုင္ခဲ့သည္။ ဖၾဲႚစည္းထားေသာ ဴပည့္သူႛ ေဴပာက္ကဵားတပ္မဵား အကူအညီဴဖင့္ မဟာမိတ္ တပ္မဵားလည္း ေအာင္ဴမင္စၾာ ခဵီတက္၍ ဂဵပန္တပ္မဵားကို ေခဵမႁန္း ႎိုင္ခဲ့သည္။ ေမ႓မိႂႚကို မဟာမိတ္မဵား သိမ္းပိုက္ရာတၾင္ ဗမာမဵိႂးခဵစ္ ေဴပာက္ကဵားမဵား၏ အကူအညီဴဖင့္ သိမ္းဆည္းႎိုင္ခဲ့ေဳကာင္း မဟာမိတ္တိုႛ၏ သတင္း ထုတ္ဴပန္ခဵက္မဵားတၾင္ ေဖာ္ဴပထားသာည္ကို ေတၾႚရသည္။ ဗိုလ္မႀႃး ဗထူး၏ ထူးခ႗န္စၾာ ေဆာင္႟ၾက္မႁတုိႚေဳကာင့္ ၁၉၄၅ ခု၊ ေမလ ၁ ရက္ေနႛစၾဲပၝ ဴပည္သူႛ လၾတ္လပ္ေရး တပ္မေတာ္ (ဗမာ မဵိႂးခဵစ္ တပ္မေတာ္) အမိန္ႛဴဖင့္ ဗိုလ္မႀႃး အဆင့္မႀ ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး အဆင့္သိုႛ ၂ ဆင့္ တုိးတက္ ေပးလိုက္ေလသည္။ ထုိအမိန္ႛကို ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္း ကိုယ္တုိင္ လက္မႀတ္ ေရးထိုး၍ "မႎၩေလးနယ္တုိင္း တပ္မႀႃး ဗိုလ္မႀႃး ဗထူးအား သူရသတၨိရႀိဴခင္း၊ ထူးဴခားစၾာ ေခၝင္းေဆာင္ႎိုင္ဴခင္း တုိႛအတၾက္ ဗိုလ္မႀႃး အဆင့္အတန္းမႀ ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး အဆင့္အတန္းသိုႛ ၂ ဆင့္ တုိးေပးလိုက္သည္" ဟု ေဖာ္ဴပ ထားေလသည္။

မႎၩေလး႓မိႂႚကို မဟာမိတ္တုိႛ ဴပန္လည္ သိမ္းပိုက္႓ပီးသည့္ေနာက္ ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး ဗထူးသည္ ေကဵာက္ဆည္မႀ တဆင့္ ရႀမ္းဴပည္ေတာင္ပိုင္း ေအာင္ပန္း႓မိႂႚသိုႛ ေရာက္ခဲ့သည္။ ထုိအခဵိန္သည္ မိုးဥတုလည္း ဴဖစ္၍ ရာသီဥတုမႀာလည္း ဳကမ္းလႀသဴဖင့္ ခရီးပန္း၊ လူပန္း ဴဖစ္ခဲ့ရေသာ ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး ဗထူးႎႀင့္တကၾ ရဲေဘာ္တုိႛသည္ ကဵန္းမာေရး ခဵိႂႚတဲ့၍ ဖဵားနာဴခင္းမဵား ဴဖစ္ကုန္၏။ ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး ဗထူးသည္လည္း အင္းေတာ္၊ ကေလးဝ စစ္ေဳကာင္းတိုက္ရင္း စၾဲကပ္ခဲ့ေသာ ငႀက္ဖဵား ေရာဂၝ ဴပန္ေပၞလာေတာ့သည္။ ရႀိသမ႖ ေဆးဝၝးတိုႛဴဖင့္ အစၾမ္းကုန္ ကုစား ဴငားေသာ္လည္း နာလန္ မထူေတာ့ဘဲ ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး ဗထူးသည္ ၁၉၄၅ ခု၊ ဇၾန္လ ၂ ရက္ေနႛ ညဥ့္ ၈ နာရီ ၁၀ မိနစ္ ရႀမ္းဴပည္ေတာင္ပိုင္း ေအာင္ပန္း႓မိႂႚနယ္ ဴမင္းဳကာဒိုး ႟ၾာအနီး 'တယ္လူးစခန္း' ၌ ကၾယ္လၾန္ အနိစၤ ေရာက္သၾားေလသည္။ တယ္လူစခန္းမႀာ ေအာင္ပန္း႓မိႂႚနယ္ ဴမင္းဳကာဒိုး ႟ၾာအနီး အိမ္ေဴခ ၇ အိမ္ခန္ႛသာ ရႀိေသာ ႟ၾာသိမ္ ႟ၾာငယ္ကေလးသာ ဴဖစ္ေပသည္။ ေတာ႒ကိႂ အုံဳကား စစ္မဵက္ႎႀာတုိႛ၌သာ အခဵိန္ ကုန္ခဲ့ရေသာ ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး ဗထူးသည္ ကၾယ္ခဵိန္အထိ သူႛအား ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး အဆင့္သိုႛ တိုးဴမၟင့္ ဂုဏ္ဴပႂေသာ ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္း ၏ အမိန္ႛစာကို မဖတ္လုိက္ရေခဵ။ ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး ဗထူးကား ဗမာ့ လၾတ္လပ္ေရး တပ္မေတာ္တၾင္း ဝင္ေရာက္သည့္ ေနႛမႀ စ၍ ဇနီး၊ သားသမီးမဵားထံသိုႛ တခၝတေခၝက္ သၾားေရာက္ ဳကည့္႟ူရန္ပင္ အခဵိန္ မရေလာက္ေအာင္ တုိင္းဴပည္ႎႀင့္ လူမဵိႂးအတၾက္ တာဝန္မဵားကို ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့ေသာ အာဇာနည္ ပုဂၢိႂလ္႒ကီး တဦးပင္ ဴဖစ္ေလသည္။

ေအာင္ပန္း႓မိႂႚ (ကေလာႎႀင့္ ၅ မိုင္ ကၾာေဝးသည္) တၾင္ ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး ဗထူးႎႀင့္ ရဲေဘာ္မဵား အတၾက္ ေကဵာက္တုိင္တခု စိုက္ထူထားသည္။ အဆုိပၝ ေကဵာက္တုိင္တၾင္ "ဗမာႎိုင္ငံ ရႀမ္းဴပည္ေတာင္ပိုင္း ဖက္ဆစ္ ဂဵပန္ ေတာ္လႀန္ တုိက္ခိုက္ေရးတၾင္ ဦးစီးခဲ့၍၊ ၁၃၀၇ ခု၊ နယုန္လဆုတ္ ၈ ရက္ေနႛ ညဥ့္ ၈ နာရီ ၁၀ မိနစ္ အခဵိန္ တယ္လူး စခန္းတၾင္ ကဵဆံုးရႀာေသာ ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး ကာနယ္ ဗိုလ္ဗထူးႎႀင့္ အထက္ဴမန္မာဴပည္ တုိက္ပၾဲမဵားတၾင္ ကဵဆံုးေသာ သူရဲေကာင္း ရဲေဘာ္ ႎႀစ္ဆယ့္ေဴခာက္ေယာက္" ဟု ကမၯည္း ထိုးထား၏။ ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး ဗထူးအား ခဵီးကဵႃးေသာ အားဴဖင့္ တပ္မေတာ္မႀလည္း "ဗထူးတပ္႓မိႂႚ" ဟူေသာ အမည္ဴဖင့္ တပ္စခန္း႓မိႂႚ တခုကို ရပ္ေစာက္႓မိႂႚ ေဴမာက္ဘက္ တမိုင္ခန္ႛ အကၾာတၾင္ တည္ထားေလသည္။

ဗထူး တပ္႓မိႂႚသည္ ပင္လယ္ ေရမဵက္ႎႀာဴပင္ အထက္ ေပ ၃၀၅၀ အဴမင့္တၾင္ တည္ရႀိ၍၊ ၂၂ စတုရန္းမိုင္ ကဵယ္ဴပန္ႛသည္။ ယခင္က နန္ဟူ႟ၾာပဵက္ဟု ေဴမတိုင္း ေဴမပံုမဵားတၾင္ ေဖာ္ဴပထားေသာ အရပ္ဴဖစ္၏။ လၾယ္ဂံုေခဵာင္းႎႀင့္ ပိန္းေခဵာင္းတိုႛ စုေပၝင္း စီးဆင္းလာေသာ နန္ဟူေခဵာင္းသည္ တပ္႓မိႂႚ အလယ္မႀ ဴဖတ္စီးသၾား႓ပီးလ႖င္ ေဇာ္ဂဵီဴမစ္ႎႀင့္ ပူးေပၝင္းသၾားသည္။ ထုိေခဵာင္းေဴမာင္းမဵားမႀ အပ တပ္႓မိႂႚ ဧရိသာ တခုလံုးသည္ ဴမက္ခင္းမဵား ဖံုးေနေသာ ေတာင္ကုန္းမဵား ဴဖစ္သည္။

တပ္မေတာ္ အရာရႀိမဵား၊ အရာရႀိငယ္မဵား အတၾက္ ေလ့ကဵင့္ေရး ေကဵာင္းမဵားႎႀင့္ တုိက္ခိုက္ေရး ေကဵာင္းမဵား ထားရႀိရန္ လိုလာသဴဖင့္ ေနရာ ေ႟ၾးခဵယ္ခဲ့ရာ၊ ထိုစဥ္က ေဴမာက္ပိုင္းတိုင္း စစ္ဌာနခဵႂပ္ တုိင္းမႀႃး သေရစည္သူ ဗိုလ္မႀႃးခဵႂပ္ ေကဵာ္ေဇာ၊ အမႀတ္ (၄) ေဴခလ႖င္ တပ္မဟာမႀႃး သီရိပဵံခဵီ ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး ေစာဴမင့္ႎႀင့္ ေလ့ကဵင့္ေရး ႌၿန္ဳကားေရးမႀႃး သီရိပဵံခဵီ ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး ေမာင္ေမာင္တုိႛက ယခုေနရာကို ေ႟ၾးခဵယ္ခဲ့႓ပီးလ႖င္ ၁၉၅၃ ခုႎႀစ္၊ ႎိုဝင္ဘာလမႀ အစဴပႂ၍ တပ္႓မိႂႚကို တည္ေဆာက္ခဲ့ေလသည္။

ဗမာ တပ္မေတာ္ အင္ဂဵင္နီယာ တပ္ဖၾဲႚက တပ္႓မိႂႚႎႀင့္ အေဆာက္အအံု တဝက္ခန္ႛကို ေဆာက္လုပ္ခဲ့၍ ကဵန္ အေဆာက္အအံု ေဆာက္လုပ္ေရးကို အင္ဂဵင္နီယာမဵား ဴဖစ္ေသာ ဦးစိုးခ၊ ဗိုလ္႒ကိႂင္၊ မစၤတာ ေခဵာင္ဒရီတုိႛက ေဆာင္႟ၾက္ဳကသည္။

ပထမဦးစၾာ တပ္မေတာ္ (ဳကည္း) တုိက္ခိုက္ေရးေကဵာင္း အတၾက္ အေဆာက္အအံုမဵား ႓ပီးစီး၍၊ ၁၉၄၅ ခု၊ မတ္လ ၁ ရက္ေနႛတၾင္ တုိက္ခိုက္ေရးေကဵာင္း စတင္ စခန္းခဵသည္။ ဆက္လက္၍ စစ္တကၠသိုလ္အတၾက္ အေဆာက္အအုံမဵား ေဆာက္လုပ္႓ပီးစီး သဴဖင့္ ၁၉၅၄ ခုႎႀစ္၊ ဳသဂုတ္လ ၁ ရက္ေနႛတၾင္ စတင္ စခန္းခဵသည္။ ၁၉၅၄ ခု၊ မတ္ ၂၀ ရက္ေနႛတၾင္ တိရစာၥန္ ေမၾးဴမႃေရး တပ္ရင္း တခုကိုလည္း ထားရႀိခဲ့သည္။ တပ္႓မိႂႚ တခုလံုးကို ၁၉၅၄ ခု၊ စက္တင္ဘာ ၃၁ တၾင္ ေဆာင္လုပ္႓ပီးစီး ေလသည္။ ပထမ တပ္႓မိႂႚ၊ ႓မိႂႚနယ္ တပ္မႀႃးကား သီရိပဵံခဵီ ဗိုလ္မႀႃး႒ကီး ေကဵာ္စိုး ဴဖစ္သည္။

၁၉၅၅ ခုႎႀစ္၊ ေဖေဖာ္ဝၝရီလ ၁၄ ရက္ေနႛေတၾင္ စစ္တကၠသိုလ္ႎႀင့္ တပ္မေတာ္ (ဳကည္း) တုိက္ခိုက္ေရးေကဵာင္း ပၝဝင္ေသာ ဗထူး တပ္႓မိႂႚကို ႎိုင္ငံေတာ္ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ ဦးႎု ဖၾင့္လႀစ္ခဲ့သည္။