သပိတ္ေမႀာက္ ေကဵာင္းသားေဟာင္း႒ကီး ဆရာ႒ကီး ဗိုလ္မႀႃး ဖိုးကၾန္း

ဆရာ႒ကီး ဗိုလ္မႀႃးေဟာင္း ဖိုးကၾန္းသည္ ေတာင္ငူ႓မိႂ ့၊ေငၾလံုရပ္ကၾက္ ကၾယ္လၾန္သူ နယ္ဴခား ဝန္ေထာက္႒ကီး အဖ ဦး႒ကီးညိႂ - အမိ ေဒၞႌၾန္ႛတိုႛမႀ ၁၂၅၉ (၁၈၉၇) ခုႎႀစ္တၾင္ ေမၾးဖၾားေသာ သားဴဖစ္သည္။

ဆရာ႒ကီးသည္ ၁၉၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္ ပထမ သပိတ္ေမႀာက္ ေကဵာင္းသား ေခၝင္းေဆာင္ ၁၁ ဦးတၾင္ တဦး အပၝအဝင္ ဴဖစ္သည္။ ေကဵာင္းသား သပိတ္႒ကီးကို ၁၉၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ ၅ ရက္ (တန္ေဆာင္မုန္း လဆုတ္ ၁၀ ရက္) ေနႛက စတင္ သပိတ္ေမႀာက္ခဲ့ရာ ပထမတၾင္ ရန္ကုန္ ေကာလိပ္ႎႀင့္ ယုဒသန္ ေကာလိပ္သာ ဴဖစ္႓ပီး ေနာက္တၾင္ စိန္ေပၝ၊ စိန္ဂၾဵန္း၊ မက္သဒစ္ ဟိုက္စကူး စေသာ ရန္ကုန္ ေကဵာင္းေပၝင္းစံုသိုႛ ကူးစက္ သၾားေလသည္။

ထိုမႀ တဆင့္ ေမာ္လ႓မိႂင္၊ ဴပည္၊ ပုသိမ္၊ ပဲခူး၊ ဟသႆာတ၊ သာယာဝတီ၊ သထံု ၊ပဵဥ္းမနား၊ စစ္ကိုင္း၊ ဴမင္းဴခံ၊ ေ႟ၿေတာင္၊ လက္ပံတန္း၊ ေညာင္တုန္း၊ သံုးခၾ၊ မင္းဘူး၊ ဴမန္ေအာင္ စေသာ ေကဵာင္း ၄၄ ေကဵာင္း ကူးစက္သၾား႓ပီး သပိတ္လက္နက္ဴဖင့္ နယ္ခဵဲႚကို ဆန္ႛကဵင္ ခဲ့ဳကသည္။

ဆရာ႒ကီး ဗိုလ္မႀႃး ဖိုးကၾန္းတိုႛ၏ စတင္ သပိတ္ေမႀာက္ခဲ့ေသာ သပိတ္ လက္နက္ေဳကာင့္ ၁၉၂၁ ခုႎႀစ္၊ ဇန္နဝၝရီလ ႎႀစ္ပတ္လည္ အစီရင္ခံစာတၾင္ ေကဵာင္းသားမဵား သပိတ္ေမႀာက္သည့္ အေရးကို ထိထိေရာက္ေရာက္ မႎႀိမ္နင္းလ႖င္ ဴမန္မာဴပည္သည္ အဂႆလိပ္ လက္ေအာက္မႀ လၾတ္ေဴမာက္သၾားရန္ အေဳကာင္း ရႀိသည္ဟု အစီရင္ခံ ခဲ့ရေလသည္။

နယ္ခဵဲႚ အဂႆလိပ္ အစိုးရကို ပထမဆံုး မဵက္လံုး မဵက္ဆံ ဴပႃးေအာင္ ေခၝင္းေဆာင္မႁ ေပးခဲ့ေသာ ပုဂၢိႂလ္ထူးထဲတၾင္ ဆရာ႒ကီး ဗုိလ္မႀႃးေဟာင္း ဖိုးကၾန္းလည္း ေရႀႚတန္းက တဦး အပၝအဝင္ ဴဖစ္ခဲ့သည္။ ဆရာ႒ကီးတုိႛ စတင္ သပိတ္ေမႀာက္ ခဲ့ေသာေနႛကို အစၾဲဴပႂ၍ တန္ေဆာင္းမုန္း လဆုတ္ ၁၀ ရက္ေနႛသည္ အမဵိႂးသားေနႛ ဴဖစ္ခဲ့သည္။ ဆရာ႒ကီးတိုႛ၏ လုပ္ရပ္မႀ သမိုင္းစဥ္သည္ သားစဥ္ ေဴမးဆက္ အဓၾန္ႛရႀည္ေအာင္ ကဵန္ရစ္ခဲ့သည္။

ဆရာ႒ကီး ဗုိလ္မႀႃး ဖိုးကၾန္းသည္ ဴပည္လံုးကၾဵတ္ သပိတ္႒ကီးတၾင္ အေရးပၝေသာ သပိတ္ေမႀာက္ ေကဵာင္းသား ေခၝင္းေဆာင္ေဟာင္း တဦး ဴဖစ္ခဲ့႓ပီး နယ္ခဵဲႚ ႓ဗိတိသ႖ လက္ထက္တၾင္ ပညာဝန္ ဦးဖိုးကဵား၊ ဦးစိုးဝင္းတိုႛႎႀင့္ အတူ ပညာေရး ေကာင္စီတၾင္ ပညာဝန္ ဦးဖိုးကၾန္း အဴဖစ္ ပၝဝင္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။

ေတာင္ငူ႓မိႂႚတၾင္ တိုႛဗမာ အစည္းအ႟ုံး႒ကီးကို စတင္ တည္ေထာင္ခဲ့သူ ၅ ဦး အနက္ ဆရာ႒ကီး ဦးဖိုးကၾန္းသည္ တဦး အပၝအဝင္ ဴဖစ္ခဲ့သည္။ ဂဵပန္ေခတ္ ဗမာ့ ကာကၾယ္ေရး တပ္မေတာ္ (ဘီဒီေအ) ဖၾဲႚစည္းရာတၾင္ ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္းက ဆရာ႒ကီး ဦးဖိုးကၾန္းအား ေခၞယူ၍ စစ္ဥပေဒ အရာရႀိ တာဝန္ကို ေပးကာ ဗိုလ္႒ကီး အဴဖစ္ ေပးအပ္ဴခင္း ခံရသည္။ ေနာင္တၾင္ ဗိုလ္မႀႃး ရာထူး အဆင့္အထိ တိုးဴမၟင့္ ခန္ႛအပ္ဴခင္း ခံရဴပန္သည္။ မဟာမိတ္တပ္မဵား ဝင္လာ႓ပီးေနာက္ ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္းတိုႛ ကႎၮၮီ စာခဵႂပ္ ခဵႂပ္ရန္ သၾားေသာ အခၝ ဆရာ႒ကီး ဦးဖိုးကၾန္းအား ဗမာ့ တပ္မေတာ္၏ ယာယီ စစ္ေသနာပတိ အဴဖစ္ ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္း၏ တာဝန္ ေပးအပ္ဴခင္းကို ခံခဲ့ရသည့္ ပုဂိၢႂလ္႒ကီး ဴဖစ္သည္။

စစ္႓ပီးဆံုးေသာ အခၝ ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္း ေခၝင္းေဆာင္ေသာ ဴပည္သူႛ ရဲေဘာ္ တပ္ဖၾဲႚတၾင္ ေခၝင္းေဆာင္ တဦး အဴဖစ္ ပၝဝင္ခဲ့႓ပီး၊ ဖဆပလ အဖၾဲႚခဵႂပ္ တၾင္လည္း အလုပ္အမူေဆာင္ လူ႒ကီး အဴဖစ္ ပၝဝင္ခဲ့ေလသည္။ ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္းတိုႛ ကဵဆံုး႓ပီးေနာက္ ဖဆပလ အစိုးရကို ဴပန္လည္ ဖၾဲႚစည္းရာတၾင္ ဆရာ႒ကီး ဦးဖိုးကၾန္းအား ပညာေရး ဝန္႒ကီး ဌာနႎႀင့္ ကဵန္းမာေရး ဌာန ဝန္႒ကီး အဴဖစ္ တာဝန္ယူ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။

ဴမန္မာဴပည္ ကၾန္ဴမႃနစ္မဵား ေတာခိုသၾားေသာ အခၝ ဴပည္သူႛ ရဲေဘာ္၏ ဴပည္တၾင္းစစ္ တားဆီးေရး လုပ္ငန္းကို ေခၝင္းေဆာင္ရင္း ရဲေဘာ္ဴဖႃ အဖၾဲႚႎႀင္ အတူ ေတာခို သၾားရရႀာသည္။ ထိုစဥ္က ဴပည္သူႛ ရဲေဘာ္မႀာ ယာယီ အားဴဖင့္ ရဲေဘာ္ဴဖႃ ရဲေဘာ္ဝၝဟု ႎႀစ္ဴခမ္း ကၾဲသၾာခဲ့သည္။ ရဲေဘာ္ ဴဖႃကို ဆရာ႒ကီး ဦးဖိုးကၾန္း ေခၝင္းေဆာင္႓ပီး၊ ရဲေဘာ္ဝၝကို ဗိုလ္မႀႃး ေအာင္ ဦးစီးခဲ့သည္။

၁၉၅၈ ခုႎႀစ္တၾင္ ဆရာ႒ကီး ဦးဖိုးကၾန္း ေခၝင္းေဆာင္သည့္ ရဲေဘာ္ဴဖႃ အဖၾဲႚသည္ လက္နက္စၾန္ႛ၍ ဥပေဒေဘာင္ အတၾင္း ဝင္ေရာက္ ခဲ့ဳကသည္။ ထိုႎႀစ္ ႎုိဝင္ဘာလ ဴပည္သူႛ ရဲေဘာ္ ကၾန္ဂရက္တၾင္ ပၝတီ ဥကၠႉ အဴဖစ္ တာဝန္ ေပးအပ္ဴခင္း ခံခဲ့ရသည္။

ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္း ဦးစီး တည္ေထာင္ ဖၾဲႚစည္းခဲ့ေသာ ဖဆပလ သည္လည္း တည္႓မဲ ဖဆပလ၊ သန္ႛရႀင္း ဖဆပလဟု ႎႀစ္ဴခမ္း ကၾဲသၾားဴပန္ရာ သန္ႛရႀင္း ဖဆပလသည္ အစိုးရ ဴဖစ္လာခဲ့သည္။ ထိုအခၝ ဆရာ႒ကီး ဦးဖိုးကၾန္းသည္ အတိုက္အခံဘက္မႀ ပမညတ သဘာပတိ အဖၾဲႚဝင္ တဦး အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။

ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေနဝင္း ဦးစီးေသာ ေတာ္လႀန္ေရး အစိုးရ လက္ထက္တၾင္ လမ္းစဥ္ ပၝတီဝင္ တဦး ဴဖစ္လာ႓ပီး၊ ၁၉၆၃ ခုႎႀစ္တၾင္ မီးရထား ဌာန အထူးအရာရႀိ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့ေလသည္။ ၁၉၆၄ ခုႎႀစ္တၾင္ ထိုင္းႎုိင္ငံ ဆိုင္ရာ ဴမန္မာ သံအမတ္႒ကီး အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့႓ပီး၊ ၁၉၆၈ ခုႎႀစ္တၾင္ ဆိုဗီယက္ႎုိင္ငံ ဆိုင္ရာ ဴမန္မာ သံအမတ္႒ကီး အဴဖစ္ ေ႟ၿႚေဴပာင္း ခန္ႛအပ္ဴခင္း ခံရသည္။ ၁၉၆၉ ခုႎႀစ္တၾင္ ဆရာ႒ကီးသည္ ဴပည္ေထာင္စု ရာထူးဝန္ အဖၾဲႚ ဥကၠႉ အဴဖစ္ ခန္ႛအပ္ဴခင္း ခံရဴပန္သည္။

ဆရာ႒ကီးသည္ နယ္ခဵဲႚ အဂႆလိပ္တိုႛကို မေစ့စပ္စတမ္း ဴပန္တိုက္ ခဲ့ဳကသည့္ ပုဂိၢႂလ္႒ကီး ၁၂ ဦး အနက္ ဆရာ႒ကီး ဦးဖိုးကၾန္းမႀာ အထူးဴခားဆံုးေသာ ပုဂိၢႂလ္႒ကီး ဴဖစ္သည္။ ကဵန္ပုဂိၢႂလ္ ၁၁ ဦးသည္ အေဳကာင္း အမဵိႂးမဵိႂးေဳကာင့္ တိုက္ပၾဲစဥ္ တေလ႖ာက္ မပၝဝင္ ႎုိင္ခဲ့ဳကေပ။ ဆရာ႒ကီး ဦးဖိုးကၾန္း တဦးတည္းသာ စစ္႒ကိႂေခတ္ နယ္ခဵဲ ့ ဆန္ႛကဵင္ေရး တိုက္ပၾဲ၊ စစ္႒ကီး အတၾင္း ဖက္ဆစ္ ေတာ္လႀန္ေရး တိုက္ပၾဲ၊ စစ္႓ပီးေခတ္ လၾတ္လပ္ေရး တိုက္ပၾဲႎႀင့္ ေနာက္ဆံုး ဆိုရႀယ္လစ္ လူေနမႁ စနစ္ ထူေထာင္ေရး အထိ ပၝဝင္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့ေသာ ပုဂိၢႂလ္ထူး႒ကီး တဦး ဴဖစ္သည္။

၁၉၇၀ ခုႎႀစ္၊ အႎႀစ္ (၅၀) ေဴမာက္ အမဵိႂးသား ေ႟ၿရတုသဘင္ ကဵင္းပေသာ အခၝ ဆရာ႒ကီးသည္ ေ႟ၿရတုသဘင္ ကဵင္းပေရး ေကာ္မတီ ဥကၠႉ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့႓ပီး၊ ယင္းႎႀစ္ ဇၾန္လ ၈ ရက္ေနႛ ညေန ၄ နာရီ ၂၅ မိနစ္ အခဵိန္ အသက္ ၇၃ ႎႀစ္ အေရာက္တၾင္ ရန္ကုန္႓မိႂ ့ဴပည္သူႛ ေဆး႟ုံ႒ကီး၌ ကၾန္လၾန္ အနိစၤ ေရာက္သၾားရႀာသည္။

ဆရာ႒ကီး ကၾယ္လၾန္သၾားခဵိန္တၾင္ ဆရာ႒ကီး၏ ဇနီး ေဒၞသင္းႎႀင့္ သား ဦးခင္ေမာင္ေအး၊ အရာခံဗိုလ္ ခင္ေမာင္ေလး၊ ေမာင္ခင္ေမာင္ေထၾး၊ သမီး ေဒၞခင္ေမေအး၊ ေဒၞခင္ေမသက္တုိႛ ကဵန္ရစ္ခဲ့သည္။