တိုႛဗမာ အစည္းအ႟ုံး ပထမဆံုး ဥကၠႉ ဴဖစ္သူ သခင္ ဗစိန္

တိုႛဗမာ အစည္းအ႟ုံးတၾင္ ပထမဆံုး ဥကၠႉ ဴဖစ္ခဲ့သူ သခင္ ဗစိန္ကား ခရစ္ႎႀစ္ ၁၉၁၀ ဴပည့္ႎႀစ္ ဇူလိုင္လ ၁၅ ရက္ေနႛ (ေ႟ၿဥဳသ စာအုပ္၌ ၁၉၀၀ ဴပည့္ႎႀစ္ဟုသာ ဴပဆုိ) တၾင္ ဟသႆာတ႓မိႂ ့၌ ဖၾားဴမင္ခဲ့သည္။ ေမာင္ဗစိန္သည္ ဟသႆာတ႓မိႂႚမႀ ၁၀ တန္း ေအာင္႓ပီးေနာက္ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္သိုႛ တက္ေရာက္ ပညာ သင္ဳကားခဲ့သည္။ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္မႀ ဝဇၦာဘၾဲႚ ရရႀိခဲ့သည္။

၁၉၃၀ ဴပည့္ႎႀစ္တၾင္ တကၠသိုလ္ ေကဵာင္သား ဘဝ၌ပင္ ဴမန္မာႎုိင္ငံလံုး ဆိုင္ရာ လူငယ္မဵား အသင္း တည္ေထာင္ရာတၾင္ တဦး အပၝအဝင္ ဴဖစ္ခဲ့သည္။ ယင္းႎႀစ္၌ပင္ သခင္အမည္ ခံယူကာ သခင္ ဗစိန္ အဴဖစ္ ပၝဝင္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။ သခင္ ဗစိန္တိုႛႎႀင့္ အတူ ပထမဆံုး အလုပ္ အမႁေဆာင္မဵားမႀာ (၁) ဆရာတင့္ ႓မိႂႚမေကဵာင္း ဥကၠႉ၊ (၂) ကိုႎု တကၠသိုလ္ ေကဵာင္သား အတၾင္းေရးမႀႃး၊ (၃) ကိုခန္ႛ (ပန္းတေနာ္) တၾဲဖက္အတၾင္းေရးမႀႃး၊ (၄) ကိုစံသိမ္း တကၠသိုလ္ ေကဵာင္သား ေငၾထိန္း၊ (၅) ဆရာ ဟိန္ ႓မိႂႚမေကဵာင္း ဴပန္ဳကားေရးမႀႃး၊ (၆) အမႁေဆာင္မဵား (၁) သခင္ ဘေသာင္း၊ (၂) သခင္ ေလးေမာင္၊ (၃) သခင္ ဗစိန္၊ (၄) ဘတင္၊ (၅) ကိုအုန္း စေသာ တကၠသိုလ္ ေကဵာင္းသားမဵား ဴဖစ္ဳကသည္။

သခင္ ဗစိန္သည္ ၁၉၃၁ ခုႎႀစ္တၾင္ ေရနံေခဵာင္း႓မိႂ ့၌ သခင္ ဘေသာင္းတိုႛႎႀင့္ အတူ ပထမဆံုး တိုႛဗမာ တရားကို ေဟာေဴပာခဲ့သည္။ ၁၉၃၃ ခု၊ ဒီဇင္ဘာလမႀာ ေ႟ၿဘို အေရႀႚပိုင္း မဲဆႎၬနယ္ ဳကားဴဖတ္ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲမႀာ တိုႛဗမာ အစည္းအ႟ုံးမႀ သခင္ ဘေသာင္း ဝင္ေရာက္ အေ႟ၾးခံ႓ပီး၊ ေ႟ၿဘိုနယ္တၾင္ တရားပၾဲမဵား ကဵင္းပေလရာ တုိႛဗမာ ဝၝဒ ဴပန္ႛ႓ပီးလ႖င္ လူသိမဵားလာသည္။ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ ႓ပီသည္ႎႀင့္ တ႓ပိႂင္နက္ တရားေဟာဳကသည့္ သခင္ ဘေသာင္း၊ သခင္ ဗစိန္၊ သခင္ သိန္းေမာင္ႎႀင့္ သခင္ ထၾန္းေ႟ၿတုိႛအား ေ႟ၿဘိုနယ္မႀ ၂၄ နာရီ အတၾင္း ထၾက္ရန္ ေ႟ၿဘို တရားသူ႒ကီးက ႎႀင္မိန္ႛ ထုတ္ဴပန္ေသာ္လည္း၊ မနာခံသဴဖင့္ အဖမ္းခံဳကရသည္။ သခင္ ဘေသာင္း အေနႎႀင့္ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲတၾင္ ႟ႁံးနိမ့္ခဲ့ေသာ္လည္း ဤကဲ့သိုႛ အဖမ္းခံရဴခင္းေဳကာင့္ တိုႛဗမာ အစည္းအ႟ုံး မႀာ ပိုမို ထင္ရႀားလာသည္။

၁၉၃၅ ခုႎႀစ္၊ မတ္လ ၃၀ ရက္ (ဴမန္မာ့ သကၠရာဇ္ ၁၂၆၉ ခုႎႀစ္၊ တေပၝင္းလဴပည့္ေကဵာ္ ၁၂ ရက္) ေနႛတၾင္ တိုႛဗမာ အစည္းအ႟ုံး၏ ပထမဆံုး ဥကၠႉ အဴဖစ္ ေ႟ၿးေကာက္ တင္ေဴမၟာက္ဴခင္း ခံရသည္။ ယင္းအစည္းအ႟ုံး၏ ဗဟို အလုပ္အမႁေဆာင္မဵားမႀာ (၁) သခင္ဗစိန္ ဥကၠႉ၊ (၂) သခင္ ေလးေမာင္ ဒုဥကၠႉ၊ (၃) သခင္ စိန္ေမာင္ အတၾင္းေရးမႀႃး၊ (၄) သခင္ ထၾန္းအုပ္ တၾဲဖက္အတၾင္းေရးမႀႃး၊ (၅) သခင္ ထၾန္းခင္ ေငၾထိန္း၊ (၆) သခင္ ညီ ဴပန္ဳကားေရးမႀႃး၊ (၇) အလုပ္အမူေဆာင္ အဖၾဲႚဝင္မဵားမႀာ (၁) သခင္ ဟန္၊ (၂) သခင္ ထၾန္းေ႟ၿ၊ (၃) သခင္ ဗဗတိုႛ ဴဖစ္ဳကသည္။

သခင္ ဗစိန္သည္ သခင္အမည္ ခံယူကာ ႎုိင္ငံေရးကို ေဴခစံုပစ္ လုပ္ကိုင္ခဲ့၏။ တိုႛဗမာ သတင္း စာေစာင္ကို စတင္ ထုတ္ေဝခဲ့၏။ ၁၉၃၅ ခုႎႀစ္၊ ဇၾန္လတၾင္ အိႎၬိယႎုိင္ငံ ကလကတၨား႓မိႂႚသိုႛ အိႎၬိယ ကၾန္ဂရက္အသင္း လူ႒ကီးမဵားႎႀင့္ ႎုိင္ငံေရး ဴပႍနာ ေဆၾးေႎၾးရန္ သၾားခဲ့သည္။ ဴမန္မာဴပည္ အရပ္ရပ္သိုႛ လႀည့္လည္ကာ ႎုိင္ငံေရး တရားမဵား ေဟာေဴပာခဲ့မႁေဳကာင့္ ေထာင္ ၃ ႒ကိမ္ ကဵခဲ့ဖူး၏။ ထိုစဥ္ သခင္ ဗစိန္သည္ လ႖မ္းလ႖မ္းေတာက္ ႎုိင္ငံေရးသမား တေယာက္ ဴဖစ္ခဲ့၏။

သခင္ ဗစိန္ကား မဵိႂးခဵစ္စိတ္ ဴပင္းထန္သူ ဴဖစ္၏။ ဴမန္မာႎုိင္ငံကို ႓ဗိတိသ႖တိုႛ လက္ေအာက္မႀ လၾက္ေဴမာက္ရန္ လ႖ိႂႚဝႀက္ လုပ္ေဆာင္မႁ ဴပႂခဲ့ေသာသူ တဦး ဴဖစ္သည္။ သူႛနည္း သူႛဟန္ဴဖင့္ ႎုိင္ငံဴခား အကူအညီ ယူရန္ အားထုတ္ လံုးပန္းခဲ့သူလည္း ဴဖစ္သည္။ သူႛ အဖၾဲႚအစည္းမႀ ႎုိင္ငံဴခားသိုႛ လူငယ္မဵား စစ္ပညာ သင္ယူရာတၾင္ အေတာ္မဵားမဵား ပၝဝင္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။

၁၉၄၀ ဴပည့္ႎႀစ္တၾင္ သခင္ ဗစိန္သည္ ႎုိင္ငံကူး လက္မႀတ္ အတုဴဖင့္ ဂဵပန္ဴပည္သိုႛ သၾားရန္ ကုန္းလမ္းခရီးမႀ ႒ကိႂးပမ္းခဲ့ရာ ယိုးဒယား နယ္စပ္အနီး မယု ေတာင္တန္းေပၞတၾင္ အဖမ္းခံ ခဲ့ရသည္။ ဂဵပန္လက္ေအာက္ စစ္အစိုးရ လက္ထက္တၾင္ လမ္းပန္း ဆက္သၾယ္ေရး၊ အလုပ္သမားေရးႎႀင့္ ဆည္ေဴမာင္း တာတမံဌာန ဝန္႒ကီး အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။ ယင္းေနာက္ မန္ခဵႃးကိုး (ကိုးရီးယား) သံအမတ္ အဴဖစ္ ခန္ႛအပ္ဴခင္း ခံရ႓ပီး စင္ကာပူသိုႛ ဴပည္ႎႀင္ဒဏ္ ခံခဲ့ရသည္ဟု ဆိုသည္။

ဒုတိယ ကမာၲစစ္႒ကီး ႓ပီးဆံုးေသာ အခၝ သခင္ ဗစိန္သည္ ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္း ဦးေဆာင္ေသာ ယာယီ အစိုးရ လက္ထက္တၾင္ ဝန္႒ကီး တဦး အဴဖစ္ ပၝဝင္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့႓ပီး၊ ၁၉၄၇ ခုႎႀစ္တၾင္ ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္းတိုႛႎႀင့္ အတူ ေဴခာက္ဦး ကိုယ္စားလႀယ္ အဴဖစ္ ဘိလပ္သိုႛ သၾားေရာက္ခဲ့ရသည္။ သိုႛေသာ္ ယင္းေဆၾးေႎၾးပၾဲ ရလဒ္ အဴဖစ္ တႎႀစ္ အတၾင္း ဴမန္မာႎိုင္ငံကို လံုးဝ လၾတ္လပ္ေရး ေပးေရး အတၾက္ ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္းႎႀင့္ ႓ဗိတိသ႖ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ အက္တလီတိုႛ သေဘာတူ ခဵႂပ္ဆုိဳကေသာ အခၝ၊ ေအာင္ဆန္း - အက္တလီ စာခဵႂပ္ကို ဂဠႂန္ ဦးေစာ (ေနာက္ပိုင္းမႀာ ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္းႎႀင့္ တကၾ ဖဆပလ ဝန္႒ကီးမဵားကို လုပ္ဳကံ သတ္ဴဖတ္ခဲ့သူ၊ အာဇည္ေနႛ အေဳကာင္းကို ဖတ္႟ႁရန္) ႎႀင့္ အတူ ကန္ႛကၾက္ခဲ့သည္။

ထိုႛေဳကာင့္ တႎႀစ္ အတၾင္း ဴမန္မာႎိုင္ငံသည္ လၾတ္လပ္ေရး ရယူႎိုင္ေရး အတၾက္ ဖဆပလ ဦးေဆာင္တဲ့ ဳကားဴဖတ္ အစိုးရ ပံုစံမဵိႂး ဴပန္လည္ ဖၾဲႚစည္းသည့္ အခၝ သခင္ ဗစိန္ႎႀင့္ ဂဠႂန္ ဦးေစာတုိႛ အစိုးရ အဖၾဲႚတၾင္ ဴပန္လည္ ပၝဝင္ဴခင္း မရႀိေတာ့ေပ။

လၾတ္လပ္ေရး ရ႓ပီးေနာက္ ဒီမိုကရက္တစ္ ပၝတီကို ဖၾဲႚစည္း႓ပီး ပၝတီ ဥကၠႉ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ကာ ႎိုင္ငံေရးမႀာ ဴပန္လည္ လႁပ္ရႀားခဲ့ေသာ္လည္း လူထု၏ ေထာက္ခံမႁ မရသဴဖင့္ မယ္မယ္ရရ လႁပ္ရႀားႎိုင္ဴခင္း မရႀိေပ။ ယင္းေနာက္ စီးပၾားေရး လုပ္ငန္းကို လုပ္ကိုင္႓ပီး ကိုယ္ပိုင္ 'ဘားမားဂဵာနယ္' ကို တည္ေထာင္ကာ ထုတ္ေဝခဲ့သည္။ ထိုအဴပင့္ ကမာၲႚ ကၾန္ဴမႃနစ္ ဆန္ႛကဵင္ေရး အဖၾဲႚခဵႂပ္ ဴမန္မာႎိုင္ငံ အဖၾဲႚခၾဲ ဥကၠႉ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ရင္း ၁၉၆၃ ခုႎႀစ္၊ ဇၾန္လ ၁၇ ရက္ေနႛတၾင္ ကၾယ္လၾန္ အနိစၤ ေရာက္ခဲ့သည္။

၁။ တခဵိန္က ထင္ရႀားခဲ့ေသာ ပုဂၢိႂလ္႒ကီးမဵား၊ ေ႟ၿဥဳသ၊ ၂၀၀၂ ခုႎႀစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ၊ စပယ္ဦး စာေပ ဴဖန္ႚခဵီေရး၊ တတိယ အ႒ကိမ္၊ 'သခင္ဗစိန္' (စာမဵက္ႎႀာ ၁၂၇ - ၁၂၉)။

၂။ သူတုိႛေခတ္ သူတုိႛအတိတ္ သူတုိႛအရိပ္ (ပၾင့္ပၾင့္လင္းလင္း သတင္းစာ ဴဖတ္ပိုင္းမဵား)၊ သိန္းေဖဴမင့္၊ ၂၀၀၀၊ ဇၾန္၊ စာအုပ္ေစဵး၊ ပထမ အ႒ကိမ္၊ 'ကၾယ္လၾန္သူ သခင္ဗစိန္' (စာမဵက္ႎႀာ ၉၃ - ၉၆)။