မည္သူမ႖ ဖိနပ္ မစီးရ စာတန္းကို ဦးစၾာ ခဵိတ္ဆၾဲသူ ႎိုင္ငံေတာ္ တရားဝန္႒ကီးခဵႂပ္ေဟာင္း ဦးသိမ္းေမာင္

တရားဝန္႒ကီးခဵႂပ္ေဟာင္း ဦးသိမ္းေမာင္သည္ ဴမန္မာ သကၠရာဇ္ ၁၂၅၂ ခုႎႀစ္၊ (ခရစ္ ၁၈၉၀ ဴပည့္၊ ဇူလိုင္ ၁၇ ရက္) တၾင္ ေပၝင္းတည္႓မိႂႚနယ္ ေကဵာက္ကုန္း႟ၾာ၌ ဖၾားဴမင္သည္။ မိဘမဵားမႀာ ေပၝင္းတည္႓မိႂ ့မန္ကဵည္းပင္ တိုက္သူ႒ကီး ဦးဖိုးစံႎႀင့္ ေဒၞေသာင္းတိုႛ ဴဖစ္သည္။ ဦးသိမ္းေမာင္မႀာ သားဦး ဴဖစ္သည္။

ဦးသိမ္းေမာင္၏ မိဘမဵားမႀာ ေကဵာင္းကုန္း႟ၾာတၾင္ ဓားဴမအတိုက္ခံရသဴဖင့္ မိမိတို ့ေနထိုင္ရာတၾင္ မေနေတာ့ဘဲ ေပၝင္းတည္႓မိႂႚတၾင္ ရာသက္ပန္ ေဴပာင္းေ႟ၾ ့ေနထိုင္ခဲ့သည္။ သားဴဖစ္သူ ေမာင္သိမ္းေမာင္အားလည္း ေပၝင္းတည္႓မိႂ ့အဂႆလိပ္ေကဵာင္းတၾင္ စာေပ သင္ဳကား ေစခဲ့သည္။

ေမာင္သိန္းေမာင္သည္ သတၨမတန္း၊ နဝမတန္းမဵားတၾင္ စေကာလားရႀစ္ဆုႎႀင့္ခဵည္း ေအာင္ဴမင္ခဲ့႓ပီး ကာလကတၨား တကၠသိုလ္ဝင္တန္း စာေမးပၾဲ၌လည္း ဴမန္မာထဲမႀ ပထမဦးဆံုး ေအာင္ဴမင္ခဲ့သူ ဴဖစ္၏။

ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္သိုႛ ေရာက္ေသာအခၝ အက္(ဖ္)ေအတန္း၊ ဘီေအတန္း တိုႛကိုလည္း ဂုဏ္ထူးႎႀင့္ခဵည္း ေအာင္ဴမင္ခဲ့သည္။ ပၝဠိဘာသာ ဂုဏ္ထူးဴဖင့္ ေအာင္ဴမင္ ဴပန္သဴဖင့္ ဆုေငၾမဵားပင္ ရရႀိခဲ့သည္။

၁၉၁၃ ခုႎႀစ္တၾင္ ကာလကတၨား တကၠသိုလ္တၾင္ ဆက္လက္ ပညာ သင္ဳကားခဲ့႓ပီး အမ္ေအဘၾဲႚကို လန္ဒန္႓မိႂ ့ကိန္းဘရစ္ တကၠသိုလ္မႀ ဆၾတ္ခူးခဲ့သည္။ ဝတ္လံု စာေမးပၾဲကိုလည္း လန္ဒန္႓မိႂႚ ဝတ္လံုေတာ္ရ ေရႀႚေန ေကဵာင္းမႀ ဂုဏ္ထူးႎႀင့္ ေအာင္ပန္း ဆၾတ္ခူးခဲ့၍ ေ႟ၿဒဂႆၝးဴပား ၅၀ ဆုကိုပင္ ရရႀိခဲ့သည္။

ဦးသိမ္းေမာင္သည္ ဴမန္မာဴပည္သိုုႛ ဴပန္ေရာက္ရႀိေသာ အခၝ ပထမဆံုး ဴပည္ထဲေရး ဝန္႒ကီး ဴဖစ္သူ ဦးခင္ (ဆာ ေမာင္ခင္) ႎႀင့္ အတူ ဦးစၾာ ပူးတၾဲ၍ ဝတ္လံု အလုပ္ကို လုပ္ရႀာသည္။ ရန္ကုန္တၾင္ ဝတ္လံုေပၝက္စ ဴဖစ္၍ မတိုးႎုိင္ရႀာဘဲ ဴပည္႓မိႂႚသိုုႛ ေဴပာင္းေ႟ၿႚကာ အလုပ္ ရႀာေဖၾရသည္။ ႟ုိး႟ိုးႎႀင့္ ဴမင့္ဴမင့္ဳကံလာသူ ဦးသိမ္းေမာင္သည္ တစႎႀင္တစ လူခဵစ္လူခင္ ေပၝမဵားလာ႓ပီး လူသိ မဵားလာခဲ့သည္။ ဝင္ေငၾလည္း အေတာ္အသင့္ ေဴဖာင့္လာခဲ့သည္။ လူသိမဵားေသာ လူကံုထံ ဝတ္လံုတဦး ဴဖစ္လာခဲ့၏။

ထိုအခဵိန္အခၝက ဗုဒၭဘာသာ ဘုရားေကဵာင္းမဵား၌ 'ဥေရာပႎႀင့္ အေမရိကန္ လူမဵိႂးမႀအပ ဖိနပ္စီးခၾင့္မဴပႂ' ဟူေသာ စာတန္းမဵား ခဵိတ္ဆၾဲထားဳက၏။ ဴပည္႓မိႂ ့ေ႟ၿဆံေတာ္ ေစတီေတာ္႒ကီးမႀာလည္း အမဵားနည္းတူ ယင္းစာတန္း ခဵိတ္ဆၾဲထားဴခင္း ခံေနရရႀာ၏။ အုပ္ခဵႂပ္သူ အဂႆလိပ္ နယ္ခဵဲႚသမားတိုႛ၏ အလိုေတာ္ကဵ မတရား တဖက္ေစာင္းနင္း ဴပႂမႁခဵက္ကို မ႟ႁစိမ့္ႎုိင္ေသာ ဝတ္လံု ဦးသိန္ေမာင္သည္ ေ႟ၿဆံေတာ္ ဘုရား ေဂၝပကလူ႒ကီးမဵားႎႀင့္ တိုင္ပင္ကာ 'မည္သူမ႖ ဖိနပ္မစီးရ' ဟူေသာ စာတန္းကို ယခင္က ခၾဵင္ခဵက္ႎႀင့္ ေရးထားေသာ စာတန္း ေနရာတၾင္ အစားထိုး ခဵိတ္ဆၾဲ ထားလိုက္၏။

ယင္း 'မည္သူမ႖ ဖိနပ္မစီး' စာတန္းသည္ အဂႆလိပ္ လက္ေအာက္တၾင္ ပထမဆံုး ေပၞေပၝက္လာေသာ စာတန္းကေလးပင္ ဴဖစ္၏။ ဴပည္႓မိႂ ့ေ႟ၿဆံေတာ္ ေစတီေတာ္႒ကီးမႀ ဝတ္လံု ဦးသိမ္းေမာင္ အစတၾင္ ဴပႂလုပ္လိုက္ေသာ သမိုင္း မႀတ္တိုင္ တခုပင္ ဴဖစ္၏။ ယင္းမႀစ၍ တစတစ ဴမန္မာဴပည္လံုးသိုႛ ပဵံႚႎႀံ ကူးစက္ သၾားခဲ့ေလ၏။

၁၉၁၈ ခုႎႀစ္တၾင္ ဝတ္လံု ဦးသိမ္းေမာင္သည္ ဦးေမေအာင္၏ အကူအညီဴဖင့္ ဴပည္႓မိႂႚမႀ ရန္ကို႓မိႂႚသိုႛ ေဴပာင္းေ႟ၿႚလာကာ ဝတ္လံု အလုပ္ကို လုပ္ကိုင္ရင္း တဖက္ တလမ္းမႀလည္း မိမိ အမဵိႂးအတၾက္ ဘာသာအတၾက္ လုပ္ငန္းမဵားကို တတ္ႎုိင္သေ႟ၾႚ ေဆာင္ရၾက္ခဲ့သည္။ ႟ိုး႟ိုးႎႀင့္မႀန္မႀန္ ကဵင့္ဳကံလာသူ ဴဖစ္သည့္ အေလဵာက္ ဦးသိမ္းေမာင္သည္ ဝိုင္အမ္ဘီေအ အသင္းတၾင္ အကဵိႂးေဆာင္ (အတၾင္းေရးမႀႃး) အဴဖစ္ ေ႟ၾးခဵယ္ ေဆာင္႟ၾက္ဴခင္း ဴပႂခံခဲ့ရသည္။

ဴမန္မာ သကၠရာဇ္ ၁၂၉၂ ခုႎႀစ္တၾင္ ပဲခူး႓မိႂႚ၌ ငလဵင္ လႁပ္ေသာအခၝ ေ႟ၿေမာ္ေဓာ ေစတီေတာ္႒ကီး ႓ပိႂပဵက္ရာသိုႛ ဘုရင္ခံ ဆာရယ္ဂဵီနယ္ ကရက္ေဒၝက္ သၾားေရာက္ဳကည့္႟ႁရာ ကုန္းေတာ္ေပၞသိုႛ ဖိနပ္ မခ႗တ္ဘဲ တက္ေရာက္ခဲ့၏။

ယင္းသိုႛ ဴပႂမႁခဵက္ကို ေ႟ၿေမာ္ေဓာ ေဂၝပကလူ႒ကီးမဵားက မခံရပ္ဴဖစ္ကာ ရန္ကုန္႓မိႂ ့ဝိုင္အမ္ဘီေအ အသင္း သိုႛ တုိင္ဳကားေလသည္။ ထိုအခၝ အကဵိႂးေဆာင္ (အတၾင္းေရးမႀႃး) ဴဖစ္သူ ဝတ္လံု ဦးသိမ္းေမာင္သည္ ရန္ကုန္႓မိႂ ့ဂဵႃဗလီ ခန္းမ႒ကီး၌ ႓မိႂႚလံုးက႗တ္ အစည္းအေဝး ေခၞယူလဵက္ အ႒ကီးအကဵယ္ အေရးယူ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။ မိမိတတ္သမ႖ ဝတ္လံု ဗဟုသုတမဵားဴဖင့္ အကိုးအကား စံုလင္စၾာဴဖင့္ ရႀင္းလင္း တင္ဴပလဵက္ ဆႎၬယူ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့ရာ တခဲနက္ အားေပး ေထာက္ခံဳက၏။ ရာခိုင္ႎႁန္းဴပည့္ နီးပၝးမ႖ ေအာင္ဴမင္ခဲ့သည္ဟု ဆုိ၏။ ယင္းအခဵိန္မႀ စ႓ပီး ဘုရင္ခံမႀ အစ အရာရႀိ အရာခံ အေစခံမဵားပၝ မကဵန္ လူဴဖႃ လူမည္း အားလံုး ဴမန္မာ ေကဵာင္းကန္မဵား၌ ဖိနပ္ မစီးဳကေတာ့ေခဵ။ ('ဖိနပ္ ဴပႍနာ' ကိုလည္း ဳကည့္ပၝ။)

ဝတ္လံု ဦးသိမ္းေမာင္သည္ ဖိနပ္ ကိစၤဴဖင့္ ေရႀ ့ေဆာင္ေရႀႚ႟ၾက္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သူ ဴဖစ္၍ 'ဖိနပ္ သိမ္းေမာင္' ဟုပင္ တခဵိန္က အေခၞခံခဲ့ရ၏။ အမည္မႀာ မတင့္တယ္၊ နားမခံစရာ ဴဖစ္ေသာ္လည္း ဝတ္လံု ဦးသိမ္းေမာင္ခမဵာ ေကဵေကဵနပ္နပ္ ရယ္ရယ္ေမာေမာဴဖင့္ လက္ခံရႀာ၏။

၁၉၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္တၾင္ ဴမန္မာဴပည္မႀ အုပ္ခဵႂပ္ေရး ဴပႂဴပင္ ေဴပာင္းလဲရန္ ေတာင္းဆိုေရး အတၾက္ ဘိလပ္သၾား ကိုယ္စားလႀယ္ အဖၾဲႚတၾင္ ဦးထၾန္းရႀိန္ မကဵန္းမာသဴဖင့္ ဝတ္လံု ဦးသိမ္းေမာင္အား ကိုယ္စားလႀယ္ အဴဖစ္ ပၝဝင္ ေဆာင္႟ၾက္ေစခဲ့သည္။ ထိုအခဵိန္က ဦးသိမ္းေမာင္၏ အသက္မႀာ ၁၉ အ႟ၾယ္မ႖ ရႀိေသး၏။

ဒိုင္အာခီ အုပ္ခဵႂပ္ေရး ဴဖစ္ေပၞလာေသာ အခၝ ဦးသိမ္းေမာင္သည္ ၂၀ ဦး ပၝတီတၾင္ ပၝဝင္ခဲ့႓ပီး ႎုိင္ငံေရး နယ္ပယ္ထဲတၾင္ စုန္ခဵီဆန္ခဵီ ေရစီးတခၝ ေရသာတလႀည့္ဴဖင့္ ေနခဲ့ရရႀာသည္။ ၁၉၂၂ ခုႎႀစ္မႀ ၁၉၃၁ ခုႎႀစ္ အထိ ရန္ကုန္ ဴမႃနီစီပယ္ လူ႒ကီး အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။

၁၉၂၂ ခုႎႀစ္မႀ ၁၉၂၅ ခုႎႀစ္ အတၾင္းတၾင္ ရန္ကုန္ ဴမႃနီစီပယ္ ပညာေရး အဖၾဲႚ ဥကၠႉ ဴဖစ္႓ပီး ၁၉၃၁ ခုႎႀစ္တၾင္ ရန္ကုန္ ႓မိႂႚေတာ္ဝန္ ဴဖစ္လာသည္။ ၁၉၃၃ ခုႎႀစ္တၾင္ လန္ဒန္႓မိႂႚသို ထပ္မံ သၾားေရာက္ဳကေသာ ဴမန္မာ ကိုယ္စားလႀယ္ အဖၾဲႚတၾင္လည္း ဦးသိမ္းေမာင္ ပၝဝင္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့႓ပီး တၾဲဖက္ ေကာ္မတီေရႀႚတၾင္ ဴမန္မာဴပည္၏ လိုအင္ဆႎၬကို ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။

ယင္းေနာက္ ဝတ္လံု ဦးသိမ္းေမာင္သည္ အိႎိၬယဴပည္၏ ဗဟို လၿတ္ေတာ္တၾင္ ဴမန္မာအမတ္ ၃ ဦး တင္ေဴမၟာက္ရန္ အခၾင့္ ေပၞလာေသာ အခၝ ဦးသိမ္းေမာင္ အပၝအဝင္ ဦးဘစီ၊ ေဒၝက္တာ သိမ္းေမာင္ တိုႛအား ေ႟ၾးခဵယ္ ေစလၿတ္႓ပီး ေဒလီ႓မိႂႚတၾင္ အိႎၬိယ အမဵိႂးသားမဵားႎႀင့္ ဗဟို လၿတ္ေတာ္သိုႛ တက္ေရာက္ခဲ့ရ၏။ ဦးသိမ္းေမာင္တိုႛႎႀင့္ အတူ ဗဟို လၿတ္ေတာ္သိုႛ တက္ေရာက္ခဲ့ရ၍ ထင္ရႀားေသာ အိႎၬိယ အမဵိႂးသား ပုဂၢိႂလ္႒ကီး အခဵိႂႚမႀာ ပၸစ္ပန္ႛ၊ ရႀရီရာပက္ကပ္၊ ပၝကစၤတန္ဴပည္ ေပၞေပၝက္ရာ၌ ပထမဦးဆံုး ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ ဴဖစ္ခဲ့သူ မစၤတာ ဂဵင္းနား စသူတိုႛ ဴဖစ္ဳကသည္။

၉၁ ဌာန အုပ္ခဵႂပ္ေရး ဴပႂဴပင္ ေဴပာင္းလဲေသာ အခၝ ၁၉၃၆ ခုႎႀစ္တၾင္ ဝတ္လံု ဦးသိမ္းေမာင္သည္ ပုသိမ္ေကဵးလက္မႀ ဥပေဒဴပႂ ေအာက္လၿတ္ေတာ္ အမတ္ အဴဖစ္ ေ႟ၾးေကာက္ တင္ေဴမၟာက္ဴခင္း ခံရသည္။ ယင္းအဴပင္ ပညာေရး ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ အဴဖစ္ ၅၀၀၀ိ စား ရာထူးကို ရရႀိခဲ့သည္။ ၁၉၃၇ ခုႎႀစ္တၾင္ ရာထူးဝန္ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့႓ပီး ၁၉၃၈ ခုႎႀစ္တၾင္ အစိုးရ ေရႀႚေနခဵႂပ္႒ကီး အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။ ေ႟ၿတိဂံု ဘုရား လူ႒ကီး အဴဖစ္ဴဖင့္လည္း ပၝဝင္ခဲ့၏။

ဝတ္လံု ဦးသိမ္းေမာင္သည္ ၁၉၄၂ ခုႎႀစ္မႀ ၁၉၄၅ ခုႎႀစ္ အထိ (ဂဵပန္ အုပ္စိုးေသာ ကာလ) အဓိပတိ ေဒၝက္တာ ဘေမာ္ အစိုးရ အဖၾဲႚတၾင္ တရားေရးဌာန ဝန္႒ကီး အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့႓ပီး ဗိုလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္း တိုႛႎႀင့္အတူ ဴမန္မာ့ လၾတ္လပ္ေရး ရရန္အတၾက္ ပၝဝင္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။ ၁၉၄၅ ခုႎႀစ္ စစ္႓ပီးကာလ ဖတပလ (ဖဆပလ) အဖၾဲႚခဵႂပ္႒ကီး၏ ဦးစီး အဖၾဲႚဝင္ ၃၆ ေယာက္တၾင္ တဦး အပၝအဝင္ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။ ယင္းအဴပင္ လၿတ္ေတာ္ တရားေရး ဝန္႒ကီး အဴဖစ္ဴဖင့္ လည္းေကာင္း၊ လၿတ္ေတာ္ တရားဝန္႒ကီးခဵႂပ္ အဴဖစ္ဴဖင့္ လည္းေကာင္း၊ ႎုိင္ငံေတာ္ တရားဝန္႒ကီးခဵႂပ္ အဴဖစ္ဴဖင့္ လည္းေကာင္း ၁၉၅၇ ခုႎႀစ္ အထိ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။

၁၉၅၉ ခုႎႀစ္တၾင္ ဗိုလ္ခဵႂပ္႒ကီး ေနဝင္း (ယခင္ ႎုိင္ငံေတာ္ ဴမန္မာ့ ဆိုရႀယ္လစ္ လမ္းစဥ္ ပၝတီ ဥကၠႉ) အိမ္ေစာင့္ အစိုးရ အဖၾဲႚတၾင္ ဒုတိယ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ အဴဖစ္ ပၝဝင္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့႓ပီး၊ ၁၉၆၀ ဴပည့္ႎႀစ္မႀ ၁၉၆၂ ခုႎႀစ္ အထိ အစိုးရ အဳကံေပး အဖၾဲႚဝင္ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။

ဝတ္လံု ဦးသိမ္းေမာင္ကား ပညာေရးဘက္တၾင္ ထူးခ႗န္သူ ဴဖစ္၏။ အမဵိႂးကို ခဵစ္၏။ စိတ္ရင္း ေစတနာ ေကာင္း၏။ မာန္မာန နည္းပၝး၏။ ေ႟ၿတိဂံုဘုရား လူ႒ကီး အဴဖစ္ ကၾယ္လၾန္သည္ အထိ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့၏။

သတိုး သီရိသုဓမၳ ႎုိင္ငံေတာ္ တရားဝန္႒ကီးခဵႂပ္၊ ေ႟ၿတိဂံုဘုရား လူ႒ကီးႎႀင့္ ဝတ္လံု ဦးသိမ္းေမာင္သည္ ၁၉၇၅ ခုႎႀစ္၊ မတ္လ ၁၁ ရက္ေနႛ အသက္ ၈၅ ႎႀစ္ အ႟ၾယ္တၾင္ ရန္ကုန္႓မိႂႚ၊ ကေနဒီလမ္း (ယခု ကန္ေတာ္႒ကီး ကန္ပတ္လမ္း) ယင္း၏ ေနအိမ္တၾင္ လူ႒ကီးေရာဂၝဴဖင့္ ကၾယ္လၾန္သၾားရႀာသည္။