ဦးတင္ေမာင္ဝင္း (၁၉၃၈ - ၁၉၉၉)

အဖ ဦးဝင္း (သတိုးမဟာ သေရစည္သူ) ႎႀင့္ အမိ ေဒၞဴမဴမဝင္းတိုႛက ၁၉၃၈ ခုႎႀစ္၊ ေဖေဖာ္ဝၝရီလ ၁၉ ရက္ေနႛ ရန္ကုန္႓မိႂႚတၾင္ ဖၾားဴမင္သည္။ ေမၾးခဵင္း ေလးေယာက္အနက္ ဒုတိယေဴမာက္ သားဴဖစ္သည္။ ငယ္နာမည္မႀာ 'ေမာင္တၾတ္' ဴဖစ္သည္။

ရန္ကုန္ ဴပည္လမ္းရႀိ တီတီစီေကဵာင္းတၾင္ ၁၀ တန္းအထိ ပညာ သင္ဳကားခဲ့သည္။ ၁၉၅၅ ခုႎႀစ္တၾင္ ဖခင္႒ကီး ဦးဝင္း သံအမတ္႒ကီး အဴဖစ္ တာဝန္ကဵရာ အေမရိကန္ ဴပည္ေထာင္စုသိုႛ လိုက္ပၝ သၾားခဲ့႓ပီး၊ Western High School, George Town University တုိႛတၾင္ ဆက္လက္ ပညာ သင္ဳကားခဲ့သည္။ ၁၉၅၈ ခုႎႀစ္တၾင္ ဴမန္မာႎိုင္ငံသိုႛ ဴပန္ေရာက္လာ႓ပီး မႎၩေလး တကၠသိုလ္ႎႀင့္ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္တုိႛတၾင္ ဆက္လက္ ပညာ ဆည္းပူးခဲ့ရာ၊ ၁၉၆၁ ခုႎႀစ္တၾင္ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္မႀ ဝိဇၦာ (ပညာေရး)၊ B.A., B.Ed. ဘၾဲႚ ရရႀိခဲ့သည္။ တကၠသိုလ္ ေကဵာင္းသားဘဝတၾင္ သန္ႛရႀင္း ဖဆပလ ေကဵာင္းသား လႁပ္ရႀားမႁမဵားတၾင္ ပၝဝင္ခဲ့သည္။

၁၉၆၂ ခုႎႀစ္၊ စစ္တပ္မႀ အာဏာ သိမ္း႓ပီးေနာက္ ဒီမိုကေရစီ ဴပန္လည္ ထၾန္းကားေရးအတၾက္ ရန္ကုန္ခ႟ိုင္ ေဴမေပၞ လႁပ္ရႀားမႁမဵားႎႀင့္ စည္း႟ံုးေရး လုပ္ငန္မဵားကို လုပ္ေဆာင္ခဲ့သည္။ လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လႀန္ေရးပၝ ဆင္ႎၿဲရန္ အတၾက္ 'ဗမာႎိုင္ငံလံုး ဆိုင္ရာ လ႖ိႂႚဝႀက္ ေကဵာင္းသားမဵား အဖၾဲႚခဵႂပ္' (All Burma Secret Organization) ဗဟိုဦးစီး အဖၾဲႚတၾင္ ပၝဝင္ လႁပ္ရႀားခဲ့သည္။ လ႖ိႂႚဝႀက္ ေကဵာင္းသားမဵား အဖၾဲႚခဵႂပ္တၾင္ ဥကၠႉ၊ ဒု-ဥကၠႉမဵား မထားရႀိဘဲ ဗဟိုဦးစီး အဖၾဲႚႎႀင့္ အေထၾေထၾ အတၾင္းေရးမႀႃး တဦးသာ ထားရႀိ႓ပီး၊ အဖၾဲႚခဵႂပ္ အေထၾေထၾ အတၾင္းေရးမႀႃးမႀာ ေကဵာင္းသား ေခၝင္းေဆာင္ ကိုဴမင့္သိန္း ဴဖစ္သည္။

၁၉၆၄ ခုႎႀစ္၊ ဇန္နဝၝရီလ ၂၃ ရက္ေနႛတၾင္ ဦးေမာင္ေမာင္႒ကီး - ေဒၞဴမဴမတုိႛ၏ သမီး ခင္မဵိႂးေအး (ခ) ေဘဘီႎႀင့္ လက္ထပ္ခဲ့သည္။

၁၉၆၅ ခု၊ ဇၾန္လထဲတၾင္ စစ္ေထာက္လႀမ္းေရးမဵား၏ ဖမ္းဆီး ထိန္းသိမ္းဴခင္းကို ခံခဲ့ရ႓ပီး၊ ၁၉၆၈ ခုႎႀစ္ ေဖေဖာ္ဝၝရီ လကုန္ပိုင္းမႀာမႀ ဖခင္ဴဖစ္သူ ဦးဝင္းႎႀင့္ တရက္တည္း အင္းစိန္ေထာင္မႀ ဴပန္လၿတ္ေပးဴခင္း ခံခဲ့ရသည္။ ၁၉၆၉ ဒီဇင္ဘာလထဲတၾင္ ဖခင္႒ကီးႎႀင့္ ထုိင္းႎိုင္ငံသိုႛ ထၾက္ေဴပး႓ပီး ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ေဟာင္း ဦးႎု ဦးစီးတဲ့ ပီဒီပီ (ေခၞ) 'ပၝလီမန္ ဒီမိုကေရစီ ပၝတီ' (Parliamentary Democracy Party, PDP) သိုႛ သၾားေရာက္ ပူးေပၝင္း လႁပ္ရႀားခဲ့သည္။ အတူလာသူ ဖခင္႒ကီး ဦဝင္းမႀာ လမ္းခရီး တဝက္တၾင္ပင္ ႎႀလံုးေရာဂၝဴဖင့္ ကၾယ္လၾန္ခဲ့သည္။

ဦးတင္ေမာင္ဝင္းသည္ 'ပၝလီမန္ ဒီမိုကေရစီ ပၝတီ' တၾင္ ဗဟို ေကာ္မတီဝင္ အဴဖစ္ လည္းေကာင္း၊ 'ဴပည္ခဵစ္ လၾတ္ေဴမာက္ေရး တပ္မေတာ္'၊ အထူး တပ္ရင္း (၁) ၏ တပ္ရင္းမႀႃး (စစ္ေရးႎႀင့္ ႎိုင္ငံေရး တာဝန္ခံ) အဴဖစ္ လည္းေကာင္း၊ 'ဴပည္ခဵစ္လူငယ္ တပ္ေပၝင္းစု' ၏ ဥကၠႉ အဴဖစ္ လည္းေကာင္း၊ ဗဟို စိတ္ဓာတ္ စစ္ဆင္ေရး ဌာန၊ ဴပည္ခဵစ္ လူငယ္ တပ္ေပၝင္းစု အသံလၿင့္ ဌာန၏ တာဝန္ခံ အဴဖစ္ လည္းေကာင္း ႎိုင္ငံေရး စစ္ေရး တာဝန္မဵားကို ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္။

၁၉၇၂ ခုႎႀစ္တၾင္ ပီဒီပီ ပၝတီအတၾင္း သူႛလူ ကိုယ့္လူ ေမၾးမႁ ပုဂၢိႂလ္ေရး အကၾဲအ႓ပဲမႀ စ႓ပီး၊ နယ္ေဴမခံ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖၾဲႚအစည္းမဵား၏ 'ခၾဲထၾက္လိုက ခၾဲထၾက္ခၾင့္' ေတာင္းဆိုမႁေဳကာင့္ အကၾဲအ႓ပဲသည္ ညၟိႂႎႁိင္းလိုႛ မရႎိုင္ေလာက္ေအာင္ ႒ကီးမားသၾား႓ပီး၊ ပထမဆံုး ေပၞထၾက္လာသည့္ ပီဒီပီ အကၾဲအ႓ပဲမႀာ အေထၾေထၾ အတၾင္းေရးမႀႃး ေနရႀင္း ဦးေလာ႟ံု ႎႁတ္ထၾက္ဴခင္း ဴဖစ္သည္။ ေမလတၾင္ ဥကၠႉ ဴဖစ္သူ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ေဟာင္း ဦးႎုပၝ ဥကၠႉ ေနရာက ႎႁတ္ထၾက္လိုက္သည္။ ပၝတီ ဥကၠႉ အဴဖစ္ ရဲေဘာ္ သံုးကဵိပ္ဝင္ ဗိုလ္ခဵႂပ္႒ကီး လကဵ္ာ၊ အေထၾေထၾ အတၾင္းေရးမႀႃး အဴဖစ္ ဦးသၾင္တုိႛက ဆက္လက္ ဦးေဆာင္မႁ ေပးခဲ့ဳကသည္။ ေနာက္ပိုင္းတၾင္ ေကအဲန္ယူႎႀင့္ ပီဒီပီတုိႛ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡေတၾပၝ ဴဖစ္လာ႓ပီး၊ ေကအဲန္ယူတိုႛ ပီဒီပီ စခန္းကို ဝင္တုိက္ရာမႀာ ၁၉၇၈ ႎိုဝင္ဘာ ၂၇ တၾင္ ရဲေဘာ္ သံုးကဵိပ္ဝင္ ဗိုလ္ခဵႂပ္႒ကီး လကဵ္ာ ကဵဆံုးခဲ့ရသည္။ ဗိုလ္ခဵႂပ္႒ကီး လကဵ္ာ ကဵဆံုး႓ပီးေနာက္ ဦးသၾင္က ဆက္လက္ ဦးေဆာင္မႁ ေပးခဲ့ေသာ္လည္း ကၾဲ႓ပီးရင္း ကၾဲဴဖစ္ကာ ၁၉၈၀ ဴပည့္ႎႀစ္၊ ေမလ ၂၈ ရက္ေနႛတၾင္ ထုတ္ဴပန္ခဲ့ေသာ မဆလ အစိုးရ၏ လၾတ္႓ငိမ္း ခဵမ္းသာခၾင့္ အမိန္ႛ ၂/၈၀ သည္ ပီဒီပီ၏ နိဂံုး ဴဖစ္ခဲ့သည္။

ဦးတင္ေမာင္ဝင္းသည္လည္း ၁၉၇၆ ခုႎႀစ္တၾင္ ထိုင္းႎိုင္ငံမႀ ႎႀင္ထုတ္ခဲ့သဴဖင့္ အေမရိကန္ ဴပည္ေထာင္စုသိုႛ ႎိုင္ငံေရး ခိုလႁံႚခၾင့္ ေတာင္းခံကာ သၾားေရာက္ ေနထိုင္ခဲ့ရသည္။ အေမရိကန္ ဴပည္ေထာင္စုမႀာ ေနထိုင္ရင္း၊ ၁၉၈၆ စက္တင္ဘာလတၾင္ ဝၝရႀင္တန္၌ 'စီအာရ္ဒီပီ' ေခၞ 'ဴမန္မာဴပည္ ဒီမိုကေရစီ ဴပန္လည္ တည္ေဆာက္ေရး ဦးစီး ေကာ္မတီ' (Committee for Restoration of Democracy in Burma, CRDB) ကို ဦးရဲေကဵာ္သူ၊ ဦးဘေသာင္း၊ ဦးတင္ေမာင္ေသာ္၊ ဦးတင္ေမာင္ (သတင္းစာ ဆရာ႒ကီး ေဳကးမံု ဦးေသာင္း) တုိႛႎႀင့္အတူ ဦးစီး ထူေထာင္ခဲ့သည္။ စီအာရ္ဒီပီ ႎိုင္ငံတကာ ဥကၠႉ အဴဖစ္ ၁၉၈၇ မႀ ၁၉၉၇ ခုႎႀစ္အထိ တာဝန္ယူ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။

၁၉၈၈ စက္တင္ဘာလတၾင္ ရႀစ္ေလးလံုး လူထု အေရးေတာ္ပံု႒ကီးကို စစ္တပ္က ေသၾးထၾက္သံယို ႎႀိမ္နင္း႓ပီးေနာက္ ေကဵာင္းသားမဵား ဒီမိုကေရစီ အင္အားစုမဵားသည္ နယ္စပ္ ေဒသအသီးရႀိ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖၾဲႚအစည္းမဵားထံသိုႛ လာေရာက္ ခိုလႁံဳကေသာ အခၝ၊ ဦးတင္ေမာင္ဝင္းလည္း အေမရိကန္တၾင္ မေနႎိုင္ေတာ့ဘဲ ဗာဂဵီးနီးယားရႀိ Cheaspeake Bay Sea-food Restaurant မန္ေနဂဵာ အလုပ္မႀ ထၾက္ကာ ထုိင္း-ဴမန္မာ နယ္စပ္ေဒသသိုႛ သၾားေရာက္ အေဴခခဵ ေနထိုင္႓ပီး အခဵိန္ဴပည့္ ႎိုင္ငံေရးသမား အဴဖစ္ ဒီမိုကေရစီေရး တုိက္ပၾဲတၾင္ ပၝဝင္ လႁပ္ရႀားေတာ့သည္။

၁၉၈၈ ႎိုဝင္ဘာလအတၾင္းမႀာ တိုင္ရင္းသား လက္နက္ကိုင္ အဖၾဲႚအစည္းမဵား၊ ဒီမိုကေရစီ အင္အားစု အဖၾဲႚအစည္းမဵားႎႀင့္ ေကဵာင္းသား တပ္မေတာ္တုိႛ အပၝအဝင္ အဖၾဲႚအစည္း ၂၂ ဖၾဲႚ ပူးေပၝင္း႓ပီး 'ဒီေအဘီ' ေခၞ 'ဴမန္မာဴပည္ ဒီမိုကရက္တစ္ မဟာမိတ္ အဖၾဲႚခဵႂပ္' (Democratic Alliance of Burma, DAB) ဖၾဲႚစည္းႎိုင္ေရး အတၾက္ အေရးပၝေသာ အခန္းကၸကေန ပၝဝင္ စည္း႟ံုး လႁပ္ရႀားခဲ့သည္။ ဒီေအဘီ ဖၾဲႚစည္းသည့္အခၝ ပထမဆံုး အေထၾေထၾ အတၾင္းေရးမႀႃးခဵႂပ္ ေ႟ၾးေကာက္ တင္ေဴမၟာက္ဴခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။ ထိုႛေနာက္ ဒီေအဘီ၏ သဘာပတိ အဖၾဲႚဝင္၊ ဒု-ဥကၠႉ စသည့္ တာဝန္မဵားကိုလည္း ယူခဲ့သည္။

၁၉၈၉ ခုႎႀစ္၊ ေဖေဖာ္ဝၝရီလ ၁ ရက္ေနႛတၾင္ ဝၝရႀင္တန္ အေဴခစိုက္ 'ဒီမိုကေရစီ ဴမၟင့္တင္ေရး အဴပည္ဴပည္ဆုိင္ရာ အဖၾဲႚ' က "လၾတ္လပ္ေရး ႒ကိႂးပမ္းသူ" ဆုကို ဦးတင္ေမာင္ဝင္းႎႀင့္ ဦးရဲေကဵာ္သူတုိႛအား ပူးတၾဲ ခဵီးဴမၟင့္ ဂုဏ္ဴပႂခဲ့သည္။

၁၉၉၂ ခု ႎႀစ္ဆန္းပိုင္းတၾင္ အမဵိႂးသား ဒီမိုကေရစီ တပ္ေပၝင္းစု (National Democratic Front, NDF)၊ ဴမန္မာဴပည္ ဒီမိုကရက္တစ္ မဟာမိတ္ အဖၾဲႚခဵႂပ္ (Democratic Alliance of Burma, DAB)၊ ဴပည္ေထာင္စု ဴမန္မာႎိုင္ငံ အမဵိႂးသား ႌၾန္ႛေပၝင္း အစိုးရ (National Coalition Government of the Union of Burma, NCBUG)၊ အမဵိႂးသား ဒီမိုကေရစီ အဖၾဲႚခဵႂပ္ (လၾတ္ေဴမာက္နယ္) NLD-LA တုိႛကို စုစည္းကာ 'ဴပည္ေထာင္စု ဴမန္မာႎိုင္ငံ အမဵိႂးသား ေကာင္စီ' (National Council of the Union of Burma, NCUB) တပ္ေပၝင္းစုကို ဖၾဲႚစည္းခဲ့ရာတၾင္ ႎိုင္ငံဴခားေရးဌာနတၾင္ တၾဲဖက္ တာဝန္ယူခဲ့သည္။ ၁၉၉၇ ခုႎႀစ္က စ႓ပီး ကၾယ္လၾန္ခဵိန္အထိ ဴပည္ေထာင္စု ဴမန္မာႎိုင္ငံ အမဵိႂးသား ေကာင္စီ သဘာပတိ အဖၾဲႚဝင္ အဴဖစ္ တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္။

ဒီမိုကေရစီ အင္အားစုတုိႛ၏ အာေဘာ္ကို ေဖာ္ဴပႎိုင္ရန္ အတၾက္ 'ေခတ္႓ပိႂင္ ဂဵာနယ္' ကို ၁၉၉၃ ခုႎႀစ္၊ ဇန္နဝၝရီလမႀ စ႓ပီး ဦးစီး တည္ေထာင္ ထုတ္ေဝခဲ့သည္။

၁၉၉၉ ခုႎႀစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ ၁ ရက္ေနႛတၾင္ ႎႀလံုးေရာဂၝဴဖင့္ ထုိင္းႎိုင္ငံတၾင္ ကၾယ္လၾန္ခဲ့သည္။ ကၾယ္လၾန္ခဵိန္တၾင္ ဇနီးဴဖစ္သူ ခင္မဵိႂးေအး (ခ) ေဘဘီႎႀင့္ သမီး ၂ ဦးဴဖစ္သည့္ သူဇာဝင္းႎႀင့္ သီတာဝင္းတိုႛ ကဵန္ရစ္သည္။ 'ေခတ္႓ပိႂင္ ဂဵာနယ္' ထုတ္ေဝသူ အဴဖစ္ ဦးတင္ေမာင္ဝင္း၏ တာဝန္မဵားကို ဇနီးဴဖစ္သူ ေဒၞခင္မဵိႂးေအးက ယခုအခၝ ဆက္လက္ သယ္ေဆာင္ ထမ္း႟ၾက္လဵက္ ရႀိသည္။

ကိုးကား။ ။

(၁) ႎိုင္ငံေရးသမားႎႀင့္ ႎိုင္ငံေရး၊ တင္ေမာင္ဝင္း၊ ပထမ အ႒ကိမ္ ႎိုဝင္ဘာ ၂၀၀၀ ဴပည့္ႎႀစ္၊ ေခတ္႓ပိႂင္ ဂဵာနယ္တုိက္၊ ထိုင္းႎိုင္ငံတၾင္ ပံုႎႀိပ္။

(၂) သိမႀတ္ဖၾယ္ရာ ကိုယ္ေရး အခဵက္အလက္မဵား၊ ေရးသားသူ၊ ထုတ္ေဝသည့္ စာအုပ္တိုက္ႎႀင့္ ခုႎႀစ္၊ လတုိႚ မပၝရႀိ၊ စာ - ၃၅၅။