ဦးဂုဏ္ဘဏ္ (၁၂၅၉ - ၁၃၄၂)

ဆရာ႒ကီး ဦးဂုဏ္ဘဏ္ကုိ ၁၂၅၉ ခု၊ တေပၝင္း လဴပည့္ေကဵာ္ ၇ ရက္ (၁၈၉၈ ခု၊ မတ္ ၁၃ ရက္) တနဂႆေႎၾေနႛတၾင္ မုံ႟ၾာ႓မိႂႚ၌ ဖၾားဴမင္သည္။ အဖမႀာ ဴမန္မာဘုရင္ လက္ထက္ ေလခပဵံခဵီႎႀင့္ ဝဏၧဓမၳေကဵာ္ထင္ ဘၾဲႚရ စာေရးေတာ္႒ကီး ဴဖစ္၍ ကုိလုိနီေခတ္တၾင္ ကဵက္သေရေဆာင္ ေ႟ၿစလၾယ္ရဘၾဲႚ (ေက-အက္စ္-အမ္) ႎႀင့္ ဘုရင့္ တံဆိပ္ေတာ္ရ ရာဇဝတ္ ဝန္ေထာက္မင္း ဦးသုိင္း ဴဖစ္၍၊ အမိမႀာ ေဒၞမမေကာ ဴဖစ္သည္။ (ေဒၞခ ဟုလည္း ေတၾႚရသည္။ ကင္းဝန္မင္း႒ကီး၏ ေဴမးအရင္း ဴဖစ္သည္ဟု ဆုိသည္) ေမၾးခဵင္း ၁၁ ဦးတၾင္ ဒုတိယေဴမာက္ ဴဖစ္သည္။

ဆရာ႒ကီးသည္ မုံရၾာ႓မိႂႚ ဝက္စလီယံ ေကဵာင္းတၾင္ စတင္ ပညာသင္သည္။ ၁၂ ႎႀစ္သားတၾင္ မုံ႟ၾာ႓မိႂႚ ေဇာင္ခဵမ္းပင္ ေကဵာင္းတုိက္ ဂုိဏ္းခဵႂပ္ ဆရာေတာ္၏ ေကဵာင္းတၾင္ ကုိရင္ဝတ္၍ တဝၝဆုိကာ ဴမန္မာ သင္ပုန္း႒ကီး သင္႟ုိးကုိ သင္ခဲ့သည္။ ထုိႛေနာက္ ရန္ကုန္ ဟုိက္စကူးေကဵာင္းႎႀင့္ ဟသႆာတ႓မိႂႚ သာသနာဴပႂ ေကဵာင္းတုိႛတၾင္ ဆက္လက္ ပညာသင္ရာ ၁၉၁၉ ခုႎႀစ္တၾင္ အဂႆလိပ္ - ဴမန္မာ ဆယ္တန္း ေအာင္ဴမင္သည္။

ဆရာ႒ကီးသည္ အစုိးရ စာတုိက္ႎႀင့္ ေဳကနန္း စာတုိက္ ႟ုံးတၾင္ စတင္ လုပ္ကိုင္သည္။ ထုိႛေနာက္ အလုပ္ထၾက္၍ ဘုံေဘဘားမား ကုမၯဏီတၾင္ ၁၈ ႎႀစ္မ႖ အမႁထမ္း႓ပီးေနာက္ ၁၉၃၉ ခုႎႀစ္တၾင္ ရန္ကုန္သုိႛ ဆင္းလာ႓ပီး စတုိက္ သမဝၝယမတၾင္ ဝင္ေရာက္ လုပ္ကုိင္ရင္း စာတုိက္ မင္း႒ကီး ဦးအရိန္ႎႀင့္ တၾဲဖက္ကာ ဴမန္မာ့ဴခင္းလုံး ခတ္ကစားမႁကုိ ဴမၟင့္တင္သည့္ အေနႎႀင့္ 'ဴခင္းယုိင္ခတ္ ဴပႍနာ' စာအုပ္ကုိ ေရးသား ထုတ္ေဝသည္။ ရန္ကုန္႓မိႂႚ ဘီေအေအ ကစားကၾင္း႒ကီးတၾင္ ဴမန္မာႎုိင္ငံလုံး ဆုိင္ရာ ဴခင္းလုံးခတ္ ႓ပိႂင္ပၾဲ႒ကီးကုိ ၁၉၄၀ ဴပည့္ႎႀစ္တၾင္ ေအာင္ဴမင္စၾာ ကဵင္းပခဲ့သည္။

ဆရာ႒ကီး ဦးဂုဏ္ဘဏ္သည္ ငယ္စဥ္ကပင္ ကစားခုန္စားမႁႎႀင့္ တူရိယာ ဂီတပညာကုိ ဝၝသနာ ထုံသည့္ အေလဵာက္ ဂ႟ုတစုိက္ ေလ့လာ ဆည္းပူးခဲ့သည္။ ေဘာလုံး၊ ဴခင္းလုံး၊ ေဟာ္ကီ၊ ခရစ္ကတ္၊ တင္းနစ္၊ ေဗ့စ္ေဘာမဵားကုိ ကစားႎုိင္ခဲ့သည္။ အစုိးရက ဖၾဲႚစည္းထားေသာ မုံ႟ၾာ ခ႟ုိင္ ကုိယ္လက္ ဳကံ့ခုိင္ေရး ကစားခုန္စား အသင္း႒ကီးတၾင္ ေစတနာ့ဝန္ထမ္း အတၾင္းေရးမႀႃး အဴဖစ္ ၆ ႎႀစ္မ႖ ေဆာင္႟ၾက္၍၊ ကစားပၾဲမဵားတၾင္လည္း ဒုိင္လူ႒ကီး အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။

မုံ႟ၾာတၾင္ ေနစဥ္က ဆရာဴမၟင္႒ကီးထံတၾင္ ဂီတပညာကုိ ေလ့လာ ဆည္းပူးခဲ့သည္။ တေယာ၊ ဘင္ဂဵႂိ၊ မယ္ဒလင္၊ ပတၨလား စသည္တုိႛကုိ က႗မ္းကဵင္စၾာ တီးခတ္ႎုိင္သည္။ အမဵႂိးသားေကဵာင္း၊ ဗုဒၭဘာသာ အထက္တန္း ေကဵာင္းမဵား၏ ရန္ပုံေငၾ ရႀာေဖၾေရး ေကဵာင္းကပဲၾမဵား၊ အစုိးရ အရာရႀိ႒ကီးငယ္မဵား စုေပၝင္း ကဴပေသာ မဟာဘုံကထိန္ အလႀႃပၾဲမဵားတၾင္ ဇာတ္ဆရာ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။ ဇာတ္၊ ႟ုပ္ေသးပၾဲမဵားကုိ ဝၝသနာ ပၝသည့္ အေလဵာက္ စင္ေပၞ၊ စင္ေအာင္ မကဵန္ ေစ့ငစၾာ ေလ့လာခဲ့သည္။ ေဴမဝုိင္း မင္းသား႒ကီး ဆရာမၿန္း၊ ႟ုပ္ေသး ဆရာ႒ကီး ဦးစပယ္လႁိင္၊ ေရာ႒ကီး ဒီးဒုတ္ ဦးဘခဵႂိတုိႛ ထံမႀ ပညာယူခဲ့သည္။

ဒုတိယ ကမာၲစစ္ အတၾင္း မဵက္စိ တဴဖည္းဴဖည္း မႁန္ဝၝးလာ႓ပီး မဵက္စိ ကၾယ္သၾားသဴဖင့္ အားကစား ဝၝသနာကုိ စၾန္ႛ႓ပီး တူရိယာ ဂီတပညာကုိသာ စူးစုိက္ ေလ့လာခဲ့သည္။ လၾတ္လပ္ေရး ေခတ္တၾင္ ဴမန္မာႌၾန္ႛ ဦးခဵစ္ေမာင္ႎႀင့္ ေဒၞေအာင္ဳကည္တိုႛထံ၌ ဂီတ သေဘာတရားမဵားကုိ ေလ့လာ ဆည္းပူးခဲ့သည္။

ဆရာ႒ကီးသည္ ဇာတ္သဘင္ အေဳကာင္းကုိ ဴမန္မာ့အသံမႀ အသံလၿင့္သည္။ မဂၢဇင္းမဵားတၾင္လည္း ေဆာင္းပၝးမဵား ေရးသားသည္။ အမည္ရင္း ဦးဂုဏ္ဘဏ္ အဴပင္ ဦးစ ဟူေသာ ကေလာင္ အမည္ဴဖင့္လည္း ေရးသားသည္။

စာေပဗိမာန္ ေလဟာဴပင္၌ ေဟာေဴပာခဲ့ေသာ ဆရာ႒ကီး၏ ေဟာေဴပာခဵက္မဵားကုိ 'ဴမန္မာ့ ဆုိင္းဝုိင္းႎႀင့္ ဴမန္မာ့ဇာတ္ပၾဲ အရသာ'၊ 'ဂီတ စာေပႎႀင့္ အဴခားေသာ ေဟာေဴပာခဵက္မဵား' စသည္ဴဖင့္ စာအုပ္မဵား ထုတ္ေဝထားသည္။ ထုိႛဴပင္ ဆရာ႒ကီးသည္ 'ဂီတသံစဥ္ နည္းလမ္းယဥ္'၊ 'ဴမန္မာ့ဇာတ္သဘင္'၊ 'ထံတဵေတ ဴပႍနာ'၊ 'ဴမန္မာဂီတ အရသာ' ဟူေသာ စာအုပ္မဵားကုိလည္း ဴပႂစုခဲ့သည္။ ဆရာ ဦးေအာင္သိန္းႎႀင့္ တၾဲဖက္၍ 'အေဴခခံ ႒ကိႂးသီခဵင္း တဆယ့္သုံးပုဒ္ အဖၾင့္'၊ 'ဴမန္မာသီခဵင္း႒ကီး တဆယ့္ငၝးပုဒ္ အဖၾင့္' တုိႚကုိ ေရးသား ဴပႂစုခဲ့သည္။

ဆရာ႒ကီးသည္ ယဥ္ေကဵးမႁ ေကာင္စီဝင္ အဴဖစ္ လည္းေကာင္း၊ ယဥ္ေကဵးမႁ အႎုပညာ ဆုိင္ရာ အဳကံေပး ပုဂၢႂိလ္အဴဖစ္ လည္းေကာင္း ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။ ၁၃၄၂ ခုႎႀစ္၊ တပုိႛတၾဲ လဴပည့္ေကဵာ္ ၂ ရက္ (၁၉၈၁ ခုႎႀစ္၊ ေဖေဖာ္ဝၝရီလ ၂၁ ရက္) ေနႛတၾင္ ကၾယ္လၾန္ အနိစၤေရာက္သည္။

[ကဵမ္းကုိး ။ ။

(၁) ဦးဂုဏ္ဘဏ္။ ဴမန္မာ့ ဆိုင္းဝုိင္းႎႀင့္ ဴမန္မာ့ဇာတ္ပၾဲ အရသာ။ စာ (က) - (ခ)။

(၂) ဦးဂုဏ္ဘဏ္။ ဴမန္မာ ဇတ္သဘင္။ စာ (စဵ) - (ဍ)။

(၃) မလိခ။ ဴမန္မာစာေပ အဘိဓာန္ ၁။ စာ ၂၄၉ - ၂၅၁။

(၄) ဴမန္မာ့ စၾယ္စုံကဵမ္း ႎႀစ္ခဵႂပ္၊ ၁၉၈၂ ။ စာ ၁၆၅ - ၁၆၆။]