ဦးပဂဵီငုိ (၁၂၅၉ - ၁၃၄၀)

ဦးပဂဵီငိုသည္ နတ္တလင္း႓မိႂႚ ဇာတိ ဴဖစ္သည္။ ၁၂၅၉ ခု၊ နတ္ေတာ္ လဴပည့္ေကဵာ္ ၁၃ ရက္ ( ၁၈၉၇ ခု၊ ဒီဇင္ဘာ ၂၁ ရက္) အဂႆၝေနႚတၾင္ ဖၾားဴမင္သည္။ မိဘႎႀစ္ပၝးမႀာ ဦးဖုိးဆိတ္ႎႀင့္ ေဒၞဖၾားစိန္တုိႛ ဴဖစ္သည္။ ေမၾးခဵင္း ၈ ေယာက္တၾင္ စတုတၪေဴမာက္ ဴဖစ္၍ ကာယဗလ ဦးရႀိန္၏ ညီဴဖစ္သည္။ အ႟ုပ္ဆုိးသည့္ အတၾက္ ပန္းခဵီ ဆရာပင္ ပုံတူ မေရးႎုိင္ဘဲ ငုိယူရေလာက္သည္ ဟူေသာ အဓိပၯယ္ဴဖင့္ ဘုိးဘၾား မိဘ သူငယ္ခဵင္းမဵားက 'ပဂဵီငုိ' ဟု ေခၞဳကသည္။ ေကဵာင္းေနေသာ အခၝကဵမႀ 'ေမာင္စိန္' ဟု အမည္ေဴပာင္းသည္။

အသက္ ၈ ႎႀစ္ အ႟ၾယ္တၾင္ နတ္တလင္း႓မိႂႚ ဦးေ႟ၿတုတ္ေကဵာင္း၌ စတင္ ပညာသင္သည္။ ထုိႚေနာက္ ဦးဖုိးခဵက္ေကဵာင္းသုိႚ ေဴပာင္းသည္။ ၁၉၀၈ ခုႎႀစ္ တတိယတန္းတၾင္ ရန္ကုန္႓မိႂႚ ေရေကဵာ္ မက္သဒစ္ ေကဵာင္း၌ ဆက္လက္ ပညာသင္သည္။ အႉမတန္း အထိ ပညာသင္ခဲ့သည္။

ဦးပဂဵီငုိသည္ အသက္ ၁၉ ႎႀစ္တၾင္ ဓနိေတာ ဘီအုိစီ၌ စာေရး အဴဖစ္ စတင္ အမႁထမ္းသည္။ ႎႀစ္ႎႀစ္ အဳကာတၾင္ ဝီလီယံဂဵက္ ကုန္တုိက္သုိႚ ေဴပာင္းေ႟ၿႚ အမႁထမ္းဴပန္သည္။ ထုိကုန္တုိက္တၾင္ သုံးေလးႎႀစ္ လုပ္႓ပီးေနာက္ ႟ုပ္ရႀင္ေလာကသုိႛ ဝင္၍ စတန္ႛမင္းသား အဴဖစ္ သ႟ုပ္ေဆာင္သည္။ ႟ုပ္ရႀင္ ဒၝ႟ုိက္တာလည္း လုပ္ခဲ့သည္။ ႟ုပ္ရႀင္ေလာကမႀ ထၾက္႓ပီး ဘားမား ေကာ္ပုိေရးရႀင္း ႟ုံးခဵႂပ္၌ အမႁထမ္း ဴပန္သည္။

'႒ကီးပၾားခဵမ္းသာေရး' ကဵမ္းကုိ ၁၉၃၁ ခုႎႀစ္တၾင္ ထုတ္ေဝသည္။ ငယ္နာနည္ 'ပဂဵီငုိ' ကုိပင္ ကေလာင္အမည္ အဴဖစ္ အသုံးဴပႂသည့္ အတၾက္ 'ဦးပဂဵီငုိ' ဟု တၾင္သည္။ ထုိစာအုပ္ တအုပ္တည္းႎႀင့္ပင္ ဦးပဂဵီငုိ၏ အမည္မႀာ ထင္ရႀား လာရသည္။ ႒ကီးပၾား ခဵမ္းသာေရး ကဵမ္းသည္လည္း သတၨမတန္းတၾင္ ဴပႉာန္း ခံရသည္ အထိ ေအာင္ဴမင္မႁ ရခဲ့သည္။ ထုိကဵမ္းကုိ ႎႀစ္သက္ အားေပးဳကသည့္ အတၾက္ ႒ကီးပၾား တုိးတက္ေရးကုိ ရည္႟ၾယ္ေသာ မဂၢဇင္း တေစာင္ ထုတ္ေဝလုိေသာ ဆႎၬဴဖင့္ ၁၉၃၃ ခု ေအာက္တုိဘာလတၾင္ တုိးတက္ေရး မဂၢဇင္းကုိ စတင္ထုတ္ေဝ႓ပီး ထုတ္ေဝသူႎႀင့္ အယ္ဒီတာ တာဝန္ကုိ ယူသည္။ 'တုိးတက္ေရး ဦးစိန္' ဟူေသာ ကေလာင္ အမည္ကုိပၝ ယူ၍ ေဆာင္းပၝး အမဵႂိးမဵႂိး ေရးသည္။ ၁၉၃၆ ခုႎႀစ္တၾင္ ဘားမားဂဵာနယ္၊ ၁၉၃၈ ခုႎႀစ္တၾင္ တုိးတက္ေရး သတင္းစာႎႀင့္ ၁၉၄၆ ခုႎႀစ္တၾင္ တုိးတက္ေရး ဂဵာနယ္တုိႛကုိ တုိးခဵဲႚ ထုတ္ေဝသည္။

ဦးပဂဵီငုိသည္ ဒုတိယ ကမာၲစစ္ အတၾင္းတၾင္ သမဝၝယမ ဥကၠႉ အဴဖစ္ ေဆာင္ရၾက္သည္။ စစ္႓ပီးေသာ အခၝ တုိးတက္ေရး သတင္းစာကုိ ဆက္လက္ ထုတ္ေဝသည္။ ၁၉၅၀ ဴပည့္ႎႀစ္တၾင္ ဝိပႍနာ လုပ္ငန္းကုိ စတင္ လုပ္ကုိင္သည္။ ထုိႚေနာက္ ဝိပႍနာ ဴပန္ႚပၾားေရး အဖၾဲႚကုိ တည္ေထာင္၍ ဝိပႍနာ ဆုိင္ရာ ကဵမ္းမဵားကုိ ဴပႂစုသည္။ ဝိပႍနာ ဴပန္ႛပၾားေရး အဖၾဲႚ ဥကၠႉ အဴဖစ္လည္း ေဆာင္႟ၾက္သည္။

ဦးပဂဵီငုိသည္ ၁၉၄၀ ဴပည့္ႎႀစ္၊ သီတင္းက႗တ္ လဆန္း ၄ ရက္ (၁၉၇၈ ခု၊ ေအာက္တုိဘာလ ၅ ရက္) ေနႚတၾင္ ကၾယ္လၾန္ အနိစၤေရာက္သည္။ ။

[ကဵမ္းကုိး ။ ။

(၁) မလိခ။ ဴမန္မာစာေပ အဘိဓာန္ ၄။ စာ ၂ - ၄။

(၂) မလိခ။ ဴမန္မာစာေပ အဘိဓာန္ ၂။ စာ ၂၈၄ - ၂၈၅။

(၃) ဴမန္မာ့ စၾယ္စုံကဵမ္း ႎႀစ္ခဵႂပ္၊ ၁၉၇၉။ စာ ၁၃၀ - ၁၃၁။ ]