ဟံသာဝတီ ဦးဘရင္ (၁၂၅၆ - ၁၃၃၉)

ဟံသာဝတီ ဦးဘရင္သည္ ၁၂၅၆ ခုႎႀစ္၊ နတ္ေတာ္လဆန္း ၂ ရက္ (၁၈၉၄ ခုႎႀစ္၊ ႎုိဝင္ဘာလ ၂၈ ရက္) ဗုဒၭဟူးေနႚတၾင္ မအူပင္႓မိႂႚ၌ ဖၾားဴမင္သူ ဴဖစ္သည္။ ဖခင္မႀာ ဦးဘုိးဴမ ဴဖစ္၍ မိခင္မႀာ ေဒၞခဵိမ့္အုန္း ဴဖစ္သည္။ ေမၾးခဵင္း ၃ ေယာက္တၾင္ အ႒ကီးဆုံး ဴဖစ္သည္။ ဖခင္ ဦးဘုိးဴမမႀာ ရဟန္းလူထၾက္ ဴဖစ္၍ ဝိနည္း ၅ ကဵမ္း အာဂုံ ေဆာင္ႎုိင္သူ ဴဖစ္သည္။ မိခင္မႀာလည္း ဓမၳပဒ၊ ငၝးရာ့ငၝးဆယ္ စသည့္ စာေပမဵားကုိ ေကဵပၾန္သူ ဴဖစ္သည္။ ထုိႚေဳကာင့္ ဦးဘရင္၏ မိဘ ႎႀစ္ပၝးလုံး စာေပဓာတ္ခံ ရႀိသူမဵား ဴဖစ္သည္။

ဟံသာဝတီ ဦးဘရင္အား မႎၩေလး႓မိႂႚ ဝက္စလီယန္ အဂႆလိပ္ေကဵာင္း၊ ဖားသားလဖုန္းေကဵာင္း၊ အက္စ္ပီဂဵီ သံတဲေကဵာင္းတုိႛတၾင္ မိဘမဵားက အပ္ႎႀံေသာ္လည္း ေကဵာင္းေကာင္းေကာင္း မတက္ဴဖစ္ဘဲ ေနရာမႀ ၁၂၆၅ ခုႎႀစ္တၾင္ ေကဵာင္းေနခဵင္စိတ္ ေပၞလာသည့္ အတၾက္ မိခင္ႎႀင့္ ဦးေလးတုိႛက ေတာင္ဴပင္ နန္းဦးတုိက္ ဆရာေတာ္ အရႀင္ အာဒိစၤထံ အပ္ႎႀံရာ ဆရာေတာ္ သင္ဳကားေပးသည့္ အေဴခခံ စာေပမဵားကုိ အပတ္တကုတ္ ေလ့လာ သင္ယူသည္။ သဒၬၝကဵမ္း၊ အဘိဓာန္ကဵမ္း၊ အလကႆာကဵမ္း၊ ဆန္းကဵမ္းတုိႚကုိ က႗မ္းကဵင္ တတ္ေဴမာက္လာသည္။ အေဴခခံ ကဵမ္းဂန္မဵား အေတာ္ ေပၝက္ေဴမာက္႓ပီးေနာက္ ဝၝသနာ အေလဵာက္ ကဗဵာ လကႆာမဵား စပ္ဆုိ သီကုံးသည္။

ရႀင္သာမေဏ ဴပႂေသာအခၝ 'ရႀင္ဝၝသဝဘၾဲႚ' ခံရသည္။ ရႀင္သာမေဏ ဘဝဴဖင့္ သုတ္၊ ဝိနည္း၊ အဘိဓမၳာ၊ အႉကထာ ဋီကာတုိႚႎႀင့္ အဴခား ကဵမ္းဂန္မဵားကုိပၝ သင္ယူ တတ္ေဴမာက္သည္။ ရဟန္း အဴဖစ္ သာသနာ့ေဘာင္တၾင္ ၇ ဝၝ ေနခဲ့သည္။ ထုိေခတ္က ေကဵာ္ဳကားေသာ ဇာတ္၊ ႟ုပ္ေသး ပညာရႀင္႒ကီးမဵား၏ သဘင္ဆုိင္ရာ စာေပမဵားကုိလည္း ကဵက္မႀတ္ ေလ့လာခဲ့သည္။ အကဵႈခဵႂပ္ပညာ၊ သကႆန္းခဵႂပ္ပညာ၊ မုန္ႚအမဵႂိးမဵႂိး လုပ္သည့္ပညာ စသည္ဴဖင့္ လက္လႀမ္းမီရာ အတတ္ပညာ မဵားကုိလည္း ေလ့လာ ဆည္းပူးခဲ့သည္။ မိတၪီလာ႓မိႂႚတၾင္ စက္ခဵႂပ္ ပညာဴဖင့္ အသက္ေမၾးရင္း ဆရာေတာ္မဵား ထံတၾင္ ပညာ ဗဟုသုတ ဆည္းပူး႓ပီး 'မိတၪီလာကန္ သမုိင္း' ကုိ ေရးသားခဲ့သည္။ တူရိယာ ဂီတ ပညာကုိလည္း ေလ့လာ လုိက္စားခဲ့သည္။

လမ္းမီးတုိင္မဵား မီးထၾန္း ကန္ထ႟ုိက္တာ အလုပ္၊ တိရစာၥန္ ေထာင္မႀႃး အလုပ္မဵားကုိလည္း လုပ္ကုိင္သည္။ အသက္ ၃၂ ႎႀစ္တၾင္ မအုန္းစိန္ႎႀင့္ လက္ထက္သည္။

ထုိႚေနာက္ မႎၩေလး႓မိႂႚ ရတနသိဒၭိ ပုံႎႀိပ္တုိက္တၾင္ ဝင္ေရာက္ လုပ္ကုိင္ရင္း ပုံႎႀိပ္လုပ္ငန္းကုိ ေလ့လာ သင္ယူသည္။ ထုိမႀတဖန္ မႎၩေလး ဟံသာဝတီ ပုံႎႀိပ္တုိက္တၾင္ စာဴပင္ ဆရာအဴဖစ္ ခန္ႛထားခံရသည္။ ေကဵာက္စာဝန္ကေလး ဦးဴမ၏ လမ္းႌၿန္မႁဴဖင့္ ေရႀးေဟာင္း ဴမန္မာ ေကဵာက္စာမဵားကုိလည္း ေလ့လာသည္။

မႎၩေလး ဟံသာဝတီတုိက္ ပဵက္႓ပီးေနာက္ ရန္ကုန္သုိႚ ေဴပာင္းေ႟ၿႚ ေနထုိင္သည္။ ထုိအခဵိန္တၾင္ ဇနီးမႀာ မီးဖၾားရင္း ကၾယ္လၾန္ခဲ့႓ပီး ဴဖစ္သည္။ ရန္ကုန္တၾင္ ဆရာ႒ကီး သခင္ ကုိယ္ေတာ္မႁိင္း၏ ကူညီ ေစာင့္ေရႀာက္မႁေဳကာင့္ စာနယ္ဇင္း ေလာကႎႀင့္ ဆက္သၾယ္မိသည္။ ေဆာင္းပၝးမဵားလည္း ေရးဴဖစ္သည္။ တုိးတက္ေရး မဂၢဇင္းတုိက္၌ တာဝန္ခံ အယ္ဒီတာ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္သည္။ ထုိစဥ္ တုိးတက္ေရး ဦးစိန္ (ဦးပဂဵီငုိ) ၏ တုိက္တၾန္းခဵက္အရ 'ရာဇဝင္သံခိပ္ႎႀင့္ အေဴဖခဵႂပ္' ကုိ ေရးသား ထုတ္ေဝသည္။

တုိးတက္ေရး မဂၢဇင္းတၾင္ ၄ ႎႀစ္ ေဆာင္႟ၾက္႓ပီး ကဵန္းမာေရး မေကာင္းသဴဖင့္ အလုပ္မႀ ႎုတ္ထၾက္သည္။ ထုိစဥ္ 'အေလာင္းစည္သူ'၊ 'အေနာ္ရထာ'၊ 'ဆရာေတာ္ ဦးဝိစာရ၏ အတၪႂပၯတၨိ' စာအုပ္မဵား ဴပႂစုသည္။ 'မင္းေခၝင္႒ကီး'၊ 'မဂႆလသုတ္ အေဴဖကဵမ္း' တုိႚကုိလည္း ဆက္လက္ ဴပႂစုသည္။ စာေရးဆရာ ကလပ္၏ တုိက္တၾန္းခဵက္ အရ ၁၉၃၆ ခုႎႀစ္တၾင္ 'ဴမန္မာစာ အေဴခဴပကဵမ္း' ကုိ ဴပႂစုသည္။ ဒုတိယ အိမ္ေထာင္ႎႀင့္လည္း ကၾဲကၾာသၾားသည္။ ထုိႚေနာက္ သူရိယ သတင္းစာ တာဝန္ခံ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္သည္။

၁၉၄၇ ခုႎႀစ္တၾင္ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ ဴမန္မာစာ ဌာနတၾင္ အထူးနည္းဴပည္ ဆရာအဴဖစ္ ခန္ႚအပ္ ခံရသဴဖင့္ သူရိယ သတင္းစာတုိက္မႀ ႎုတ္ထၾက္၍ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္တၾင္ အမႁထမ္းသည္။ ထုိမႀတဖန္ ဆရာဴဖစ္သင္ ေကာလိပ္သုိႛ ေဴပာင္းေ႟ၿႚ အမႁထမ္းသည္။ တတိယ အိမ္ေထာင္ဴဖစ္ေသာ ေဒၞဳကင္ႌၾန္ႚႎႀင့္ လက္ထပ္႓ပီးေနာက္ ဆရာဴဖစ္သင္ ေကာလိပ္မႀ ႎုတ္ထၾက္႓ပီး ေကဵာင္းသုံး စာအုပ္ အေဴဖမဵား ေရးသား ထုတ္ေဝသည္။

ေရးသား ဴပႂစုခဲ့ေသာ စာအုပ္မဵားမႀာ ေကဵာင္းသုံး ဴမန္မာစာအုပ္မဵား ဴဖစ္ေသာ ဇာတ္ေတာ္႒ကီး ဝတၪႂ၊ ပဵႂိႚ၊ ေမာ္ကၾန္း၊ ဴပဇာတ္ စသည္တုိႚ၏ ခက္ဆစ္ အေဴဖမဵား၊ ေလာကီ မဂႆလာ ၁၃ ပၝး၊ စစ္ထၾက္ စာဆုိမဵား၊ လယ္သမား၊ ခရီးသည္ဘုရင္၊ ဴမန္မာ့သဘင္ သမုိင္း၊ ၁၂ လရာသီ ဴမန္မာဴပည္၊ ကဗဵာ့စစ္ပၾဲ၊ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ အေရးေတာ္ပုံ၊ နတ္ဆုိးဝၝဒကဵမ္း၊ လယ္သမား စကားပုံမဵားႎႀင့္ အေဴဖ၊ ဂီတ သိပၯံ အေဴခခံ စသည္တုိႛ ဴဖစ္သည္။ ၁၉၆၈ ခုႎႀစ္တၾင္ 'ဟံသာဝတီ ဦးဘရင္၏ ဦးဘရင္' ဟူေသာ ကုိယ္ေရး အတၪႂပၯတၨိကုိလည္း ဴပႂစုခဲ့သည္။ ၁၉၆၈ ခုႎႀစ္တၾင္ ဟံသာဝတီ ဦးဘရင္၏ ေဆာင္းပၝးမဵားကုိ စုစည္း၍ 'ေရႀးထုံးစဥ္လာ' အမည္ဴဖင့္ စာေပဗိမာန္က စာအုပ္ ထုတ္ေဝသည္။

ဟံသာဝတီ ဦးဘရင္သည္ ၁၃၃၉ ခု၊ ဝၝေခၝင္ လဴပည့္ေကဵာ္ ၁၄ ရက္ (၁၉၇၇ ခု၊ စက္တင္ဘာလ ၁၂ ရက္) တၾင္ ကၾယ္လၾန္ အနိစၤေရာက္သည္။ ။

[ကဵမ္းကုိး ။ ။

(၁) ဟံသာဝတီ ဦးဘရင္ အတၪႂပၯတၨိ၊ ဴမဝတီ မဂၢဇင္း။ ၁၉၅၄ ႎုိဝင္ဘာလ။ စာ ၄ - ၇။

(၂) ဟံသာဝတီ ဦးဘရင္။ ဴမန္မာစာ အေဴခဴပ။ စာ ၂ - ၆။

(၃) ဟံသာဝတီ ဦးဘရင္၏ ဦးဘရင္။ ၁၉၇၃။ ]