စစ္ကုိင္း ဦးဘုိးသင္း (၁၂၅၂ - ၁၃၃၅) (၁၂၅၆ - ၁၃၃၉)

စစ္ကုိင္း ဦးဘုိးသင္းကုိ ၁၂၅၂ ခု၊ ဝၝေခၝင္လ ဴပည့္ေကဵာ္ ၁ ရက္ (၁၈၉၀ ဴပည့္ႎႀစ္၊ ဇူလုိင္လ ၃၁ ရက္) ဳကာသပေတးေနႚတၾင္ သရက္ခ႟ုိင္ မင္းတုန္း႓မိႂႚ၊ ႓မိႂႚသစ္ကုန္း အေရႀႚပုိင္း၌ ဖၾားဴမင္သည္။ ဖခင္မႀာ ဦးဘုိးသာ၊ မိခင္မႀာ ေဒၞေ႟ၿအိတ္ ဴဖစ္သည္။ သား သုံးေယာက္တၾင္ ဦးဘုိးသင္းသည္ ဒုတိယသား ဴဖစ္သည္။

ဦးဘုိးသင္းသည္ ေပပင္ေကဵာင္းေခၞ ဘုန္းေတာ္႒ကီး ေကဵာင္း၌ စတင္ ပညာသင္သည္။ ေကဵာင္းမေနမီ ကပင္ ဖခင္၏ သင္ဳကားမႁေဳကာင့္ စာေရးတတ္ ဖတ္တတ္သဴဖင့္ ေပပင္ေကဵာင္းတၾင္ ပထမတန္းကုိ ဝင္ေဴဖရာ ပထမ ရသည္။ အတန္းအဆင့္ဆင့္ ထူးခ႗န္စၾာ ေအာင္ဴမင္႓ပီး သတၨမတန္းတၾင္လည္း သရက္႓မိႂႚနယ္၌ ပထမ ရသည္။ ထုိႚေနာက္ မႎၩေလး ေနာ္မန္ေကဵာင္း (ဆရာ အတတ္သင္ေကဵာင္း) ၌ ဆက္လက္ ပညာ ဆည္းပူးရာ ၁၉၀၇ ခုႎႀစ္တၾင္ ဆရာဴဖစ္ ေအာင္သည္။ ထုိႛေနာက္ ဴမစ္႒ကီးနားတၾင္ ေကဵာင္းဆရာအဴဖစ္ လည္းေကာင္း၊ ဗန္းေမာ္တၾင္ ေကဵာင္းအုပ္အဴဖစ္ လည္းေကာင္း အမႁထမ္းခဲ့သည္။ ထုိစဥ္ ပညာအုပ္ႎႀင့္ စကားမဵား သဴဖင့္ အလုပ္မႀ ႎုတ္ထၾက္သည္။

ဦးဘုိးသင္းသည္ အလုပ္မႀ ႎုတ္ထၾက္႓ပီးေနာက္ စာနယ္ဇင္း ေလာကသုိႚ ဝင္ေရာက္သည္။ မႎၩေလးတၾင္ သတင္းေထာက္ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္သည္။ ရန္ကုန္သုိႛ သၾား႓ပီး ကူးသန္း ေရာင္းဝယ္ေရး သတင္းစာတၾင္ ဝင္ေရာက္ လုပ္ကုိင္သည္။ ထုိစဥ္ ပညာမင္း႒ကီးက ေခၞယူ႓ပီး မေကၾးတၾင္ ပညာအုပ္ အဴဖစ္ ခန္ႚထားသည့္ အတၾက္ ပညာေရး ဌာနသုိႛ ဴပန္ေရာက္လာရသည္။ ဦးဘုိးသင္းသည္ ပညာအုပ္ အဴဖစ္ဴဖင့္ ဴမန္မာႎုိင္ငံ အႎႀံႚ ေရာက္ခဲ့သည္။

ဦးဘုိးသင္းသည္ အသက္ ၁၉ ႎႀစ္ အ႟ၾယ္က စ၍ စာေပ ေလာကထဲသုိႛ ဝင္ေရာက္ခဲ့သည္။ ဝတၪႂ၊ ေဆာင္းပၝး အေဴမာက္အဴမား ေရးသားခဲ့သည္။ 'ေ႟ၿဂဵႂိးဴဖႃ' ဟူေသာ ကေလာင္ အမည္ခၾဲဴဖင့္ လည္းေကာင္း ေရးသားေသးသည္။ စစ္ကုိင္းတၾင္ အေဴခတကဵ ေနထုိင္သည့္အတၾက္ 'စစ္ကုိင္း ဦးဘုိးသင္း' ဟု ထင္ရႀားသည္။

ဆရာ႒ကီး ေရးသားေသာ စာအုပ္မဵားမႀာ ကုိကုိ၊ ကုိးသိန္းေမာင္၊ ဖာတလုံး ေခၝင္းကဵား၊ ကုိးသိန္းရႀင္ ဳကာဝတ္ရည္၊ ခင္႒ကီး မဟာ႓မိႂင္၊ ေခၝင္ဴမင့္ပန္းရည္ ခဵစ္ပန္းရည္၊ ငတုန္း၊ ငပတ္လည္၊ ငဴဖႃထီး နန္းတၾင္း ဝတၪႂေတာ္႒ကီး၊ ငမည္းေခၝင္၊ ေစာထီးေမာင္၊ စိတ္တိမ္းေမာင္၊ ေဆာင္းအမီ၊ အမယ့္ ေယာကဵ္ား၊ တင့္မဵႂိးေခၝင္၊ တုိႚေကဵးရၾာ၊ နီတိမာလာေတာ္ဝင္ ဝတၪႂေတာ္႒ကီး၊ နီတိအဴမႂေတ၊ ေနမဵႂိးႎၾယ္ နန္းတၾင္း ဝတၪႂ႒ကီး၊ ငလုံးမယ္၊ ပုဂံေခတ္ အရည္းမာယာ၊ ပင္ဴမင့္ပန္း၊ ပင္လယ္ေပဵာ္ သီသီ၊ ပဵႂိႚေမာင္၊ ဴပည္႒ကီးမဵက္ရႀင္၊ ဴပည္႒ကီးမႀန္ကူ၊ ဴပည္႒ကီးရတနာ၊ ဴပည္တၾင္းလဲ့လဲ့၊ ငမဲက႗န္၊ စေလမင္းေခၾး၊ ခရီးသည္႒ကီး၊ သူႚအဴမင္ သူႚအေတၾး (ဆယ္တၾဲ) စသည္တုိႚ ဴဖစ္သည္။

၁၉၃၈ ခုတၾင္ ေရးေသာ ဖာတလုံး ေခၝင္းကဵား ဝတၪႂသည္ ထင္ရႀားေသာ ဝတၪႂတပုုဒ္ ဴဖစ္သည္။ ႟ုပ္ရႀင္အဴဖစ္ ႟ုိက္ကူးခဲ့ရေသာ ဝတၪႂဴဖစ္သည္။ ငမဲက႗န္ ဝတၪႂသည္ ၁၉၅၄ ခုႎႀစ္တၾင္ စာေပဗိမာန္ဆု ခဵီးဴမၟင့္ခံရေသာ ဝတၪႂ ဴဖစ္သည္။ သိမႀတ္ဖၾယ္ရာ၊ ဆင္ဴခင္ စဥ္းစားဖၾယ္ရာမဵား ပၝဝင္ေသာ သူႚအဴမင္ သူႚအေတၾး ဆယ္တၾဲသည္လည္း ဆရာ႒ကီး၏ ထင္ရႀားေသာ လက္ရာဴဖစ္သည္။ ဆရာ႒ကီး၏ ဝတၪႂမဵားတၾင္ ေလာကအသိ ရႀာေဖၾေရးကုိ ဦးတည္ေလ့ရႀိသည္။

ဆရာ႒ကီး ဦးဘုိးသင္းသည္ တပည့္မဵား၏ တုိက္တၾန္းခဵက္ အရ ကုိယ္တုိင္ေရး အတၪႂပၯတၨိကုိ ၁၉၇၈ ခုတၾင္ ေရးသား႓ပီး ၁၉၇၉ ခုႎႀစ္တၾင္ စာေပဗိမာန္က ထုတ္ေဝသည္။ ငယ္စဥ္ ဘဝက စ၍ စစ္႓ပီး ကာလအထိ ပၝဝင္သည္။

ဆရာ႒ကီး ဦးဘုိးသင္းသည္ ၁၃၃၅ ခုႎႀစ္၊ နတ္ေတာ္ လဴပည့္ေကဵာ္ ၁ ရက္ (၁၉၇၃ ခု၊ ဒီဇင္ဘာလ ၁၀ ရက္) ေနႚတၾင္ ကၾယ္လၾန္ အနိစၤေရာက္သည္။ ။

[ကဵမ္းကုိး ။ ။

(၁) စစ္ကုိင္းဦးဘုိးသင္း။ ကုိယ္တုိင္ေရး အတၪႂပၯတၨိ။ စာ ၄၄ - ၄၅။

(၂) မလိခ။ ဴမန္မာစာေပ အဘိဓာန္ ၂။ စာ ၁၁၅ - ၁၁၆။

(၃) မလိခ။ ဴမန္မာဝတၪႂ အႌၿန္း - ၃။ စာ ၉၉ - ၁၀၀။]