မႀတ္တမ္းမႀတ္ရာ လုပ္ေဆာင္မႁ
သူရိယကႎၩိ (၁၂၆၃-၁၃၂၀)
ေမာင္သုတ အမည္ခံ ဗိုလ္မႀႃး ဘေသာင္း (မဟာ ဝိဇ ၦာ၊ ေ႟ၿတံဆိပ္ရ) ဴပႂစုကာ ဦးခင္ေအး (ေမာင္ခင္မင္၊ ဓႎုဴဖႃ) ပၝေမာကၡ၊ ဴမန္မာစာ ဌာန၊ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ တည္းဴဖတ္ ဴဖည့္စၾက္တဲ့ ပဥၤမအ႒ကိမ္ ၁၊ ဳသဂုတ္၊ ၂၀၀၂၊ ရာဴပည့္ စာအုပ္တိုက္ထုတ္ 'စာဆုိေတာ္မဵား အတၪႂပၯတၨိ' ကေန သူရိယကႎၩိ (၁၂၆၃-၁၃၂၀) အေဳကာင္းကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
သူရိယကႎၩိ (၁၂၆၃-၁၃၂၀)
သူရိယကႎၩိကုိ ၁၂၆၃ ခု၊ နယုန္လဴပည့္ေကဵာ္ ၄ ရက္ (၁၉၀၁ ခု၊ ဇၾန္လ ၄ ရက္) အဂႆၝေနႚတၾင္ ဟသႆာတ႓မိႂႚ၌ ဖၾားဴမင္သည္။ မိဘႎႀစ္ပၝးမႀာ ဦးမင္းေနာင္ႎႀင့္ ေဒၞဝၝႎုတိုႛ ဴဖစ္သည္။ သူရိယကႎၩိ၏ အမည္ရင္းမႀာ ဦးစိန္ဘန္း (ေဒၝက္တာ စိန္ဘန္း) ဴဖစ္သည္။
သူရိယကႎၩိသည္ ရန္ကုန္႓မိႂႚ စိန္ေပၝေကဵာင္းတၾင္ ပညာ သင္ဳကားခဲ့သည္။ ၁၀ တန္း ေအာင္ဴမင္႓ပီးေနာက္ ေဆးအတတ္သင္ေကဵာင္းတၾင္ ဆက္လက္ ပညာသင္ယူရာ ၁၉၂၃ ခုႎႀစ္တၾင္ ဆရာဝန္ဘၾဲႚရ၍ ေဒၝက္တာ စိန္ဘန္းဟု ေခၞတၾင္သည္။ ေဆးဝန္ထမ္း အဴဖစ္ ဴမန္မာႎုိင္ငံ အရပ္ရပ္တၾင္ တာဝန္ ထမ္းေဆာင္႓ပီးေနာက္ ရန္ကုန္႓မိႂႚ လက္ေထာက္ ကဵန္းမာေရးမႀႃး သင္တန္းေကဵာင္းတၾင္ အခဵိန္ဴပည့္ ကထိကအဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္သည္။
သူရိယကႎိၩသည္ ႒ကီးပၾားေရး မဂၢဇင္းႎႀင့္ ဂႎၩေလာက မဂၢဇင္းတုိႛတၾင္ စာေပ ေဆာင္းပၝးမဵားႎႀင့္ ကဵန္းမာေရး ပညာေပး ေဆာင္းပၝးမဵား ေရးသားခဲ့သည္။ စာေပ ေဆာင္းပၝးမဵားတၾင္ ဝတၪႂ အတတ္ပညာဆုိင္ရာ ေဆာင္းပၝးမဵား၊ ဝတၪႂ ေဝဖန္ေရး ေဆာင္းပၝးမဵားလည္း ပၝဝင္သည္။ စာေပဗိမာန္ မဂၢဇင္းတၾင္ 'နယ္လႀည့္ ဆရာဝန္' ေဆာင္းပၝးမဵားကုိ ေရးသားခဲ့သည္။ 'ေရာဂၝကုထုံး အေဴခဴပကဵမ္း (ပ၊ ဒု)' ႎႀင့္ 'ေစတနာမၾန္' ဟူေသာ လုံးခဵင္း ဝတၪႂႎႀစ္အုပ္ကုိလည္း ေရးသားခဲ့သည္။ 'ဖီးဗတ္' (Phoebus) ဟူေသာ ကေလာင္အမည္ဴဖင့္ အဂႆလိပ္ ကဗဵာစာအုပ္ တအုပ္ကုိလည္း ေရးသားခဲ့သည္။
သူရိယႎၩိသည္ ဝတၪႂ အတတ္ပညာ၊ ဝတၪႂေရးနည္း တုိႛကုိ 'ဝတၪႂေရးလုိေသာ္' အမည္ဴဖင့္ ၁၉၅၇ ခုႎႀစ္တၾင္ စာအုပ္ ထုတ္ေဝခဲ့ရာ၊ ထုိႎႀစ္အတၾက္ စာေပဗိမာန္ဆု (သုတပေဒသာဆု) ကုိ ခဵီးဴမၟင့္ဴခင္း ခံရသည္။
သူရိယကႎၩိသည္ ၁၃၂၀ ဴပည့္ႎႀစ္၊ နတ္ေတာ္လဆန္း ၁၁ ရက္ (၁၉၅၈ ခု၊ ဒီဇင္ဘာလ ၂၁ ရက္) တနဂႆေႎၾေနႚတၾင္ ကၾယ္လၾန္ အနိစၤေရာက္သည္။
ဒဂုန္ေ႟ၿမ႖ား။ ဴမန္မာႎုိင္ငံ စာေပဆုမဵား။ စာ ၆၆ - ၆၇။]