ရန္ေအာင္ (၁၂၆၆ - ၁၃၅၆)

ရန္ေအာင္သည္ ဆင္ေပၝင္ဝဲ႓မိႂႚ ဇာတိဴဖစ္၍ ၁၂၆၆ ခုႎႀစ္၊ နတ္ေတာ္လဴပည့္ေကဵာ္ ၆ ရက္ (၁၉၀၄ ခုႎႀစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ ၂၇ ရက္) တၾင္ အဖ လက္သမားဆရာ ဦးကဵား၊ အမိ ေဒၞမိေလးတုိႚမႀ ဖၾားဴမင္သည္။ ငယ္မည္မႀာ ရန္႒ကီးေအာင္ ဴဖစ္သည္။

ဆရာ ရန္ေအာင္၏ မိခင္ဘက္မႀ အဘုိးသည္ ကဗဵာသီခဵင္း အေရးအဖၾဲႚ က႗မ္းကဵင္ေသာ စာဆုိေတာ္ ဴဖစ္၍၊ မိခင္ဘက္မႀ အဘၾားမႀာ အဆုိအက ပညာသည္ ဴဖစ္သည္။ ထုိႚအတူ ဆရာ ရန္ေအာင္၏ ဖခင္ဘက္မႀ အဘုိးသည္ ဗိသုကာဆရာ႒ကီး ဴဖစ္၍၊ ဖခင္ဘက္မႀ အဘၾားမႀာ သဘင္မဵႂိး႟ုိး ဴဖစ္သည္။ ထုိႚေဳကာင့္ ဆရာ ရန္ေအာင္သည္ စာေပ အႎုပညာ မဵႂိး႟ုိးဗီဇ ပၝလာသူ ဴဖစ္သည္။

ဆရာရန္ေအာင္ ငယ္စဥ္ကပင္ အဘၾားဴဖစ္သူက ဝတၪႂ၊ ပုံဴပင္၊ ရာဇဝင္ ေရႀးစကားတုိႛကုိ ေဴပာဴပဴခင္း၊ ကဗဵာ သီခဵင္းမဵား ႟ၾတ္ဆုိဴပဴခင္းတုိႛကုိ နာခံ မႀတ္သားခဲ့ရသည္။ ဆရာ ရန္ေအာင္၏ ဖခင္သည္ စာဖတ္ဝၝသနာ ထက္သန္သူ ဴဖစ္ရာ၊ ဆရာ ရန္ေအာင္မႀာ ဖခင္ စုေဆာင္းထားေသာ ဝတၪႂ၊ ဴပဇာတ္မဵားကုိ ငယ္စဥ္ကပင္ ႎႀံႚႎႀံႚစပ္စပ္ ဖတ္႟ႁခၾင့္ ရခဲ့သည္။ ထုိႚဴပင္ ဆရာ ဦးပဥၤင္းႎႀင့္ ဘုန္းေတာ္႒ကီးတုိႛ၏ အားေပးမႁေဳကာင့္ ေခတ္ေပၞ စာအုပ္မဵား၊ မဂၢဇင္း သတင္းစာမဵားကုိလည္း အဆက္မဴပတ္ ဖတ္႟ႁခၾင့္ ရခဲ့သည္။ ထုိအေဴခအေနမဵားက ဆရာ ရန္ေအာင္ကုိ စာေရးဆရာ တေယာက္ ဴဖစ္လာေစရန္ အားဴပႂ ေထာက္ကူလဵက္ ရႀိသည္။

ငယ္စဥ္ကပင္ စာဖတ္အား ေကာင္းခဲ့ေသာ ဆရာ ရန္ေအာင္သည္ စာေရးလုိစိတ္ ထက္သန္လာသည့္ အတၾက္ ဆင္ေပၝင္ဝဲ႓မိႂႚ ဘုန္းေတာ္႒ကီး ဦးပဏၧိေကဵာင္းတၾင္ သတၨမတန္း၌ ပညာသင္ေနစဥ္ အသက္ ၁၄ ႎႀစ္ အ႟ၾယ္ ၁၉၁၈ ခုႎႀစ္တၾင္ ေကာဇာသစ္ မဂၢဇင္းသုိႛ ဝတၪႂတုိ တပုဒ္ ေရးသား ေပးပုိႛရာ ေ႟ၾးခဵယ္ ေဖာ္ဴပဴခင္း ခံရသည္။ ထုိႛေနာက္ ေကာဇာသစ္ မဂၢဇင္းႎႀင့္ သက္ေစာင့္ မဂၢဇင္းတုိႛတၾင္ ဝတၪႂတုိကေလးမဵား မဳကာခဏ ေ႟ၾးခဵယ္ခံရသည္။ ထုိႚေနာက္ ဆရာ႒ကီး ပီမုိးနင္း အယ္ဒီတာလုပ္၍ ေမာ္လ႓မိႂင္မႀ ထုတ္ေဝေသာ ေရၿလမင္း မဂၢဇင္းသုိႚ ဝတၪႂေရးပုိႚရာ ေရၾးခဵယ္ခံရ႓ပီး စာမူခတစ္ဆယ္ကဵပ္လည္း ခဵီးဴမၟင့္ခံရသည္။ ထုိႛေနာက္ ဆရာ ရန္ေအာင္သည္ ရန္ေအာင္ ဟူေသာ အမည္ရင္းကုိပင္ ကေလာင္ အမည္အဴဖစ္ ေ႟ၾးခဵယ္ကာ ဝတၪႂမဵား ဆက္လက္ ေရးသားသည္။

သတၨမတန္း ေအာင္႓ပီးေနာက္ ေစဵးဆုိင္ ဖၾင့္ကာ ေရာင္းခဵ အသက္ေမၾးရင္း ဆရာ ဦးပဥၤင္း ထံတၾင္ စာသင္၍ နဝမတန္းကုိ အလၾတ္ပညာသင္ အဴဖစ္ ေဴဖဆုိ ေအာင္ဴမင္ခဲ့သည္။ ထုိႛေနာက္ ေရႀႚေန စာေမးပၾဲဝင္ရန္ ရည္႟ၾယ္ခဵက္ဴဖင့္ ေတာင္တၾင္း႒ကီး႓မိႂႚတၾင္ ဥပေဒပညာကုိ ၆ လမ႖ သင္ဳကား႓ပီး ဴပည္႓မိႂႚသုိႚ ေဴပာင္းေ႟ၿႚကာ အစ္ကုိဝမ္းကၾဲ ဝတ္လုံေတာ္ရ ဦးဘေဆၾထံတၾင္ ဆက္လက္ ဆည္းပူးသည္။ ထုိစဥ္ သူရိယ မဂၢဇင္း၊ ဒဂုန္ မဂၢဇင္းတုိႛတၾင္လည္း ဝတၪႂမဵား ႒ကိႂးဳကား ႒ကိႂးဳကား ေ႟ၾးခဵယ္ခံရသည္။

၁၉၂၆ ခုႎႀစ္တၾင္ ေရႀႚေနစာေမးပၾဲကုိ ေဴဖဆုိေအာင္ဴမင္ ႓ပီးေနာက္ ရန္ကုန္႓မိႂႚ ဴမန္မာ့ ကဵက္သေရ ပုံႎႀိပ္တိုက္တၾင္ စာဴပင္ဆရာ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္သည္။ ဒဂုန္ မဂၢဇင္းတၾင္ 'လူပၝးဝတဲ့ အညာသား'ဝတၪႂက စ၍ 'အာဂ အညာသား'၊ 'တကယ့္ အညာသား'၊ 'ထူးတဲ့ အညာသား'၊ '႒ကီးပၾားခဵင္းသူ'၊ 'တုံးေအာက္က ဖား' စေသာ ေတာသဘာဝ သ႟ုပ္ေဖာ္ ဝတၪႂမဵား ေရးရာမႀ ေအာင္ဴမင္လာသည္။ ရန္ေအာင္ မဂၢဇင္းကုိလည္း ထုတ္ေဝခဲ့သည္။

ဆရာ ရန္ေအာင္သည္ ကုိလုိနီ ေခတ္ဦးပုိင္းတၾင္ ေခတ္စားခဲ့ေသာ ကာရန္ နေဘမဵားဴဖင့္ ဖၾဲႚသည့္ ေရႀးဴပဇာတ္ ပုံသၸာန္ဴဖင့္ ဴပဇာတ္မဵားကုိ ေရးသားခဲ့သည္။ ဆရာ႒ကီး ပီမုိးနင္းကုိ ငယ္စဥ္ကပင္ ေလးစား ဳကည္ညိႂသည့္ အတၾက္ ပီမုိးနင္းႎႀင့္ ဆင္တူယုိးမႀား 'ပီေဟးမင္း' ဟူေသာ ကေလာင္ အမည္ကုိလည္း ယူခဲ့ဖူးသည္။

ေရႀႚေန အလုပ္ဴဖင့္ အသက္မေမၾးလုိသည့္ အတၾက္ ေကဵာင္းဆရာ လုပ္ရန္ ရည္႟ၾယ္႓ပီး အေမရိကန္ ႎႀစ္ဴခင္း သာသနာဴပႂ ေနာ္မန္ေကဵာင္း (ဆရာ အတတ္သင္ေကဵာင္း) သုိႛ တက္ေရာက္သည္။ ၁၉၂၉ ခုႎႀစ္တၾင္ ဆရာဴဖစ္သင္ စာေမးပၾဲ ေအာင္ဴမင္႓ပီးေနာက္ ဒလ႓မိႂႚ အနီး ေဴခာက္နံပၝတ္ ႟ၾာတၾင္ ေကဵာင္းဆရာ႒ကီး အဴဖစ္ အမႁထမ္းသည္။ ထုိသုိႛ အမႁထမ္းစဥ္ ၁၉၃၆ ခုႎႀစ္၊ ဒုတိယ ေကဵာင္းသား သပိတ္ ေပၞေပၝက္႓ပီး ႓မိႂႚမေကဵာင္းတၾင္ ဖၾင့္လႀစ္ေသာ အမဵႂိးသား တကၠသုိလ္၌ ပညာဆည္းပူးရာ ဥပစာတန္း (အုိင္ေအ) ေအာင္ဴမင္သည္။

၁၉၃၈ ခုႎႀစ္တၾင္ တုိးတက္ေရး သတင္းစာ၌ ေနႛစဥ္ ထည့္သၾင္း ေဖာ္ဴပေသာ 'အညာသားကေလး' ဝတၪႂမႀာ ဆင္းရဲေသာ အညာသားကေလး တေယာက္၏ ဘဝ အားမာန္ကုိ ေရးဖၾဲႚေသာ ဝတၪႂ ဴဖစ္သည္။ အမဵားႎႀစ္႓ခိႂက္၍ အထူး ေအာင္ဴမင္မႁ ရေသာ ဝတၪႂ ဴဖစ္သည္။ (ဆရာ ရန္ေအာင္သည္ 'အညာသားကေလး' ဝတၪႂကုိ ၁၉၆၂ ခုႎႀစ္တၾင္ ဴပန္လည္ ေရးသား ထုတ္ေဝ႓ပီး ႟ုပ္ရႀင္လည္း ႟ုိက္ကူးသည္) စစ္အတၾင္းတၾင္ 'ဗုံးပီးေဆး' ဟူေသာ စာအုပ္တအုပ္ ေရးသား ထုတ္ေဝသည္။ စစ္႓ပီးခဵိန္တၾင္ စာအုပ္ဆုိင္ ဖၾင့္သည္။

ဆရာ ရန္ေအာင္သည္ ဝတၪႂတုိမဵား၊ လုံးခဵင္း ဝတၪႂမဵား၊ အိမ္ေထာင္ေရးကဵမ္းမဵား၊ ႒ကီးပၾား တုိးတက္ေရး ကဵမ္းမဵား၊ ေဆာင္းပၝးမဵား၊ ကဗဵာမဵား စသည္ဴဖင့္ စာမဵႂိးစုံ ေရးသားခဲ့သည္။

ဆရာ ရန္ေအာင္သည္ 'စာဆုိႎႀင့္ လက္ရာမၾန္' စာအုပ္ဴဖင့္ ၁၉၆၄ ခုႎႀစ္၊ စာေပဗိမာန္ အႎုပညာ စာေပဆု၊ ဝတၪႂတုိေပၝင္းခဵႂပ္ စတုတၪဆုကုိ လည္းေကာင္း၊ 'ဴမတ္ပန္း ဥယဵာဥ္' ဴဖင့္ ၁၉၆၆ ခု၊ အမဵႂိးသား စာေပဆု၊ ဝတၪႂတုိေပၝင္းခဵႂပ္ ဒုတိယဆုကုိ လည္းေကာင္း၊ 'ဳကံႂေလဘုံေဘၾ အေထၾေထၾ' ဴဖင့္ ၁၉၆၈ ခု၊ အမဵႂိးသား စာေပဆု၊ ဝတၪႂတုိေပၝင္းခဵႂပ္ ဒုတိယဆုကုိ လည္းေကာင္း၊ 'ရန္ေအာင့္စာ ရန္ေအာင့္ဘဝ' ဴဖင့္ ၁၉၆၈ ခု၊ အမဵႂိးသား စာေပဆု၊ စာပေဒသာ စတုတၪဆုကုိ လည္းေကာင္း ဆၾတ္ခူးခဲ့သည္။

အညာသားေလး၊ အေမ၊ အေဖ ဝတၪႂမဵားကုိ ႟ုပ္ရႀင္ ႟ုိက္ရသည္။ ဆရာ ရန္ေအာင္သည္ ႟ုပ္ရႀင္ထဲ၊ ဴပဇာတ္ထဲတၾင္ လူ႒ကီး ဇာတ္ေဆာင္အဴဖစ္ ပၝဝင္ သ႟ုပ္ေဆာင္ဖူးသည္။ ဆရာ ရန္ေအာင္၏ ဝတၪႂမဵားကုိ အဂႆလိပ္၊ ဴပင္သစ္၊ ဂဵာမန္၊ ႟ုရႀား၊ ဂဵပန္၊ ေတလ္ဂူ ဘာသာမဵားဴဖင့္ ဴပန္ဆုိဳကသည္။ ဆရာ ရန္ေအာင္သည္ စာေပဗိမာန္၏ စာေပ အတုိင္ပင္ခံ ဴဖစ္သည့္ အဴပင္၊ ဝုိင္အမ္ဘီေအ အသင္းက ထုတ္ေဝေသာ ရတနာမၾန္ မဂၢဇင္းတၾင္လည္း အယ္ဒီတာခဵႂပ္ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။

ဆရာ ရန္ေအာင္၏ စာေပဆုိင္ရာ ႒ကိႂးပမ္း ေဆာင္႟ၾက္ခဵက္မဵားကုိ အေလးအဴမတ္ ဴပႂေသာအားဴဖင့္ ၁၉၉၄ ခုႎႀစ္ အတၾက္ ပခုကၠႃ ဦးအုံးေဖ၏ တသက္တာ စာေပဆုကုိ ခဵီးဴမၟင့္ဴခင္း ခံရသည္။

ဆရာ ရန္ေအာင္သည္ ၁၃၅၆ ခုႎႀစ္၊ ဴပာသုိလဆန္း ၉ ရက္ (၁၉၉၅ ခုႎႀစ္၊ ဇန္နဝၝရီလ ၉ ရက္) တၾင္ ကၾယ္လၾန္ အနိစၤေရာက္သည္။ ။

(၁) ၁၃၄၇ ခုႎႀစ္ ရန္ကုန္တုိင္း စာဆုိေတာ္ေနႛ အခမ္းအနား၊ အကန္ေတာ့ခံ သက္႒ကီး စာေပ ပညာရႀင္မဵား၏ အတၪႂပၯတၨိ။ စာ ၃၉။

(၂) ဒဂုန္ ေ႟ၿမ႖ား။ ဴမန္မာႎုိင္ငံ စာေပဆုမဵား။ စာ ၁၇၇ - ၁၇၈။

(၃) မလိခ။ ဴမန္မာ ဝတၪႂအႌၿန္း ၂။ စာ ၁၅၈ - ၁၆၁။

(၄) ရန္ေအာင္။ ႎႀစ္ေလးဆယ္ စာေပခရီး။

(၅) ဴမန္မာ့ စၾယ္စုံကဵမ္း ႎႀစ္ခဵႂပ္၊ ၁၉၉၆။ စာ ၂၈၉။]