ဳကည္ဦး (၁၉၂၅)

အမည္အရင္း ေဒၞလႀဳကည္၊ သထံုခ႟ုိင္၊ ဘီးလင္း႓မိႂႚနယ္၊ ေတာင္စၾန္း ဇာတိ ဴဖစ္သည္။ အဖ ဗိေႎၬာဆရာ႒ကီး ဦးသက္ႎႀံႎႀင့္ အမိ ေဒၞေငၾယုန္တိုႛမႀ ၁၂၈၇ ခုႎႀစ္၊ ဝၝဆို လဆန္း ၅ရက္၊ (၂၃ - ၆ - ၁၉၂၅) တၾင္ ဖၾားဴမင္သည္။ ေမၾးခဵင္း ေဴခာက္ေယာက္တၾင္ ငၝးေယာက္ေဴမာက္ ဴဖစ္သည္။ အစ္ကိုႎႀစ္ေယာက္၊ အစ္မႎႀစ္ေယာက္ႎႀင့္ ညီမတေယာက္ ရႀိသည္။

ေတာင္စၾန္း ဆရာ႒ကီး ဦးထၾန္းလႀ၏ မူလတန္းေကဵာင္းတၾင္ ငယ္စဥ္က ပညာ သင္ယူခဲ့သည္။ စစ္႓ပီးေခတ္တၾင္ မိသားစုႎႀင့္ အတူ ရန္ကုန္သိုႛ ေဴပာင္းလာသည္။ ဴပည္ဆရာ႒ကီး ဦးေလ၊ ဆရာ႒ကီး မၾန္းဓာတု ပညာရိပ္သာတိုႛမႀာ ပညာ ဆက္လက္ သင္ယူ၍ ၁၉၅၁ ခုႎႀစ္တၾင္ တကၺသိုလ္ဝင္တန္း ေဴဖဆိုသည္။

ဗလစ လူငယ္ အစည္းအ႟ံုးမႀ ဖၾင့္လႀစ္ သင္ဳကားေပးသည့္ သိုင္းသင္တန္းသိုႛ တက္ေရာက္ရင္း သိုင္းပညာ ဴပန္ႛပၾားေရး အတၾက္ ဝတၪႂေဆာင္းပၝး၊ ကဗဵာ႓ပိႂင္ပၾဲ ဴပႂလုပ္ရာတၾင္ သက္လံု ဝတၪႂဴဖင့္ ေ႟ၾးခဵယ္ခံရသည္။ ဤဝတၪႂကို ဆရာ ဦးခဵစ္သန္းက တိုင္းရင္းေမ ဂဵာနယ္သိုႛ ပိုႛေပးရာမႀ စာေပနယ္သိုႛ စတင္ ေရာက္ရႀိသည္။

၁၉၅၂ ခုႎႀစ္၊ ဴမဝတီ မဂၢဇင္း ထုတ္ေဝေသာ အခၝ မဂၢဇင္းႎႀင့္ ပတ္သက္၍ အဳကံဴပႂ ေဝဖန္စာ ႓ပိႂင္ပၾဲ ဴပႂလုပ္ရာ၌ ေဝဖန္စာ ေပးပိုႛလ႖င္ ဆုရသဴဖင့္ အယ္ဒီတာခဵႂပ္ ဗိုလ္မႀႃး ဘေသာင္း (ေမာင္သုတ) က သူေရးသားသည့္ 'တစ္က႗န္းသိုႛ' စာအုပ္ႎႀင့္ ေငၾ ႎႀစ္ဆယ့္ငၝးကဵပ္၊ ပတ္ကားငၝးဆယ့္တစ္ ေဖာင္တိန္ တေခဵာင္း ခဵီးဴမၟင့္သည္။

၁၉၅၃ ခုႎႀစ္တၾင္ လူထု ပညာေရး ေကာင္စီမႀ ထုတ္ေဝသည့္ လူထုပညာ စာေစာင္တၾင္ လက္ေထာက္ အယ္ဒီတာ ဴဖစ္လာသည္။ ယဥ္ေကဵးမႁ၊ ေနာ္ရထာ၊ သမဝၝယမ၊ စာေပဗိမာန္၊ အေထာက္ေတာ္၊ ဴမတ္ရတနာ စသည့္ မဂၢဇင္းမဵား၌ ဝတၪႂ ေဆာင္းပၝးမဵား ေရးသားခဲ့သည္။ ေတးပေဒသာ မဂၢဇင္းတၾင္ ပင္တိုင္အဴဖစ္ လစဥ္ဝတၪႂ တပုဒ္ ေရးရသည္။ ေငၾတာရီ၊ ဴမဝတီ၊ ႟ႁမဝ၊ မိုးေဝတိုႛတၾင္ ေဆာင္းပၝးမဵားစၾာ ေရးခဲ့သည္။

၁၉၅၉ ခုႎႀစ္တၾင္ ဖၾဲႚစည္းသည့္ 'ဴမန္မာႎိုင္ငံ စာေပ ဴပန္ႛပၾားေရး အသင္း' တၾင္ စတင္ တည္ေထာင္သူ အဴဖစ္ ပၝဝင္ခဲ့သည္။ ယုဝတီဂဵာနယ္တၾင္ ဆရာမ႒ကီး ဒဂုန္ခင္ခင္ေလး လက္ထက္မႀ စ၍ ဆရာမ႒ကီး ကၾယ္လၾန္႓ပီးသည္ အထိ အယ္ဒီတာ အဴဖစ္ ၆ ႎႀစ္ခန္ႛ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။

ေရးသား ထုတ္ေဝခဲ့သည့္ စာအုပ္မဵားမႀာ ဴမန္မာ့႟ုိးရာ စကားထာ၊ ကေလးေဳကးမံု ငႀက္မဵႂိးစံု၊ ကေလးေဳကးမံု ပင္မဵႂိးစံု၊ ေရႀးထံုးစဥ္လာ ဴမန္မာမႁမဵား၊ ကိုကိုတိုႛ အ႟ၾယ္၊ ေမ့ကၾက္ကိုရႀာ၊ အေလာင္းေတာ္ကႍပ ေတာလား၊ လူဝင္စားမဵားႎႀင့္ ေတၾႚဆံုဴခင္း၊ ဗုဒၭဂယာ ဓမၳခရီး၊ ထူးဆန္းအံ့ဘၾယ္ ပရေလာကနယ္ စသည့္ စာအုပ္မဵား ဴဖစ္သည္။