မႀတ္တမ္းမႀတ္ရာ လုပ္ေဆာင္မႁ
ႎိုင္ငံေရးသမားမဵား၏ အတၪႂပၯတၨိမဵား
အထက္တဆင့္ဴမင့္တဲ့ဴမန္မာႎိုင္ငံက ႎိုင္ငံေရးသမားေတၾႚရဲႚ အတၪႂပၯတၨိေတၾနဲႛ သူတုိႛရဲႚ ႟ုပ္ပံုလၿာ အဖဲၾႚအႎၾဲႚေတၾကို စာအုပ္ စာေစာင္ အသီးသီးကေန ေကာက္ႎႁတ္ စုစည္းထားတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ [* ၉၀ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲမႀာ ဴပည္သူႛ လူထုက သူတုိႛ ကိုယ္စားလႀယ္ေတၾ အဴဖစ္ ေ႟ၾးခဵယ္ တင္ေဴမၟာက္ ေပးလိုက္တဲ့ ဴပည္သူႚ လၿတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလႀယ္မဵား (Members of Parliament) အေဳကာင္းကို ၁၉၉၀ ဴပည့္ႎႀစ္၊ ပၝတီစံု အေထၾေထၾ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ မႀတ္တမ္းမႀာ ဳကည့္ပၝရန္။ myanmarisp.com/SPDC/154%20Record%20on%201990%20General%20Elections.pdf/view]
အကယ္ဒမီ ႟ုပ္ရႀင္ မင္းသား၊ ဒၝ႟ိုက္တာ ဦးေအာင္လၾင္
လူ႟ၾင္ေတာ္ သ႟ုပ္ေဆာင္ ကိုဇာဂနာနဲႛ အတူ လက္တၾဲ႓ပီး နာဂစ္ မုန္တိုင္း ဒုကၡသည္ေတၾကို တက္ႎိုင္သမ႖ ကူညီ ေထာက္ပံ့ေပးရာမႀာ တက္႔ကစၾာ ဦးစီး ဦးေဆာင္ဴပႂ ပၝဝင္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့တဲ့ အမဵိႂးသား ဒီမိုကေရစီ အဖၾဲႚခဵႂပ္ ဗဟို အလုပ္မႁေဆာင္ ေကာ္မတီဝင္ အဴဖစ္လည္း ႎိုင္ငံေရး တာဝန္မဵားကို ယူခဲ့ဖူးသူ အကယ္ဒမီ ႟ုပ္ရႀင္ မင္းသား၊ ဒၝ႟ိုက္တာ ဦးေအာင္လၾင္ရဲႚ အတၪႂပၯတၨိအကဵဥ္းကို စုစည္း လၿင့္တင္ ေပးလိုက္တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
မၾန္ဴပည္သစ္ ပၝတီ (New Mon State Party) ဥကၠႉ ႎိုင္ေ႟ၿကဵင္
မၾန္ဴပည္သစ္ ပၝတီ (New Mon State Party) ဥကၠႉ ႎိုင္ေ႟ၿကဵင္ (ကၾယ္လၾန္) ရဲႚ အတၪႂပၯတၨိအကဵဥ္းကို စုေဆာင္း လၿင့္တင္ ေပးလိုက္တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
ဒီမိုကေရစီေရး လႁပ္ရႀားသူ စစ္သည္ေဟာင္း ေဒၞႎုႎုေအး ကၾယ္လၾန္
ရႀစ္ေလးလံုး လူထု လႁပ္ရႀားမႁမႀ စတင္ကာ ဴမန္မာဴပည္ ဒီမိုကေရစီေရး ႒ကိႂးပမ္းမႁတၾင္ အစဥ္တစိုက္ ပၝဝင္ခဲ့ေသာ ေလတပ္ စစ္သည္ေဟာင္း ေဒၞႎုႎုေအး (အသက္ ၇၀ ႎႀစ္) သည္ ယမန္ေနႛ ညေန ၅ နာရီ ၅၀ မိနစ္ အခဵိန္ ထုိင္း-ဴမန္မာ နယ္စပ္ မဲေဆာက္႓မိႂႚ မယ္ေတာ္ ေဆးခန္းတၾင္ လူ႒ကီး ေရာဂၝဴဖင့္ ကၾယ္လၾန္သၾားသည္။
ဦးထိန္လင္း (၁၉၂၆ - ၂၀၀၄) (ဗိုလ္တေထာင္ သတင္းစာ အယ္ဒီတာခဵႂပ္ေဟာင္း ဗိုလ္ထိန္လင္း)
ဗိုလ္တေထာင္ သတင္းစာ အယ္ဒီတာခဵႂပ္ ဦးထိန္လင္း ကၾယ္လၾန္တာ (၄) ႎႀစ္ဴပည့္႓ပီ။ ၄၊ ၁၁၊ ၂၀၀၈ မနက္ဖန္ ကဵမ ေမၾးေနႛပၝ ကဵမ ေမေမ ေဖေဖရဲႚ ေကဵးဇူးတရားေတၾ ကဵမ မလိမၳာခဲ့တာေလးေတၾ ပိုႛ(စ္)တင္ဖိုႛ စဥ္းစားမိတုန္း ကဵမ ေခၝင္းထဲ ဘာဝင္လာသလဲ ဆိုေတာ့ ကဵမ ေမၾးေနႛ မတိုင္ခင္ တရက္မႀာ ကၾယ္လၾန္သၾားတဲ့ ကဵမတိုႛေတၾ အင္မတန္မႀ ေလးစား အားထားတဲ့ ဗိုလ္တေထာင္ သတင္းစာ အယ္ဒီတာခဵႂပ္ ဘဘဦးထိန္လင္း ကၾယ္လၾန္တဲ့ေနႛပဲလိုႛ အေတၾးဝင္လာတယ္။ ဒၝနဲႛ ကဵမရဲႚ ေမၾးေနႛကို ေနာက္ထား႓ပီး "ဗိုလ္ထိန္လင္း" လိုႛ အမဵားေခၞ႒ကတဲ့ သတင္းစာ ဆရာ႒ကီးရဲႚ ကိုယ္ေရးရာဇဝင္ အကဵဥ္းေလးနဲႛ လူေသခဲ့ေသာ္လည္း အသက္နဲႛ ခႎၩာ မခၾာမခဵင္း ဴပည္သူဘက္က မားမားမတ္မတ္ ရပ္တည္ခဲ့တာေလးေတၾ တင္ဴပလိုက္ပၝတယ္။ [ေမအိခင္ (လယ္ေဝး) ဘေလာ့ [laminkhin.blogspot.com/2008/11/blog-post_03.html] ကေန ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပလိုက္တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။]
ေယာက္ဖကို ေခၞခဲ့ဦးတဲ့
တရားေဟာ ေကာင္းလႀသည့္ ကၾယ္လၾန္သူ တိုႛဗမာ အစည္အ႟ံုး ႎိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ အမူေဆာင္ သခင္ တင္ေမာင္ (ကဵံႂမေငး) အမႀတ္တရ အဴဖစ္ ေရးသားလိုက္တဲ့ ကိုသန္းရဲႚ "ေယာက္ဖကို ေခၞခဲ့ဦးတဲ့" ႟ုပ္ပံုလၿာ ေဆာင္းပၝးကို ခဵင္းတၾင္း မဂၢဇင္း၊ အမႀတ္ (၂၁)၊ ေအာက္တုိဘာလ၊ ၂၀၀၇ ထုတ္ကေန ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပလိုက္တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
သရာဇ ဦးတုတ္႒ကီး (၁၈၈၄ - ၁၉၃၁)
"ကိုလိုနီေခတ္ ဴမန္မာႎိုင္ငံေရးႎႀင္ႛ စာနယ္ဇင္း ေလာကတၾင္ ထင္ရႀားသည္။ ႓မိႂႚအုပ္ ဘဝတၾင္ ေဒးဒရဲ႓မိႂႚ၌ ႓ဗိတိသ႖ အေရးပိုင္ကို ဒူးေထာက္ရႀိခိုး ႒ကိႂဆိုရသည့္ ဓေလႛကို ဆန္ႛကဵင္ခဲႛသူ။ ဝိုင္အမ္ဘီေအ ေခၞ ဗုဒၭဘာသာ ကလဵာဏယုဝ အသင္း၏ လိုအပ္ခဵက္အရ ႓မိႂႚအုပ္ ဘဝကို စၾန္ႛ၍ ႎိုင္ငံေရး ေဆာင္႟ၾက္ခဲႛသူ။ သရာဇ ပၝတီ တည္ေထာင္သူ၊ အိႎၬိယ ေအာက္လၿတ္ေတာ္ အမတ္၊ ေကသရ သတင္းစာ တည္ေထာင္သူ၊ ဘားမား ေအာႛဗ္ဆားဗား အဂႆလိပ္ သတင္းစာ အယ္ဒီတာ၊ သူရိယ သတင္းစာ အယ္ဒီတာ၊ ဒၝ႟ိုက္တာ အဖၾဲႚဝင္ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲႛသည္။ အိႎၬိယ ေအာက္လၿတ္ေတာ္ အမတ္ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္စဥ္ ဗုဒၭဂၝယာရႀိ မဟာေဗာဓိ ေစတီအား ဟိႎၬႃ ဘုန္းေတာ္႒ကီး မဟန္ႛလက္မႀ ဴပန္လည္ ရရႀိေရး အတၾက္ 'မဟာေဗာဓိ ဥပေဒဳကမ္း' ကိုေရး၍ အိႎၬိယ လၿတ္ေတာ္သိုႛ တင္သၾင္းခဲႛရာ သမိုင္း တၾင္ရစ္ခဲႛသည္။" . . . [စပယ္ဴဖႃ မဂၢဇင္း အမႀတ္ (၁၀)၊ ေအာက္တိုဘာလ၊ ၂၀၀၃ ကေန ေမာင္ေဇယဵာရဲႚ "သရာဇ ဦးတုတ္႒ကီး (၁၈၈၄ - ၁၉၃၁)" အေဳကာင္းကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။]
သခင္မ႒ကီး ေဒၞသိန္းတင္
". . . ဝံသာႎု သမိုင္းကို ဴပႂစုလ႖င္ ခဵန္လႀပ္ထား၍ မဴဖစ္ေသာ၊ တိုႛဗမာ အစည္းအ႟ုံး သမိုင္းကို ေရးလ႖င္လည္း အဓိက ေနရာတၾင္ ရႀိေနေသာ သခင္မ႒ကီး ေဒၞသိန္းတင္သည္ နယ္ခဵဲႚတိုႛ၏ လက္ေအာက္ က႗န္သေဘာက္ ဘဝတၾင္ ႎိုင္ငံေရး ပုဒ္မဴဖင့္ ပထမဆံုး ေထာင္အကဵ ခံခဲ့ရသည့္ ဴမန္မာ အမဵိႂးသမီး႒ကီး တဦးလည္း ဴဖစ္ခဲ့ေလ၏။ . . . " . . . [စပယ္ဴဖႃ မဂၢဇင္း အမႀတ္ (၁)၊ ဇၾန္လ၊ ၂၀၀၄ ကေန ဳကည္ဦးရဲႚ "သခင္မ႒ကီး ေဒၞသိန္းတင္" အေဳကာင္းကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။]
သူႛက႗န္ မခံလိုေသာ မဟာဝံသသီရိဇယ သိုဟံုဘၾားဘၾဲႚခံ မဵိႂးခဵစ္ ဝန္းသို ေစာ္ဘၾား႒ကီး ဦးေအာင္ဴမတ္
သီေပၝမင္း ပၝေတာ္မူ သၾား႓ပီးေနာက္ နယ္ခဵဲႚ အဂႆလိပ္ တိုႛထံ သူႛက႗န္ မခံဘဲ ေတာ္လႀန္ ပုန္ကန္ခဲ့သည့္ "မဟာဝံသသီရိဇယ သိုဟံုဘၾားဘၾဲႚခံ ဝန္းသို ေစာ္ဘၾား႒ကီး ဦးေအာင္ဴမတ္" အေဳကာင္းကို ၂၀၀၂ ခုႎႀစ္၊ ဒီဇင္ဘာလမႀာ စပယ္ဦး စာေပ ဴဖန္ႛခဵီေရးက တတိယ အ႒ကိမ္ အဴဖစ္ ထုတ္ေဝ ဴဖန္ႛခဵိခဲ့တဲ့ ေ႟ၿဥဳသရဲႚ 'တခဵိန္က ထင္ရႀားခဲ့ေသာ ပုဂၢိႂလ္႒ကီးမဵား' စာအုပ္ ကေန ဴပန္လည္ ကူးယူ လၿင့္တင္ ေပးလိုက္တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
ဘုန္း႒ကီး ဘေဆၾ
အသက္ ၉၂ ႎႀစ္ အ႟ၾယ္မႀာ ကၾယ္လၾန္ခဲ့သူ ႎိုင္ငံေရးသမား႒ကီး ဘုန္း႒ကီး ဘေဆၾရဲႚ အတၪႂပၯတၨိအကဵဥ္္း ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဦးဘေဆၾ ကၾယ္လၾန္ခဵိန္၊ အသုဘ အခမ္းအနားမႀာ ေဝငႀခဲ့တဲ့ လက္ကမ္း စာေစာင္ကေန ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
က႗န္မ၏ ေဖေဖ
". . . ထိုေခတ္က ဘၾဲႚရလ႖င္ နယ္ပိုင္ဝန္ေထာက္၊ အေရးပိုင္၊ အိုင္စီအက္(စ) စသည္တိုႛ ဴဖစ္ရန္သာ ရည္မႀန္းဳကရာ၊ ဴမန္မာဴပည္ တဴပည္လံုးတၾင္ ၈ ေယာက္သာ ဘီေအ ေအာင္သည့္ႎႀစ္က အထက္ဴမန္မာဴပည္ (အညာ) မႀ ဘီေအ ေအာင္သူ ၄ ဦး ကေတာ့၊ အဂႆလိပ္ အစိုးရ လက္ေအာက္တၾင္ ရာထူး မယူစတမ္း ဆံုးဴဖတ္ ခဲ့ဳကပၝသည္။ . . . " . . . [ခဵင္းတၾင္း မဂၢဇင္း၊ အမႀတ္ (၈)၊ ဳသဂုတ္လ၊ ၂ဝဝ၆ ခု ထုတ္မႀာ ေဖာ္ဴပပၝရႀိတဲ့ နန္းႎၾယ္ႎၾယ္ရဲႚ "က႗န္မ၏ ေဖေဖ" ပံုရိပ္လၿာ အမႀတ္တရ ေဆာင္းပၝးကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပလိုက္တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။]
စၾယ္စံုရ အႎုပညာရႀင္ အာဇာနည္ ဒီးဒုတ္ဦးဘခဵႂိ
၂၀၀၈ ခုႎႀစ္၊ ေအာက္တိုဘာလ ၁၀ ရက္ေနႛမႀာ ေနာ္ေဝ အေဴခစိုက္ ဒီမိုကရက္တစ္ ဴမန္မာ့ အသံ (ဒီဗီၾဘီ) က ထုတ္လၿင့္သၾားတဲ့ ထိန္လင္းရဲႚ "စၾယ္စံုရ အႎုပညာရႀင္ အာဇာနည္ ဒီးဒုတ္ ဦးဘခဵႂိ" ေဆာင္းပၝးကုိ မိုးမခ ကၾန္ရက္ စာမဵက္ႎႀာ (၂၀၀၈ ေအာက္တုိဘာ ၁၅ ရက္ေနႛ) ကေန ဴပန္လည္ ကူးယူ လၿင့္တင္ ေပးလိုက္တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
ဴမန္မာ့ လၾတ္လပ္ေရး ႒ကိႂးပမ္းမႁႎႀင့္ ဖက္ဆစ္ ဂဵပန္ ေတာ္လႀန္ေရးတုိႛတၾင္ ခဵင္း အမဵႂိးသားမဵားကို ေခၝင္းေဆာင္ကာ ပၝဝင္ခဲ့သူ ဦးဝမ္းကိုေဟာ (Vum Ko Hau)
ဴမန္မာႎိုင္ငံ လၾတ္လပ္ေရး တိုက္ပၾဲ၊ ဖက္ဆစ္ ဂဵပန္ ေတာ္လႀန္ေရး တုိက္ပၾဲနဲႛ လၾတ္လပ္ေသာ ဴပည္ေထာင္စု ဴမန္မာႎိုင္ငံ ေပၞထၾန္းတိုႛမႀာ ခဵင္း အမဵႂိးသားမဵားကို ေခၝင္းေဆာင္႓ပီး ကဵရာ ေနရာ အခန္းကၸကေန တက္တက္႔က႔က ဦးစီး ဦးေဆာင္ ပၝဝင္ခဲ့တဲ့ ခဵင္း အမဵိႂးသား ေခၝင္းေဆာင္႒ကီး ဦးဝမ္းကိုေဟာ အေဳကာင္းကို ကိုယ္ပိုင္ မႀတ္တမ္း မႀတ္စုေတၾကေန ေကာက္ႎႁတ္ စုစည္း႓ပီး လၿင့္တင္ ေပးလိုက္တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
ဒီမိုကေရစီေရး ႒ကိႂးပမ္းဆဲ အမတ္ ဦးေငၾထၾန္း ကၾယ္လၾန္
ယခုလ ၁၁ ရက္ေနႛက မႎၩေလးတိုင္း ေကဵာက္ပန္းေတာင္း ႓မိႂႚနယ္ မဲဆႎၬနယ္ အမႀတ္ (၂)၊ အဖၾဲႚခဵႂပ္ လၿတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလႀယ္ ဦးေငၾထၾန္း ကၾယ္လၾန္သၾား႓ပီ ဴဖစ္ပၝသည္။ အသက္ ၇၉ ႎႀစ္ ရႀိ႓ပီဴဖစ္သည့္ ဦးေငၾထၾန္းသည္ ရန္ကုန္ ေ႟ၿဗဟုိ ေဆး႟ံု႒ကီးတၾင္ အသည္းေရာဂၝ ကုသေနစဥ္ ကၾယ္လၾန္သၾားဴခင္း ဴဖစ္သည္။
သာသနာ့ ဥေသ႖ာင္ အဖၾဲႚ ဥကၠႉ ပီနန္ ဆရာေတာ္ ဘုရား႒ကီး ဦးပညာဝံသရဲႚ ေထ႟ုပၯတၨိ အကဵဥ္း
အဴပည္ဴပည္ဆိုင္ရာ ဴမန္မာ ရဟန္းေတာ္မဵား အဖၾဲႚခဵႂပ္၊ သာသနာ့ ဥေသ႖ာင္ အဖၾဲႚ ဥကၠႉ ပီနန္ ဆရာေတာ္ ဘုရား႒ကီး ဦးပညာဝံသရဲႚ ေထ႟ုပၯတၨိ အကဵဥ္းကို "နယူးေယာက္မႀ ပူေဇာ္ခံ သက္႒ကီးဝၝ႒ကီး ၉ ဦး၏ ေဒၞေအာင္ဆန္းစုဳကည္ (၆၃) ႎႀစ္ဴပည့္ ေမၾးေနႛ အမႀတ္တရ စကားမႀတ္တမ္း" စာအုပ္ကေန ဴပန္လည္ ကူးယူ လၿင့္တင္ ေပးလိုက္တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
ကိုသန္း (ဳကည့္ဴမင္တိုင္) (၁၉၂၆)
ဴပန္ဳကားေရးႎႀင့္ ဴပည္သူႛ ဆက္ဆံေရး ဦးစီးဌာန (႟ံုးခဵႂပ္)၊ စာတည္းအဖၾဲႚ စုေဆာင္း ဴပႂစု႓ပီး ေ႟ၿဟသႆာ စာအုပ္တုိက္မႀ ၂၀၀၈ စက္တင္ဘာမႀာ ပထမအ႒ကိမ္ ထုတ္ေဝ ဴဖန္ႛခဵိခဲ့တဲ့ 'ႎႀစ္ဆယ္ရာစု ဴမန္မာ စာေရးဆရာမဵားႎႀင့္ စာစုစာရင္း (ပဥၤမတၾဲ)' ကေန "ကိုသန္း (ဳကည့္ဴမင္တိုင္) (၁၉၂၆)" ရဲႚ အတၪႂပၯတၨိအကဵဥ္းနဲႛ စာစုစာရင္းကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။