ဴမန္မာ - ဂဵပန္ တုိႚ၏ ဒုတိယ ကမာၲစစ္ မတုိင္မီ ဆက္ဆံေရး

‘ဴမန္မာ - ဂဵပန္ ဆက္ဆံေရး’ ဟူ၍၊ ဒုတိယ ကမာၲစစ္ မတုိင္မီက ေဴပာပ ေလာက္ေအာင္ မရႀိပၝ။ သုိႚေသာ္ ၁၉၀၅ တၾင္ ဴမန္မာႎႀင့္ ဂဵပန္ ေရာင္းဝယ္ေရး သေဘာ တူညီမႁ ခဵမႀတ္ခဲ့ေဳကာင္း သိရ ပၝသည္။ ဂဵပန္ တုိႚသည္ စက္မႁ ထၾန္းကားေရးကုိ ႒ကိႂးစား ေဆာင္႟ၾက္ ေအာင္ဴမင္ သဴဖင့္၊ ႟ုရႀ - ဂဵပန္စစ္ (၁၉၀၄ - ၅) ကုိ အႎုိင္ တုိက္ခုိက္ ႎုိင္သည္မႀ စ၍ ဂဵပန္လုပ္ အထည္အလိပ္ မဵားသည္ ကမာၲႚ ေစဵးကၾက္၌ ပဵံႚႎႀံႚ ခဲ့ပၝသည္။ ဳသစကာ အထည္ စက္႟ုံထၾက္ ပစၤည္းမဵားသည္၊ ဘုံဘုိင္ႎႀင့္ လန္ကက္ရႀိင္ယာ စက္႟ုံထၾက္ အထည္မဵားႎႀင့္ ႓ပိႂင္ဆုိင္၍၊ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံတၾင္ ေရာင္းခဵ ခဲ့ပၝသည္။ တ႟ုတ္ - ဂဵပန္ ၁၉၃၇ စစ္ ေနာက္ပုိင္းတၾင္၊ တ႟ုတ္ နယ္မဵားမႀာ ဂဵပန္ကုိ သပိတ္ ေမႀာက္သဴဖင့္၊ ဴမန္မာတၾင္ ယခင္ကထက္ တုိး၍ ဂဵပန္ထၾက္ အထည္မဵား ေရာင္းခဵရန္၊ ဂဵပန္က ႒ကိႂးစား ခဲ့ပၝသည္။ ဂဵပန္ ခဵည္၊ ပုိးႎႀင့္ ေရယၾန္ အထည္မဵား ပုိႚ၍ ဆန္ႎႀင့္ ဝၝကုိ ဴမန္မာမႀ ဝယ္ယူသည္။ ယင္းသုိႚ လဲလႀယ္ရာတၾင္ ဂဵပန္က အသၾင္း ပစၤည္းမဵား၍၊ ဴမန္မာ ပစၤည္း အထုတ္ နည္းသည္။ ထုိႚေဳကာင့္ ၂၅ မတ္ ၁၉၃၇ မႀ စ၍ ဂဵပန္ သၾင္းကုန္ကုိ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံတၾင္ ကန္ႚသတ္ ေပးရပၝသည္။ ဴမန္မာ ဝၝဂၾမ္းထုပ္ ၇ ေသာင္း ယူပၝမႀ၊ ဂဵပန္ ခဵည္ထည္ ကုိယ္ ၄ ကုေဋ ၂ သန္း သၾင္းခၾင့္ ရပၝမည္။ ယင္း ကန္ႚသတ္ခဵက္ကုိ ဂဵပန္က မေကဵနပ္ လႀပၝ။ အလၾယ္ ေဴပာရလ႖င္ ‘အေရႀႚ အာရႀ အတူ ႒ကီးပၾားေရး နယ္႒ကီး’ တၾင္၊ ဴမန္မာလည္း ပၝရမည္ ဟူေသာ ဝၝဒကုိ ဂဵပန္က ထုိစဥ္ကပင္ ဴဖန္ႚခဲ့ဴခင္း ဴဖစ္ပၝသည္။

ႎုိင္ငံေရး အဴမင္တၾင္၊ ဴမန္မာ - ခဵႂံကင္း ညၟိႎႁိင္းလဵက္ ဴမန္မာ လမ္းမ႒ကီးကုိ ၁၉၃၉ တၾင္ ဖၾင့္လႀစ္ လုိက္သည္က စ၍၊ ဂဵပန္က ဴမန္မာ၏ ႔ကယ္ဝေသာ သယံဇာတကုိ သူတုိႚ သုံးခၾင့္ရလ႖င္၊ အေရႀႚေတာင္ အာရႀကုိ ဂဵပန္ လၿမ္းမုိး ႎုိင္မည္ဟု တၾက္ဆ မိသည္။ ဂဵပန္တုိႚ၏ ေ႔ကးေ႔ကာ္သံ ဴဖစ္သည့္ ‘အာရႀသည္ အာရႀသားေတၾ အတၾက္’ သည္ ဴမန္မာတုိႚ၌ ပဵံႚႎႀံႚ လာသည္။ ႟ုရႀ စစ္ကုိ ဂဵပန္ ႎုိင္သည္မႀ စ၍လည္း၊ ဴမန္မာတုိႚ ဂဵပန္ကုိ အထင္ ႒ကီးလာသည္။ လူသိ မဵားလာသည္။ ဂဵပန္ကုိ အေရႀႚေတာင္ အာရႀတၾင္ စံတင္ လာဳကသည္။ ထုိအခၝက ရဟန္း ေခၝင္းေဆာင္ ဦးဥတၨမႎႀင့္ မဵႂိးခဵစ္ ေခၝင္းေဆာင္ ဦးေစာတုိႚ ဂဵပန္ကုိ သၾား၍၊ ဂဵပန္ တုိးတက္ပုံကုိ အားကဵဖၾယ္ ဴဖစ္ေဳကာင္း စာတမ္း စာအုပ္ ေဆာင္းပၝး မဵားစၾာ ေရးခဲ့ဳကသည္။ ဴမန္မာ အမဵားပင္ ဂဵပန္ သာလ႖င္ ငၝတုိႚ လၾတ္လပ္ေရးကုိ ေထာက္ကူ ႎုိင္မည္ဟု စၾဲမႀတ္ လာဳကသည္။ လူငယ္ ေခၝင္းေဆာင္ အခဵႂိႚသည္ ဖက္ဆစ္ ဂဵပန္ကုိ မဆက္ဆံ လုိပၝ။ ဂဵပန္ အစုိးရက ဝၝဒဴဖန္ႚရာတၾင္ ေငၾေဳကးမဵားစၾာ အကုန္ခံ၍၊ ဂဵပန္ ဆန္ႚကဵင္ေရး အဖၾဲႚမဵား ေပဵာက္ေအာင္ ႒ကိႂးစား ပၝသည္။ ဂဠႂံ ဦးေစာကုိ ဴမန္မာႎိုင္ငံရႀိ ေကာင္စစ္ဝန္က ေငၾ သုံးသိန္းေကဵာ္ ေပး၍၊ ဴမန္မာမဵား ဂဵပန္ကုိ လုိလားေအာင္ ဝၝဒ ဴဖန္ႚခုိင္း သည္ဟု သိရသည္။ ဴမန္မာ ကာကၾယ္ေရး ဴဗႃ႟ုိ၏ ေထာက္လႀမ္းခဵက္ အရ၊ ဴမန္မာေရာက္ ဂဵပန္ ေကာင္စစ္ဝန္ ကေနကုိ (T.Kaneko) သည္၊ အစုစုေငၾ ၈ သိန္း သုံးကာ ဝၝဒ ဴဖန္ႚသည္။ ႟ုရႀ - ဂဵပန္ စစ္တၾင္ ဂဵပန္ ႎုိင္ခဲ့ပုံကုိ၊ ရန္ကုန္တၾင္ ႟ုပ္ရႀင္ကား အ႒ကိမ္မဵားစၾာ ဴပသလဵက္ ဂဵပန္ကုိ ဴမန္မာ လူထု လုိလားကာ အထင္႒ကီး၍ အားကုိး လာေအာင္၊ ေဆာင္႟ၾက္သည္။ ဴမန္မာတုိႚ အလၾန္ပင္ ဂဵပန္ကုိ လုိလား လာဳကသည္။ တဖက္တၾင္ ဴမန္မာ ဓေလ့ကုိ ဂဵပန္တုိႚ ပုိ၍ သိေအာင္ ေလ့လာကာ၊ ဴမန္မာ ႒ကိႂက္ေအာင္ ေဴပာဆုိ တတ္လာ ပၝသည္။ ဤအေတာ အတၾင္း ၁၉၃၉ ခု အကုန္ပုိင္းတၾင္၊ အဂႆလိပ္မဵား ဥေရာပတၾင္ အခက္အခဲ မဵားစၾာကုိ ရင္ဆုိင္ ရသည္ကုိ အခၾင့္ေကာင္း ယူလဵက္၊ အာရႀမႀ အေနာက္တုိင္း ဳသဇာ ဆုတ္ယုတ္ သၾားေအာင္ႎႀင့္ ဂဵပန္ ဳသဇာကုိ အစားထုိး ႎုိင္ေအာင္ ႒ကိႂးစား လာပၝသည္။

ဤစာတမ္းတၾင္၊ ဒုတိယ ကမာၲစစ္ မဴဖစ္မီ သုိႚမဟုတ္ ၁၉၃၉ မတုိင္မီက ဂဵပန္ - ဴမန္မာ ဆက္ဆံေရး၏ ထင္ရႀားေသာ အဴခင္းအရာ အခဵႂိႚကုိ၊ တင္ဴပလုိရင္း ဴဖစ္ပၝသည္။

ပထဝီဝင္ အေနအထား အရ ဴမန္မာသည္ တ႟ုတ္ႎႀင့္ ကုလားဳကားတၾင္ တည္ရႀိ၍၊ နယ္နိမိတ္မႀာ ကုလား၊ တ႟ုတ္၊ ေလာႎႀင့္ ထုိင္း တုိႚႎႀင့္ အယႀက္အတင္ ရႀိပၝသည္။ ဂဵပန္ထက္ ဴမန္မာက ၁.၈ ဆ ႒ကီးသည္။ သုိႚေသာ္ လူဦးေရမႀာ ဂဵပန္၏ သုံးခဵႂိး တခဵႂိးသာ ရႀိသည္။ သယံဇာတ ေပၝမဵား ႔ကယ္ဝသည္။ သုိႚေသာ္ (ေရနံ၊ ေကဵာက္မဵက္ သတၨႂ တူးေဖာ္ေရး) သံ၊ သစ္ထုတ္လုပ္ေရး စသည္ တုိႚ၌ ဂဵပန္က စိတ္မပၝ။ ဴမင္းဴခံနယ္တၾင္ ဝၝဂၾမ္းစက္ငယ္ ႎႀစ္စက္မႀ တပၝး အဴခား လုပ္ငန္း မရႀိပၝ။ အမႀန္မႀာ လူစည္ကားရာ ႓မိႂႚမဵားတၾင္ ဂဵပန္ သၾားစုိက္ ဆရာ၊ ဓာတ္ပုံ ဆရာ၊ ကုန္စုံဆုိင္ရႀင္၊ ေဆးတုိက္ ပုိင္ရႀင္သာ မဵားပၝသည္။ စီးပၾားေရးတၾင္ အဂႆလိပ္ လက္ေအာက္ခံ ဴမန္မာတုိႚက အဂႆလိပ္ ကုလားဘက္ ကုိသာ ယိမ္းယုိင္လဵက္ ရႀိပၝသည္။ ေစဵးေပၝ ႎႀစ္သက္ စရာ ဴဖစ္ေသာ ဂဵပန္ ကေလး ကစားစရာမဵား ဴမန္မာ ႎုိင္ငံတၾင္ အေရာင္းရ တၾင္ကဵယ္သည္။ ‘ပင္နီကုိသာ ဝတ္ပၝ’ ဆုိသည့္ ႎုိင္ငံေရး လႁပ္ရႀားမႁ တခုမႀာ၊ ဂဵပန္ ဆန္ႚကဵင္ေရးထက္ ဥေရာပ အဂႆလိပ္ ဆန္ႚကဵင္ေရး ဴဖစ္ပၝသည္။ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံေရာက္ တ႟ုတ္ တုိႚ၏ ဂဵပန္ကုန္ သပိတ္ ေမႀာက္ဴခင္းမႀာလည္း မထိေရာက္ လႀပၝ။ (စီးပၾားေရး ဆုိင္ရာ စာရင္း ဇယားမဵားကုိ မေဖာ္ဴပ ေတာ့ပၝ။)

ဴမန္မာ ႎုိင္ငံေရး ဇာတ္ခုံတၾင္ ဂဵပန္မဵား ပုိ၍ စိတ္ဝင္ စားသည္မႀာ ၁၉၃၅ စတင္ ပၝသည္။ ထုိအခၝမႀ စ၍ ဂဵပန္ကုိ ဴမန္မာတုိႚ လုိလားေအာင္ အားကုိးေအာင္ စနစ္တကဵ ဝၝဒဴဖန္ႚရန္ စီမံသူမႀာ၊ ရန္ကုန္ရႀိ ဂဵပန္ ေကာင္စစ္ဝန္ ကုဂ၊ (Kuga) ဴဖစ္ပၝသည္။ ၂၆ ေမ ၁၉၃၆ တၾင္၊ ကုဂ ထံသုိႚ စစ္စရိတ္ ေခၝင္းစည္းဴဖင့္ သုံးေငၾ အေဴမာက္အဴမား ပုိႚသဴဖင့္လည္း၊ ဝၝဒဴဖန္ႚ လုပ္ငန္း ပုိ၍ တၾင္ကဵယ္ လာပၝသည္။ ဝၝဒဴဖန္ႚ ကိစၤ အဝဝကုိ စီမံသူ ကုဂသည္ ေနာက္ကၾယ္မႀ ေန၍၊ အထင္ခံ ေဆာက္႟ၾက္သူမႀာ အုိဘ (0hba)၊ ဖု႟ုဟတ (Puruhata) ႎႀင့္ ဥတဂဝ (Utagawa) တုိႚ ဴဖစ္ပၝသည္။ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံတၾင္ ႎုိင္ငံေရး လႁပ္ရႀားမႁ မဵားစၾာတၾင္၊ ေနာက္ခံ ဂဵပန္ ပၝဝင္ ေနေဳကာင္း ႓ဗိတိသ႖ ဘက္မႀလည္း သိရႀိ သဴဖင့္၊ ဝၝဒဴဖန္ႚ ကိစၤကုိ အဆင့္ဆင့္ ေစခုိင္းဴခင္း ဴဖစ္ဟန္ တူပၝသည္။ ထုိအခၝတၾင္ ရႀမ္းႎႀင့္လည္း ဂဵပန္က အဆက္ရ႓ပီး ဴဖစ္ပၝသည္။ ၂၅ ဧ႓ပီ ၁၉၃၉ တၾင္ ဴမန္မာ - ဂဵပန္ အသင္းကုိ ရန္ကုန္မႀာ စတင္ တည္ေထာင္သည္။ ဥကၠႉ ဦးေကဵာ္က အ႓ငိမ္းစား မင္း႒ကီး၊ ဒုတိယ ဥကၠႉက ဦးဘလၾင္ ေကဵာင္းအုပ္႒ကီး ဴဖစ္ပၝသည္။ (ဴမန္မာ ကာကၾယ္ေရး ဴဗႃ႟ုိ ေထာက္လႀမ္းခဵက္ အကဵဥ္းခဵႂပ္ ၁၇ ဧ႓ပီ ၁၉၃၉)။ ဴမန္မာ - ဂဵပန္ ေရာင္းဝယ္ေရး အသင္းကုိ ဦးမုနိႎၬ၊ ဦးေတဇိႎၮ အစ ရႀိေသာ ပုဂၢႂိလ္မဵားက ေရနံေခဵာင္းမႀာ တည္ေထာင္သည္။ ဴမန္မာ ေရာင္းဝယ္မႁ ဖက္ဒေရးရႀင္း၊ ဴမန္မာ - နိပၾန္ ေရာင္းဝယ္မႁ ေအဂဵင္စီ ဆုိသည္ မဵားလည္း ေပၞေပၝက္ လာပၝသည္ (ဴဗႃ႟ုိ ေထာက္လႀမ္းေရး ၂၆ ဇၾန္ ၁၉၃၉)။ နိပၾန္ ေရာင္းဝယ္ေရး ေအဂဵင္စီ၏ ဦးစီး အုိဘ (T.Ohba) က တုိင္းရင္းသား ပုံႎႀိပ္တုိက္ေတၾ အပၝအဝင္ လူႎႀင့္ ရဟန္း မဵားစၾာကုိ ဝၝဒဴဖန္ႚေရးမႀာ ပၝဝင္ လာေအာင္ ခဵဥ္းကပ္သည္။ ဂဵပန္ ေကာင္စစ္ဝန္က ရန္ကုန္မႀာ ဴမန္မာ၊ တ႟ုတ္၊ ကုလားနဲႚ အဂႆလိပ္ ကဴပားေတၾကုိ သူလ႖ႂိ အဴဖစ္နဲႚ အစုစု ေဴခာက္ဆယ္ခန္ႚ ေမၾးထား႓ပီဟု အစီရင္ ခံသည္။ တ႟ုတ္ - ဂဵပန္ စစ္ စတင္ခဵိန္မႀ စ၍ ဝၝဒဴဖန္ႚသည့္ အခၝ သုံးစၾဲခဲ့ေသာ ေငၾ ရႀစ္ေသာင္းခၾဲ ရႀိ႓ပီဟု ဆုိပၝသည္ (ဴဗႃ႟ုိ ေထာက္လႀမ္းေရး ၁၈ ေမ ၁၉၃၉)။ အဆုိပၝ ေကာင္စစ္ဝန္သည္ တလ တလလ႖င္ သူလ႖ႂိ အတၾက္ ေငၾတေထာင္ သုံးစၾဲခၾင့္ ရႀိသည္။ ဂဵပန္ မႀတ္တမ္း တခုမႀာ ယခင္ ရန္ကုန္ ေကာင္စစ္ဝန္ ကေနကုိ (Kaneko) သည္ သစ္ေတာေရး ဝန္႒ကီး ဦးေစာကုိ အရပ္ရပ္ ေဆာင္႟ၾက္ရန္ အစုစုေငၾ သုံးသိန္း ေပး႓ပီး႓ပီဟု ဆုိပၝသည္။ ဦးေစာ ကမူ ေငၾ တသိန္း မကႎုိင္ဟု ခန္ႚမႀန္း ဳကသူေတၾ ရႀိပၝသည္။ ဤ ဂဵပန္ ေထာက္ပံ့သည့္ ပုိက္ဆံႎႀင့္ သူရိယ သတင္းစာတုိက္ ရႀယ္ယာမဵား ဝယ္ကာ သတင္းစာကို အုပ္စီး ခုိင္းခဲ့ဴခင္း ဴဖစ္ပၝသည္။ သခင္ဴမလည္း ေငၾေဴခာက္ရာေကဵာ္ ရသဴဖင့္ တုိႚဗမာ အစည္းအ႟ုံး၌ သုံးစၾဲေဳကာင္း သိရပၝသည္ (ဴဗႃ႟ုိေထာက္လႀမ္းေရး ၂၆ ဇန္နဝၝရီ ၁၉၃၉)။ ထုိႚဴပင္ ေဒၝက္တာ ဘေမာ္ႎႀင့္ ေဒၝက္တာ သိန္းေမာင္ တုိႚက တလ ေငၾ ငၝးရာစီ ရဳကသည္ (ဴဗႃ႟ုိ ေထာက္လႀမ္းေရး ၂၄ ဇူလုိင္ ၁၉၃၉)။ ဂဵပန္ တပ္မေတာ္ႎႀင့္ လ႖ႂိႚဝႀက္ အဖၾဲႚအစည္း ဝတနဘီ (Watanabe) ၏ သိရႀိ ေထာက္ခံခဵက္ မရလ႖င္၊ ဤသုိႚ ေထာက္ပံ့ ေပးကမ္း သုံးစၾဲဴခင္း မဴပႂႎုိင္ပၝ။ ၂၂ ဒီဇင္ဘာ ၁၉၃၈ တၾင္၊ ေသဆုံးသူ ဗုိလ္ေအာင္ေကဵာ္၏ အသုဘ ကုန္ကဵ စရိတ္ အဴဖစ္ ဂဵပန္ ထံမႀ ရေငၾကုိ သုံးေဳကာင္းသခင္ဴမ ေဴပာပၝသည္ (ဴဗႃ႟ုိ ေထာက္လႀမ္းေရး ၂၉ ဇန္နဝၝရီ ၁၉၃၉)။ ထုိကာလဝယ္ ဂဵပန္၏ အေရႀႚေတာင္ အာရႀ ဝၝဒကုိ ထင္ရႀား သိသာ ေနဳက ပၝ႓ပီ။ ဴမန္မာ လၾတ္လပ္ေရး အတၾက္ ေငၾေဳကး အေထာက္အပ့ံ ရယူ သုံးစၾဲေဳကာင္းကုိ၊ ေဒၝက္တာ ဘေမာ္ႎႀင့္ တကၾ သခင္မဵား သိရႀိကာ၊ ထုိအခၾင့္အေရးကုိ သုံး၍ ႎုိင္ငံေရး အာဏာ ရရန္ လုိလားခဵက္ ရႀိေန ဳကပၝသည္။ ဴမန္မာ - ဂဵပန္ ေရာင္းဝယ္ အသင္းက ေဒၝက္တာ ဘေမာ္ကုိ ေထာက္ခံသည္။ ၂၂ ေအာက္တုိဘာ ၁၉၃၉ တၾင္ ဂဵပန္ဘက္မႀ ေခၝင္းေဆာင္မဵား ဴဖစ္ဳကေသာ ကုဂ (Kuga)၊ စုဇုကီ (Suzuki)၊ အုိဘ (Ohba)ႎႀင့္ ဥတဂဝ (Utagawa) တုိႚႎႀင့္၊ စကႆာပူ ဂဵပန္ အုပ္စု ေခၝင္းေဆာင္ ကတုိ (Kato) တုိႚ ေဒၝက္တာ ဘေမာ္ အိမ္မႀာ ေတၾႚဳကေသာ အခၝ၊ ကတုိ က ဥေရာပ စစ္မႀာ ဂဵပန္က ဳကားေနမည္ဟု တင္ဴပသည္ (ဴဗႃ႟ုိ ေထာက္လႀမ္းေရး ၂၃ - ၂၄ ေအာက္တုိဘာ ၁၉၃၉)။ ေနာက္ အုိဘ (Ohba) က၊ ဴမန္မာ ဘာသာႎႀင့္ ဂဵပန္ ဘက္ေတာ္သား သတင္းစာ တေစာင္ ထုတ္လုိေဳကာင္း၊ တင္ဴပသည္။ ထုိႚအဴပင္၊ ပညာတတ္ ဴမန္မာ လူငယ္ တဦးကုိ ဂဵပန္သုိႚ ေစလၿတ္ကာ ဴမန္မာ ဘာသာ၊ အဂႆလိပ္ ဘာသာဴဖင့္ ေရဒီယုိက အသံ လၿင့္သည့္ အခၝ သုံးလုိေဳကာင္း၊ တင္ဴပသည္။ ၁၉၃၅ အခဵိန္ အခၝႎႀင့္မတူ ၁၉၃၇ - ၁၉၃၈ ႎႀစ္မဵားတၾင္ ဴမန္မာ့ ႎုိင္ငံေရး မဵားစၾာ ႟ႁပ္ေထၾး လာပၝသည္။ ဥေရာပ၌ စစ္ဴဖစ္ ေန႓ပီ ဴဖစ္သဴဖင့္၊ ယခင္ လုပ္႓မဲ လုပ္ငန္းႎႀင့္ ဝၝဒမဵားကုိ ဴပန္လည္ သုံးသပ္ သင့္႓ပီဟု၊ တင္ဴပ ပၝသည္။ ဴမန္မာတုိႚ၏ ႎုိင္ငံေရး ပၝတီ မဵားစၾာက မိမိတုိႚ လုိလားခဵက္ကုိ၊ ယခုအခၝ ေပၞလာသည့္ အခၾင့္ေကာင္း မဵားကုိ သုံးလဵက္၊ ေဖာ္ထုတ္ လုိဳကသည္။ သခင္တုိႚက ဴမန္မာ လၾတ္လပ္ေရး ရခဵိန္ ေရာက္႓ပီဟု မႀတ္ယူ ဳကသည္။ အာဖဂန္ (Afagan) တၾင္ ႓ဗိတိသ႖တုိႚ ေဘးဒုကၡ ေတၾႚလဵက္ ရႀိသည္။ အိႎၬိယတၾင္ ကုလား တပ္သား ပုန္ကန္မႀာ စုိးရသည္။ သခင္ တုိႚက ဤ အခဵက္မဵားကုိ စုလဵက္၊ ‘အဂႆလိပ္ အခက္ ဴမန္မာ့ အခဵက္’ ဟု ေ႔ကးေ႔ကာ္ကာ ‘တပ္’ မဵားဖၾဲႚ၍ ေနဳက႓ပီ၊ သခင္တုိႚ လက္႟ုံးတပ္၊ ေကဵာင္းသား တုိႚ၏ သံမဏိ တပ္မဵား ရႀိပၝသည္။ ဆင္းရဲသား ပၝတီ၏ ဓားမတပ္၊ ဦးေစာ၏ မဵႂိးခဵစ္ ပၝတီ ဂဠံႂတပ္၊ ဦးေအာင္႒ကီး၏ တပ္စိမ္း ဟူ၍လည္း ရႀိသည္။ ဤသည့္ တပ္မဵားတၾင္၊ တပ္ဝတ္စုံ၊ စၾဲကုိင္ရန္ လက္နက္ စသည့္ အသုံး စရိတ္မဵား အတၾက္၊ အေထာက္အပံ့ ေမ႖ာ္ေနဳက ပၝ႓ပီ။ ဂဵပန္က မည္သူႚကုိ မည္မ႖ ကူရမည္ဟု သုံးသပ္ ရပၝသည္။ ေနာင္ ေအာင္ဴမင္ေသာ အခၝ ဂဵပန္ႎႀင့္ တၾဲဖက္လဵက္ အာရႀ႒ကီး၏ အတူ ႒ကီးပၾားေရး လုပ္ငန္းတၾင္ လုိလုိလားလား ပၝဝင္မည့္ အဖၾဲႚအစည္း ဴဖစ္ရမည္။ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံတၾင္ ယင္း ဦးတည္ခဵက္ကုိ ေလာေလာဆယ္ သတ္မႀတ္ရန္ ဴဖစ္ပၝသည္။ အဴခား တင္ဴပခဵက္ တခုမႀာ ဂဵပန္ တုိႚသည္ တ႟ုတ္ စစ္႓ပီးမႀ ဴမန္မာ့ လၾတ္လပ္ေရးကုိ ကူညီ ႎုိင္မည္ ဟူေသာ အခဵက္ ဴဖစ္ပၝသည္။ ထုိအခၝ တုိင္းဴပည္ ႎုိင္ငံကုိ သိမ္းယူ ထားမည္ မဟုတ္ပၝ။ ဴမန္မာ မင္းသား တပၝးကုိ ရႀာ၍ ထီးနန္း တင္ေပးမည္ ဴဖစ္ပၝသည္ (ဴဗႃ႟ုိ ေထာက္လႀမ္းေရး ၂၉ ေဖေဖာ္ဝၝရီ ၁၉၃၉)။ ေနာက္ တမဵႂိး ေဴပာရလ႖င္ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံကုိ ေငၾေဳကးႎႀင့္ လက္နက္မဵား ေပးကာ မန္ခဵႃကုိ (Manchuko) လုိႚ ထားမည္ ဟူ၍ ဴဖစ္ပၝသည္။

သူရိယ သတင္းစာတၾင္၊ ေမာင္စံႌၾန္ႚက ဂဵပန္ ပုံစံ ေကဵာင္းသား မဵားကုိ အတတ္ ပညာ သင္ေပးဴခင္းကုိ ကန္ႚကၾက္ ေသာ္လည္း၊ ဂဵပန္က ဴမန္မာႎုိင္ငံ အုပ္ခဵႂပ္ေရးကုိ တာဝန္ ယူေစ လုိသည္ဟု၊ ေဆာင္းပၝး ေရးသည္၊ (ဴဗႃ႟ုိ ေထာက္လႀမ္းေရး ၁၇ ႎုိဝင္ဘာလ ၁၉၃၉)။ ဂဵပန္ ဝၝဒဴဖန္ႚ ဆရာ တုိႚ၏ ဴပႍနာ တရပ္မႀာ ဴမန္မာ တုိႚ၏ ဂဵပန္ မုန္းတီးေရး အုပ္စုပင္ ဴဖစ္ပၝသည္။ ထုိသူတုိႚ၏ တင္ဴပခဵက္တၾင္ အရင္းခံခဵက္မႀာ ဂဵပန္သည္ ဖက္ဆစ္ (Facist) ဴဖစ္၍ တေဳကာင္း၊ ဂဵပန္တၾင္ ပညာသင္ ေရာက္ဖူးသည့္ ဴမန္မာ လူငယ္ကုိ ဂဵပန္က ေနာက္မႀ အ႓မဲ ႒ကိႂးကုိင္ ေနမည္ကုိ စုိးရေဳကာင္း ဟူေသာ အခဵက္ မဵားကုိ တင္ဴပ ဳကသည္ (နယူဘားမား ၂၄ စက္တင္ဘာ ၁၉၃၉)။ ဒီးဒုတ္ ဂဵာနယ္တၾင္ ဂဵပန္ ဆန္ႚကဵင္ေရး ေဆာင္းပၝး တခု ဴပင္းထန္စၾာ ေရးသား ပၝရႀိ ဖူးသည္ဟု ကုဂ (Kuga) က ေထာက္ဴပ၍၊ သတင္းစာ မဵားတၾင္ ဤသုိႚေသာ ေဆာင္းပၝး မပၝရ ေလေအာင္ ကူညီ၍ တားဆီး ေပးသင့္ေဳကာင္း ေဴပာပၝသည္။

တရုတ္ အမဵႂိးသား တုိႚ၏ ဂဵပန္ ဆန္ႚကဵင္ေရး လုပ္ငန္းမဵား အေဳကာင္း ေဆၾးေႎၾးရာတၾင္၊ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံရႀိ တ႟ုတ္တုိႚ၊ ဂဵပန္ ပစၤည္း သပိတ္ ေမႀာက္ဳကပုံကုိ အေဴခခံလဵက္၊ ရန္ကုန္ႎႀင့္ မႎၩေလးတၾင္ ဂဵပန္ ပစၤည္း မသုံးရန္ တားဴမစ္ခဵက္မဵား ရႀိေန ပၝသည္။ သုိႚေသာ္ ဂဵပန္ ပစၤည္းမႀာ ေစဵးေပၝသဴဖင့္ ဝယ္သူ ႒ကိႂက္႓မဲ ႒ကိႂက္မႀာ ဴဖစ္လုိႚ စုိးရိမ္စရာ မရႀိဟု ထင္ပၝသည္။ ၁၁ ေမ ၁၉၃၉ ခု၊ ဴမန္မာ့ အလင္းတၾင္၊ ဴမန္မာ ဘက္မႀ သၾားေသာ ႓ဗိတိသ႖ ေကာင္စစ္ဝန္ႎႀင့္ ခဵႂံကင္း အစုိးရတုိႚ ဴမန္မာ့ လမ္းမ႒ကီးကုိ ဖၾင့္ရန္ သေဘာတူ စာခဵႂပ္ကုိ ခဵႂပ္ဆုိ ႓ပီးေဳကာင္း၊ သတင္း ပၝလာ ပၝသည္။ ဤသိုႚ ဴမန္မာကုိ တ႟ုတ္က ေနာက္ေဖး လမ္းသဖၾယ္ သုံးသည္ကုိ ဂဵပန္က စိတ္ဆုိးေဳကာင္း၊ တ႟ုတ္က စစ္ပစၤည္း အကူအညီကုိ ရယူလုိ သဴဖင့္သာ ယင္း အစီအစဥ္ကုိ ဴပႂဴခင္း ဴဖစ္သဴဖင့္၊ တန္ဴပန္ခဵက္ အေနဴဖင့္ တ႟ုတ္ ေဴမာက္ပုိင္းႎႀင့္ မန္ခဵႃး တုိႚတၾင္ ဂဵပန္ ေကဵးဇူး မည္မ႖ ရႀိသည္ကုိ ဴမန္မာ ကုိယ္စားလႀယ္ အဖၾဲႚ လာဳကည့္ပၝဟု ဖိတ္လုိေဳကာင္း တင္ဴပသည္။ ဂဵပန္ ေကာင္စစ္ဝန္ ကလည္း ဤအတုိင္း ဴဖစ္ေဴမာက္ေအာင္ စီစဥ္ ပၝသည္။ ေဴမာက္ပုိင္း တ႟ုတ္ႎႀင့္ မန္ခဵႃးကုိ ဴမန္မာ ကုိယ္စားလႀယ္ အဖၾဲႚ သၾားႎုိင္ေရးကုိ ေဆာက္႟ၾက္ရန္ စီစဥ္ ပၝသည္။ တုိ႟ု အုိ ကမုရ (Toru O Kamura)၊ အိဘုႎုိစု ကာမိကၤႂဟရႀိ (Ibunosu Ka Mitsuhashi) တုိႚသည္ တ႟ုတ္ဴပည္သုိႚ သၾင္းေသာ လက္နက္မဵား အေဳကာင္း စုံစမ္းရန္၊ ၁၁ ဇူလုိင္ ၁၉၃၉ မႀာ ရန္ကုန္ကုိ ေရာက္လာ ပၝသည္ (ဴဗႃ႟ုိေထာက္လႀမ္းေရး ၂၄ ဇူလုိင္ ၁၉၃၉)။ ၁၉၄၀ အတၾင္း ရန္ကုန္တၾင္ ဂဵပန္ စပုိင္ တခဵႂိႚကုိ ဖမ္းမိသည္ဟု ပုလိပ္ အဖၾဲႚက ေဳကညာသည္။ ထုိႚဴပင္ ပုလိပ္ အဖၾဲႚ ကလည္း၊ ဂဵပန္ လုိလားသူမဵား ဘာေဴပာသည္ ဘာလုပ္သည္ကုိ မဵက္ဴခည္ မဴပတ္ ေစာင့္ဳကည့္ ေနသဴဖင့္၊ အထူး ဂ႟ုစုိက္၍ အေဴပာအဆုိ အသၾားအလာ သိမ္းဆည္းရန္ လုိပၝသည္ဟု၊ ေဆၾးေႎၾး ဳကသည္။

ႎုိင္ငံေရး၊ ကမာၲႚ အေရး အရပ္ရပ္ေဳကာင့္ ၁၉၃၉ ႎႀစ္ ကုန္ပိုင္းတၾင္ အေရာင္းအဝယ္ ပဵက္စီး ဆုတ္ယုတ္ဴခင္း မဵားသည္။ ၇ စက္တင္ဘာလ ၁၉၄၀ တၾင္ ဦးပု အစုိးရ ဴပႂတ္၍ မဵႂိးခဵစ္ ပၝတီ ေခၝင္းေဆာင္ ဦးေစာ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ ဴဖစ္လာသည္။ ထုိအခၝမႀ စ၍ သူရိယတၾင္ ဂဵပန္ေမ႖ာ္ ေဆာင္းပၝးမဵား မေတၾႚရ ေတာ့ပၝ။ ေအာက္တုိဘာ ၁၉၄၀ တၾင္ ဴမန္မာ လမ္းမ႒ကီးကုိ ဴပန္ဖၾင့္မည္၊ တ႟ုတ္ဴပည္သုိႚ ေဆာင္ယူ သၾားမည့္ ကုန္တုိႚကုိ လည္း အခၾန္ ေကာက္မည္ မဟုတ္ဟု၊ ေဳကညာခဵက္မဵား ပၝလာ ပၝသည္။ အာရႀသည္ အာရႀသားမဵား အတၾက္ ဟူေသာ ေ႔ကးေ႔ကာ္သံႎႀင့္၊ ဂဵပန္တုိႚ၏ အေရႀႚ အာရႀ႒ကီး အတူ ႒ကီးပၾားေရး နယ္ ဟူေသာ ေ႔ကးေ႔ကာ္သံႎႀင့္ ဝၝဒဴဖန္ႚ စကားကုိ မေလ႖ာ့တမ္း သုံး၍ ေကအိဂဵိ စုဇုကီး (Keiji Suzuki) ဆုိသူ ဂဵပန္ ဧကရာဇ္ တပ္မေတာ္မႀ အရာရႀိ တဦး၊ ေမ ၁၉၄၀ တၾင္ ေရာက္လာ ပၝသည္။ ထုိသူမႀာ ဂဵပန္ - ဴမန္မာ မိတ္သဟာ အသင္း၏ အေထၾေထၾ အတၾင္းေရးမႀႃးဟု ေဖာ္ဴပ ပၝသည္။ လက္ရႀိ အေဴခအေနကုိ ေလ့လာ ႓ပီးေနာက္ ေဒၝက္တာ ဘေမာ္၏ ဴမန္မာ့ ထၾက္ရပ္ဂုိဏ္းႎႀင့္ လည္းေကာင္း၊ ေဒၝက္တာ သိန္းေမာင္၊ ဦးေစာ တုိႚ ႎႀင့္ လည္းေကာင္း အဆက္အသၾယ္ လုပ္ပၝသည္။ ယခင္ ရႀိ႓ပီး ဂဵပန္ တုိႚႎႀင့္လည္း ဆက္သၾယ္၍ သတင္း စကားမဵား စုေဆာင္း ပၝသည္။ ေနာက္ဆုံးတၾင္ စုဇုကီး (Suzuki) က၊ လၾတ္လပ္ေရး တုိက္ပၾဲ အတၾက္ ဖၾဲႚစည္း ထားေသာ ဴမန္မာ လူငယ္ တုိႚကုိ၊ စစ္ပညာ သင္ေပးရန္ သေဘာတူသည္။ ဤသည္ပင္ ဴမန္မာ့ လၾတ္လပ္ေရး တပ္ (BIA)ႎႀင့္ ေဟနန္ (Hainan) က႗န္းတၾင္ ရဲေဘာ္ သုံးကဵိပ္ ေရာက္သၾားဴခင္း အစ ဴဖစ္ပၝသည္။ ဂဵပန္ ဧကရာဇ္ တပ္မေတာ္ႎႀင့္ ဴမန္မာ လၾတ္လပ္ေရး တပ္သည္ ေမ ၁၉၄၂ တၾင္ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံကုိ သိမ္းယူ ပၝသည္။

ဴမန္မာ - ဂဵပန္ ယဥ္ေကဵးမႁ ဖလႀယ္ဴခင္း အေဳကာင္းအရာ မဵားကုိ စစ္႒ကီး မဴဖစ္မီက မဵားစၾာ ေဴပာဆုိေလ့ မရႀိပၝ။ ဂဵပန္သည္ ႟ုရႀားကုိ ႎုိင္လုိက္ သဴဖင့္ ဝမ္းသာ အားရ ဳကပၝသည္။ ဦးဥတၨမက သူရိယ ေနႚစဥ္ သတင္းစာမႀာ ေဆာင္းပၝးမဵား ေရးသည့္ အခၝမႀ ဂဵပန္ကို လူသိ မဵားလာ ပၝသည္။ ဂဵပန္ လူမႁ ဓေလ့ တုိႚကုိ သိလာ ဳကသည္။ ၁၉၁၃ - ၁၉၄၀ အတၾင္း ဂဵပန္ ေဆာင္းပၝးမဵားကုိ စုကာ စာအုပ္ ထုတ္ေဝ ခဲ့သည္မႀာ -

(၁) ဂဵပန္ မိန္းမ၊ သူရိယပုံႎႀိပ္၊ ၁၉၁၃။

(၂) ဂဵပန္ စကား၊ ၁၉၁၄။

(၃) ဂဵပန္ အတၪႂပၯတၨိ၊ ၁၉၁၄။

(၄) တ႟ုတ္ - ဂဵပန္၊ ၁၉၃၈။

(၅) ဂဵပန္ ေယာက္ဵား၊ ၁၉၄၀။

တုိႚ ဴဖစ္ပၝသည္။

ဝန္ေထာက္ေဟာင္း ဦးေ႟ၿကဵႃ ဴမန္မာဴပန္သည့္ ႟ုရႀ - ဂဵပန္ စာအုပ္ကုိ ၁၉၁၀ က ပုံႎႀိပ္ ဖူးပၝသည္။ ထုိစာအုပ္တၾင္ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံကုိ ဂဵပန္ ကဲ့သုိႚ ဴဖစ္လာေအာင္ ႒ကိႂးစား အားထုတ္ သင့္ေဳကာင္း ေရးသား ပၝရႀိသည္။ ၁၉၃၅ တၾင္၊ မဵႂိးခဵစ္ ပၝတီ ေခၝင္းေဆာင္ ၊ ဂဠႂံ ဦးေစာ ဂဵပန္ သၾား၍ တုိးတက္မႁ အဝဝကုိ ေလ့လာ ႓ပီးေနာက္ သူရိယ ပုံႎႀိပ္တုိက္မႀ ၁၉၃၈ တၾင္ ဂဵပန္ လမ္းႌၾန္ စာအုပ္ ထၾက္ေပၞ လာပၝသည္။ ဂဵပန္ဴပန္ ေ႟ၿေတာင္ ဦးလႀက ၁၉၃၈ တၾင္ ေရးခဲ့ေသာ ဴမန္မာ - ဂဵပန္ ႒ကီးပၾားေရး မႀတ္တမ္းမႀာ၊ စီးပၾားေရး အဴမင္ သန္ႚသန္ႚကုိ တင္ဴပ ပၝသည္။ စီးပၾားေရး ေအာင္ဴမင္ သဴဖင့္၊ စက္မႁ ထၾန္းကား၍ လူေနမႁ အေဴခအေန တုိးတက္ပုံမဵား ပၝဝင္သည္။ ၁၉၂၀ မႀ ၁၉၃၉ အတၾင္း ဴမန္မာ တုိႚ၏ သတင္းစာ ဂဵာနယ္ မဂၢဇင္း တုိႚမႀာ၊ ဂဵပန္ အေဳကာင္း ေရးဳက သည္မႀာ -

(၁) ဂဵပန္ႎုိင္ငံ ဝၝဂၾမ္း အထည္မဵားကုိ စက္ႎႀင့္ ရက္ေဳကာင္း၊ သူရိယ ေနႚစဥ္ ၂၆ ေအာက္တုိဘာ ၁၉၁၁။

(၂) ဂဵပန္ ဝၝဂၾမ္းထည္ လုပ္ငန္း၊ သူရိယ ေနႚစဥ္ ၂၆ ေအာက္တုိဘာ ၁၉၁၁။

(၃) ဂဵပန္ သူေဌးမဵား ပင္လယ္ သေဘႆာမဵား တည္၍ ေရာင္းဝယ္ေဳကာင္း၊ သူရိယ ေနႚစဥ္ ၂၆ ေအာက္တုိဘာ ၁၉၁၁။

(၄) ဂဵပန္ သၾားႎႁတ္ ဆရာမဵား၊ သူရိယ ေနႚစဥ္ ၁၄ ေအာက္တုိဘာ ၁၉၁၁။

(၅) ဂဵပန္ မႀႃးမႀတ္စု၊ သူရိယ ေနႚစဥ္ ၂၄ ေအာက္တုိဘာ ၁၉၁၁။

(၆) နတ္ဴပည္စံ ဂဵပန္ ဧကရာဇ္မင္း၊ ဴမန္မာ့ အလင္း မဂၢဇင္း ေမ ၁၉၁၂။

(၇) ကေလး ကစားစရာ လုပ္ငန္း၊ သူရိယ မဂၢဇင္း ႎုိဝင္ဘာ ၁၉၃၄။

(၈) အေရႀႚကုိေမ႖ာ္ ဂဵပန္ ေပၞတာကုိ ဳကည့္၊ သူရိယ မဂၢဇင္း ႎုိဝင္ဘာ ၁၉၃၄။

(၉) ဂဵပန္ ပုိး၊ သူရိယ မဂၢဇင္း ဇန္နဝၝရီ ၁၉၃၅။

(၁၀) ဂဵပန္ ဖက္ဆစ္၊ ရဲသတင္းစာ၊ အတၾဲ ၂၊ အပုိင္း ၁၀၊ ဳသဂုတ္ ၁၉၃၆။

(၁၁) ဂဵပန္ကုိ စုိးမုိးေနသည့္ လ႖ႂိႚဝႀက္ အသင္းႎႀင့္ နဂၝးနက္၊ ရဲသတင္းစာ၊ အတၾဲ ၂၊ အပုိင္း ၁၈ စက္တင္ဘာ ၁၉၃၆။

(၁၂) ဂဵပန္ ဘုရင္၏ တေနႚတာ လုပ္ငန္း၊ သူရိယ မဂၢဇင္း၊ ေမ ၁၉၃၈။

ဤေဆာင္းပၝး မဵားတၾင္၊ အေရႀႚေတာင္ အာရႀ၌ ဂဵပန္ ထင္ရႀား ႒ကီးကဵယ္မည့္ သေဘာကုိ ရည္ႌၿန္း ေဖာ္ဴပလဵက္ ရႀိပၝသည္။ တုိႚဗမာ အစည္းအ႟ုံးဝင္ လူငယ္မဵားက၊ ဂဵပန္ႚ အကူအညီကုိ ယူကာ ဴမန္မာ့ လၾတ္လပ္ေရးကုိ တုိက္ယူ လုိသည္။ သုိႚေသာ္ တဖက္တၾင္ ဇၾဲေကာင္းေကာင္းဴဖင့္ ဖက္ဆစ္ ဆန္ႚကဵင္ေရး သမားတုိႚက ဂဵပန္ကုိ မလုိလားေဳကာင္း ေဴပာေဟာ ဳကပၝသည္။ ဤအခဵက္ကုိ ကုိလၾင္ ၁၉၃၉ တၾင္ ေရးေသာ က႗န္းညႂိညိႂ အမည္ရႀိသည့္ ဝတၪႂတၾင္ ေတၾႚပၝမည္။ ဂဵပန္ႎႀင့္ ပူးေပၝင္းေရး သင့္ - မသင့္ ေဆၾးေႎၾးသည္။ သုိႚေသာ္ ဂဵပန္ အေပၞ ဴမန္မာတုိႚ အထင္႒ကီး႓မဲ ႒ကီးေန ပၝသည္။ ဗုဒၭ သာသနာကုိ ဂဵပန္တုိႚ ေလးစား ခဵီးဴမၟင့္ေဳကာင္း၊ ထင္ရႀား ေစသည့္ နိပၾန္ အမဵႂိးသား စိတ္ႎႀင့္ နိပၾန္ ဗုဒၭ သာသနာဝင္တုိႚ ဆက္ဆံေရး အမည္ရႀိ စာအုပ္ကုိ၊ ဴမန္မာ ဴပန္ပၝသည္ (ဴဗႃ႟ုိ ေထာက္လႀမ္းေရး ၈ ေဖေဖာ္ဝၝရီ ၁၉၄၀)။ ဂဵပန္ အေဳကာင္း ဴမန္မာလုိ ဘာသာဴပန္ အလၾန္ ရႀားပၝး ေသးသည္။ ဘာသာ ဴပန္႓ပီး သမ႖မႀာလည္း ဂဵပန္ ဘာသာမႀ တုိက္႟ုိက္ ဴပန္ဆုိသည္ မဟုတ္ဘဲ၊ ဂဵပန္ အေဳကာင္း ေရးသည့္ အဂႆလိပ္ စာအုပ္မဵားကုိ ဴပန္ဆုိ ေရးသားဴခင္းသာ ရႀိပၝသည္။ ထုိစာအုပ္ မဵားမႀာလည္း အားလုံးလုိပင္ ဂဵပန္ ဆန္ႚကဵင္ေရး၊ ဖက္ဆစ္ ဆန္ႚကဵင္ေရးတုိႚ ဴဖစ္ပၝသည္။ ဂဵပန္ ဘက္မႀ ဴမန္မာ အေဳကာင္း ေလ့လာ ဳကသည္ မႀာလည္း၊ ၁၉၃၇ တ႟ုတ္ - ဂဵပန္ စက္ကာလမႀ စပၝသည္။ စီးပၾားေရး၊ ႎုိင္ငံေရး ကုိသာ ဦးစားေပး ေလ့လာ ဳကသည္။ ယင္းသုိႚ ေလ့လာဴခင္းသည္၊ ဴမန္မာ လမ္းမ႒ကီး ဖၾင့္သည္က စသည္ ဆုိလ႖င္၊ ပုိ၍ မႀန္ပၝမည္။ ၎တုိႚလည္း အဂႆလိပ္ စာအုပ္ကုိ ဂဵပန္ ဴပန္ဆုိဴခင္း မဵားသာ ဴဖစ္ပၝသည္။ (အုိႎုိတုိ႟ုေရး 'ဂဵပန္တၾင္ ဴမန္မာ အေဳကာင္း ေလ့လာဴခင္း' စာတမ္း ဴမန္မာႎႀင့္ ဂဵပန္ ၁၉၈၇၊ စာ ၄၊ ၅ ဳကည့္ပၝ)။

ပညာေရးတၾင္၊ ဂဵပန္ အေဴခအေနမႀာ စိတ္ဝင္စားဖၾယ္ ဴဖစ္ေဳကာင္း ဦးဥတၨမက သူရိယ ေနႚစဥ္တၾင္ ေရးဖူး ေသာ္လည္း၊ ဴမန္မာ တုိႚမႀာ အဂႆလိပ္ တီထၾင္ ေပးေသာ ပညာေရးတၾင္ နစ္မၾန္းလဵက္ ရႀိရပၝသည္။ တ႟ုတ္ တုိႚက လူငယ္ မဵားကုိ ဂဵပန္ကုိ ပညာသင္ လၿတ္သည္ ကုိလည္း အားမကဵပၝ။ ၁၉၃၆ တၾင္ ေနာင္ ေခၝင္းေဆာင္႒ကီး ဴဖစ္မည့္ ေအာင္္ဆန္းက (နယူဘားမား ၃ ဳသဂုတ္ ၁၉၄၃) တၾင္ အစုိးရက ဂဵပန္ကုိ ပညာေတာ္ သင္မဵား လၿတ္ပၝဟု ေရးသား ေဖာ္ဴပ ခဲ့သည္။ ဴမန္မာ့ လၾတ္လပ္ေရးတၾင္ ပညာေတာ္သင္ အသင့္အတင့္ လၿတ္ေသာ္လည္း၊ အထည္အလိပ္ လုပ္ငန္း အတၾက္သာ မဵားပၝသည္။ ဒုတိယ ကမာၲစစ္ အတၾင္း ကမူ ဴမန္မာ ပညာေတာ္ သင္မဵား ဂဵပန္ကုိ ေရာက္ဳက ပၝသည္။

ဂဵပန္ ႟ုပ္ရႀင္ ကားမဵား ၁၉၁၀ မႀ စတင္၍ ရန္ကုန္တၾင္ ဴပသ ဖူးသည္။ ဂဵပန္ မႀာလည္း ႟ုပ္ရႀင္ ေပၞဦး ေပၞစ ကားမဵား ဴဖစ္ပၝသည္။ မဵားေသာ အားဴဖင့္ ႟ုရႀ - ဂဵပန္ စစ္ႎႀင့္ ပတ္သက္သည္။ ဴမန္မာမဵား ႎႀစ္သက္ ပၝသည္။ နည္းပညာ ဘက္က ဂဵပန္က တဴခား အာရႀ ႎုိင္ငံ တုိႚထက္ သာသဴဖင့္၊ ဴမန္မာတုိႚ နမူနာ ယူစရာ ဴဖစ္ပၝသည္။ ၁၉၃၅ တၾင္ ဴမန္မာ ႟ုပ္ရႀင္ အဖၾဲႚ ဂဵပန္ကုိ သၾား၍ ‘ဂဵပန္ ရင္ေသၾး’ ဇာတ္ကားကုိ၊ ဂဵပန္ မင္းသမီး (Tamiko San) ေအးမိစံႎႀင့္ တၾဲဖက္ ႟ုိက္ကူး ခဲ့သည္။ ယင္းမႀာ ဂဵပန္တၾင္ ဴမန္မာကားကုိ ပထမဦးဆုံး ႟ုိက္ကူးဴခင္း ဴဖစ္ပၝသည္။ ဂဵပန္တုိႚ လူမႁေရး၊ ေနႚစဥ္ ေနထုိင္ပုံ၊ အလုပ္ ဆင္းပုံ တုိႚကုိ ဴပေသာ ဝၝဒဴဖန္ႚ ကားမဵားကုိ ရန္ကုန္ရႀိ ဂဵပန္ ေကာင္စစ္ဝန္ ႟ုံး၌ ဧည့္သည္မဵား ဖိတ္ဳကား၍ ဴပေလ့ ရႀိသည္ (ဴဗႃ႟ုိ ေထာက္လႀမ္းေရး ၁၈ ဳသဂုတ္ ၁၉၃၈)။ စစ္ အရိပ္အေယာင္မဵား ရႀိပုံကုိ၊ ဂဵပန္တုိႚ ရန္ကုန္ ေဴမပုံႎႀင့္ အဴခား ေနရာ ေဒသ အေဆာက္အအုံ တုိႚ၏ ပုံမဵား စုေဆာင္းဴခင္းက၊ ဴပသလဵက္ ရႀိပၝသည္ (ဴဗႃ႟ုိ ေထာက္လႀမ္းေရး ၂၆ ဳသဂုတ္ ၁၉၃၉)။

အခဵႂပ္ကုိ ဆုိရေသာ္၊ ဴမန္မာက ၁၉၀၂ တၾင္ ဂဵပန္ကုိ ‘ဇပန္’ ဟု ေခၞသည္မႀ အပ၊ ထုိႎုိင္ငံႎႀင့္ လူမဵႂိး အေပၞတၾင္ စိတ္ဝင္စားမႁ မရႀိပၝ။ ၁၉၀၅ ဂဵပန္က ဥေရာပ ႎုိင္ငံ႒ကီး တႎုိင္ငံကုိ ႎုိင္သဴဖင့္ ေရႀးကထက္ တုိး၍ ဴမန္မာတုိႚ ဂဵပန္ အေဳကာင္းကုိ စိတ္ဝင္စား လာဳက ပၝသည္။ ဒုတိယ ကမာၲစစ္႒ကီး မတုိင္မီ ႎႀစ္အနည္းငယ္ ကမႀ ဂဵပန္က ဴမန္မာ ႎုိင္ငံကုိ စိတ္ဝင္စား လာသည္။ စီးပၾားေရးႎႀင့္ ႎုိင္ငံေရး အရင္းခံသည္။ ဴမန္မာ တုိႚ၏ စိတ္ဝင္စားမႁ ရေအာင္၊ ဂဵပန္ဘက္က လႁံႚေဆာ္ခဵက္ ပုိ၍ မဵားေဳကာင္း ေတၾႚပၝသည္။

ေဒၝက္တာ သန္းထၾန္း ဴမန္မာဴပန္သည္။