ဘိန္းဘုရင္ ခၾန္ဆာ ကၾယ္လၾန္

အေမရိကန္ အပၝအဝင္ ကမာၲက ဖမ္းဆီး ရမိ လိုေနတဲ့ ဘိန္းဘုရင္ေဟာင္း ခၾန္ဆာ အသက္ ၇၄ ႎႀစ္ အ႟ၾယ္မႀာ ေသဆံုး သၾား႓ပီလိုႛ ေအပီ သတင္းမႀာ ေဖာ္ဴပ ပၝတယ္။ ခၾန္ဆာဟာ ရန္ကုန္မႀာ အခုလ ၂၆ ရက္မႀာ ကၾယ္လၾန္ သၾားတယ္လိုႛ ခၾန္ဆာရဲႚ ေဆၾမဵႂိးေတၾ ထံက သိရေဳကာင္း ကိုယ္ေရး အရာရႀိေဟာင္း ခၾန္ဆိုင္း ဂဵႂိင္ယင္းက ေဴပာပၝတယ္။

ခၾန္္ဆာဟာ ဆီးခဵႂိ၊ ေသၾးတိုးနဲႛ ေလဴဖန္း ေရာဂၝ တိုႛကို ခံစား ေနရတာ ကာလ ဳကာဴမင့္႓ပီ ဴဖစ္ပၝတယ္။ အမည္ မေဖာ္ လိုသူ ဴမန္မာ အစုိးရ အရာရႀိ တဦး ကေတာ့ ခၾန္ဆာ ေသဆံုး တာကို အတည္ဴပႂ႓ပီး ေသဆံုးရက္ဟာ ေအာက္တိုဘာ ၂၈ ရက္လိုႛ ေဴပာပၝတယ္။

ခၾန္ဆာမႀာ ကဵန္ရစ္သူ သား သမီး ၈ ဦး ရႀိ႓ပီး၊ သား ၅ေယာက္ သမီး ၃ ေယာက္ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ခၾန္ဆာရဲႚ ဇနီး ဴဖစ္သူ ကေတာ့ ၁၉၉၃ ခုႎႀစ္မႀာ ဆံုးပၝး ခဲ့႓ပီး ဴဖစ္ပၝတယ္။ ခၾန္ဆာဟာ ဴမန္မာ စစ္အစိုးရထံ လက္နက္ခဵ႓ပီး ေနာက္ပိုင္း စီးပၾားေရး လုပ္ကိုင္ ေဆာင္႟ၾက္ႎိုင္ဴခင္း မရႀိေတာ့ ေပမဲ့ ရႀမ္းဴပည္နယ္ ထဲက ဟိုမိန္း၊ နမ့္စံ၊ လာ႟ႁိး ဘက္ေတၾမႀာ စီးပၾားေရး လုပ္ေနတဲ့ ခၾန္ဆာရဲႚ ဳသဇာခံ တပည့္ ေတၾက ေထာက္ပံ့ ေ႔ကးေမၾး ခဲ့တာလိုႛ ရႀမ္း သတင္းစဥ္ အယ္ဒီတာခဵႂပ္ ဦးခၾန္စိုင္းက RFA ကို ေဴပာပၝတယ္။

နာမည္ဆိုးနဲႛ ေကဵာ္ဳကားတဲ့ ဘိန္းဘုရင္ ခၾန္ဆာဟာ ဴမန္မာ - ထိုင္း - ေလာ သံုးႎုိင္ငံ နယ္စပ္ ေ႟ၿ႒တိဂံ ေဒသမႀာ အေဴခစုိက္ ခဲ့႓ပီး ဘိန္းေမႀာင္ခို ထုတ္လုပ္ေရး အမဵားဆံုး လုပ္ေဆာင္ ခဲ့တဲ့ ထိပ္တန္း မူးယစ္ေဆး ရာဇာ ဴဖစ္ခဲ့ ပၝတယ္။ ခၾန္ဆာဟာ အဲဒီ ေဒသမႀာ ႓ဂိႂဟ္တု ဆက္သၾယ္ေရး ႟ုပ္ဴမင္ သံဳကား၊ ေဴမဴပင္မႀ ေဝဟင္ပစ္ ဒုန္းကဵည္ေတၾ၊ စာသင္ေကဵာင္း စတာေတၾ အထိ တပ္ဆင္ ႎုိင္ခဲ့ ပၝတယ္။

၁၉၉၆ ဇန္နဝၝရီမႀာ ဴမန္မာ စစ္အစုိးရထံ လက္နက္ ခဵပၝတယ္။ ဴမန္မာ စစ္အစိုးရရဲႚ အသံုးအႎႁန္း အရ ဦးခၾန္ဆာက လက္နက္ႎႀင့္ ႓ငိမ္းခဵမ္းေရး လဲလႀယ္ ပၝတယ္။ ခၾန္ဆာကို လၿဲေဴပာင္း ေပးဖိုႛ အေမရိကန္က ေတာင္းဆို ေပမယ့္ ဴမန္မာ စစ္အစိုးရက လၿဲမေပး ပၝဘူး။

ဦးခၾန္ဆာဟာ ဳသဂုတ္လ ကုန္ပိုင္းက မဂႆလာဒံု စစ္ေဆး႟ံုမႀာ တပတ္ေလာက္ ေဆးကုသ ခံခဲ့႓ပီး သက္သာ လာတဲ့ အခဵိန္မႀာ ေနအိမ္ကို ဴပန္ခၾင့္ မရဘဲ စစ္ေထာက္လႀမ္းေရးက ေရဳကည္အိုင္မႀာ အကဵယ္ခဵႂပ္နဲႛ ထိန္းသိမ္း ခံထား ရတုန္း ကၾယ္လၾန္ သၾားတာ ဴဖစ္တယ္လိုႛ ရႀမ္းသံေတာ္ဆင့္ သတင္း ဌာနက ထုတ္ဴပန္တဲ့ သတင္းမႀာ ေဖာ္ဴပ ထားပၝတယ္။

ရႀမ္းဴပည္ တပ္မေတာ္ ေတာင္ပိုင္းရဲႚ ေဴပာေရး ဆိုခၾင့္ရိႀသူ ဗိုလ္မႀႃး စုိင္းေလာင္ဆိုင္ဝ္ ကေတာ့ ဘိန္းဘုရင္ ခၾန္ဆာဟာ နာမည္ဆိုးနဲႛ ေကဵာ္ဳကား ခဲ့ေပမယ့္ ရႀမ္း ဴပည္သူေတၾ အတၾက္ စၾမ္းေဆာင္ ခဲ့တာေတၾ ရိႀတယ္လိုႛ အခုလို ေဴပာဴပ ပၝတယ္။

"သူ ဦးေဆာင္ ခဲ့တဲ့ ေခတ္မႀာ ဆိုရင္ တဖက္တလမ္းက နာမည္ဆိုးေတၾ ရခဲ့သလို တဖက္တလမ္း ကလည္း ရႀမ္းဴပည္ တပ္မေတာ္ အတၾက္ သူႚရဲႚ ေကာင္းတဲ့ စၾမ္းေဆာင္ခဵက္ေတၾ၊ ပဵႂိးေထာင္ ေပးတဲ့ သာဓကေတၾ ရိႀခဲ့ ပၝတယ္။ ဥပမာ ကဵေနာ္တိုႛ ရႀမ္းလူငယ္ ေတၾကို စစ္ပညာ သင္ေပး တာတိုႛ၊ ကိုယ့္ အမဵႂိးကို ခဵစ္တတ္ေအာင္၊ ကိုယ့္ တိုင္းဴပည္ကို ခဵစ္တတ္ေအာင္၊ ရန္သူနဲႛ မိတ္ေဆၾ ခဲၾဴခား တတ္ေအာင္ အဲဒၝ ေတၾကို သူက စ႓ပီး ပဵႂိးေထာင္ သင္ဳကား ေပးတာ ေတၾလည္း ရိႀပၝတယ္။"

ခၾန္ဆာ ကိုယ္ေရး အကဵဥ္း

အဴခားအမည္ - Tun Hsa

တ႟ုတ္ နာမည္ - ခဵန္ရႀီဖူ သိုႛမဟုတ္ ကဵန္ကၾီဖူ။

ဴမန္မာအမည္ - ဦးထက္ေအာင္။

ေမၾးသကၠရာဇ္ - ၁၉၄၃ ခုႎႀစ္၊ ေဖေဖာ္ဝၝရီလ ၁၇ ရက္ စေနေနႚ။

ေမၾးဖၾားရာ ေနရာ - Hpa Hpeung village, လိုက္ေမာ္ရပ္ (Loimaw Ward), တန္းယန္း ႓မိႂႚနယ္ (Tangyan township know as formerly Mongyai state), လာ႟ႁိး ခ႟ိုင္၊ ရႀမ္းဴပည္ေဴမာက္ပိုင္း။

တ႟ုတ္ ဖခင္ Khun Ai (Zhang Bingyao) ႎႀင့္ ရႀမ္းမိခင္ Nang Hseng Zoom တိုႛက ေမၾးဖၾား။

အိမ္ေထာင္ဖက္ ဇနီး အမည္ - Nang Kayyun (died 1993)

သား သမီးမဵား - Nang Long (Khajit), Zarm Merng (Phajon), Zarm Herng (Phathai), Nang Kang (Khanittha), Zarm Zeun (Phairote), Zarm Myat (Phaisarn), Nang Lek (n.a.), Zarm Mya (Pitak).

ငယ္စဥ္က ကူမင္တန္ တ႟ုတ္ဴဖႃ တပ္တၾင္ အမႁ ထမ္းခဲ့။ ေနာက္ပိုင္းတၾင္ ကူမင္တန္မႀ ခၾဲထၾက္႓ပီး ေနာက္လိုက္ ရာဂဏန္း အနည္းငယ္ဴဖင့္ ကုိယ္ပိုင္တပ္ေထာင္။

၁၉၆၃ - ဴမန္မာ အစုိးရ ဳသဇာခံ လၾယ္ေမာ္ ကာကၾယ္ေရးတပ္ အဴဖစ္ ေဴပာင္းလဲ။ ေငၾ၊ ဝတ္စံုႎႀင့္ လက္နက္ေတၾ ရယူ႓ပီး ရႀမ္းလူမဵႂိးစု တပ္ေတၾကို တုိက္ခိုက္။ တပ္အင္အား ၈၀၀ အထိ တိုးခဵဲႚ ႎုိင္တဲ့ အခၝ ဴမန္မာ အစိုးရႎႀင့္ အဆက္အသၾယ္ ဴဖတ္႓ပီး ရႀမ္းႎႀင့္ ဝ နယ္ေဴမ အတၾင္း နယ္ပယ္ ခဵဲႚထၾင္႓ပီး ဘိန္းထုတ္လုပ္မႁ တိုးဴမၟင့္။

၁၉၆၇ - ရႀမ္းဴပည္နယ္ အတၾင္း ကူမင္တန္ အ႔ကင္းအကဵန္ တပ္ေတၾနဲႚ မသင့္မဴမတ္ ဴဖစ္႓ပီး အင္အား ဳသဇာ ကဵဆင္း။

၁၉၆၉ - ဴမန္မာ အစုိးရက ဖမ္းဆီး။ ခၾန္ဆာ၏ လက္ေထာက္ တပ္မႀႃးက ဖမ္းဆီး သၾားသည့္ ႟ုရႀ ဆရာဝန္ ၂ ဦးနဲႚ လဲလႀယ္ရန္ ေတာင္းဆို၍ ၁၉၇၃ တၾင္ လၾတ္ေဴမာက္။

၁၉၇၆ - ဘိန္းဴဖႃေမႀာင္ခိုလုပ္ငန္း၌ အေဴခဴပန္ကဵသၾား႓ပီး ထိုင္းႎိုင္ငံေဴမာက္ပိုင္း ဘန္ဟင္းတခ္တၾင္ အေဴခစိုက္။ ဘိန္းလုပ္ငန္း ဴပန္လုပ္ ခဲ့သလို သူႚတပ္ဖဲၾႚ ကိုလည္း စည္းလံုး ညီႌၾတ္တဲ့ ရႀမ္း တပ္မေတာ္လိုႚ (Shan United Army) ဟု ေဴပာင္းလဲ႓ပီး ရႀမ္း လူမဵႂိးမဵားဘက္မႀ ရပ္တည္ကာ ဴမန္မာစစ္အစိုးရကို တိုက္ခိုက္။

၁၉၈၅ - စဝ္ကၾဏ္းဆင္ ေခၞ မိုးဟိန္းရဲႚ ရႀမ္းေတာ္လႀန္ေရး ေကာင္စီနဲႛ ပူးေပၝင္း႓ပီး ရႀမ္းဴပည္ အေရႀႚပိုင္းကေန ရႀမ္း - ကယား နယ္စပ္ အထိ ထိန္းခဵႂပ္ လာႎုိင္ ခဲ့ပၝတယ္။ အဲဒီေနာက္ အမ္တီေအ ေခၞ ေမာ္ထိုင္း (Mong Tai) တပ္မေတာ္ကို ဖဲၾႚစည္း ခဲ့႓ပီး ေ႟ၿ႒တိဂံလိုႛ အမည္ တၾင္တဲ့ ထိုင္း - ဴမန္မာ - ေလာ နယ္စပ္မႀာ ဘိန္းဴဖႃ အေဴမာက္အဴမား ထုတ္လုပ္ ခဲ့တာေဳကာင့္ ဘိန္းဘုရင္ ခၾန္ဆာလိုႛ ထင္ရႀား လာခဲ့ ပၝတယ္။

၁၉၈၉ - အေမရိကန္ ဴပည္ေထာင္စု နယူးေယာက္ တရား႟ံုးက ခၾန္ဆာကို ဘိန္း တန္တေထာင္ တင္ပိုႛရန္ ဳကံစည္မႁဴဖင့္ တရားစၾဲ။ သူ ထုတ္လုပ္သည့္ ဘိန္းဴဖႃ အားလံုးကို ဝယ္လ႖င္ ႎိုင္ငံတကာ မူးယစ္ေဆး ေစဵးကၾက္သိုႛ မေရာင္းေတာ့ ပၝဟု အေမရိကန္ကို ကမ္းလႀမ္း။

၁၉၉၆ ဇန္န၀ၝရီ - ဴမန္မာ စစ္အစုိးရထံ လက္နက္ခဵ။ ဴမန္မာ စစ္အစိုးရ၏ အသံုး အႎႁန္း အရ လက္နက္ႎႀင့္ ႓ငိမ္းခဵမ္းေရး လဲလႀယ္။ (မူးယစ္ေဆး ေမႀာင္ခိုမႁဴဖင့္ အေမရိကန္တၾင္ တရား မဆိုင္ လို၍ လက္နက္ ခဵသည္ဟု ဆိုဳက။)

ခၾန္ဆာကို မိလ႖င္ ေဒၞလာ (၂) သန္း ခဵီးဴမၟင့္ မည္ဟု အေမရိကန္က ေဳကညာ။ သူႛကုိ ဖမ္းဆီး ေပးပိုႛေရးကို ဴမန္မာ စစ္အစုိးရက ဴငင္းဆို။

ရႀမ္းဴပည္နယ္မႀ ရန္ကုန္ ႓မိႂႚေတာ္သိုႛ သၾားေရာက္ အေဴခခဵ။ ရန္ကုန္၊ မႎၩေလးႎႀင့္ ေတာင္႒ကီး တိုႛတၾင္ လုပ္ငန္းေပၝင္း မဵားစၾာ ရင္းႎႀီး လုပ္ကိုင္။

ေသဆံုး႓ပီဟု ေအာက္တိုဘာ ၃၀ ရက္တၾင္ သတင္း ထၾက္ေပၞ။

ရည္ႌၿန္း။

၁။ ကၾယ္လၾန္သူ ဘိန္းဘုရင္ ခၾန္ဆာ အေဳကာင္း တေစ့တေစာင္း (ဦးမိုးေဇာ္) ၊ ဗီၾအုိေအ - အေမရိကန္ အသံ၊ ဴမန္မာပိုင္း အစီအစဥ္ ကၾန္ရက္ စာမဵက္ႎႀာ။

၂။နာမည္ေကဵာ္ဘိန္းဘုရင္ခၾန္ဆာ ကၾယ္လၾန္၊ အာရ္အက္ဖ္ေအ - လၾတ္လပ္ေသာ အာရႀ အသံ၊ ဴမန္မာပိုင္း အစီအစဥ္ ကၾန္ရက္ စာမဵက္ႎႀာ။

၃။ ဘိန္းဘုရင္ေဟာင္း ခၾန္ဆာ ရန္ကုန္မႀာ ေသ႓ပီ ၊ ဒီဗီၾဘီ - ဒီမိုကရက္တစ္ ဴမန္မာ့ အသံ သတင္း ကၾန္ရက္ စာမဵက္ႎႀာ။

၄။ Khun Sa: As told to SHAN , Shan Herald Agency for News (S.H.A.N.).