မႀတ္တမ္းမႀတ္ရာ လုပ္ေဆာင္မႁ
အဴပည္ဴပည္ဆိုင္ရာ လူႚအခၾင္ႛအေရး ေဳကညာစာတမ္း
၁၉၄၈ ခုႎႀစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ ၁၀ ရက္ေနႚတၾင္ ကမာၲႚ ကုလသမဂၢ အဖၾဲႚ ညီလာခံ အစည္းအေဝး႒ကီးက လူႚအခၾင္ႛအေရး ေဳကညာ စာတမ္း႒ကီးကို အတည္ဴပႂ၍ ေဳကညာလုိက္ရာ ထုိေဳကညာ စာတမ္း႒ကီး၏ စာသားသည္ ေနာက္စာမဵက္ႎႀာမဵားတၾင္ အဴပည့္အစံု ပၝရႀိသည္။ ဤကဲႛသုိႚ ရာဇဝင္ တင္မည့္ ေဳကညာခဵက္ကို ဴပႂလုပ္႓ပီးေနာက္ ဤညီလာခံ အစည္းအေဝး႒ကီးက ကမာၲႚ ကုလသမဂၢ အဖဲၾႚဝင္ ႎိုင္ငံအားလံုးအား ထိုေဳကညာ စာတမ္း႒ကီး၏ စာသားကို အမဵားဴပည္သူတိုႚ ဳကားသိေစရန္ ေဳကညာပၝမည့္ အေဳကာင္းကို လည္းေကာင္း၊ ထုိႚဴပင္ႎိုင္ငံမဵား သိုႚတည္းမဟုတ္ နယ္ေဴမမဵား၏ ႎိုင္ငံေရး အဆင္ႛအတန္းကုိ လုိက္၍ ခဲၾဴခားဴခင္း မဴပႂဘဲ အဓိက အားဴဖင္ႛ စာသင္ေကဵာင္းမဵားႎႀင္ႛ အဴခား ပညာေရး အဖၾဲႚအစည္းမဵားတၾင္ ထုိေဳကညာ စာတမ္း႒ကီးကုိ ဴဖန္ႛခဵိ ေဝငႀ ေစရန္၊ ဴမင္သာေအာင္ ဴပသထားေစရန္၊ ဖတ္ဳကားေစရန္ႎႀင္ႛ အဓိပၯၝယ္ ရႀင္းလင္း ေဖာ္ဴပေစရန္ ေဆာင္႟ၾက္ပၝမည့္ အေဳကာင္းဴဖင္ႛ လည္းေကာင္း ဆင္ႛဆို လုိက္သည္။ [UNHCR ကၾန္ရက္ စာမဵက္ႎႀာ http://www.unhchr.ch/udhr/index.htm ကေန ဴမန္မာဘာသာ ဴပန္ဆုိထားခဵက္ကို ဴပန္လည္ ကူးယူေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။]
President and Chair of the Commission on Human Rights, Eleanor Roosevelt, looking at the Universal Declaration of Human Rights in Spanish.
အဴပည္ဴပည္ဆိုင္ရာ လူႚအခၾင္ႛအေရး ေဳကညာစာတမ္း
စကားခဵီး . . .
လူခပ္သိမ္း၏ မဵိႂး႟ိုး ဂုဏ္သိကၡာႎႀင္ႛ တကၾ လူတုိင္း အညီအမ႖ ခံစားခၾင္ႛ ရႀိသည့္ အခၾင္ႛအေရးမဵားကို အသိအမႀတ္ ဴပႂဴခင္းသည္ လူခပ္သိမ္း၏ လၾတ္လပ္မႁ၊ တရားမ႖တမႁ၊ ဴငိမ္းခဵမ္းမႁတိုႚ၏ အေဴခခံ အုတ္ဴမစ္ ဴဖစ္ေသာေဳကာင့္ လည္းေကာင္း၊
လူႚအခၾင့္ေရးမဵားကို အေရးမထား မထီေလးစား ဴပႂဴခင္းသည္ လူခပ္သိမ္း၏ အကဵင့္ သိကၡာကို ခဵိႂးေဖာက္ ဖဵက္ဆီးတတ္သည့္ ရက္စက္ ဳကမ္းဳကႂတ္ေသာ အဴပႂအမႁမဵားကို ဴဖစ္ေပၞ ေစခဲ့ေသာေဳကာင့္ လည္းေကာင္း၊ လၾတ္လပ္စၾာ ဖၾင့္ဟ ေဴပာဆုိႎုိင္မႁ လၾတ္လပ္စၾာ သက္ဝင္ ယံုဳကည္ႎိုင္မႁ၊ ေဳကာက္႟ၾံႚဴခင္း၊ ခဵိႂႚငဲ့ဴခင္းတိုႚမႀ ကင္းလၾတ္စၾာ အသက္ေမၾးႎိုင္မႁ တိုႚကို ခံစား ရယူႎိုင္ေစမည့္ ေလာကတခု ေပၞေပၝက္လာရန္ အေရးကုိ လူခပ္သိမ္းတိုႚက မိမိတိုႚ၏ အထက္သန္ဆံုးေသာ လုိလားခဵက္ ဆႎၬ႒ကီး အဴဖစ္ဴဖင့္ ေ႔ကးေဳကာ္ ေဳကညာ႓ပီး ဴဖစ္ေသာေဳကာင္ႛ လည္းေကာင္း၊
လူခပ္သိမ္းတိုႚသည္၊ တရား လက္လၾတ္ ႎႀိပ္စက္ကလူဴပႂမႁ၊ အုပ္စိုးမႁႎႀင့္ ဖိစီး ညၟဥ္းပန္းမႁတိုႚကို ေနာက္ဆံုး မလၿဲသာ မေရႀာင္သာ လက္နက္ စၾဲကုိင္ကာ ေတာ္လႀန္ဴခင္း၊ ပုန္ကန္ဴခင္း မဴပႂေစရန္၊ လူအခၾင့္ေရးမဵားကို ဥပေဒဴဖင့္ ထိန္းသိမ္း ကာကၾယ္ ေပးရမည္ ဴဖစ္ေသာေဳကာင္ႛ လည္းေကာင္း၊
ႎိုင္ငံအခဵင္းခဵင္း ခဵစ္ခင္ ရင္းႎႀီးစၾာ ဆက္ဆံေရးကို ပိုမို တိုးတက္ေစရန္ ဳကံေဆာင္ရမည္ ဴဖစ္ေသာေဳကာင့္ လည္းေကာင္း၊ ကမာၲႚ ကုလ သမဂၢ အဖၾဲႚဝင္တိုႚသည္ မူလ လူႚအခၾင့္ေရးမဵားကို လည္းေကာင္း၊ လူ၏ ဂုဏ္သိကၡာကို လည္းေကာင္း၊ ေယာကဵ္ား မိန္းမတိုႚ၏ တူညီသည့္ အခၾင္ႛအေရးမဵားကို လည္းေကာင္း၊ ေလးစား ယံုဳကည္ပၝသည္ဟု ကုလ သမဂၢတၾင္ ထပ္မံ၍ အတည္ဴပႂ ႓ပီးသည့္ဴပင္၊ လူမႁ႒ကီးပၾား တိုးတက္ေရးႎႀင့္ တကၾ ပုိမုိ လၾတ္လပ္ ေကာင္းမၾန္ေသာ လူႚဘဝ အဆင္ႛအတန္းတိုႚကုိ ဴမၟင္ႛတင္ရန္ သႎၮိဌာန္ ခဵ႓ပီး ဴဖစ္ေသာေဳကာင့္ လည္းေကာင္း၊
ကမာၲႚ ကုလသမဂၢ အဖၾဲႚဝင္ ႎိုင္ငံတိုႚသည္ ကုလ သမဂၢ အဖၾဲႚႎႀင့္ ပူေပၝင္း၍ လူႚအခၾင့္အေရးမဵားကို လည္ေကာင္း၊ အေဴခခံ လၾတ္လပ္ခၾင့္ အခၾင့္အေရးမဵားကို လည္းေကာင္း၊ ကမာၲႚ တဝႀမ္းလံုးတၾင္ ႟ိုေသေလးစား ကဵင့္သံုး ေစာင့္စည္း ဳကဴခင္းကို အားေပးမည္ဟု ကတိဴပႂ႓ပီး ဴဖစ္ေသာေဳကာင့္ လည္းေကာင္း၊
အေထၾေထၾ ညီလာခံက
အဴပည္ဴပည္ဆိုင္ရာ လူႚအခၾင္ႛေရး ေဳကညာ စာတမ္းကို လူတိုင္း အဖဲၾႚအစည္းတိုင္းသည္ အစဥ္ ႎႀလံုးသၾင္းလဵက္ ကမာၲတဝႀမ္းလံုးတၾင္ အဆိုပၝ အခၾင့္အေရးမဵားႎႀင့္ လၾတ္လပ္ခၾင့္မဵားကို ႟ိုေသ ေလးစား ဳကေစရန္ ဆံုးမ သၾန္သင္ဴခင္းဴဖင့္ အားထုတ္ ဳကရမည္ဟု လည္းေကာင္း၊ ကုလသမဂၢ အဖၾဲႚဝင္ ႎိုင္ငံမဵားႎႀင့္ ထုိႎိုင္ငံတိုႚ၏ အာဏာပိုင္ အတၾင္းရႀိ နယ္ပယ္ ဆိုင္ရာ တိုင္းသူဴပည္သားမဵားအား အဆုိပၝ အခၾင့္အေရးႎႀင့္ လၾတ္လပ္ခၾင့္မဵားကို ကဵယ္ကဵယ္ဴပန္ႚဴပန္ႚ ထိေရာက္စၾာ သိမႀတ္ ကဵင့္သံုး ေစာင့္စည္း ဳကေစရန္ ဴပည္တၾင္း ဴပည္ပ ဆိုင္ရာ တိုးတက္ေသာ ေဆာင္႟ၾက္ခဵက္မဵားဴဖင္ႛ အားထုတ္ ဳကရမည္ဟု လည္းေကာင္း ရည္႟ၾယ္႓ပီးလ႖င္ လူႚအခၾင့္အေရးမဵား ဆိုင္ရာ အဴပည္ဴပည္ဆိုင္ရာ ေဳကညာစာတမ္းကုိ ႎိုင္ငံခပ္သိမ္း၊ လူခပ္သိမ္းတိုႚ တေဴပးညီစၾာ ေဆာင္႟ၾက္ႎိုင္ဳက စိမ့္ေသာငႀာ ယခု ထုတ္ဴပန္ ေဳကညာလိုက္သည္။
အပိုဒ္ ၁
လူတိုင္းသည္ တူညီ လၾတ္လပ္ေသာ ဂုဏ္သိကၡာဴဖင့္ လည္းေကာင္း၊ တူညီ လၾတ္လပ္ေသာ အခၾင့္အေရးမဵားဴဖင့္ လည္းေကာင္း၊ ေမၾးဖၾားလာသူမဵား ဴဖစ္သည္။ ထိုသူတိုႚ၌ ပိုင္းဴခား ေဝဖန္တတ္ေသာ ဉာဏ္ႎႀင္ႛ ကဵင့္ဝတ္ သိတတ္ေသာ စိတ္တိုႚ ရႀိဳက၍ ထိုသူတိုႚသည္ အခဵင္းခဵင္း ေမတၨာထား၍ ဆက္ဆံ ကဵင့္သုံးသင္ႛ၏။
အပိုဒ္ ၂
လူတိုင္းသည္ လူႚအခၾင့္အေရး ေဳကညာစာတမ္းတၾင္ ေဖာ္ဴပထားသည့္ အခၾင့္အေရး အားလံုး၊ လၾတ္လပ္ခၾင့္ အားလံုးတိုႚကို ပိုင္ဆိုင္ ခံစားခၾင့္ ရႀိသည္။ လူမဵိႂးႎၾယ္အားဴဖင္ႛ ဴဖစ္ေစ၊ အသားအေရာင္အားဴဖင့္ ဴဖစ္ေစ၊ ကဵား၊ မ၊ သဘာဝအားဴဖင့္ ဴဖစ္ေစ၊ ဘာသာစကာားအားဴဖင့္ ဴဖစ္ေစ၊ ကိုးကၾယ္သည့္ ဘာသာအားဴဖင့္ ဴဖစ္ေစ၊ ႎိုင္ငံေရး ယူဆခဵက္၊ သိုႚတည္းမဟုတ္ အဴခား ယူဆခဵက္အားဴဖင့္ ဴဖစ္ေစ၊ ႎိုင္ငံႎႀင့္ ဆိုင္ေသာ၊ သိုႚတည္းမဟုတ္ လူမႁ အဆင္ႛအတန္းႎႀင့္ ဆိုင္ေသာ ဇစ္ဴမစ္အားဴဖင့္ ဴဖစ္ေစ၊ ပစၤည္း ဥစၤာ ဂုဏ္အားဴဖင့္ ဴဖစ္ေစ၊ မဵိႂး႟ိုး ဇာတိအားဴဖင့္ ဴဖစ္ေစ၊ အဴခား အဆင့္အတန္းအားဴဖင့္ ဴဖစ္ေစ ခၾဲဴခားဴခင္း မရႀိေစရ။
ထိုႚဴပင္ လူတဦး တစ္ေယာက္ ေနထိုင္ရာ ႎိုင္ငံ၏ သိုႚတည္းမဟုတ္ နယ္ေဴမေဒသ၏ ႎိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ ဴဖစ္ေစ စီရင္ပုိင္ခၾင့္ ဆိုင္ရာ ဴဖစ္ေစ တိုင္းဴပည္ အခဵင္းခဵင္း ဆိုင္ရာ ဴဖစ္ေစ၊ အဆင့္အတန္း တခုခုကို အေဴခဴပႂ၍ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ ေဒသနယ္ေဴမ တခုသည္ အခဵႂပ္အဴခာ အာဏာပိုင္ လၾတ္လပ္သည့္ နယ္ေဴမ၊ သိုႚတည္းမဟုတ္ ကုလ သမဂၢ ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရႀာက္ ထားရသည့္ နယ္ေဴမ၊ သိုႚတည္းမဟုတ္ ကိုယ္ပုိင္ အုပ္ခဵႂပ္ခၾင့္ အာဏာတိုႚ တစိတ္တေဒသ ေလာက္သာ ရရႀိသည့္ နယ္ေဴမ စသဴဖင္ႛ ယင္းသိုႚေသာ နယ္ေဴမမဵား ဴဖစ္သည္ဟူေသာ အေဳကာင္းကုိ အေထာက္အထား ဴပႂ၍ေသာ္ လည္းေကာင္း ခၾဲဴခားဴခင္း လံုးဝ မရႀိေစရ။
အပိုဒ္ ၃
လူတိုင္း၌ အသက္ရႀင္ရန္ လၾတ္လပ္ခၾင့္ႎႀင့္ လံုဴခံႂ စိတ္ခဵခၾင့္ ရႀိသည္။
အပိုဒ္ ၄
မည္သူကိုမ႖ ေကဵးကၾဵန္ အဴဖစ္၊ သိုႚတည္းမဟုတ္ အေစအပၝး အဴဖစ္၊ ႎိုင္ထက္စီးနင္း ေစခိုင္းဴခင္း မဴပႂရ၊ လူကို ေကဵးက႗န္ သဖၾယ္ အဓမၳ ေစခုိင္းဴခင္း၊ အေရာင္းအဝယ္ ဴပႂဴခင္းႎႀင္ႛ ထုိသေဘာ သက္ေရာက္ေသာ လုပ္ငန္း ဟူသမ႖ကို ပိတ္ပင္ တားဴမစ္ရမည္။
အပိုဒ္ ၅
မည္သူကိုမ႖ ညၟဥ္းပန္း ႎႀိပ္စက္ဴခင္း၊ သိုႚတည္းမဟုတ္ ရက္စက္ ဳကမ္းဳကႂတ္စၾာ လူမဆန္စၾာ ဂုဏ္ငယ္ေစေသာ ဆက္ဆံမႁ မဴပႂရ၊ သိုႚတည္းမဟုတ္ အဴပစ္ဒဏ္ ေပးဴခင္း မဴပႂရ။
အပိုဒ္ ၆
လူတိုင္းတၾင္ ဥပေဒ အရာ၌ လူပုဂၢိႂလ္ တဦး အဴဖစ္ဴဖင့္ အရာခပ္သိမ္းတၾင္ အသိအမႀတ္ ဴပႂဴခင္းကုိ ခံယူပိုင္ခၾင့္ ရႀိသည္။
အပိုဒ္ ၇
လူအားလံုးတိုႚသည္ ဥပေဒ အရာ၌ တူညီဳကသည့္ အဴပင္၊ ဥပေဒ၏ အကာအကၾယ္ကို ဴခားနားဴခင္း မခံရေစဘဲ တူညီစၾာ ခံစားပုိင္ခၾင့္ ရႀိသည္။ ဤေဳကညာ စာတမ္းပၝ သေဘာတရားမဵားကို ဖီဆန္၍ ခၾဲဴခားဴခင္းမႀ လည္းေကာင္း၊ ထုိသိုႚ ခၾဲဴခားဴခင္းကုိ လႁံႚေဆာ္ဴခင္းမႀ လည္းေကာင္း၊ ကင္းလၾတ္ေစရန္ အကာအကၾယ္ကို တူညီစၾာ ခံစားပိုင္ခၾင့္ ရႀိသည္။
အပိုဒ္ ၈
ဖၾဲႚစည္းပံု အေဴခခံ ဥပေဒကေသာ္ လည္းေကာင္း အဴခား ဥပေဒကေသာ္ လည္းေကာင္း လူတိုင္းအတၾက္ ေပးထားသည့္ အေဴခခံ အခၾင့္အေရးမဵားသည္ ခဵိႂးေဖာက္ ဖဵက္ဆီးဴခင္း ခံခဲႛရလ႖င္ ထုိသုိႚ ခဵိႂးေဖာက္ ဖဵက္ဆီးေသာ ဴပႂလုပ္မႁေဳကာင္ႛ ဴဖစ္ေပၞလာေသာ နစ္နာခဵက္ အတၾက္ ထိုသူသည္ ႎိုင္ငံဆိုင္ရာ အာဏာပုိင္ တရား႟ံုးတၾင္ ထိေရာက္စၾာ သက္သာခၾင့္ ရႎိုင္ေစရမည္။
အပိုဒ္ ၉
မည္သူမ႖ ဥပေဒ အရ မဟုတ္ေသာ ဖမ္းဆီးဴခင္းကုိ ဴဖစ္ေစ၊ ခဵႂပ္ေႎႀာင္ဴခင္းကုိ ဴဖစ္ေစ၊ ဴပည္ႎႀင္ဴခင္းကို ဴဖစ္ေစ မခံေစရ။
အပိုဒ္ ၁၀
အခၾင္ႛအေရးမဵားႎႀင္ႛ တာဝန္ ဝတၨရားမဵားကို အဆံုးအဴဖတ္ခံရာတၾင္ လည္းေကာင္း၊ ဴပစ္မႁေဳကာင္ႛ တရားစၾဲဆို စီရင္ ဆံုးဴဖတ္ခံရာတၾင္ လည္းေကာင္း၊ လူတိုင္းသည္ လၾတ္လပ္၍ ဘက္မလိုက္ေသာ တရား႟ံုးေတာ္၏ လူအမဵား ေရႀႚေမႀာက္တၾင္ မ႖တစၾာ ဳကားနာ စစ္ေဆးဴခင္းကို တူညီစၾာ ခံစားပိုင္ခၾင့္ ရႀိသည္။
အပိုဒ္ ၁၁
(၁) လူအမဵား ေရႀႚေမႀာက္၌ ဥပေဒ အတိုင္း စစ္ေဆး၍ ဴပစ္မႁ ကဵႃးလၾန္သည္ဟု ထင္ရႀား စီရင္ဴခင္း ခံရသည္ႛ အခဵိန္အထိ ဴပစ္မႁႎႀင့္ တရားစၾဲဆုိဴခင္း ခံရသူတိုင္းသည္ အဴပစ္မဲ့သူ ဟူ၍ ယူဆဴခင္း ခံထိုက္သည့္ အခၾင္ႛအေရး ရႀိသည္။ ထိုအမႁကို ဳကားနာ စစ္ေဆးရာဝယ္ စၾပ္စၾဲခံရသည့္ ဴပစ္မႁ အတၾက္ ခုခံ ေခဵပႎိုင္ရန္ လုိအပ္ေသာ အခၾင့္အေရးမဵားကုိ ထိုသူအား ေပး႓ပီး ဴဖစ္ေစရမည္။
(၂)လူတဦး တေယာက္အား ႎိုင္ငံ ဥပေဒအရ ဴဖစ္ေစ၊ အဴပည္ဴပည္ဆိုင္ရာ ဥပေဒအရ ဴဖစ္ေစ၊ ဴပစ္မႁ မေဴမာက္ေသာ လုပ္ရပ္ သိုႚမဟုတ္ ပဵက္ကၾက္မႁ အရ ဆၾဲဆို ဴပစ္ေပးဴခင္း မဴပႂရ။ ထိုႚအဴပင္ ဴပစ္မႁ ကဵႃးလၾန္စဥ္ အခၝက ထိုက္သင့္ ေစႎိုင္ေသာ အဴပစ္ဒဏ္ထက္ ပိုမို ႒ကီးေလးေသာ အဴပစ္ဒဏ္ကုိ ထုိက္သင့္ဴခင္း မရႀိေစရ။
အပိုဒ္ ၁၂
မည္သူမ႖ မိမိသေဘာ အတိုင္း ေအးခဵမ္း လၾတ္လပ္စၾာ ေနထိုင္ဴခင္းကိုေသာ္ လည္းေကာင္း၊ မိမိ၏ မိသားစုကိုေသာ္ လည္းေကာင္း၊ မိမိ၏ ေနအိမ္ အသုိက္အဝန္းကိုေသာ္ လည္းေကာင္း၊ စာေပး စာယူကိုေသာ္ လည္းေကာင္း၊ ဥပေဒအရ မဟုတ္ေသာ ဝင္ေရာက္ စၾက္ဖက္ဴခင္း မခံေစရ။ ထိုႚဴပင္ မိမိ၏ ဂုဏ္သိကၡာကိုလည္း အထက္ပၝ အတိုင္း ပုတ္ခတ္ဴခင္း မခံေစရ။ လူတိုင္းတၾင္ ထိုသိုႚ ဝင္ေရာက္ စၾက္ဖက္ဴခင္းမႀေသာ္ လည္းေကာင္း ပုတ္ခတ္ဴခင္းမႀေသာ္ လည္းေကာင္း ဥပေဒအရ ကာကၾယ္ ပိုင္ခၾင့္ ရႀိသည္။
အပိုဒ္ ၁၃
(၁) လူတိုင္းတၾင္ မိမိ၏ ႎိုင္ငံ နယ္နိမိတ္ အတၾင္း၌ လၾတ္လပ္စၾာ သၾားလာ ေ႟ၿႚေဴပာင္းႎိုင္ခၾင့္၊ ေနထိုင္ခၾင့္ ရႀိသည္။
(၂) လူတိုင္းတၾင္ မိမိေနထိုင္ရာ တိုင္းဴပည္မႀ လည္းေကာင္း၊ အဴခား တိုင္းဴပည္မႀ လည္းေကာင္း ထၾက္ခၾာ သၾားပိုင္ခၾင့္ ရႀိသည့္အဴပင္၊ မိမိ၏ တိုင္းဴပည္သိုႚ ဴပန္လာ ပိုင္ခၾင့္လည္း ရႀိသည္။
အပိုဒ္ ၁၄
(၁) လူတိုင္းသည္ ညၟဥ္းပန္း ႎႀိပ္စက္ ခံေနရဴခင္းမႀ လၾတ္ကင္းရန္ အဴခား တိုင္းဴပည္မဵား၌ ေအးခဵမ္းစၾာ ခုိလံႁ ေနႎိုင္ခၾင့္ ရႀိသည္။
(၂) ႎိုင္ငံေရးႎႀင္ႛ မပတ္သက္သည့္ ဴပစ္မႁမဵားမႀေသာ္ လည္းေကာင္း၊ ကုလ သမဂၢ၏ ရည္႟ၾယ္ခဵက္ႎႀင္ႛ သေဘာတရားမဵားကို ဖီဆန္ေသာ အမႁမဵားမႀေသာ္ လည္းေကာင္း၊ အမႀန္ ေပၞေပၝက္လာေသာ ဴပစ္မႁေဳကာင့္ တရားစၾဲဆိုဴခင္း ခံရသည့္ အမႁအခင္မဵားတၾင္ အထက္ပၝ အခၾင့္အေရးကို အသံုးမဴပႂႎိုင္ေစရ။
အပိုဒ္ ၁၅
(၁) လူတိုင္းသည္၊ ႎိုင္ငံ တႎိုင္ငံ၏ ႎိုင္ငံသား အဴဖစ္ ခံယူခၾင့္ ရႀိသည္။
(၂) ဥပေဒ အရ မဟုတ္လ႖င္ မည္သူမ႖ မိမိ၏ ႎိုင္ငံသား အဴဖစ္ကို စၾန္ႛလၿတ္ဴခင္း မခံေစရ၊ ႎိုင္ငံသား အဴဖစ္ ေဴပာင္းလဲႎိုင္ေသာ အခၾင္ႛအေရးကိုလည္း ဴငင္းပယ္ဴခင္း မခံေစရ။
အပိုဒ္ ၁၆
(၁) အ႟ၾယ္ ေရာက္႓ပီးေသာ ေယာကဵ္ားႎႀင့္ မိန္းမတုိႚတၾင္ လူမဵိႂးကိုေသာ္ လည္းေကာင္း၊ ႎိုင္ငံသား အဴဖစ္ကုိေသာ္ လည္းေကာင္း ကိုးကၾယ္သည့္ ဘာသာကိုေသာ္ လည္းေကာင္း၊ အေဳကာင္းဴပႂ၍ ခဵႂပ္ခဵယ္ ကန္ႚသတ္ဴခင္း မရႀိဘဲ၊ ထိမ္းဴမားႎိုင္ခၾင့္ႎႀင့္ မိသားစု ထူေထာင္ႎိုင္ခၾင့္ ရႀိသည္။ အဆိုပၝ ေယာကဵ္ားႎႀင့္ မိန္းမတိုႚသည္ လင္မယား အဴဖစ္ ေပၝင္းသင္းေနစဥ္ အခဵိန္ အတၾင္း၌ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ အိမ္ေထာင္ကုိ ဖဵက္သိမ္း၍ ကၾာရႀင္းဳကသည့္ အခၝ၌ လည္းေကာင္း၊ လက္ထပ္ ေပၝင္းသင္း အိမ္ေထာင္ ဴပႂဴခင္းႎႀင့္ စပ္လဵဥ္းေသာ တူညီသည့္ အခၾင့္အေရးမဵားကို ရရႀိထိုက္သည္။
(၂) သတိုႚသားႎႀင့္ သတိုႛသမီး ႎႀစ္ဦး ႎႀစ္ဖက္၏ လၾတ္လပ္ေသာ သေဘာဆႎၬ ရႀိမႀသာလ႖င္ ထိမ္းဴမားဴခင္းကို ဴပႂရမည္။
(၃) မိသားစု တခုသည္ လူႚအဖၾဲႚအစည္း၏ သဘာဝကဵေသာ အေဴခခံ အဖၾဲႚတရပ္ ဴဖစ္သည္။ ထိုမိသားစုသည္ လူႚအဖၾဲႚအစည္းႎႀင့္ အစိုးရတိုႚ၏ ကာကၾယ္ ေစာင့္ေရႀာက္ဴခင္းကို ခံယူခၾင့္ ရႀိသည္။
အပိုဒ္ ၁၇
လူတိုင္းတၾင္ မိမိ တဦးခဵင္းေသာ္ လည္းေကာင္း ၊ အဴခားသူမဵားႎႀင္ႛ ဖက္စပ္၍ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ ပစၤည္းဥစၤာ တိုႚကို ပိုင္ဆိုင္ရန္ အခၾင့္အေရး ရိႀရမည္။ ဥပေဒအရ မဟုတ္လ႖င္၊ မည္သူမ႖ မိမိ၏ ပစၤည္းဥစၤာ ပိုင္ဆိုင္ခၾင့္ကို စၾန္ႛလၿတ္ဴခင္း မခံေစရ။
အပိုဒ္ ၁၈
လူတိုင္းတၾင္ လၾတ္လပ္စၾာ ေတၾးေခၞ ဳကံဆႎိုင္ခၾင့္၊ လၾတ္လပ္စၾာ ခံယူ ရပ္တည္ႎိုင္ခၾင့္ႎႀင့္ လၾတ္လပ္စၾာ သက္ဝင္ ကိုးကၾယ္ႎိုင္ခၾင့္ ရႀိသည္။ အဆိုပၝ အခၾင္ႛအေရးမဵား၌ မိမိကိုးကၾယ္သည့္ ဘာသာကို သိုႚတည္းမဟုတ္ သက္ဝင္ ယံုဳကည္ခဵက္ကုိ လၾတ္လပ္စၾာ ေဴပာင္းလဲႎိုင္ခၾင့္ ပၝဝင္သည့္ အဴပင္ မိမိ တေယာက္ခဵင္း ဴဖစ္ေစ၊ အဴခားသူမဵားႎႀင္ႛ စုေပၝင္း၍ ဴဖစ္ေစ၊ ဴပည္သူအမဵား ေရႀႚေမႀာက္တၾင္ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ ေရႀႚေမႀာက္တၾင္ မဟုတ္ဘဲေသာ္ လည္းေကာင္း၊ မိမိ ကုိးကၾယ္ေသာ ဘာသာကုိ သိုႚတည္းမဟုတ္ သက္ဝင္ ယံုဳကည္ခဵက္ကို လၾတ္လပ္စၾာ တင္ဴပႎိုင္ခၾင့္၊ ကဵင့္သံုးႎိုင္ခၾင့္၊ ဝတ္ဴပႂ ကိုးကၾယ္ႎိုင္ခၾင့္ႎႀင့္ ေဆာက္တည္ႎိုင္ခၾင့္ တိုႚလည္း ပၝဝင္သည္။
အပိုဒ္ ၁၉
လူတိုင္းတၾင္ လၾတ္လပ္စၾာ ထင္ဴမင္ ယူဆႎိုင္ခၾင့္ႎႀင့္ လၾတ္လပ္စၾာ ဖၾင့္ဟ ေဖာ္ဴပႎိုင္ခၾင့္ ရႀိသည္။ အဆိုပၝ အခၾင့္အေရးမဵား၌ အေႎႀာင့္အယႀက္ မရႀိဘဲ လၾတ္လပ္စၾာ ထင္ဴမင္ ယူဆႎိုင္ခၾင့္ ပၝဝင္သည့္ အဴပင္၊ ႎိုင္ငံ နယ္နိမိတ္မဵားကို ေထာက္ထားရန္ မလိုဘဲ သတင္း အေဳကာင္းအရာႎႀင့္ သေဘာတရားမဵားကို တနည္းနည္းဴဖင္ႛ လၾတ္လပ္စၾာ ရႀာယူ ဆည္းပူးႎိုင္ခၾင့္၊ လက္ခံႎိုင္ခၾင္ႛႎႀင့္ ေဝငႀ ဴဖန္ႚခဵီခၾင့္ တိုႚလည္း ပၝဝင္သည္။
အပိုဒ္ ၂၀
(၁) လူတိုင္းတၾင္ လၾတ္လပ္ ေအးခဵမ္းစၾာ စုေဝးႎိုင္ခၾင့္ႎႀင့္ ဖၾဲႚစည္းႎိုင္ခၾင့္တိုႚ ရႀိသည္။
(၂)မည္သူကိုမ႖ အဖၾဲႚအစည္း တခုသိုႚ ဝင္ေစရန္ အတင္းအကဵပ္ မဴပႂရ။
အပိုဒ္ ၂၁
(၁) လူတိုင္းတၾင္ မိမိႎိုင္ငံ၏ အုပ္ခဵႂပ္ေရး၌ ကုိယ္တိုင္ဴဖစ္ေစ၊ လၾတ္လပ္စၾာ ေ႟ၾးခဵယ္လုိက္သည့္ ကိုယ္စားလႀယ္မဵားမႀ တဆင့္ ဴဖစ္ေစ ပၝဝင္ ေဆာင္႟ၾက္ႎိုင္ခၾင့္ ရႀိသည္။
(၂) လူတိုင္းတၾင္ မိမိ၏ ႎိုင္ငံရႀိ ဴပည္သူႚ ဝန္ထမ္း အဖဲၾႚ၌ ဝင္ေရာက္ႎိုင္ရန္ တူညီသည့္ အခၾင့္အေရး ရႀိသည္။
(၃)ဴပည္သူဴပည္သားတိုႛ၏ ဆႎၬသည္ အုပ္ခဵႂပ္ အာဏာ၏ အေဴခခံ ဴဖစ္ရမည္၊ အဆိုပၝ ဆႎၬကို အခဵိန္ကာလ ပိုင္းဴခားလဵက္ စစ္မႀန္ေသာ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲမဵားဴဖင္ႛ ထင္ရႀား ေစရမည္။ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲမဵား တၾင္လည္း လူတိုင္း အညီအမ႖ ဆႎၬမဲ ေပးႎိုင္ခၾင့္ ရႀိရမည့္ အဴပင္၊ ထုိေ႟ၾးေကာက္ပၾဲမဵားကို လ့႖ိႂႚဝႀက္ မဲေပး စနစ္ဴဖင့္ ဴဖစ္ေစ၊ အလားတူ လၾတ္လပ္ေသာ မဲေပးစနစ္ဴဖင့္ ဴဖစ္ေစ၊ ကဵင္းပရမည္။
အပိုဒ္ ၂၂
လူတိုင္းတၾင္ လူႚအဖၾဲႚအစည္း၏ အဖၾဲႚဝင္ တဦး အေနႎႀင္ႛ လူမႁေရး လံုဴခံႂခၾင့္ ရယူပိုင့္ခၾင့္ ရႀိသည့္ အဴပင္ ႎိုင္ငံေရး ႒ကိႂးပမ္းမႁဴဖင့္ ဴဖစ္ေစ၊ ႎိုင္ငံတကာ ပူေပၝင္း ေဆာင္႟ၾက္မႁဴဖင့္ ဴဖစ္ေစ၊ ႎိုင္ငံအသီးသီး၏ ဖၾဲႚစည္းပံုႎႀင့္ လည္းေကာင္း၊ သယံဇာတ အင္အားႎႀင့္ လည္းေကာင္း ထုိလူ၏ ဂုဏ္သိကၡာႎႀင့္ စ႟ုိက္လကၡဏာ လၾတ္လပ္စၾာ တိုးတက္ ဴမင့္မားေရး အတၾက္ မရႀိမဴဖစ္ လုိအပ္ေသာ စီးပၾားေရး၊ လူမႁေရးႎႀင့္ ယဥ္ေကဵးမႁ အခၾင့္အေရးမဵားကို သံုးစၾဲပိုင္ခၾင့္ ရႀိသည္။
အပိုဒ္ ၂၃
(၁) လူတိုင္းတၾင္ အလုပ္လုပ္ရန္ လည္းေကာင္း၊ မိမိႎႀစ္သက္ရာ အသက္ေမၾးမႁ အလုပ္အကိုင္ကုိ လၾတ္လပ္စၾာ ေ႟ၾးခဵယ္ရန္ လည္းေကာင္း၊ တရားမ႖တ၍ လုပ္ေပဵာ္ေသာ အလုပ္ခၾင္၏ အေဴခအေနကို ရရႀိရန္ လည္းေကာင္း၊ အလုပ္လက္မဲ့ ဴဖစ္ရဴခင္းမႀ အကာအကၾယ္ ရရႀိရန္ လည္းေကာင္း အခၾင့္အေရး ရႀိသည္။
(၂) လူတိုင္းတၾင္ ခၾဲဴခားဴခင္း မခံရေစဘဲ၊ တူညီေသာ အလုပ္အတၾက္ တူညီေသာ အခေဳကးေငၾ ရႎိုင္ခၾင့္ ရႀိသည္။
(၃) အလုပ္ လုပ္ကိုင္သည့္ လူတိုင္းတၾင္၊ မိမိႎႀင့္ မိမိ၏ မိသားစု အတၾက္ လူႚဂုဏ္သိကၡာႎႀင့္ ညီေအာင္ ေနထိုင္ စားေသာက္ႎိုင္ရန္၊ စိတ္ခဵေလာက္သည့္ဴပင္၊ တရားမ႖တ၍ လုပ္ေပဵာ္သည့္ လစာ ေဳကးေငၾ ရပုိင္ခၾင့္ ရႀိသည္။ လိုအပ္ခဲ့လ႖င္ အဴခား နည္းလမ္းမဵားမႀ လူမႁေရး အေထာက္အပံ့ကိုလည္း ထပ္မံ၍ ရႎိုင္ခၾင့္ ရိႀသည္။
(၄) လူတိုင္းတၾင္ မိမိ အကဵိႂး ခံစားခၾင္ႛကို ကာကၾယ္ရန္ အလုပ္သမား အစည္းအ႟ံုးမဵား ဖၾဲႚစည္းခၾင့္၊ ပၝဝင္ ေဆာင္႟ၾက္ခၾင့္ ရႀိသည္။
အပိုဒ္ ၂၄
လူတိုင္းတၾင္ သင့္ဴမတ္ ေလဵာ္ကန္စၾာ ကန္ႚသတ္ထားသည္ႛ အလုပ္လုပ္ခဵိန္ အဴပင္၊ လစာႎႀင့္ တကၾ အခၝကာလ အားေလဵာ္စၾာ သတ္မႀတ္ထားသည့္ အလုပ္ အားလပ္ရက္မဵား ပၝဝင္သည္ႛ အနားယူခၾင့္ႎႀင့္ အားလပ္ခၾင့္ ခံစားပိုင္ခၾင့္ ရႀိသည္။
အပိုဒ္ ၂၅
(၁) လူတိုင္းတၾင္ မိမိႎႀင့္တကၾ မိမိ၏ မိသားစု ကဵန္းမာေရးႎႀင့္ တကၾ ကိုယ္စိတ္ႎႀစ္ဴဖာ ေအးခဵမ္းစၾာ ေနထိုင္ႎိုင္ေရး အတၾက္ အစာအဟာရ၊ အဝတ္အထည္ ေနအိမ္၊ ေဆးဝၝး အကူအညီႎႀင့္ လုိအပ္သည့္ လူမႁ အေထာက္အပံ့မဵား ပၝဝင္ေသာ သင့္ေတာ္ ေလ႖ာက္ပတ္သည့္ လူမႁ အဆင့္အတန္းကို ရယူခံစားခၾင့္ ရႀိသည္။ ထိုႚဴပင္ အလုပ္လက္မဲ့ ဴဖစ္ေသာ အခၝ၌ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ မကဵန္းမမာ ဴဖစ္ေသာ အခၝ၌ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ ကိုယ္အဂႆၝ မစၾမ္းမသန္ ဴဖစ္ေသာ အခၝ၌ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ မုဆုိးမဴဖစ္ေသာ အခၝ၌ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ အသက္အ႟ၾယ္ အိုမင္းေသာ အခၝ၌ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ မိမိကိုယ္တိုင္က မတတ္ႎိုင္ေသာ အေဳကာင္းေဳကာင့္ ဝမ္းစာ ရႀာမႀီးႎိုင္ေသာ နည္းလမ္း မရႀိေသာ အခၝ၌ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ ေနထိုင္ စားေသာက္ေရး အတၾက္ လံုဴခံႂ စိတ္ခဵရမႁ အခၾင္ႛအေရး ရႀိသည္။
(၂) သားသည္ မိခင္မဵားႎႀင့္ ကေလးမဵားသည္ အထူး ေစာင္ႛေရႀာက္ဴခင္းႎႀင့္ အကူအညီ ေပးဴခင္းကို ရခၾင့္ ရႀိသည္။ ဥပေဒ အရ ထိမ္းဴမားဴခင္းဴဖင့္ ဴဖစ္ေစ အဴခားနည္းဴဖင့္ ဴဖစ္ေစ ေမၾးဖၾားေသာ ကေလး အားလံုးသည္ တူညီေသာ လူမႁ ကာကၾယ္ ေစာင့္ေရႀာက္ေရးကို ရယူ ခံစားဳကရမည္။
အပိုဒ္ ၂၆
(၁) လူတိုင္းသည္ ပညာသင္ ယူႎိုင္ခၾင့္ ရႀိသည္၊ အနည္းဆံုး မူလတန္းႎႀင့္ အေဴခခံအဆင့္ အတန္းမဵားတၾင္ ပညာ သင္ဳကားေရးသည္ အခမဲ့ ဴဖစ္ရမည္။
မူလတန္း ပညာသည္ မသင္မေနရ ပညာ ဴဖစ္ရမည္။ စက္မႁ လက္မႁ ပညာႎႀင့္ အသက္ေမၾးမႁ ပညာမဵားကို ေယဘူယဵအားဴဖင့္ သင္ဳကားရယူ ႎိုင္ေစရမည္။ ထိုႚဴပင္ အထက္တန္း ပညာအတၾက္ အရည္အခဵင္းကို အေဴခခံ ဴပႂ၍ တူညီေသာ အခၾင့္အေရး ရရႀိေစရမည္။
(၂) ပညာ သင္ဳကားေရးကို လူသားတိုႚ၏ စ႟ိုက္ လကၡဏာ အဴပည့္အဝ တိုးတက္မႁ အဴပင္၊ လူႚအခၾင္ႛအေရးႎႀင့္ အေဴခခံ လၾတ္လပ္ခၾင့္ ႟ိုေသ ေလးစားမႁ တိုႚကို ရႀင္သန္ ဖၾံႚ႓ဖိႂး လာေစရန္ ရည္႟ၾယ္၍ သင္ဳကားေစရမည္။ ပညာ သင္ဳကားေရးသည္ ႎိုင္ငံ အားလံုးတိုႚတၾင္ လည္းေကာင္း၊ လူမဵိႂးစုမဵားတၾင္ လည္းေကာင္း၊ ဘာသာေရး အသင္းအဖၾဲႚမဵားတၾင္ လည္းေကာင္း၊ အခဵင္းခဵင္း နားလည္မႁ၊ သည္းခံမႁႎႀင့္ ခင္မင္ ရင္းႎႀီးမႁတိုႚကုိ အားေပးရမည္။ ထိုႚဴပင္ ႓ငိမ္းခဵမ္းေရး တည္တံ့ေအာင္ ေဆာင္႟ၾက္ရန္ အလိုႚငႀၝ၊ ကုလ သမဂၢ၏ ေဆာင္႟ၾက္မႁမဵား ကိုလည္း ဴဖစ္ေဴမာက္ေအာင္ အားေပးရမည္။
(၃) မိဘတိုႚတၾင္၊ မိမိတိုႚ၏ ကေလးမဵား သင္ယူရမည့္ ပညာ အမိဵႂးအစားကုိ ေ႟ၾးခဵယ္ႎိုင္ေသာ လက္ဦး အခၾင့္အေရး ရႀိသည္။
အပိုဒ္ ၂၇
(၁) လူတိုင္းတၾင္ သက္ဆိုင္ရာ ယဥ္ေကဵးမႁ ေလာက၌ လၾတ္လပ္စၾာ ပၝဝင္ ေဆာင္႟ၾက္ႎိုင္ခၾင့္ သုခုမ ပညာရပ္မဵားကို လၾတ္လပ္စၾာ လိုက္စား ေမၾႚေလဵာ္ႎိုင္ခၾင့္၊ သိပံၯပညာ ထၾန္းကားေရး လုပ္ငန္းမဵားတၾင္ လၾတ္လပ္စၾာ ဝင္ေရာက္ လုပ္ကိုင္ႎိုင္ခၾင္ႛႎႀင့္ ထုိပညာ၏ အကဵိႂး အာနိသင္မဵားကို လၾတ္လပ္စၾာ ခံစား သံုးစၾဲႎိုင္ခၾင့္ ရႀိသည္။
(၂) လူတိုင္းတၾင္ သိပံၯမႀ ဴဖစ္ေစ၊ စာေပမႀ ဴဖစ္ေစ၊ သုခုမ ပညာမႀ ဴဖစ္ေစ၊ မိမိ ကိုယ္ပိုင္ဉာဏ္ဴဖင့္ ဳကံစည္ ဖန္းတီးမႁမႀ ဴဖစ္ထၾန္းလာသည့္ ဂုဏ္ႎႀင္ႛ ေငၾေဳကး အကဵိႂးအဴမတ္မဵားကို ခံစား ရယူႎိုင္ရန္၊ အခၾင့္အေရး အတၾက္ ကာကၾယ္မႁကို ရရႀိရန္ အခၾင့္အေရး ရႀိသည္။
အပိုဒ္ ၂၈
လူတိုင္းသည္ ဤေဳကညာ စာတမ္းတၾင္ ေဖာ္ဴပထားသည့္ အခၾင့္အေရးမဵားႎႀင့္ လၾတ္လပ္ခၾင့္မဵားကို အဴပည့္အစံု ရယူႎိုင္ေသာ လူမႁ ဆက္ဆံေရး အေဴခအေနႎႀင့္ အဴပည္ဴပည္ဆိုင္ရာ ဆက္ဆံေရး အေဴခအေနတိုႚ၏ အကဵိႂးေကဵးဇူးကို ခံစားႎိုင္ခၾင့္ ရႀိသည္။
အပိုဒ္ ၂၉
(၁) မိမိ၏ စ႟ိုက္ လကၡဏာ လၾတ္လပ္စၾာ ဖၾံႚ႓ဖိႂး တိုးတက္ႎိုင္သည့္ တခုတည္းေသာ လူႚအသိုက္အဝန္း အတၾက္ လူတိုင္း၌ တာဝန္ ရႀိသည္။
(၂) မိမိ၏ အခၾင့္အေရးမဵားႎႀင့္ လၾတ္လပ္ခၾင့္မဵားကို သံုးစၾဲရာတၾင္ လူတိုင္းသည္၊ အဴခားသူမဵား၏ အခၾင့္အေရးမဵားႎႀင့္ လၾတ္လပ္ခၾင့္မဵားကို အသိအမႀတ္ ဴပႂ၍ ႟ိုေသ ေလးစားေစရန္ အလိုႚငႀာ လည္းေကာင္း၊ ဒီမိုကေရစီ ကဵင့္သံုးေသာ လူႚအဖၾဲႚအစည္းတၾင္ ကုိယ္ကဵင့္တရား အဴပင္၊ ရပ္႟ၾာ ေအးခဵမ္း သာယာေရးႎႀင့္ ဴပည္သူႚ အကဵိႂးစီးပၾား ဴဖစ္ထၾန္းေရးတိုႚ အတၾက္၊ တရားမ႖တစၾာ ကဵင့္ေဆာင္ရန္ အလိုႚငႀာ လည္းေကာင္း၊ ဥပေဒက ဴပႉာန္းထားသည့္ ခဵႂပ္ခဵယ္မႁမဵားဴဖင့္သာ ကန္ႚသတ္ဴခင္း ခံရမည္။
(၃) အဆိုပၝ အခၾင့္အေရးမဵားႎႀင္ႛ လၾတ္လပ္ခၾင့္မဵားကို မည္သည့္ အမႁ ကိစၤတၾင္မ႖ ကုလ သမဂၢ၏ ရည္႟ၾယ္ခဵက္မဵားႎႀင့္ လည္းေကာင္း၊ အေဴခခံမူမဵားႎႀင့္ လည္းေကာင္း ဆန္ႚကဵင္၍ မသံုးစၾဲရ။
အပိုဒ္ ၃၀
ဤေဳကညာ စာတမ္းပၝ အခၾင့္အေရးႎႀင့္ တကၾ လၾတ္လပ္ခၾင့္မဵား ပဵက္စီးရာ ပဵက္စီးေဳကာင္းတိုႚကို ရည္႟ၾယ္၍၊ ႎိုင္ငံ တႎိုင္ငံ အတၾက္ ဴဖစ္ေစ၊ လူတစု အတၾက္ ဴဖစ္ေစ၊ လူတစ္ဦး တေယာက္ အတၾက္ ဴဖစ္ေစ ပၝဝင္ ေဆာင္႟ၾက္ရန္ အခၾင့္ ရႀိသည္ဟုေသာ္ လည္းေကာင္း၊ ကိုယ္တိုင္ ေဆာင္႟ၾက္ရန္ အခၾင့္ ရႀိသည္ဟုေသာ္ လည္းေကာင္း အဓိပၯၝယ္ ပိုင္းဴခား ေကာက္ယူဴခင္း မရႀိေစရ။