ပုဂံ (၂)

ပုဂံနဲႚ ပတ္သက္႓ပီး အားထား ေလာက္တဲ့ စာအုပ္၊ စာေစာင္၊ စာတမ္းေတၾ ရႀိပၝတယ္။ အားကိုး ေလာက္တယ္ ဆိုရာမႀာ သုေတသန ထံုးစံ အတိုင္း (၁) ဘယ္သူ ေရးတာလဲ၊ (၂) ဘယ္တုန္းက ေရးတာလဲ ဆိုတဲ့ ေမးခၾန္း ႎႀစ္ခု ေမး႓ပီး ရတဲ့ အေဴဖနဲႚ အားကိုး သင့္ မသင့္ တန္ဖိုး ဴဖတ္ရ ပၝတယ္။

ပုဂံ အေဳကာင္း စာတအုပ္ ေရးဴဖစ္ ထုတ္ဴဖစ္ရင္ ခုအခဵိန္ ေစဵးကၾက္ပဲ ဆို႓ပီး ဝင္လာတဲ့ လူဆိုရင္ မေကာင္းဖိုႚ မဵားတယ္။ အဖံုး ခန္ႚတယ္၊ စကၠႃ ေခဵာတယ္၊ မင္ကဵမင္န ေကာင္းတယ္။ စာသားက အမႀား မဵားတယ္။ အဲဒီလို စာတအုပ္ကို က႗န္ေတာ့္ ေရႀႚမႀာ ဖၾင့္ထား႓ပီး ေရးေန တာပၝ။ (စာေရးသူ၊ စာအုပ္ အမည္၊ ဓာတ္ပံု ဆရာ အမည္၊ ပံုႎႀိပ္တိုက္၊ ထုတ္ေဝသူ၊ ပံုႎႀိပ္ ဴဖန္ႚခဵီတဲ့ ႎႀစ္ေတၾကို တမင္ မေရးဘဲ ခဵန္ထား ပၝတယ္။) အဲဒီ စာအုပ္ ထဲမႀာ

၁။ အေနာ္ရထာဟာ အေနာက္ ရခိုင္ အာသံ မဏိပူရ၊ အေရႀႚ ခုေခတ္ ကမ္ပုခဵ အထိ အာဏာစက္ ဴပန္ႚတယ္ ဆိုတာမဵိႂး။

၂။ ဓမၳ႟ံု႒ကီးကို အေလာင္း စည္သူ တည္တယ္ ဆိုတာမဵိႂး။

၃။ ဓာတ္ပံု ဳကည့္႟ံုနဲႚ ေဳကးဆင္းတု ဴဖစ္တယ္လိုႚ သိႎိုင္တဲ့ ပံုေတာ္ကို သစ္သားလိုႚ ေရး႓ပီး

၄။ ပုဂံ ေခတ္လယ္၊ ေခတ္ေႎႀာင္းက သစ္သား မတ္ရပ္ေတာ္ကို ပဵႃလက္ရာ ခရစ္ ေဴခာက္ရာစု ႎႀစ္လိုႚ ေဴပာတာမဵိႂး။

၅။ အာနႎၬာ အုတ္ေကဵာင္းက နံရံ ပန္းခဵီ (၄ ဇန္နဝၝရီ ၁၇၇၆) လက္ရာကို ဴပ႓ပီး ဒီေကဵာင္းဟာ ဗုဒၭ သာသနာ ဴပန္ႚပၾားဖိုႚ ကဵန္စစ္သား "စာခဵ" တဲ့ ေနရာလိုႚ ေရးထား တာမဵိႂး။

၆။ ပုဂံ ဘုရား တည္ဖိုႚ အုတ္ေတၾကို ႓မိႂႚေတာ္ ေဴမာက္က ေလႀနဲႚ ပိုႚေပးရတယ္ ဆိုတာ မဵိႂးေတၾ။

သူတိုႚ ဘယ္က အေထာက္အထား ရလိုႚ ဒၝေလာက္ ရဲရဲတင္းတင္း ေရးႎိုင္ တာလဲလိုႚ အံ့ဳသ ရပၝတယ္။ ဒီစာကို က႗န္ေတာ္ စေရးတဲ့ အခၝ "ဒီစာအုပ္ကို ဘယ္သူ ေရးသလဲ" လိုႚ မေမး ထိုက္ဘူးလား။ အဲဒၝနဲႚ တဆက္တည္း ဘယ္တုန္းက ေရးတာ လဲလိုႚ ေမးသင့္ ပၝတယ္။

ဒီေနရာမႀာ ဥပမာ တခု အေနနဲႚ ေဴပာပၝရေစ။ လုစ္( Luce) (၂၀ ဇန္နဝၝရီ ၁၈၈၉ - ၃ ေမ ၁၉၇၉) ဟာ ၁ ႎိုဝင္ဘာ ၁၉၁၂ မႀာ ဴမန္မာ ႎိုင္ငံကို ေရာက္တယ္။ ဒုတိယ ကမာၲစစ္ အတၾင္းက အိႎၬိယကို သၾားေနရ႓ပီး အဲဒီေနာက္ ဴမန္မာ ႎိုင္ငံက အ႓ပီး ထၾက္ခၾာ သၾားတဲ့ ၁၉၆၅ ထိ ႎႀစ္ေပၝင္း ၅၀ ေကဵာ္ ေနသၾားတယ္။ အႎႀစ္ ၄၀ ေလာက္ ပုဂံကို အေခၝက္ေခၝက္ သၾား႓ပီး စာအုပ္႒ကီး တအုပ္ကို ေခတ္ေဟာင္း ဴမန္မာ - ပုဂံ ေခတ္ဦး နာမည္နဲႚ ေရးတယ္။ ၁၉၃၅ ေလာက္က ၁၉၆၀ အထိ ဒီစာအုပ္ကို အ႒ကိမ္႒ကိမ္ ေရးတယ္၊ ဴပင္တယ္၊ ဴဖည့္တယ္။ အရင္းခံ အေထာက္အထား ဴဖစ္တဲ့ ေကဵာက္စာ တေထာင္ေကဵာ္ကို အဴပန္ဴပန္ ဖတ္႓ပီး နားလည္ေအာင္ ႒ကိႂးစားတယ္။ တ႟ုတ္ မႀတ္တမ္း ေတၾနဲႚ ႌိၟတယ္၊ သမိုင္း နည္းကဵေအာင္ အေဳကာင္းအကဵိႂး ဆက္႓ပီး စစ္ေဆး ေဝဖန္႓ပီး တိမ္းဴမႂပ္ ေနတဲ့ အေဳကာင္းအရာ အမဵား႒ကီးကို ေဖာ္ထုတ္တယ္။ ႟ိုးရာ မႀတ္သား ေဴပာဆို ထားခဲ့ တာေတၾနဲႚ မညီ တာလည္း ရႀိတယ္။ လိုတာ ေတၾႚရင္လည္း ဴဖည့္တယ္။ အေထာက္အထား မရႀိရင္ လူတကာ ေဴပာေနတာပဲ ဆို႓ပီး လိုက္မေဴပာဘူး။ ဒီေနရာမႀာ အင္မတန္ ႟ိုးသားတယ္။ ကတိ မလိုက္ဘူး။ ဒၝေပမယ့္ သူႚ စာအုပ္႒ကီးကို ၁၉၆၀ ဴပည့္ ေလာက္မႀာ အ႓ပီး သတ္႓ပီး အတၾဲ သံုးတၾဲ အနက္ ပထမ တၾဲကို ၁၉၆၉ မႀာ ပံုႎႀိပ္ ႎိုင္ပၝတယ္။

ဒၝေဳကာင့္ အလၾယ္ဆံုးေဴပာရရင္ ၁၉၆၀ ကစ႓ပီး ၁၉၉၆ အထိ ႎႀစ္ ၃၀ ေကဵာ္ ၄၀ နီးပၝး အတၾင္း ေရႀးေဟာင္း သုေတသနက တူးေဖာ္႓ပီး ထပ္မံ ေတၾႚရႀိတဲ့ အေဳကာင္းအခဵက္ ေတၾကို သူႚ စာအုပ္မႀာ မပၝ ႎိုင္ပၝ။ အေထာက္အထား မစံုလိုႚ အယူအဆ ေကာက္ခဵက္ (Conclusion) လၾဲတာ ရႀိမယ္။ စာအုပ္ ထၾက္႓ပီး ဆယ္ႎႀစ္ အတၾင္း ဴပင္ဆင္႓ပီး ဒုတိယ အ႒ကိမ္ တည္းဴဖတ္ ေဝဖန္ခၾင့္ ရရင္ ေနာက္ထပ္ ေတၾႚရႀိခဵက္ကို ထည့္ႎိုင္မယ္။

အသက္ ၉၀ အတၾင္း အသက္ ၈၀ (၁၉၆၉) ေလာက္က စ႓ပီး မဵက္စိ ေရာဂၝနဲႚ စာေကာင္းေကာင္း မေရး ႎိုင္ေတာ့ဘူး။ ၁၉၇၉ မႀာ ေသဆံုး ပၝတယ္။

သူ စာအုပ္ နိဒၝန္းမႀာ သူႚစာအုပ္ဟာ လူတေယာက္ရဲႚ ေကဵာဝမ္း ရင္ခၝး ဴဖစ္တဲ့ အလယ္ပိုင္း (Torso) အေဳကာင္း ဴဖစ္တယ္။ ေခၝင္း ေဴခ လက္ကို ေနာင္လူ ေနာင္သားေတၾ ဆက္ဳက ပၝတဲ့။ သူလို ပုဂၢိႂလ္ တေယာက္ ရႀိပၝ ေသးတယ္။ ဟာေဗး (Harvey) ဴမန္မာ ႎိုင္ငံကို ေရာက္တာ ၂၁ ေအာက္တိုဘာ ၁၉၁၂ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ၁၉၂၅ မႀာ ဴမန္မာ ႎိုင္ငံ သမိုင္းကို ပံုႎႀိပ္ ထုတ္ေဝ ပၝတယ္။ ေဝဖန္ခဵက္ ေဆၾးေႎၾးခဵက္ ေတၾနဲႚ ဴပည့္စံု ပၝတယ္။ ေဝဖန္တာ ရဲတင္း လၾန္းလိုႚ (ဴမင္သလို မႌၟာဘဲ ေဴပာတတ္ လၾန္းလိုႚ) မ႒ကိႂက္သူေတၾ မဵားပၝတယ္။ အဲဒီ စာအုပ္ရဲႚ ခ႗တ္ယၾင္းခဵက္ေတၾ ဴပင္႓ပီး ဒုတိယ တည္းဴဖတ္ ပံုႎႀိပ္ဴခင္း အတၾက္ သူ ႒ကိႂးစား ေနတာကို က႗န္ေတာ္တိုႚ သိပၝတယ္။ အလုပ္လုပ္ဆဲ ေသဆံုး သၾားလိုႚ ပထမ စာအုပ္ အတိုင္း သူ ကၾယ္လၾန္ ႓ပီးမႀ ဴပန္ပံုႎႀိပ္ ရပၝတယ္။

ေဟာ Hall (၁၇ ႎိုဝင္ဘာ ၁၉၃၁ - ၁၂ ေအာက္တိုဘာ ၁၉၇၉) လည္း လုစ္၊ ဟာေဗး တိုႚနဲႚ ႟ၾယ္တူပၝ။ သူေရးတဲ့ အေရႀႚေတာင္ အာရႀ သမိုင္း စာအုပ္႒ကီးကို ၁၉၅၅ မႀာ ပံုႎႀိပ္ ဴဖန္ႚခဵိေတာ့ စာမဵက္ႎႀာ ၁၂၉ မႀာ ကဵန္စစ္သားေဴမး အေလာင္းစည္သူက ခရစ္ႎႀစ္ ၁၁၃ မႀာ ပဲခူး ေတာင္ဘက္ ဴမေစတီမႀာ ေကဵာက္စာ တတိုင္ ေရးထိုး ခဲ့တယ္လိုႚ ပုဂံနဲႚ ပဲခူး မႀားေရး ထားတာကို ေတၾႚလိုႚ သူႚကို သၾား႓ပီး ပံုႎႀိပ္တဲ့ လူေတၾရဲႚ အမႀား တခု ပၝလာ တယ္လိုႚ ေဴပာေတာ့ သူက ပံုႎႀိပ္သူ မႀားတာ မဟုတ္ ငၝမႀားတာလိုႚ ေဴဖပၝတယ္။

ေရႀးက ဴမန္မာေတၾ ေရးခဲ့တဲ့ ရာဇဝင္ ေတၾမႀာလည္း ဒၝမဵိႂး ဆန္ဆန္ေတၾကို ေရႀႚလူ မႀားတယ္လိုႚ ေနာက္လူက ဴပင္ပၝတယ္။ ဥပမာ ဦးကုလား မဟာရာဇဝင္ ပထမ (၁၉၆၀ စာမဵက္ႎႀာ ၁၃၆) မႀာ နဂၝးမ ဇံသီးနဲႚ ေနနတ္သား တိုႚက ပဵႃေစာထီးကို ေမၾးတယ္၊ ပုဂံမႀာ သကၠရာဇ္ ၈၉ မႀာ မင္း ဴဖစ္တယ္ ( စာမဵက္ႎႀာ ၁၄၀) လိုႚ ဆိုတယ္။ မႀန္နန္း ရာဇဝင္ ပထမတၾဲ (၁၉၆၃၊ စာမဵက္ႎႀာ ၁၉၅) မႀာ "ေနမင္းသားႎႀင့္ နဂၝးမ သင့္ဴမတ္ ဳကသည္မႀာ မႀန္ေစကာ အဘဇာတ္သိုႚ လည္းေကာင္း၊ အမိ ဇာတ္သိုႚ လည္းေကာင္း လိုုက္၍ နတ္ေသာ္လည္း ဖၾားေကာင္းသည္၊ နဂၝး ေသာ္လည္း ဖၾား ေကာင္းသည္၊ ဤေနရာမႀာ နတ္ေသာ္လည္း မဖၾား၊ နဂၝး ေသာ္လည္း မဖၾား၊ လူသား စင္စစ္ ဖၾားသည့္ အရာသည္ ယုတၨိ မတန္။" လိုႚ ေရးပၝတယ္။ ႓ပီးေတာ့ တေကာင္းေရာက္ သာကီဝင္ မင္းဆက္ သတိုး အာဒိစၤရာဇာ မလည္ အရပ္မႀာ ေနစဥ္ ပဵႃေစာထီး ေမၾးတယ္ (စာမဵက္ႎႀာ ၁၈၉-၁၉၀) လိုႚ အပီအသ ေရးတယ္။

လုစ္ (Luce) ေရးတဲ့ ေရႀးေဟာင္း ဴမန္မာ-ပုဂံ ေခတ္ဦး (၁၉၆၉) ကဵမ္းဦး၊ အခန္း ၁ မႀာပဲ ပုဂံ ႓မိႂႚ႟ိုးနဲႚ ကဵံႂး အေဳကာင္းကို

(၁) ပုဂံရဲႚ ခုထိ ရႀိေနေသးတဲ့ ေရႀးအကဵဆံုး အေဆာက္အအံုဟာ ႓မိႂႚ႟ိုး ဴဖစ္တယ္။

(၂) သေရ ေခတၨရာ ႓မိႂႚအဝန္းအဝုိင္း (မၸလနဲႚ စာရင္ ပုဂံက ငယ္လၾန္းတယ္၊ စတုရန္း တမိုင္ ပတ္လည္ေတာင္ မရႀိ၊ ပုဂံ႓မိႂႚ အကုန္ေတာင္ မပၝဘူး။

(၃) ႓မိႂႚ႟ိုးကို ခရစ္ ၈၅၀ က တည္ေဆာက္ မယ္လိုႚ ထင္ရတယ္။ ႓မိႂႚတည္စက ဴဖစ္မယ္။ ဴမစ္ဘက္ကို လၿတ္ထား႓ပီး နံရံ သံုးဘက္ပဲ ရႀိတယ္။ ဴမစ္ဘက္က မင္းတဲ အနီးအပၝးမႀာ အတားအဆီး အစၾန္းအစ (Bastion) ေတၾႚဖူး တယ္လိုႚ ေဴပာပၝတယ္ (ေရႀးေဟာင္း ႎႀစ္ခဵႂပ္ ၁၉၁၃၊ စာမဵက္ႎႀာ ၁၃၆)။

(၄) ကဵံႂးထဲမႀာ ေရရႀိေကာင္း ရႀိ႓ပီး ေခဵာင္း ေတၾက ေရလၿဲ ယူရဟန္ တူတယ္။ ဒၝေတာင္ မိုးတၾင္း ဧရာဝတီ ဴမစ္ေရ လ႖ံခဵိန္ မႀာပဲ ေရဴမင္ ရမယ္။ ကဵံႂးေဴခာက္ ဴဖစ္မယ္။

(၅) မင္းတဲနား ေရာက္ေတာ့ ေတာင္နံရံႚ ဴမစ္ကမ္းကို ထိ႓ပီး ရပ္သၾားတယ္။ ေဴမာက္ဘက္ကို ခဵိႂး႓ပီး ဆက္သၾားပုံ မေပၞပၝ။ ဴမစ္ကမ္းထဲ ကဵေနတဲ့ အုတ္ေတၾက ႓မိႂ႟ိုး အ႓ပိႂ မဟုတ္၊ ဘုရား အ႓ပိႂ ဴဖစ္မယ္။

(၆) ပုဂံ ကမ္းပၝးဟာ သိပ္႓ပီး ႓ပိႂမသၾား ႎိုင္ဘူး ထင္ခဲ့ ဖူးတာေတာ့ မဟုတ္ပၝ။ စိုးရိမ္စရာ ေကာင္းေအာင္ ႓ပိႂပၝတယ္။ ႓မိႂႚ႟ိုး ေတာင္ဘက္မႀာ တမိုင္ရဲႚ ေလးခဵိႂး သံုးခဵိႂး ရႀိေပမယ့္ ေဴမာက္ဘက္မႀာ အင္မတန္ တိုေန တာကို သတိ ထားမိ ဳကမႀာပၝ။

အခုပုဂံမႀာ ၁၉၉၁ ေလာက္က စ႓ပီး ႓မိႂႚ႟ိုးကို တူးတယ္။ အမဵား႒ကီး ႓ပိႂပဵက္႓ပီး ေဴမဴပင္နဲႚ အညီေလာက္ ဴဖစ္တဲ့ ေနရာ မရႀိေအာင္ ႓မိႂႚ႟ိုး ဴပန္တင္တယ္။ တူးေဖာ္ ေတၾႚရႀိခဵက္ကို အစီရင္ခံစာ (Report) မေရး။ ဒၝေပမယ့္ ခဏခဏ သၾားဳကည့္ေတာ့ ဒီ႓မိႂႚ႟ိုးဟာ ခရစ္ႎႀစ္ ၁၂၈၄ က ရန္သူ လာ႓ပီ ဆိုေတာ့မႀ ဴမန္ဴမန္တင္တဲ့ ႓မိႂႚ႟ိုးမႀန္း ထင္ရႀား ေနတယ္။ ဒၝမဵိႂးကို ေရးေပးဖိုႚ က႗န္ေတာ္တိုႚ တာဝန္ ဴဖစ္လာ ပၝတယ္။ ေရးရင္ ဴပင္ဆင္ခဵက္လိုႚ မေဴပာသင့္ပၝ။ ဴဖည့္စၾက္ခဵက္ (Suplementary Note) လိုႚပဲ ေဴပာရ ပၝမယ္။ မၾန္ပၸိတ္ တဦးက ဒီလို ဴဖည့္စၾက္ခဵက္ကို ဴမန္မာ သမိုင္း ဆိုင္ရာ သီအိုရီသစ္ (New Theory on Myanmar History) လိုႚ ေခၝင္းစဥ္ တပ္႓ပီး စာတမ္း ေရးပၝတယ္။ သူေရးတာကို အမဵား႒ကီး ေကဵးဇူး တင္ပၝတယ္။ ဒၝေပမယ့္ သူေဴပာ သလို သီအိုရီ သစ္ေတာ့ မဟုတ္ပၝ။

ကဵန္စစ္သားဟာ သမီးေတာ္ ေ႟ၿအိမ္စည္နဲႚ မႎုဟာဴမစ္ နာဂသမန္ကို လက္ဆက္႓ပီး သူတိုႚႛက ေမၾးတဲ့ သားကို ထီးေမၾ ေပးသၾား တယ္လိုႚ အေလးအနက္ ႌၟိႎႁိင္း ေဆၾးေႎၾး မႀန္းဆခဵက္ (Studies Guess) ကို တင္ဴပ သၾားပၝတယ္။ (လုစ္ ၁၉၆၉၊ ၄၈-၄၉)။ ဒီမႀန္းဆခဵက္ ေရးတုန္းက သက္ေသ အေထာက္အထား မရႀိ ေသးပၝ။ ၁၉၈၃ မႀာ ပၝဠိ ဘာသာ ေရးတဲ့ ပၝဠိ ေဴမပံု ဘုရားစာ ႎႀစ္ခုကို ေရႀးေဟာင္း သုေတသန ဌာနက ရပၝတယ္။

၁။ ႓ဂိ႒တိဘုဝနာ

၂။ ဒိတဵဓမၳရေဏာပိ

၃။ ယ ဇာမာတေရ န ေဳတၪ

၄။ ေလာက သိဃႆဝိဇယ

၅။ နာမေကန ကတာယံ

၆။ ဗုဒၭ ပတိမာ ဝိမုတၨ

၇။ ထာ ယာတိ။

႓ဂိ႒တိဘုဝနာ ဒိတဵဓမၳရာဇာ၏ ခဵစ္စၾာေသာ သမက္ ေဳတေလာကသိယႆ ဝိဇယ မင္းသားသည္ ဤ ဗုဒၭ ႟ုပ္ပၾားေတာ္ကို သံသရာက လၾတ္ေဴမာက္ လိုပၝ သဴဖင့္ ဴပႂလုပ္ လႀႃဒၝန္း ပၝသည္။

(ေရႀးေဟာင္း သုေတသန ႟ံုးက ဦး႓ငိမ္းေမာင္ႎႀင့္ ဦးေကဵာ္ညိမ္းတိုႚ ဴမန္မာ ဴပန္ေပး ပၝတယ္)

ဒီေနရာမႀာ ႓ဂိ႒တိဘုဝနာ ဒိတဵဓမၳရာဇာက ကဵန္စစ္သား လက္ထက္ မၾန္ ဘာသာနဲႚ ေရးထိုး ခဲ့တဲ့ မၾန္ ေကဵာက္စာ ေတၾမႀာ ပၝတဲ့ ကဵန္စစ္သားရဲႚ ဘၾဲႚေတာ္ ဴဖစ္တယ္။ သူႚ သမက္က နာဂသမန္၊ သူႚသမီးက ေ႟ၿအိမ္သည္ ဆိုတဲ့ ဇာတ္ေဳကာင္းကို ဆင့္ထိုး မႎုဟာ ေကဵာက္စာကို အမႀီ ဴပႂ႓ပီး ေဴပာဆိုတာ ဴဖစ္တယ္။ အဲဒီ မႀန္းဆခဵက္ကို ဆက္႓ပီး အခု ေဴမပံု ဘုရား စာထဲမႀာ ေဳတေလာကသိဃႆဝိဇယ မင္းသားဟာ နာဂသမန္ ဴဖစ္မယ္လိုႚ ယူဆ ခဵင္တယ္။ ပၝဠိ ဘာသာေရး ေနာက္ေဴမပံု ဘုရားစာ တခုက

၁။ ႓ဂီ႒တိဘုဝ

၂။ နာဒိတဵဓမၳရာေဇာ

၃။ ပိယ ဓိတ ယေဳတ

၄။ ေလာက ဓုလမနိ

၅။ ေဒဝိယ ကတာယံ

၆။ ဗုဒၭ ပတိမာ ဝိမုတၨ

၇။ ထ ယာတိ

႓ဂီ႒တိဘုဝနာ ဒိတဵဓမၳရာဇာ၏ ခဵစ္စၾာေသာ သမီးေတာ္ ေဳတေလာက ဓုလနိေဒဝီသည္ ဤ ဗုဒၭ ႟ုပ္ပၾားေတာ္ကို သံသရာက လၾတ္ေဴမာက္ လိုပၝ သဴဖင့္ ဴပႂလုပ္ လႀႃဒၝန္း ပၝသည္။ ဒီမႀာလဲ ႓ဂီ႒တိဘုဝနာဒိတဵ ဓမၳရာဇာရဲႚ သမီးေတာ္ ဆိုရင္ ေဳတေလာကဓုလ မနိေဒဝီဟာ ေ႟ၿအိမ္သည္ ဴဖစ္မယ္လိုႚ ယူဆ ခဵင္တယ္။ မၾန္ ဘာသာနဲႚ ေဴမပံု ဘုရားစာ တခုက

၁။ ေဝၝအ္ေကဵက္

၂။ သိၳန္ေမၱာ

၃။ ေဳတေလာကသိဃႆ

၄။ ဝိေဇယဵမလတ္

ဤဗုဒၭ ႟ုပ္ပၾားေတာ္ကို မင္းသား ေဳတေလကသိဃႆဝိေဇယဵ အမိ မိဖုရားက ဴပႂလုပ္ ပၝသည္။

ေဳတေလာကသိဃႆ ဝိေဇယဵကို နာဂသမန္ မင္းသားလိုႚ ယူရင္ သူႚအေမက မဟာေဒဝီ ဓုေလမနိ ဴဖစ္တယ္လိုႚ ယူရမႀာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ေနာက္ ေဴမပံု ဘုရားစာ

၁။ ေဝၝအ္ေကဵ

၂။ က္သိၳန္ေမၱာ

၃။ ေဳတေလာက

၄။ သိဃႆဝိေဇယဵ

၅။ မဟာေဒဝိဓုလမ

၆။ နိမကိႎၬံေဝၝ

၇။ ေအာရ္ေဂၝ

၈။ ဒသ္ေကဵာက္

ဤဗုဒၭ ႟ုပ္ပၾားေတာ္ကို မင္းသား ေဳတေလာကသိဃႆဝိေဇယဵ၊ အမိ မိဖုရား မဟာေဒဝီ ဓုလမနိ ဴပႂလုပ္ လႀႃဒၝန္း ပၝသည္။ ဤ ေကာင္းမႁ အကဵိႂး အားဴဖင့္ ဗုဒၭ ဴဖစ္ရ ပၝလို၏။

အဲဒီလို မိဖုရား မဟာေဒဝိဓုလမနိ က ဘုရားဆု ပန္ပၝတယ္။

အခုလို ပၝဠိ ဘာသာေရး ေဴမပံု ဘုရားစာ ၂၊ မၾန္ ဘာသာေရး ေဴမပံု ဘုရားစာ ၂ တိုႚကို ၁၉၈၃ က ေရႀးေဟာင္း သုေတသန ႟ံုးက လက္ခံ ရရႀိ ထား႓ပီး ဒၝေတၾဟာ လုႚစ္ တင္ဴပ သၾားတဲ့ ဇာတ္လမ္း တပုဒ္ရဲႚ အေထာက္အထားေတၾ ပၝပဲလိုႚ တင္ဴပ လိုက္တာ ဴဖစ္တယ္။

အေဴခခံတဲ့ မႎုဟာ ေကဵာက္စာက မူရင္း မဟုတ္ဘဲ ေနာက္မႀ တဆင့္ ေရးထိုးလိုႚ "ဆင့္ထိုး" ေကဵာက္စာ ေခၞပၝတယ္။ မူရင္းေလာက္ မခိုင္ဘူး။ အခု မႎၩေလး ေကဵာက္စာ႟ံု ေကဵာက္စာ အမႀတ္ ၉ ဴဖစ္တယ္။ (စာရင္း ၃၄၆ ခ)။ ဒၝေဳကာင့္လဲ လုႚစ္က

"ဝတၪႂက ဆန္းတယ္။ သူႚကို မႀန္ကန္ ႎိုင္စရာ ရႀိတယ္လိုႚ ယူရင္ ပုဂံကို ေခၞေဆာင္ လာဴခင္း ခံရတဲ့ မကုဋရဲႚ ေဴမးက ပုန္ကန္ဖိုႚ အစီအစဥ္ လုပ္ပံု ရတယ္။ ပုဂံ နန္းတၾင္း မင္းခမ္း မင္းနား တခဵိႂႚကို အရ ယူ႓ပီး ပုပၯားကို ပိုႚတယ္။ ဒၝကို (ကဵန္စစ္သား) သိေတာ့ ပုန္ကန္မႁ မဴဖစ္ေပၞ ရေအာင္ အမဵိႂးစံု ခဵီးေဴမၟာက္ မယ္လိုႚ ကတိ ေပးတဲ့ အထဲမႀာ မင္းသားရဲႚ သားေတာ္နဲႚ သမီးေတာ္ကို လက္ထပ္ ထိမ္းဴမားမယ္ ဆိုတဲ့ အထိ စီစဥ္တယ္။ အဲဒၝ ထက္လည္း ပိုေသးတယ္။ အခု လက္ထပ္ ေပးမယ့္ မင္းသား မင္းသမီး ေတၾက ေမၾးဖၾားတဲ့ သားေတာ္ကို အိမ္ေရႀႚ ေပးမယ္တဲ့"

(လုႚစ္ ၁၉၆၉၊ အတၾဲ ၁၊ ၄၈ - ၄၉)။

အဲဒီ စကားကို မရဲတရဲ တင္ဴပ သၾားတယ္။ အခုေတာ့ ဆိုင္ရာ အေထာက္အထား ရ႓ပီလိုႚ၊ ရဲရဲ ေဴပာေပ ေတာ့လိုႚ " ဴဖည့္စၾက္" ဴခင္း ဴဖစ္ပၝတယ္။ သီအိုရီသစ္ (New Theory) မဟုတ္ပၝ။

"ဴဖည့္စၾက္ခဵက္" ေနာက္တခုက အေနာ္ရထာနဲႚ ဆိုင္ပၝတယ္။ အေနာ္ရထာ အေဳကာင္း ဦးကုလား မဟာရာဇဝင္နဲႚ မႀန္နန္း ရာဇဝင္ေတၾ ထဲမႀာ အမဵား႒ကီး ေဴပာထားတာ ရႀိတယ္။ ဒၝေတၾ သမိုင္း စစ္ မစစ္ကို ေထာက္ခံမယ့္ ေခတ္႓ပိႂင္ မႀတ္တမ္း (Comtemporary Record) မရႀိပၝ။ ခရစ္ႎႀစ္ တဆယ့္ ရႀစ္ရာစုႎႀစ္၊ ခရစ္ တဆယ့္ ကိုးရာစုႎႀစ္ ေရာက္မႀ ေရးတဲ့ မႀတ္တမ္း ေတၾပဲ ရႀိတယ္။ ေခတ္႓ပိႂင္ မႀတ္တမ္း ဆိုရင္ ေဴမပုံ ဘုရား စာပဲ ရႀိတယ္။ အဲဒီ ေဴမပံု ဘုရား စာေတၾ ကလဲ မၾန္လို မရႀိ၊ ဴမန္မာ လိုလဲ မရႀိ ႎိုင္ပၝ။ လုႚစ္ စာအုပ္ ထၾက္တဲ့ ၁၉၆၉ ထိ သကၠတလို၊ ပၝဠိလို ေရးထား တာပဲ ေတၾႚဖူးလိုႚ "အနိ႟ုဒၭမင္း မႀတ္တမ္း ေရးရင္ သကၠတနဲႚ ပၝဠိပဲ အသံုး ဴပႂတယ္။ သကၠတက ဂုဏ္ရႀိတယ္။ ပၝဠိက လၾယ္တယ္" ( လုစ္ ၁၉၆၉၊ ပထမတၾဲ ၉၆) လိုႚ ေရးခဲ့တယ္။

႓ပီးေတာ့ ဆက္႓ပီး " အနိ႟ုဒၭမင္း ကိုယ္တိုင္ သိရ သေလာက္ မၾန္လို တ႒ကိမ္ တခၝမ႖ မႀတ္တမ္း မေရး ခဲ့ပၝ။ (လုစ္ ၁၉၆၉၊ ပထမတၾဲ ၁၀၁) လိုႚ ေဴပာခဲ့တယ္။ အခု ဒီစကားကို ဴပင္ရမယ္။ မၾန္ ဘာသာနဲႚ ေရးတဲ့ အနိ႟ုဒၭ ဘၾဲႚေတာ္နဲႚ ေဴမပံုဘုရားစာ ႎႀစ္ခုကို ေတၾႚထား ပၝတယ္။ ေရႀးေဟာင္း သုေတသန ႟ံုးက တခုကို ၁၉၇၁ မႀာ မိုးမိတ္က ရတယ္။ ေနာက္တခုကို ၁၉၈၃ မႀာ ကေလး႓မိႂႚက ရတယ္။ မိုးမိတ္ မၾန္ ဘာသာေရး ေဴမပံု ဘုရား စာက

၁။ ေဝၝအ္ ကဵက္ အ

၂။ နိ႟ုဒၭဝဒဝ ဂၮ သိၳန္ဇူ

၃။ မ္ ေနာက္ မလတ္

၄။ (န) ေတယ္ ကုံမ္

၁။ ဤဗုဒၭ (႟ုပ္ပၾားေတာ္) ကို နတ္တမ႖ ဘုန္း႒ကီး လႀေသာ

၂။ အနိ႟ုဒၭေဒဝ

၃။ မင္း႒ကီး ကိုယ္ေတာ္တိုင္

၄။ လက္ေတာ္ဴဖင့္ ဴပႂလုပ္သည္

ကေလး ႓မိႂႚက ရတဲ့ မၾန္ဘာသာေရး ေဴမပံု ဘုရား စာက

၁။ ေဝၝအ္ကဵက္မုန္

၂။ အနိ႟ုဒၭေဒဝ ဂၮ သိၳန္

၃။ ဇုမ္ ေနာက္ လတ္

၄။ န ေတယ္ ကံုမ္

၁။ ဤဗုဒၭ ( ႟ုပ္ပၾားေတာ္) ကို

၂။ နတ္တမ႖ ဘုန္း႒ကီး လႀေသာ အနိ႟ုဒၭ

၃။ မင္း႒ကီး ကိုယ္ေတာ္တိုင္

၄။ လက္ေတာ္ဴဖင့္ ဴပႂလုပ္သည္။

အဲဒီ ေဴမပံု ဘုရားစာ ႎႀစ္ခု ရတဲ့ အခၝ "အနိ႟ုဒၭ မႀတ္တမ္း ေရးရင္ သကၠတနဲႚ ပၝဠိပဲ အသံုး ဴပႂတယ္" ဆိုတဲ့ စကားမႀ သကၠတ၊ ပၝဠိနဲႚ မၾန္ဘာသာ မဵားပၝ အသံုး ဴပႂခဲ့ ပၝတယ္လိုႚ ဴဖည့္စၾက္ ရမႀာ ဴဖစ္ပၝတယ္။

ေဴမပံု ဘုရား စာကို အသံုး ဴပႂ၍ ေရႀးအယူအဆ တခုမႀာ ဴဖည့္စၾက္ရန္ ရႀိပၝ ေသးသည္။ ေကဵာက္စာဝန္ေဟာင္း ဦးဴမက သူႚဆီကို ၁၉၃၈ ေလာက္က ပခုကၠႃ ေရစ႒ကိႂ ကားလမ္း၊ ပခုကၠႃက ၂၁ မိုင္ကၾာ ကန္သစ္ ႟ၾာသူ႒ကီး ဦးဘတင္ ရရႀိ ထားေသာ ေဴမပံု ဘုရားရဲႚ ေနာက္ေကဵာမႀာ

၁။ ဧေသာ ေလာကနာေထာ မဟာရာ

၂။ ဇသိရီ အန႟ုဒၭေဝနကေတာ

၃။ မိမုတၨတၪံ သဟေတၪေနဇာတိ

၁။ ဤေလာကနထ ( ဘုရားေလာင္း) ပံုေတာ္ကို

၂။ သိရီအနိ႟ုဒၭေဒဝ မင္းဳကီးလည္း

၃။ သံသရာမႀ ထၾက္ေဴမာက္ရန္ ကိုယ္တိုင္လုပ္သည္။

ပံုေတာ္မႀာ ဳကာပလ႞င္ ေပၞတၾင္ ေဴခတဖက္တၾင္ တဖက္ခဵ မင္းထိုင္ (လီလာသန) ထိုင္ေနတယ္။ ဝဲလက္ရင္အပ္၊ ညာလက္ခဵ၊ ဆံကဵစ္ အလယ္မႀာ ထက္ဝယ္ဖၾဲႚ ေခၾထိုင္ ေနတဲ့ ဘုရား တဆူ ပံုေတာ္ ပၝတယ္။ ဒီအခဵက္ေတၾ အရ ဒီပံုေတာ္ဟာ ဘုရားေလာင္း ေလာကနာထ ပံုေတာ္ ဴဖစ္မယ္။ ဒီေဴမပံု ဘုရား အရ ေဴပာရရင္ အေနာ္ ရထာမင္းက မဟာယာန ဂိုဏ္းကိုလဲ ခဵီးဴမၟင့္ ကိုးကၾယ္ တယ္လိုႚ သိရ ပၝသည္။ ( ဴမ ၁၉၆၁၊ ပထမတၾဲ၊ ၉ - ၁၀) ။ ဗုဒၭ ႟ုပ္ပၾားေတာ္ကို ဝဲဘက္ ယာဘက္က ဘုရားေလာင္း ေလာကနာထ ပံုေတာ္ တဆူစီ ရထားတဲ့ ေဴမပံု ဘုရား ေအာက္မႀာ ေရႀးနာဂရီ စာနဲႚ

၁။ ဥံႂ ေဒယဓေမာယံ သစၤဒၝနပတီးမ။

၂။ ဟာရာဇ႓ဂီ အနိ႟ုဒၭေဒဝ (သဵ)။

ဥံႂ တရားမင္း႓ဂီ အနိ႟ုဒၭ ေဒဝ၏ ဓမၳဒၝန (ဴမ ၁၉၆၁၊ ပထမတၾဲ ၁၂) လိုႚ ေတၾႚရ ပၝတယ္။ ဒီလို ဴပႂလုပ္တဲ့ ေဴမပံု ဘုရားမဵိႂး ဟာလည္း မဟာယာန ဂိုဏ္းနဲႚ ဆိုင္ပၝတယ္။