ေတာင္ဘက္ လူမဵႂိးေတၾ

ေတာင္ဘက္ လူမဵႂိး ေတၾၾဟာ ကုန္းေန အမဵႂိး (Austroasiatic) နဲႛ ေရေန အမဵႂိး (Austronesian) လူမဵႂိးလိုႛ ႎႀစ္မဵႂိး ရႀိတယ္။ ခရစ္ မေပၞမီ ကပဲ ဴမန္မာ ႎိုင္ငံထဲမႀာ ဒီလူမဵႂိး ႎႀစ္မဵႂိး စလံုး ေနထိုင္ ခဲ့ဳကတယ္။ ေနာင္အခၝ အခဵင္းခဵင္း ခိုက္ရန္ ဴဖစ္ဳကလိုႛ လူမဵႂိး တမဵႂိးမႀာ ကုန္းေပၞမႀာ ေနရစ္႓ပီး ကဵန္တမဵႂိးက က႗န္းေတၾေပၞကို ေရာက္သၾား ပၝတယ္။ ပဲခူး ခ႟ိုင္၊ ေဝၝ႓မိႂႚနယ္၊ ကဵံႂတူးမႀာ ေတၾႚရတဲ့ မီးဖုတ္ ေဴမ႟ုပ္ေတၾ ကဵန္ရစ္ ခဲ့တယ္။ အဲဒီ အ႟ုပ္ ေတၾမႀာ စစ္တိုက္ခိုက္ ဳကပံုေတၾကို ေတၾႚရတယ္။ ဒီအ႟ုပ္ ေတၾမႀာ အေရး ႟ႁံးနိမ့္လိုႛ က႗န္းေတၾေပၞ ေရာက္တဲ့ က႗န္းေန လူမဵႂိး (Austronesian) ေတၾ ထားခဲ့တဲ့ အ႟ုပ္ေတၾ ဴဖစ္မယ္လိုႛ ထင္ပၝတယ္။

ေရႀးလူမဵႂိး ေတၾဟာ မုဆိုးပဲ ဴဖစ္မယ္။ သားေကာင္ေနာက္ လိုက္ရင္း သိပ္ေဝးကၾာတဲ့ ေနရာေတၾ ထိေအာင္ ခရီး သၾားဳက လိမ့္မယ္လိုႛ ထင္ပၝတယ္။ ေရႀးစကား "ေရဳကည္ရာ မဵက္ႎုရာ" ရႀာသၾားတယ္ ဆုိတာ ဒီလို ခရီး လႀည့္လည္ သၾားလာ တာကို ေဴပာတာ ဴဖစ္လိမ့္မယ္ ထင္တယ္။ ခရီး လႀည့္လည္ရင္း အစာ ေပၝမဵားတဲ့ ေနရာမႀာ ဝင္ေရာက္ ေနထိုင္လိုႛ အုပ္စုေတၾ ကၾဲ႓ပီး တစုနဲႛ တစု အဆက္ဴပတ္ သၾားတယ္။ ရာသီဥတု မ႖တတဲ့ ေနရာ၊ သတ္စားစရာ သားေကာင္ ေပၝတဲ့ ေနရာကို လိုက္ေန ဳကရလိုႛ လူတစုနဲႛ ေနာက္တစု သိသိသာသာ ဴခားနား လာတယ္။ အဲဒီေနာက္ စိုက္ပဵႂိးေရး ေပၞေပၝက္ လာတဲ့ အခၝ စိုက္ခင္းနဲႛ ကပ္႓ပိီး ႟ၾာတည္ေထာင္ ေနထိုင္ ဳကရ ဴပန္တယ္။ အရင္ကလို လႀည့္လည္ဴခင္း မဴပႂႎိုင္ ေတာ့ပၝ။ လူတစုဟာ ေနရာ ေဒသ တခုမႀာ အေန ဳကာလာတဲ့ အခၝ လူမဵႂိး တမဵႂိး ဴဖစ္လာတယ္။ ဒီလို ကၾဲဴပား ဴခားနားတဲ့ လူမဵႂိးစုေတၾ အမဵား႒ကီး ရႀိတယ္ ဆိုေပမယ့္ အေခၞ လၾယ္ကူေအာင္ လူဴဖႃမဵႂိး (Caucasian)၊ လူဝၝမဵႂိး (Mongolian)၊ လူမည္းမဵႂိး (Negrito) နဲႛ လူညိႂမဵႂိး (Austroloid) ရယ္လိုႛ အမဵႂိး႒ကီး ေလးမဵႂိး ရႀိတယ္လိုႛ သတ္မႀတ္ ထားပၝတယ္။

အာရႀတိုက္ထၾက္ အမည္း မဵႂိးေတၾ တခၝက ဴမန္မာ ႎိုင္ငံမႀာ ရႀိခဲ့ ဖူးတယ္။ အခုေတာ့ ဒီလူမည္း ေတၾဟာ ဴမန္မာ ႎိုင္ငံရဲႚ ေတာင္ဘက္ အစၾန္ဆံုး အန္ဒမန္ (Andaman) က႗န္းစုကို ေရာက္သၾားတယ္။ ခရစ္ မေပၞမီ အႎႀစ္ ၂၀၀၀ တၾင္းက စ႓ပီး အဝၝမဵႂိး (Mongolian) နဲႛ အညိႂမဵႂိး (Austroloid) ေတၾဟာ ဴမန္မာ ေဴမဴပင္ေပၞကို ေရာက္လာ ဳကတယ္။ ယခု ဗီယက္နမ္ (Vietnam) နဲႛ ဴမစ္နီ (Song-Koi) ဟာ လူညိႂ ေတၾရဲႚ မူလ အရပ္ ဴဖစ္တယ္။ ဒီလူေတၾဟာ ႎႀစ္စု ကၾဲ႓ပီး အေရႀႚေတာင္ အာရႀ ကုန္းပိုင္းမႀာ ဳသစ႒တိႂ နီးစီးယန္း (Austronesian) ေတၾ ေနပၝတယ္။

မဒမ ပင္လယ္ ေကၾႚနဲႛ တနသႆာရီ ကမ္းေဴမာင္ ေဒသ ေတၾမႀာ အရင္ အႎႀစ္ ၄၀၀၀ ကပဲ ကုန္းေန လူညိႂေတၾ ရႀိခဲ့တယ္။ ပဲခူး ခ႟ိုင္၊ ေဝၝ႓မိႂႚနယ္၊ ကဵံႂတူးမႀာ ၁၂ ေပ ပတ္လည္နဲႛ ထု ၄ သစ္ ထူတဲ့ မီးဖုတ္ ႟ၿံႚဴပား႒ကီး ေပၞမႀာ ကခုန္ ဴမႃးတူး ေနတဲ့ အ႟ုပ္ေတၾ၊ စစ္တိုက္ ေနတဲ့ အ႟ုပ္ ေတၾဟာ အဲဒီ လူေတၾ ထားခဲ့တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ခံတပ္ နံရံ ေတၾကို ေကဵာက္ပိုးထိုး (ဂ၀ံေကဵာက္) နဲႛ တည္ေဆာက္ ခဲ့တယ္။ အဲဒီ ခံတပ္ ေတၾဟာ ကုန္းပိုင္း လူညိႂနဲႛ က႗န္းေန လူညိႂေတၾ ဴမန္မာ ႎိုင္ငံ ေအာက္ပိုင္းကို ရေအာင္ လုဳကတဲ့ ပၾဲေတၾကို ေဖာ္ဴပတဲ့ လက္ရာ ေတၾလိုႛ ဆိုႎိုင္ ပၝတယ္။ ခရစ္ယာန္ ေပၞစ ႎႀစ္ေတၾ ေလာက္က က႗န္းမဵားကို ထၾက္ေဴပးေအာင္ ႎႀင္ထုတ္ ခံရတဲ့ လူေတၾရဲႚ အ႔ကင္းအကဵန္ကို ႓မိတ္က႗န္းစုမႀာ ဆလံု လူမဵႂိး (Salon) အဴဖစ္နဲႛ ေတၾႚႎိုင္ ပၝတယ္။

ခရစ္ ၁ ရာစု ႎႀစ္ေလာက္က စ႓ပီး ကုန္းေန လူညိႂ ေတၾဟာ မဒမ ပင္လယ္ေကၾႚ ဝန္းကဵင္မႀာ ေနထိုင္ ဳကတယ္။ အဲဒီ လူမဵႂိးစုမႀာ မၾန္၊ ပေလာင္၊ ဝႎႀင့္ ရယန္ တိုႛဟာ ထင္ရႀားတဲ့ လူမဵႂိးစုေတၾ ဴဖစ္ပၝတယ္။ အခု ထိုင္းလင္း ေခၞေနတဲ့ မဲနန္ (Menan) ဴမစ္ဝႀမ္းဟာ မၾန္ေတၾရဲႚ မူလ ေဒသ တခု ဴဖစ္ခဲ့တယ္။ ဒီေနရာက အေနာက္ဘက္ကို တခဵႂိႚ ထၾက္လာ႓ပီး သံလၾင္ဴမစ္၊ စစ္ေတာင္းဴမစ္၊ ဧရာဝတီ ဴမစ္ဝကို လာေရာက္ ေနထိုင္ဳကလိုႛ မၾန္ အရပ္ေတၾ အေနာက္ဘက္မႀာ ကဵယ္ဴပန္ႛ လာပၝတယ္။ ဒီလူေတၾက စပၝးကို ပဵႂိးေထာင္ ႓ပီးမႀ လယ္ကၾက္ ထဲမႀာ ဴပန္႓ပီး စိုက္တဲ့ နည္းနဲႛ ဆန္စပၝးကို အေဴမာက္အဴမား ရေအာင္ စိုက္ပဵႂိး ႎိုင္ပၝတယ္။ လယ္ယာကို အမႀီ ဴပႂ႓ပီး ပဲခူး၊ သထံု၊ မဒမ စတဲ့ ႓မိႂႚ႒ကီးေတၾ ေပၞေပၝက္ လာပၝတယ္။ ခရစ္ ၇ ရာစု ႎႀစ္က စ႓ပီး ေတာင္ပိုင္း အိႎၬိယသံုး အကၡရာကို ယူ႓ပီး မၾန္ စာေရးနည္း ေပၞေပၝက္ ခဲ့တယ္။ ဟိႎၬႃ ကုန္သည္ ေတၾက တဆင့္ ဟိႎၬႃ နတ္မင္း ေတၾကို ကိုးကၾယ္တဲ့ ဟိႎၬႃ အယူ ဝၝဒကို ပထမ၊ ဗုဒၭ အယူ ဝၝဒကို ဒုတိယ လက္ခံ ဳကပၝတယ္။ မၾန္ တစုက စစ္ေတာင္း ဴမစ္ညာ ဘက္ကို လိုက္႓ပီး ေကဵာက္ဆည္ နယ္ထိ စပၝး စိုက္ပဵႂိးေရးကို တိုးခဵဲႚ႓ပီး ႓မိႂႚ႟ၾာေတၾ တည္ခဲ့တယ္။ အဲဒီလိုပဲ ပေလာင္ ေတၾက မင္းဘူး ေဒသမႀာ ဆည္ေရေသာက္ လယ္ေတၾကို စတင္ စိုက္ပဵႂိး ခဲ့သူေတၾ ဴဖစ္တယ္။ ဒီ လူေတၾဟာ အေစာဆံုး မင္းအုပ္စိုးေသာ ႎိုင္ငံ (Kingdom) ကို ထူေထာင္ သူမဵား ဴဖစ္တယ္။ အဲဒီ လူေတၾကို ေမ^ရည္လိုႛ ေခၞဳကလိုႛ အဲဒီ နာမည္က ေနာက္ ပၝဠိလို ရာမည ေဒသလိုႛ ေခၞပၝတယ္။

ဴမန္မာ ဓေလ့ကို ဴမင့္သထက္ ဴမင့္ေအာင္ ေတာင္ဘက္ အမဵႂိး (မၾန္၊ ပေလာင္ အစ ရႀိတဲ့) လူမဵႂိး ေတၾက ႟ိုင္းပင္းတဲ့ အထဲမႀာ အထူး အကဵႂိး ဴဖစ္ထၾန္း ေစတဲ့ အကူအညီက ပဵႂိးပင္ကို ပဵႂိးခင္းက ယူ႓ပီး ေရစပ္ဳကင္း ရႀိတဲ့ လယ္ကၾက္မႀာ ေကာက္စိုက္႓ပီး စပၝး အထၾက္ မဵားေအာင္ စိုက္နည္းပဲ ဴဖစ္ပၝတယ္။ သူတိုႛဟာ ေကဵာက္ဆည္နယ္နဲႛ မင္းဘူး နယ္ေတၾမႀာ ဆည္ေဴမာင္း စနစ္နဲႛ လယ္ကို ေရသၾင္း႓ပီး စိုက္ပဵႂိးေရး စသူ (သိုႛမဟုတ္) ဆည္ေဴမာင္း စနစ္ကို စတင္ တီထၾင္ သူေတၾ ဴဖစ္တယ္လိုႛ မႀန္းဆ ရပၝတယ္။

ပဵႃေခတ္က ေစတီ ေတၾဟာ မဵားေသာ အားဴဖင့္ ဳကက္ဥ (Anda) ဴဖစ္႓ပီး တခဵႂိႚတေလ ကေတာ့ မီးမႁတ္ေဴပာင္း ပုံသဏၵာန္ ရႀည္႓ပီး ထိပ္လံုး ပၝတယ္။ အခုေခတ္ ဴမန္မာ ေတၾရဲႚ ေခၝင္းေလာင္းပံု ေစတီေတၾ မဟုတ္ပၝ။ ဓာတ္ေတာ္ဳကႂတ္ အ႒ကီးစား ပံုလိုႚ အလၾယ္ ေဴပာႎိုင္ ပၝတယ္။ ဗုဒၭ ဆင္းတုေတာ္ေတၾ ကလည္း ေနာင္အခၝ ေတၾႚဳကရတဲ့ ပံုေတၾနဲႛ သိသိသာသာ ကၾာဴခား ပၝတယ္။

ဴမန္မာႎိုင္ငံ အတၾင္းမႀာ ရႀိေနတဲ့ ေနာက္လူမဵႂိး႒ကီး တစုက လူဝၝ မၾန္ဂိုလိယန္ (Mongolian) ေတၾ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဘာသာ စကား အရ တိဗက္ တ႟ုတ္ အႎၾယ္ တစု၊ တိဗက္ ဴမန္မာ အႎၾၾယ္ တစုလိုႛ ႎႀစ္စု ရႀိပၝတယ္။ တိဗက္ ဴမန္မာ အစုက ဴမန္မာ ႎိုင္ငံ အတၾင္းကို အရင္ အႎႀစ္ ၃၀၀၀ ေလာက္က စ႓ပီး ဝင္ေရာက္ ေနထိုင္ ပၝတယ္။ အဲဒီ အစုမႀာ ခဵင္း၊ ကဒူး၊ ပဵႃနဲႛ သက္ေတၾ ပၝဝင္႓ပီး ဴမန္မာ ေဒသကို ဴမန္မာရဲႚ အေနာက္ ေဴမာက္ဘက္ ကေန႓ပီး အေစာဆံုး ဝင္လာ သူေတၾ ဴဖစ္တယ္။ ခဵင္းေတၾက အစ ပထမမႀာ အခု ခဵင္းတၾင္း ဴမစ္ဝႀမ္းမႀာ ေနထိုင္ ဳကတယ္။ ေနာင္အခၝ ကဒူး ေတၾက သူတိုႛ ေနရာကို လုယူလိုႛ ခဵင္းေတာင္တန္းေပၞ ေဴပာင္းေ႟ၾႚ ေနဳကတယ္။ ကဒူး ေတၾက အရင္ သင္းတၾဲဴပည္ (တေကာင္း) ကို ဗဟို ဴပႂ႓ပီး ေဴမာက္ပိုင္း ဴမန္မာ ႎိုင္ငံမႀာ ေနဳကတယ္။ သက္လူမဵႂိး ေတၾက ဴမန္မာ အလယ္ပိုင္းမႀာ တစု၊ ရခိုင္မႀာ တစု ေနဳကတယ္။ သူတိုႛက ဧရာဝတီ ဴမစ္ဝႀမ္း အညာအရပ္မႀာ သစ္ဆိမ့္က စ႓ပီး ေတာင္ဘက္မႀာ ဴပည္အထိ ေနတယ္။ တခဵႂိႚကို သံတၾဲမႀာ ေတၾႚႎိုင္တယ္။ ပဵႃေတၾရဲႚ ႓မိႂႚႎိုင္ငံ ေတၾဟာ တစတစ သိပ္႒ကီးပၾား လာ႓ပီး ခရစ္ ၇ ရာစု ႎႀစ္မႀာ မင္းႎိုင္ငံ ထူေထာင္ ႎိုင္ပၝတယ္။ သူတိုႛ ထူေထာင္တဲ့ မင္းႎိုင္ငံ ကိုပဲ ပထမ ဴမန္မာ ဴပည္ေထာင္စုလိုႛ ေခၞရမႀာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ နယ္ေဴမ အကဵယ္အဝန္းက ေဴမာက္ဘက္မႀာ ရႀမ္းဴပည္နယ္ ေဴမာက္ပိုင္း၊ ေတာင္ဘက္မႀာ မဒမ ပင္လယ္ေကၾႚနဲႛ တနသႆာရီ ကမ္း႟ိုးတန္းေတၾ ပၝဝင္ ပၝတယ္။ အဲဒီ ဴပည္ေထာင္စုဟာ ခရစ္ ၉ ရာစု ႎႀစ္လယ္ေလာက္ ေရာက္မႀ နန္ေကဵာင္ ဖဵက္လိုႛ ပဵက္စီး သၾားရ ပၝတယ္။

ေတာင္ပိုင္း အိႎၬိယက စာေရးနည္း ပညာကို ဴမန္မာ ႎိုင္ငံမႀာ ရႀိတဲ့ လူေတၾက ခရစ္ ၄ ရာစု ႎႀစ္ေလာက္မႀာ ရတယ္။ ႎိုင္ငံဴခားမႀာ တီထၾင္ သံုးစၾဲတဲ့ အကၡရာကို မိမိတိုႛ ဘာသာ စကား ေရးႎိုင္ဖိုႛ ဴပင္ဆင္ ဴဖည့္စၾက္ခဵက္ေတၾ လုပ္ရ ပၝတယ္။ လူေတၾ ကလည္း အိႎိၬယက ေရာက္လာတဲ့ ဗုဒၭ သာသနာကို သက္ဝင္ ယံုဳကည္ လာဳကလိုႛ ဗုဒၭ စာေပ ကိုလည္း သင္ဳကား ေလ့လာ ဳကတယ္။ ပဵႃႎိုင္ငံဟာ ခရစ္ ၅ ရာစု ႎႀစ္က စ႓ပီး အမဵား႒ကီး တိုးတက္ လာခဲ့ ပၝတယ္။ မၾန္ေတၾ ပိုင္တဲ့ ဆိပ္ကမ္း ႓မိႂႚေတၾ ကိုပၝ ပဵႃမၾန္ ေတၾက သိမ္းပိုက္ႎိုင္လိုႛ ပဵႃေတၾ ကလည္း ပင္လယ္ရပ္ဴခား ေဒသ ေတၾနဲႛ အဆက္အသၾယ္ မဵားလာတယ္။ ကုန္းလမ္း မႀာလည္း ကေမၱာဇ (Kampucha) က ပဵႃ႓မိႂႚေတာ္ ႓ဂီေကၳဳတ (Sriksetra) ကို ဴဖတ္႓ပီး ရခိုင္ရႀိ ေဝသာလီ အထိ အသၾားတဲ့ ကုန္သၾယ္ ကုန္းလမ္း တခုနဲႛ တ႟ုတ္ႎိုင္ငံ ယုန္ခဵန္း (yungchang) က ဴဗမပုဳတ (Bramaputra) အထိ သၾားတဲ့ ကုန္သၾယ္ ကုန္းလမ္း တခု၊ ေပၝင္း ႎႀစ္ခု ရႀိလိုႛ ပဵႃေတၾရဲႚ ႎိုင္ငံဴခား ဆက္သၾယ္ေရးဟာ အမဵား႒ကီး ကဵယ္ဴပန္ႛ လာပၝတယ္။ ခရစ္ ၈ ရာစုႎႀစ္ ေလာက္က စ႓ပီး ပဵႃႎိုင္ငံ ကဵဆင္း လာပၝတယ္။ ပဵႃ႓မိႂႚေတာ္ကို ခရစ္ႎႀစ္ ၈၃၂ မႀာ နန္ေကဵာင္ (Nanchao) တပ္ေတၾကို ဝင္ေရာက္ ဖဵက္ဆီး ခဲ့တယ္။

တိဗက္ ဴမန္မာ ဘာသာ စကား အုပ္စုဝင္ လူမဵႂိး တမဵႂိးက ရခိုင္ ႎိုင္ငံ တည္ေထာင္တယ္။ အေရးပၝတဲ့ မႀတ္တမ္း ေတၾကို သကၠတ (Sanskrit) ဘာသာနဲႛ ေရးထိုး ခဲ့တယ္။ ရက္စၾဲက ခရစ္ ၈ ရာစု ႎႀစ္ေလာက္က ေရးထိုး ခဲ့တယ္လိုႛ ထင္ရတဲ့ အနႎၩ႑ႎၬ ေကဵာက္စာဟာ ထင္ရႀားတဲ့ သကၠတ ေကဵာက္စာ တခု ဴဖစ္တယ္။ ပဵႃနဲႛ မၾန္ေတၾဟာ ေတာင္ပိုင္း အိႎၬိယ ဓေလ့ ေတၾကို အတုခိုး လိုက္နာေလ့ ရႀိတာကို ေတၾႚရတယ္။ ရခုိင္ ကေတာ့ အိႎၬိယ အေရႀႚေဴမာက္ ႎိုင္ငံေတၾနဲႛ ပို႓ပီး ရင္းႎႀီး ဆက္ဆံေဳကာင္း ေတၾႚရတယ္။ ေနာက္ပိုင္း ႓မိႂႚေတာ္ ဴဖစ္တဲ့ ေဴမာက္ဦး အနီးအပၝးမႀာ ရႀိတဲ့ ေဝသာလီဟာ ရခိုင္ ႓မိႂႚေတာ္ေဟာင္း တခု ဴဖစ္ပၝတယ္။ ရခိုင္မႀာ စ႑ႎၬ မင္းဆက္ဟာ ခရစ္ ၄ ရာစု ႎႀစ္က စ႓ပီး အုပ္စိုး ခဲ့တယ္လိုႛ ထင္ပၝတယ္။

တိဗက္ တ႟ုတ္ စကားေဴပာ အုပ္စုမႀာ ပၝတဲ့ ကရင္ ေတၾက ေဴမာက္ဘက္ ေဒသက ေန႓ပီး သံလၾင္ ဴမစ္႟ိုး တေလ႖ာက္က ဝင္ေရာက္ လာသူေတၾ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ရႀမ္းဴပည္နယ္ ေတာင္ပိုင္းကို ဴဖတ္႓ပီး ဴမန္မာ ေတာင္ပိုင္း ေဴမဴပန္ႛမႀာ ၇ ရာစု ႎႀစ္ေလာက္က စ႓ပီး ေရာက္ရႀိ ေန႓ပီ ဴဖစ္တယ္လိုႛ ေဴပာႎုိင္ ပၝတယ္။ ပဵႃႎိုင္ငံ ပဵက္စီး ရတဲ့ အေဳကာင္းေတၾ ထဲမႀာ သူတိုႛ ဝင္လာတဲ့ အေဳကာင္းလည္း ပၝႎိုင္ ပၝတယ္။

ပဵႃလူမဵိႂးက ခရစ္ ၄ ရာစုႎႀစ္ မတိုင္မီ ကပဲ ဗုဒၭ သာသနာ ဝင္ေတၾ ဴဖစ္ခဲ့ တယ္လိုႛ ထင္တယ္။ တ႟ုတ္ မႀတ္တမ္း ေတၾမႀာ ပဵႃဟာ ယဥ္ေကဵး သိမ္ေမၾႚတယ္၊ ႓ငိမ္းခဵမ္းေရးကို လိုလားတယ္။ ဒၝေပမဲ့ ကဵႃးေကဵာ္ စစ္ေတၾကို မဳကာခဏ ခုခံ တိုက္ခိုက္ ေနရ႓ပီး ရန္သူ ဖဵက္ဆီးလိုႛ ပဵႃႎိုင္ငံဟာ ခရစ္ ၉ ရာစု ႎႀစ္မႀာ ႓ပိကၾဲ ပဵက္စီး ရပၝတယ္။

ေနာင္အခၝ ဴမန္မာလိုႛ အေခၞ ခံရမယ့္ မူလ ဴမန္မာ (Proto Myanmar) ေတၾက ကရင္ေတၾ ဝင္ေရာက္ လာခဲ့တဲ့ လမ္းအတိုင္း ဴမန္မာ ႎိုင္ငံကို ဝင္ခဲ့တယ္။ ဒၝေပမဲ့ ခရစ္ ၉ ရာစုႎႀစ္ ေရာက္ခၝမႀ သူတိုႛ ေပၞလာတာ ဴဖစ္တယ္။ ေအးတဲ့ ေတာင္ေပၞ အရပ္က ပူအိုုက္တဲ့ ေဴမဴပန္ႛကို ဆင္းလာ သူေတၾ ဴဖစ္ေပမယ့္ သိပ္ပူအိုက္ ေဴခာက္ေသၾႚတဲ့ ဴမန္မာႎိုင္ငံ အလယ္ပိုင္းကို သူတိုႛ ေနဖိုႛ အေကာင္းဆံုး ေဒသလိုႛ သတ္မႀတ္႓ပီး ေနခဲ့ ဳကတယ္။ ဴမန္မာကို ေရာက္စက ေကဵာက္ဆည္ ေဒသ တဝိုက္မႀာ ေနထိုင္မယ္ ထင္ပၝတယ္။ အဲဒီကမႀ မင္းဘူးမႀာ တိုးခဵဲႚ ေနထိုင္ ပၝတယ္။ ခရစ္ ၁၀ ရာစု ႎႀစ္မႀာ အဲဒီ ေဒသ ႎႀစ္ခုရဲႚ အလယ္ ဴဖစ္တဲ့ ပုဂံကို ႓မိႂႚ သတ္မႀတ္ ထူေထာင္႓ပီး ခရစ္ ၁၁ ရာစု ႎႀစ္ကို ေရာက္တဲ့ အခၝ ေဴမာက္ပိုင္း ငေဆာင္ခဵမ္းက ေတာင္ပိုင္း သလင္ (Cape Salang, Junk Ceylon) အထိ၊ အေရႀႚဘက္မႀာ သံလၾင္ ဴမစ္ဝႀမ္းက အေနာက္ဘက္ ရခိုင္ ႟ိုးမထိ ကဵယ္ဴပန္ႛတဲ့ ႎိုင္ငံကို ထူေထာင္ ခဲ့ပၝတယ္။

ဴမန္မာ ေတၾဟာ ဴမန္မာ ေဴမဴပန္ႛ ေဒသကို အရင္ကလည္း ေရာက္ဖူး၊ ေတၾႚဖူး႓ပီး ဴဖစ္ပၝတယ္။ နန္ေကဵာင္ (Nan chao) တပ္ေတၾဟာ မဳကာခဏ (အေရႀႚေတာင္ အာရႀ) ေတာင္ဘက္ ေဒသ ေတၾကို ဝင္ေရာက္႓ပီး လုယက္ ဖဵက္ဆီးတဲ့ အခၝတုိင္း လိုမႀာ မူလ ဴမန္မာ တပ္ေတၾ ပၝဝင္ ခဲ့တယ္။ ပဵႃ ႓မိႂႚေတာ္ကို နန္ေကဵာင္ ေတၾက ခရစ္ႎႀစ္ ၈၃၂ မႀာ ဖဵက္ဆီးေတာ့ အခၝ မႀာေရာ၊ မၾန္ ဆိပ္ကမ္း ႓မိႂႚကို ခရစ္ႎႀစ္ ၈၃၅ မႀာ ဖဵက္ဆီးေတာ့ အခၝ မႀာေရာ မူလ ဴမန္မာ တပ္သားေတၾ ပၝဝင္တဲ့ အတၾက္ ခုလို ေဴပာတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဴမန္မာ ႎိုင္ငံမႀာ အေဴခစိုက္ ေနထိုင္မယ္လိုႛ ဝင္လာတဲ့ အခၝ၊ ေကာက္ပဲ သီးႎႀံ အမဵားဆံုး စိုက္ပဵႂိး ႎိုင္တဲ့ ေကဵာက္ဆည္နဲႛ မင္းဘူး နယ္ေတၾကို သိမ္းယူ႓ပီး အလယ္ ဗဟို ကဵတဲ့ ပုဂံကို ႓မိႂႚေတာ္လိုႛ သတ္မႀတ္ တာဟာ နယ္ေဴမ အေဴခအေနကို ေကာင္းေကာင္း သိ႓ပီးသား ဴဖစ္လိုႛ သတ္မႀတ္ ႎိုင္တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ပူအိုက္႓ပီး ထိုင္းမႁိင္း စၾတ္စိုတဲ့ ေအာက္ဴမန္မာ ႎိုင္ငံမႀာ မေနဝ့ံပၝ။ ပူအိုက္ ေဴခာက္ေသၾႚတဲ့ အလက္ပိုင္း ေဒသ ကိုသာ တမင္ ေ႟ၾးခဵယ္႓ပီး ေနဳက တာေဳကာင့္ သူတိုႛဟာ နယ္ေဴမ အေဳကာင္းကို ႒ကိႂတင္ သိထား႓ပီး ဴဖစ္တယ္လိုႛ သိႎိုင္ ပၝတယ္။

ရႀမ္း လူမဵႂိး ေတၾက တိဗက္ တ႟ုတ္ စကားေဴပာ အုပ္စုမႀာ ပၝဝင္တယ္။ ဴမန္မာႎိုင္ငံ ထဲကို ဝင္မလာမီက တိုင္ပင္ (Tai Ping) ဴမစ္ညာ ေဒသ၊ ေမာေဒသမႀာ ေနထိုင္ ခဲ့ဳကတယ္။ ဒီအရပ္မႀာ အဳကာ႒ကီး ေန႓ပီးမႀ ဴမန္မာ ေဴမာက္ပိုင္းကို ခရစ္ ၁၂ ရာစု ႎႀစ္က စ႓ပီး တဴဖည္းဴဖည္း ေ႟ၿႚေဴပာင္း ဝင္ေရာက္ ေနထိုင္တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ခရစ္ ၁၃ ရာစု ႎႀစ္ကို ေရာက္တဲ့ အခၝ ေတာင္ဘက္ကို အ႒ကီးအကဵယ္ ေ႟ၿႚေဴပာင္း ဝင္ေရာက္ ဳကတယ္။

တိဗက္ ဴမန္မာ စကားေဴပာ အုပ္စုဝင္ ကခဵင္ ေတၾက အာသမ္ (Assam) ဘက္မႀာ ေန႓ပီးမႀ ဴမန္မာ ဘက္ကို ခရစ္ ၁၆ ရာစုႎႀစ္ အတၾင္း ဝင္ေရာက္ လာတယ္။ အထက္ ေဖာ္ဴပပၝ အစီအစဥ္ အတိုင္း လူမဵႂိးစု ေတၾဟာ ဴမန္မာႎိုင္ငံ ထဲကို ဝင္ေန ခဲ့ဳက ပၝတယ္။

ရႀမ္းေတၾက ပုဂံ မပဵက္မီ ကဘဲ ဴမန္မာႎိုင္ငံ ထဲကို ဝင္ေရာက္ ဳကေပမယ့္ ခရစ္ႎႀစ္ ၁၃၀၀ ေကဵာ္မႀ အမဵား႒ကီး ဝင္လာ ပၝတယ္။ ရႀမ္း ကုန္းဴပင္ဴမင့္ရဲႚ အေနာက္ဘက္၊ ဴမန္မာႎိုင္ငံရဲႚ ေဴမာက္ဘက္မႀာ ဝင္ေရာက္ ေနတဲ့ ရႀမ္းေတၾက ဗုဒၭ သာသနာ ဝင္မဵား ဴဖစ္႓ပီး ဴမန္မာ ဆန္ပၝတယ္။