အညာသား

ႎၾယ္ေခၾလူကို အရင္က ေခတ္ဦး အညာသားလိုႛ အလၾယ္တကူ အသံုးဴပႂဖိုႛ နာမည္ ေပးခဲ့တယ္။ အညာသားရဲႚ ေကဵာက္ဴဖစ္ ႟ုပ္႔ကင္း ေတၾကို အေတၾႚရ နည္းလၾန္းလိုႛ ဘယ္လို ပံုသဏၵာန္ ရႀိမယ္လိုႛ မေဴပာႎိုင္ ေပမယ့္ ပီကင္းလူ၊ ဂဵားဗားလူ ေတၾနဲႛ တေခတ္တည္း ဴဖစ္တယ္လိုႛ ယူဆ တာေဳကာင့္ အဲဒီ လူေတၾရဲႚ ႟ုပ္သဏၵာန္ကို ေဖာ္ထုတ္ ႎိုင္တယ္။ သူႚပံုက နဖူး ေလ႖ာတယ္၊ ေမး႟ိုး ႒ကီးတယ္၊ ေမးေစ့ မခ႗န္ဘူး၊ အ႟ၾယ္ ေရာက္႓ပီး ေယာကဵ္ားရဲႚ အရပ္ဟာ ၅' ၁"၊ မိန္းကေလးက ၄' ၈" အသက္ မရႀည္ဘူး။ အသက္ ၆၀ ထိ သက္တမ္း ရႀိႎိုင္ ေပမယ့္ ၂၀၊ ၂၅ ႎႀစ္ ရရင္ ေသတာ မဵားတယ္။ အဲဒီ လူေတၾ ေပၞေပၝက္တဲ့ ေခတ္ကာလကို တတိယ ေရခဲ ေခတ္လိုႛ ေခၞတယ္။ အညာသားေတၾ ေနခဲ့တဲ့ ကာလဟာ တတိယ မိုးေစၾ ကာလနဲႛ စတုတၪႂ မိုးေစၾ ကာလဳကား ဴဖစ္တယ္။ ပထမ ေရခဲေခတ္ (ပထမ မိုးေစၾ ကာလ၊ အရင္ အႎႀစ္ ၈ သိန္းက၊ အရင္ အႎႀစ္ ၅ သိန္း ၅ ေသာင္းထိ)၊ ဒုတိယ ေရခဲေခတ္ (ဒုတိယ မိုးေစၾ ကာလ၊ အရင္ အႎႀစ္ ၅ သိန္း ၅ ေသာင္းက၊ အရင္ အႎႀစ္ ၃ သိန္း ၇ ေသာင္း ၅ ေထာင္ထိ)၊ တတိယ ေရခဲေခတ္ (တတိယ မိုးေစၾ ကာလ၊ အရင္ အႎႀစ္ ၁ သိန္း ၇ ေသာင္း ၅ ေထာင္က၊ အရင္ အႎႀစ္ ၁ သိန္း ၃ ေသာင္း ၅ ေထာင္ထိ) စတုတၪ ေရခဲေခတ္ (စတုတၪ မိုးေဆၾ ကာလ အရင္ အႎႀစ္ ၈ ေသာင္းက အရင္ အႎႀစ္ ငၝးေသာင္း အထိ) ေခတ္ဦး အညာသားေတၾ ေပၞေပၝက္ခဲ့တဲ့ ကာလဟာ တတိယ မိုးေစၾေခတ္က စတုတၪ မိုးေစၾ ေခတ္ထိ ဳကာဴမင့္ ခဲ့တယ္။ အဲဒီက စုစုေပၝင္း အႎႀစ္ ၅ ေသာင္း ေကဵာ္လၾန္ လာတဲ့ အခၝ၊ ရာသီ ဥတုက အပူဓာတ္ ပိုတယ္၊ မိုးပၝးတယ္။ အဲဒီကမႀ ေဴပာင္းလဲ လာလိုႛ အခု ဴမန္မာႎိုင္ငံရဲႚ ရာသီ ဥတုမဵႂိးကို အရင္ အႎႀစ္ ၅ ေသာင္းက စတင္ ေတၾႚရတယ္။

လူေတၾ လက္နက္ ကိုင္ေဆာင္ တာက ထိုးဖိုႛ၊ ခုတ္ဖိုႛ၊ လႀီးဴဖတ္ဖိုႛ ဴဖစ္ပၝတယ္။ လက္နက္ လုပ္ရာမႀာ သစ္သား (သိုႛ) ဝၝး ကိုလည္း သံုးမႀာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဒၝေပမဲ့ ေကဵာက္ခဲကို လက္နက္ လုပ္ဖိုႛ ပို႓ပီး သင့္ေတာ္၊ ပို႓ပီး ဆီေလဵာ္ တယ္လိုႛ သိတာေဳကာင့္ ေကဵာက္ခဲ ေတၾကို ပို႓ပီး သံုးမယ္။ စဥ္းဓား၊ ခုတ္ဓား၊ ဴခစ္ဓားေတၾ ကိုလည္း ေကဵာက္နဲႛပဲ လုပ္တယ္။ လႀံသၾား၊ ငၝးမ႖ား (ငမ႖ား)၊ တံစဥ္ေတၾ ကိုလည္း တီထၾင္႓ပီး သံုးစၾဲ ခဲ့တယ္။ ေရႀးဦး လူေတၾဟာ မုဆိုး၊ တံငၝ ေတၾပဲ ဴဖစ္တယ္။ သားေကာင္ကို လိုက္လံ ထိုးခုတ္ သတ္ဴဖတ္မယ္။ ေထာင္ေခဵာက္နဲႛ ဖမ္းယူမယ္။ ေရေန သတၨဝၝ ေတၾကုိ ပိုက္နဲႛ ဖမ္းမယ္။ ငၝးမ႖ားတံနႛဲ မ႖ားယူမယ္။ အဲဒၝေတၾကို တဖက္က လုပ္သလို တဖက္ မႀာလည္း သစ္ပင္ ေတၾကို အသီးအ႟ၾက္၊ အေခၝက္၊ အဴမစ္အဥ ေတၾကို ရႀာေဖၾ စားေသာက္ ခဲ့တယ္။ သား ငၝးနဲႛ သစ္သီး ေတၾကို လႀည့္လည္ ရႀာေဖၾ တာေဳကာင့္ ေနရာ ေဒသ တခု တည္းမႀာ အ႓မဲ ေနခၾင့္ မရပၝ။ လႀည့္လည္ သၾားလာ ေနဳကရသည္။ အေနအထိုင္ အစားအေသာက္ ဆင္းရဲလၾန္းလိုႛ ငယ္ငယ္နဲႛ ေသဳက တယ္လိုႛ တၾက္ဆ ဳကပၝတယ္။ ေသသူကို ဴမၟႂပ္ႎႀံတဲ့ အခၝ သူ သံုးစၾဲခဲ့တဲ့ လက္နက္၊ သူစားတဲ့ အစာေတၾ ကိုပၝ အိုးနဲႛ ထည့္႓ပီး ဴမၟႂပ္ႎႀံ တာကို ေတၾႚလိုႛ ေနာက္တဘဝ ရႀိတယ္လိုႛ သူတိုႛ ယံုဳကည္တယ္ ထင္ပၝတယ္။ ရာသီဥတု ပူေႎၾး လာလိုႛ ေမၾးရႀည့္ သတၨဝၝ႒ကီး ေတၾလည္း မရႀိေတာ့ပၝ။ ေနာင္အခၝ ဴမင္း၊ က႗ဲ၊ ႎၾား၊ သိုး၊ ဆိတ္ ေတၾသာ ကဵန္တယ္။ 'Homo saplens' ဉာဏ္လူ ေတၾကို အရင္ ႎႀစ္ေပၝင္း ၃ေသာင္း ၅ ေထာင္က စ႓ပီး ေတၾႚရ ပၝတယ္။

ဴမန္မာႎိုင္ငံမႀာ ေကဵာက္ေဟာင္း ကာလ လူေနမႁကို အညာသား ဓေလ့လိုႛ ေခၞပၝတယ္။ သူတိုႛ သံုးစၾဲတဲ့ ေကဵာက္လက္နက္ ေတၾကို အညာအရပ္ မႀာပဲ အမဵားအဴပား ေတၾႚရာက စ႓ပီး သူတိုႛကို အညာသားလိုႛ နာမည္ ေပးလိုက္တယ္။ အဲဒီ လူေတၾရဲႚ ဓေလ့ (culture) ကို အညာ ဓေလ့လိုႛ နာမည္ ေပးရတာ ဴဖစ္တယ္။ ေခတ္ဦး အညာ ဓေလ့ကို ဒုတိယ မိုးေစၾေခတ္ လိုႛေခၞတဲ့ အရင္ အႎႀစ္ ၄ သိန္းက စပၝတယ္။ ေခတ္ေႎႀာင္း အညာသား ဓေလ့ အရင္ အႎႀစ္ ၁ သိန္းက စပၝတယ္။ ဒၝေဳကာင့္ ေခတ္ဦး အညာသား မတ္ရပ္လူ (Homo erectus) မဵား ဴဖစ္႓ပီး၊ ေႎႀာင္းကာလ အညာသားက နီယန္းဒၝေသာ္ (Neanderthal) အမဵႂိးအႎၾယ္ဝင္ ဴဖစ္တယ္။ အညာ ဓေလ့မႀာ ထင္ရႀားတဲ့ အခဵက္ တခုက အေနာက္တိုင္း မႀာလို ပုဆိန္ကို မသံုး၊ တံစည္းကို သံုးတယ္။ အသၾားနဲႛ အ႟ိုး တေဴဖာင့္တည္း ရႀိရင္ ပုဆိန္၊ ကန္ႛလန္ႛက တံစည္း။ အညာသားေတၾ သံုးတဲ့ တံစည္းကိုပဲ ေတာင္ပိုင္း တ႟ုတ္ ေကဵာက္ေခတ္ေဟာင္း လူေတၾ သံုးစၾဲ ခဲ့တယ္။ လက္နက္ လုပ္ဖိုႛ ေကဵာက္ႎႀစ္မဵႂိး ရႀိတယ္။ သစ္သားေကဵာက္ (fossil wood) နဲႛ မီးေတာင္ေကဵာက္ (silicified tuff) ေတၾ ဴဖစ္တယ္။ ဒီေကဵာက္ေတၾနဲႛ တံစည္းစဥ္းဓား၊ ဴခစ္ဓားေတၾ ဴပႂလုပ္တယ္။ ဴမန္မာႎိုင္ငံမႀာ ေကဵာက္ငယ္ လက္နက္ (mesolithic) ေတၾ အေတၾႚရ အင္မတန္ နည္းပၝတယ္။

အ႒ကိႂသမိုင္း (prehistory) ကာလ၊ ဴမန္မာႎိုင္ငံရဲႚ ရာသီ ဥတုမႀာ အေဴပာင္းအလဲ ရႀိခဲ့တယ္။ မိုးေစၾ ကာလ (plubial) ႓ပီးေတာ့၊ မိုးပၝး ကာလ (interpluvial) တိုႛ အဲဒီ ႎႀစ္မဵိႂး အဴပန္အလႀန္ အလီလီ ေဴပာင္းလဲ ခဲ့တယ္။ သမပိုင္း ဇံုေတၾမႀာ ေရခဲ ေနရင္ ဴမန္မာ ႎိုင္ငံလို အပူပိုင္းဇံုမႀာ မိုးေစၾ ကာလ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဒီလို ဴပင္းထန္တဲ့ ရာသီ ဥတုမဵႂိး ကမာၲေပၞမႀာ အ႒ကိမ္႒ကိမ္ ေပၞခဲ့ေပမဲ့၊ လူစတင္ ေပၞေပၝက္တဲ့ ကာလက စ႓ပီး ပထမ ေရခဲေခတ္၊ ပထမ မိုးေစၾ ေခတ္လိုႛ သတ္မႀတ္ခဲ့တဲ့ အတၾက္ စတုတၪ ေရခဲေခတ္၊ စတုတၪ မိုးေစၾ ေခတ္လိုႛ ေလး႒ကိမ္ပဲ ရႀိခဲ့တယ္လိုႛ ေဴပာေလ့ ရႀိပၝတယ္။ ႎႀစ္ကာလ ဆိုရင္ အရင္ႎႀစ္ ၁ သန္းက အရင္ႎႀစ္ ၂ ေသာင္း ၅ ေထာင္ထိ ဴဖစ္ပၝတယ္။ အဲဒီ ႎႀစ္ေတၾ ထဲမႀာ ဴမန္မာႎိုင္ငံမႀာ အညာသားေတၾ ေနထိုင္ ခဲ့တယ္လိုႛ သတ္မႀတ္တယ္။ ေခတ္ဦး အညာသား ေတၾဟာ ပထမ မိုးေစၾ ေခတ္က တတိယ မိုးေစၾေခတ္ အထိ၊ အရင္ ႎႀစ္ေပၝင္း ၂ သိန္း ၇ ေသာင္း ၅ ေထာင္က၊ အရင္ ႎႀစ္ေပၝင္း ၂ ေသာင္း ၅ ေထာင္ထိ ေနခဲ့တယ္။ ဒီလူေတၾဟာ ပထမ ေဴခာက္ေသၾႚတဲ့ ရာသီ ဥတုမႀာ ေပၞထၾန္း ခဲ့တယ္။ မိုးမဵား ကာလမႀာ ခဵႂပ္႓ငိမ္း ခဲ့ပၝတယ္။ သူတိုႛ သံုးစၾဲခဲ့တဲ့ ေကဵာက္လက္နက္ ေတၾကို အလယ္ပိုင္း ဴမန္မာႎိုင္ငံမႀာ ရႀာေဖၾ ေတၾႚရႀိ ႎုိင္ပၝတယ္။ ဒၝေဳကာင့္ ေႎႀာင္းပိုင္း အညာသား ေတၾဟာ မိုးေခၝင္းတဲ့ အညာ အရပ္ကို ပို႓ပီး ႎႀစ္သက္တာ ထင္ရႀား ပၝတယ္။ ေရသိပ္ မဵားလိုႛ ဧရာဝတီ ဴမစ္၀ႀမ္း ကဵယ္ဴပန္ႛရာက ငၝး႒ကိမ္ တိုင္ေအာင္ ေလဵာ့နည္း သၾားလိုႛ အခု ဴမစ္ဝႀမ္း အထိ ယုတ္ေလဵာ့လိုႛ သၾားပၝတယ္။ ေႎႀာင္းေခတ္ အညာသားေတၾ သံုးစၾဲတဲ့ ေကဵာက္လက္နက္ ေတၾကို တတိယ ကမ္းပၝးနဲႛ စတုတၪ ကမ္းပၝး ေတၾမႀာ ရႀာေဖၾ ေတၾႚရႀိ ႎုိင္ပၝတယ္။ အမႀန္ ကေတာ့ ေႎႀာင္းေခတ္ အညာသား ေတၾဟာ မိုးေခၝင္ ေရရႀား ရပ္ဝန္းမႀာ ေနထိုင္ ဳကတာ ဴဖစ္လိုႛ မိုးမဵားတဲ့ ေဒသ ေတၾရဲႚ ေနထိုင္ ပံုေတၾနဲႛ မတူဘဲ ဴခားနား ပၝတယ္။