ေခတ္ဦး အညာသား

ဂဵာဗာလူ (Java Man)၊ ေဘဂဵင္လူ (Beijing Man) လူေတၾရဲႚ မဵက္ႎႀာဟာ နဖူး ေမာက္ေမာက္၊ ေမး႟ိုး ႒ကီး႒ကီး၊ ေမးတိုတို ဴဖစ္ပၝတယ္။ ေနယန္ ဒၝသယ္ လူ (Neanderthal Man) က အရပ္တို၊ ေခၝင္း႒ကီး၊ နဖူးကဵဥ္း၊ ေမးကား၊ ေမးေစ့ေသး ဴဖစ္တယ္။ တတိယ ေရခဲေခတ္ အကုန္မႀာ ေပၞလာ႓ပီး စတုတၪ ေရခဲေခတ္ ကုန္ဆံုးတဲ့ အရင္ အႎႀစ္ ၅၀၀၀၀ ထိ ေနသၾား ဳကတယ္။ ရာသီဥတု သိပ္းေအး ေနတာက တဴဖည္းဴဖည္း ပူေႎၾး လာတယ္။ အရင္ အႎႀစ္ ၁၀၀၀၀ ဆိုရင္ ခုေခတ္ အေနအထားကို ေရာက္ပၝ႓ပီ။

လူလုပ္တဲ့ လက္နက္ ဆိုတာ ထိုးဖိုႛ၊ ခုတ္ဖိုႛ၊ ဴဖတ္ဖိုႛ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ေကဵာက္တံုး႒ကီးကို အစ ကေလးေတၾ ရေအာင္ ႟ိုက္ ဖဲ့လိုက္႓ပီး ရတဲ့ အလၿာ ထက္ရင္ လႀီးစရာ ဓား အဴဖစ္ သံုးတယ္။ ေကဵာက္တံုး ခပ္တန္တန္ ႒ကီး႓ပီး ေကဵာက္သား သိပ္တယ္၊ ေလးတယ္ ဆိုရင္ အဲဒီ ေကဵာက္ကို တူ အဴဖစ္ သံုးတယ္။ အဖဵား ထက္တယ္၊ လက္ဆ ေကာင္းတယ္ ဆိုရင္ ေဆာက္လို သံုးမယ္။ လံႀသၾား အဴဖစ္လည္း သံုးမယ္။ ဒီလို ေကဵာက္လၿာ ေကဵာက္စကို လိုသလို အသံုး ခဵတဲ့ လူက မုဆိုးပၝ။ သူအလို ရႀိတဲ့ သားေကာင္ကို အတင္း လိုက္ဖမ္းတယ္။ ေဴမမႀာ ကဵင္းတူး႓ပီး ေထာင္ေခဵာက္လုပ္ ဖမ္းမယ္။ သားေကာင္ ႒ကီး႒ကီးကို ဖမ္းခဵင္ရင္ လူတေယာက္တည္း လုပ္ရမယ့္ အလုပ္ မဟုတ္။ အေပၝင္းပၝ အင္အား လိုမယ္။ ဒၝေဳကာင့္ အုပ္စု ဖၾဲႚ႓ပီး အမဲ လိုက္တယ္။ အဲဒီက စ႓ပီး အုပ္စုနဲႛ ေနလာ ဳကတဲ့ ဴမစ္နား၊ ေရကန္နား သားေကာင္ ေပၝတဲ့ ေနရာ နားက ေကဵာက္ဂူကို ရႀာ႓ပီး ေနဳကတယ္။ အေနအထိုင္ အစားအေသာက္ ညံ့လိုႛ အသက္ ႎႀစ္ဆယ္ ဝန္းကဵင္မႀာ ေသဳကတယ္။ ေနယန္ ဒၝသယ္ ေတၾမႀာ (နတ္ကိုးတယ္ ဆိုတာလို) ေရႀး အစဥ္အဆက္ ယံုဳကည္မႁ တမဵႂိးမဵႂိး ရႀိေန႓ပီ။ ေသသူႛ အေလာင္းကို သူသံုးစၾဲဖိုႛ လက္နက္နဲႛ သူစားဖိုႛ အစားအေသာက္ ကိုပၝ အေလာင္းနဲႛ တပၝတည္း ထည့္႓ပီး ဴမၟႂပ္တယ္။ ပူေဇာ္ပၾဲနဲႛ (ဆိိုင္ရာ နတ္ဆီက) ခၾင့္ေတာင္းမႀ သားေကာင္ကို အလၾယ္နဲႛ ရမယ္လိုႛ ယံုတယ္။ ရာသီ ဥတုက ပို႓ပီး အပူ ဘက္ကို ေဴပာင္းတာေဳကာင့္ ေမၾးရႀည္ (ဝက္ဝံ႒ကီး၊ ဆင္႒ကီးလို) သတၨဝၝ႒ကီးေတၾ ေပဵာက္ကၾယ္စ ဴပႂလာ ႓ပီးေတာ့ ဴမင္း႟ိုင္း၊ က႗ဲ႟ိုင္း၊ ႎၾား႟ိုင္း ဆိုတဲ့ သတၨဝၝေတၾ ေပၞလာတယ္။ ဟိုမို ဆပိယန္ (ဉာဏ္လူ) ဆိုတာ အရင္ အႎႀစ္ ၃၅၀၀၀ က ေပၞလာတဲ့ အခၝ သူနဲႛ တပၝတည္း လက္နက္ ေကာင္းလည္း ေပၞထၾန္း လာတယ္။

ဴမန္မာမႀာ ေကဵာက္ေခတ္ ေဟာင္းက လူကို အညာသားလိုႛ နာမည္ ေပးထားတယ္။ (ႎၾယ္ေခၾလူ၊ ေဴမလတ္သား ဆိုတဲ့ ဆင့္ပၾား နာမည္ေတၾ တိုးလာတယ္)၊ သူတိုႛ ေနထိုင္ စားေသာက္ အသက္ ေမၾးပံုကို အညာ ဓေလ့လိုႛ ေခၞပၝတယ္။ သူတိုႛ ေနစဥ္က သံုးတဲ့ (ေကဵာက္လက္နက္ စတဲ့) အေထာက္အထား ေတၾကို အညာ ေဒသမႀာ အမဵားဆံုး ေတၾႚရလိုႛ ဒီနာမည္ကို ေပးတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ေခတ္ဦး အညာ ဓေလ့ကို အရင္ အႎႀစ္ ၄၀၀၀၀၀ က စ႓ပီး ဒုတိယ ေရခဲေခတ္/ မိုးေစၾ ေခတ္က စတယ္လိုႛ ဆိုရပၝမယ္။

အဲဒၝေဳကာင့္ ေခတ္ဦး အညာသားဟာ ဂဵာဗာလူ၊ ေဘဂဵင္လူနဲႛ ေခတ္႓ပိႂင္ ဴဖစ္႓ပီး ေခတ္ေႎႀာင္း အညာသား (ေဴမလတ္သား) ေတၾက ေနယန္ ဒၝသယ္လူ (က႟ို မန္ေရာင္) တိုႛနဲႛ နီးစပ္ ပၝတယ္။ အေနာက္တိုင္း ေခတ္ေဟာင္း ဓေလ့ မႀာလို အညာ ဓေလ့မႀာ လက္ဆုပ္ ပုဆိန္ (hand axe) မသံုးတာက ကၾဲဴပား ထင္ရႀားတဲ့ အဴခင္းအရာ တခု ဴဖစ္တယ္။ တ႟ုတ္ ဘက္က ေကဵာက္ေဟာင္း ဓေလ့ အတိုင္း (တံစည္း adze ) ကို သံုးတယ္။ ေကဵာက္ဴဖစ္ သစ္သား (fossil wood) နဲႛ မီးေတာင္ေကဵာက္ (silicified tuff) ေတၾကို ယူ႓ပီး တံစည္း (adze)၊ စင္ဓား (chopper) နဲႛ ဴခစ္ဓား (scraper)အဴဖစ္ သံုးပၝတယ္။

ဴမန္မာ ဘက္မႀာ ေကဵာက္ေသး (microlithic) သီးသန္ႛ လုပ္သံုး တယ္လိုႛ ေဴပာေလာက္ေအာင္ မေတၾႚပၝ။ (လက္နက္ အ႒ကီး လုပ္ရင္း အေသး ကိုလည္း မပစ္ပယ္ဘဲ သံုးတာ မဵႂိးေတာ့ ရႀိပၝတယ္။ အဲဒၝလည္း စိုက္ပဵႂိးေရး ထၾန္းကား လာမႀ ေကာက္ရိတ္တဲ့ တံစဥ္ကို လိုခဵင္တဲ့ အခၝ ေကဵာက္ေသးေတၾ ညၟပ္မႀာ စီ႓ပီး ေကာက္ပင္ကို ဴဖတ္ဖိုႛ သံုးမယ္။ ဒီလို ဆိုရင္ ေကဵာက္ေသး လက္နက္ဟာ စိုက္ပဵႂိးေရး ထၾန္းကားတဲ့ ေကဵာက္သစ္ ေခတ္ (Neolithic) သံုး ပစၤည္း ဴဖစ္ပၝတယ္။)