ေႎႀာင္းေခတ္ အညာသား

အ႒ကိႂ သမိုင္း (prehistoric) ေခတ္က ဴမန္မာ ရာသီ ဥတု အ႒ကိမ္႒ကိမ္ ေဴပာင္းတယ္။ မိုးေစၾတဲ့ ကာလ (pluvial) က မိုးပၝးတဲ့ ကာလ (interpluvial) ကို (ဆုတ္လိုက္ တက္လိုက္ ဴဖစ္တာ ေတၾႚတယ္)။ ဟိမဝႎၩ ေတာင္ေဴခနဲႛ သမပိုင္းဇံု (template zone) မႀာ ေရခဲေခတ္ (glacial age) ႎႀင့္ ေရခဲလၾန္ (interglacial age) တ႒ကိမ္စီ ေဴပာင္းလဲ ဴဖစ္ေပၞ သလို ဴဖစ္တယ္လိုႛ ဆိုလိုတယ္။ အဲဒီလို ဴဖစ္တဲ့ ကာလကို ဘူမိေဗဒ ဆရာ ေတၾက ပလိုင္ တုစင္ (pleistocene) လိုႛ ေခၞတဲ့ အရင္ အႎႀစ္ ၁ သန္းက ၂ ေသာင္း ၅ ေထာင္ထိ ကာလမႀာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ အညာသားနဲႛ ေဴမလတ္သားေတၾ ေနခဲ့တဲ့ ေခတ္ ဴဖစ္တယ္။ ေခတ္ဦး အညာသားက ပထမ၊ ဒုတိယနဲႛ တတိယ မိုးေစၾကာလ ဆိုတဲ့ အရင္ အႎႀစ္ ၇၅၀၀၀၀ က ၂၇၅၀၀၀ ထိ၊ ေႎႀာင္းေခတ္ အညာသားနဲႛ ေဴမလတ္သားက တတိယ မိုးပၝး (interpluvial) ကာလနဲႛ စတုတၪ မိုးေစၾ ကာလ ဆိုတဲ့ အရင္ အႎႀစ္ ၂၇၅၀၀၀ က ၂၅၀၀၀ ထိ ဴဖစ္ပၝတယ္။ အဲဒၝေဳကာင့္ သူတိုႛ တေတၾဟာ မိုးပၝးတဲ့ ေခတ္ကိုပဲ ပထမ စေတၾႚ ႓ပီးမႀ မိုးေစၾတဲ့ ကာလကို ဳကံႂရတယ္။ (ေဴမလတ္သား ဆိုရင္ မိုးေစၾတဲ့ ကာလက မိုးပၝးတဲ့ ကာလကို အဝင္ ပိုင္းပၝ ဆက္႓ပီး ေတၾႚဳကံႂ ရတယ္လိုႛ ဆိုရ ပၝမယ္။) သူတိုႛ သံုးစၾဲတဲ့ လက္နက္ ေတၾကို အမဵားဆံုး ေတၾႚေနရတဲ့ ေဒသ ေတၾက ဴမန္မာ အလယ္ပိုင္းမႀာ ေတၾႚရလိုႛ ဒီလူေတၾဟာ မိုးရိပ္ ကဵတဲ့ ေနရာ (Rain Shadow Area) ကို တမင္ ေ႟ၾးေန ခဲ့တာလိုႛ ေဴပာရမႀာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ မိုးမဵားရင္ (ဧရာဝတီ) ဴမစ္ကမ္းဟာ သိပ္ကဵယ္မယ္၊ မိုးပၝးေတာ့ ဴမစ္ကမ္း ကဵဥ္းသၾားမယ္။ အဲဒၝနဲႛ (ဧရာဝတီမႀာ) ကမ္းအဆင့္ (ပစၤယံ terrace) ရႀိေနတယ္။ အခု လက္ရႀိ ကမ္းဟာ ပႏၤမ ကမ္း ဴဖစ္ပၝတယ္။ ေႎႀာင္းေခတ္ အညာသား လက္နက္ကို တတိယ ကမ္းနဲႛ စတုတၪ ကမ္းကပဲ ေတၾႚမႀာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ေႎႀာင္းေခတ္ အညာသား ေနတဲ့ ေနရာက ေဴခာက္ကမ္းကၾင္း (Dry Belt) သဲကႎၩရ တပိုင္း ဴဖစ္ေနလိုႛ တဴခား အရပ္ ေတၾမႀာ မိုးမဵားတာ၊ နည္းတာကို သိပ္ဂ႟ု ဴပႂမယ္ မထင္ပၝ။