ပဒတ္လိုဏ္ (ဗဒလင္းဂူ) ေကဵာက္ေရး အႎုပညာ

လူဆင့္ကဲ ဴဖစ္စဥ္မႀာ ပထမ ေပၞေပၝက္တဲ့ "စၾမ္းလူ" (Homo habilis) ေတၾက အရင္ အႎႀစ္ ၂ သန္းက အရင္ အႎႀစ္ ၁ သန္း ၃ သိန္း အတၾင္း ေနထိုင္ ခ့ဲဳကတယ္။ လက္နက္ ဴပႂလုပ္ တတ္႓ပီး၊ မီးကို အသံုး ခဵတတ္႓ပီ၊ မီးမေမၿး တတ္ေတာ့ဘူး။ သူတိုႛ ေနာက္ေပၞ လာတဲ့ "မတ္ရပ္လူ" (Homo erecuts) ေတၾကို ဴမန္မာေဴမ အေနအထားကို စၾဲ႓ပီး အသံုး အစၾဲ လၾယ္ေအာင္ အညာသားလိုႛ နာမည္ ေပးထားတယ္။ မံု႟ၾာ ခ႟ိုင္၊ ေခဵာင္းဦး ႓မိႂႚနယ္၊ ႎၾယ္ေခၾ႟ၾာ နားက အညာသား တေယာက္လိုႛ ဆိုႎိုင္တဲ့ ႎၾယ္ေခၾ လူရဲႚ ေအာက္ ေမး႟ိုးနဲႛ အံသၾား ႎႀစ္ေခဵာင္းကို ရထားတယ္။ အဲဒီ လူဟာ အာဖရိကရႀိ စၾက္ကရမ္၊ ဥေရာပရႀိ ေမာ္အာ၊ ဂဵားဗားရႀိ ႒ကိရိလ္နဲႛ တ႟ုတ္ဴပည္ ကဵိႂကိုႛတိယမ္ တိုႛမႀာ ေတၾႚရတဲ့ လူနဲႛ ေခတ္႓ပိႂင္ ဴဖစ္ပၝတယ္။ အ႒ကိႂ သမိုင္းကို ေဖာ္ထုတ္ ခဵင္ရင္ ေရႀးေဟာင္း သုေတသန ကိုသာ အားကိုးရမႀာ ဴဖစ္တယ္။ ဉာဏ္လူ (Homo sapiens) ေတၾကို အရင္ အႎႀစ္ ၃ သိန္းက စ႓ပီး ေတၾႛမယ္။ ဉာဏ္လူေတၾ ဴဖစ္တဲ့ ေနယန္ ဒၝသယ္ (Neandarthal) ေတၾဟာ အရင္ အႎႀစ္ ၁ သိန္းက အရင္ အႎႀစ္ ၃ ေသာင္း ၅ ေထာင္ အတၾင္း ေပၞေပၝက္ ခဲ့တယ္။ ႓ပီးေတာ့ က႟ို မန္ေယာင္ (Cro-Magnon) ေတၾက အရင္ အႎႀစ္ ၄ ေသာင္းက အရင္ အႎႀစ္ ၁ ေသာင္း အတၾင္းမႀာ ေနထိုင္ ခဲ့ဳကတယ္။ သူတိုႛ ရႀိခဲ့တဲ့ ကာလ အတၾင္းမႀာ ရာသီ ဥတုဟာ အင္မတန္ ေအးတယ္။ ေဴမာက္လတၨီတၾဒ္ ၄၉ အထိ ဆီးႎႀင္း ေရခဲေတၾ ဖံုးေနတယ္။ အရင္ အႎႀစ္ ၇ ေသာင္း ၅ ေထာင္က အရင္ အႎႀစ္ ၁ ေသာင္း အထိကို ေရခဲ ေခတ္လိုႛ ေခၞပၝတယ္။ ဴမန္မာ ႎိုင္ငံမႀာ အဲဒီ အခဵိန္က မိုးလၾန္ ကာလ ဴဖစ္တယ္။ အညာသားရဲႚ ေကဵာက္ဴဖစ္ ႟ုပ္႔ကင္း ေတၾကို ေတၾႚရတာ သိပ္နည္းတယ္။ ဒၝေဳကာင့္ သူတိုႛ တေတၾရဲႚ ဘဝကို ေကာင္းေကာင္း မသိပၝ။ ကဵိႂကိုတိယမ္ ေတၾရဲႚ ေကဵာက္ဴဖစ္ ႟ုပ္႔ကင္း ေတၾကို မႀီး႓ပီး အညာသား အ႟ၾယ္ေရာက္ ေယာကဵ္ားက အရပ္ ၅ ေပ ၁ လက္မ၊ မိန္းမက ၄ ေပ ၈ လက္မ ရႀိမယ္လိုႛ ခန္ႛမႀန္း ပၝတယ္။

အညာသားရဲႚ သက္တမ္းဟာ အႎႀစ္ ၆၀ ထိ ရႀိႎိုင္ ပၝတယ္။ ဒၝေပမဲ့ အမဵားစုဟာ အေနအထိုင္ အစားအေသာက္ ဆင္းရဲလၾန္းလိုႛ အသက္၂၅ ႎႀစ္ အတၾင္း မႀာပဲ ေသဆံုး တတ္ပၝတယ္။ သူတိုႛလည္း အစုအသင္း ဖၾဲႚ႓ပီး ေနမႀာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ အစုအသင္း (clan) ကို ဖခင္ (patriarchal) ေခၝင္းေဆာင္ သလား၊ မိခင္ (matriarchal) ေခၝင္းေဆာင္ သလား ကၾဲကၾဲဴပားဴပား မသိပၝ။ ဒီ လူေတၾဟာ လူ႟ုိင္းေတၾ ဴဖစ္တယ္။ (ေကဵာက္ေခတ္ေဟာင္း လူေတၾကို လူ႟ိုင္း (savages)၊ ေကဵာက္ေခတ္သစ္ လူေတၾကို လူဳကမ္း (barbarians) လိုႛ အလၾယ္ ေခၞတယ္။ စာေရး ဖတ္တတ္ သူေတၾ ကိုေတာ့ လူယဥ္ (civilized man) လိုႛ ေခၞတယ္) မိုးမဵား လၾန္းေတာ့ အကာအကၾယ္ လိုတယ္။ ႒ကီးမား ဳကမ္းတမ္းတဲ့ တိရစာၥန္ ေတၾရဲႚ ရန္ကိုလည္း ကာကၾယ္ ရတယ္။ ဒၝေဳကာင့္ ဒီလူ႟ိုင္း ေတၾဟာ ဂူတခု ထဲမႀာ စု႓ပီး ေနဳက တာကို ေတၾႚတယ္။ သူတိုႛ ေနတဲ့ ဂူရဲႚ အေပၝက္ဟာ ေတာင္ဘက္ကို လႀည့္တယ္။ ဒီလူ ေတၾဟာ မီးေမၿး တတ္႓ပီ။ ဂူထဲမႀာ ေနႛညဥ့္ မဴပတ္ အ႓မဲ မီးဖို ထားတယ္။ ဴမန္မာ ႎိုင္ငံမႀာ သူတိုႛ ေနသၾားတဲ့ ဂူေတၾဟာ ထံုးေကဵာက္ ဂူေတၾ ဴဖစ္လိုႛ ရႀမ္းကုန္း ဴပင္ဴမင့္ရဲႚ အေနာက္ဘက္ ေတာင္ေစာင္းမႀာ အဲဒီလို ေတာင္ဘက္ အေပၝက္ ရႀိတဲ့ ဂူေတၾ ရႀိတယ္။ ပဒတ္လိုဏ္ ေခၞတဲ့ ဂူ႒ကီး ႎႀစ္ဂူ ရႀိတယ္။ ေရငန္ ႟ၾာက သၾားရင္ ရႀမ္းကုန္း ဴပင္ဴမင့္ရဲႚ အေနာက္ ေတာင္ေစာင္းမႀာ ေတၾႚရ ပၝတယ္။ ဝန္တင္ ႎၾားလမ္း အတိုင္း ေညာင္ဳကပ္က ၂ မိုင္၊ ေရပုပ္က ၁ မိုင္ သၾားရင္ ေရာက္တယ္။ ပင္လယ္ ေရမဵက္ႎႀာဴပင္က ေပ ၁၀၀၀ အဴမင့္မႀာ ရႀိတယ္။ ေညာင္ဳကပ္ရဲႚ တည္ေနရာက ေဴမာက္လတၨီတၾဒ္ ၂၁ ံ ၆' အေရႀႚ ေလာင္ဂဵီတၾဒ္ ၉၆ ံ ၁၈' ဴဖစ္တယ္။ ေဒသခံ လူေတၾက ပဒတ္ ေခၝင္းေထာင္ ေနသလို ခပ္ဴမင့္ဴမင့္၊ ခပ္ေမာ့ေမာ့မႀာ ရႀိေနလိုႛ ပဒတ္ လိုဏ္လိုႛ ေခၞပၝတယ္။ ဴပဒၝးလင္း ဂူလိုႛ ပညာရႀိ အေခၞ ခံရ သူေတၾက ဴပင္႓ပီး ေခၞဳက ပၝတယ္။

လိုဏ္ အမႀတ္ (၁) မႀာ ေကဵာက္နံရံ ပန္းခဵီပံုေတၾ ရႀိတယ္။ ဂူထဲမႀာ အစဥ္မဴပတ္ မီးဖို႓ပီး ေနခဲ့ ဳကလိုႛ ဴပာထု ၄ ေပ ကဵန္ရစ္တယ္။ ဒီဴပာထု အရ ခန္ႛမႀန္း လိုက္ရင္ ဒီဂူ အတၾင္းမႀာ လူေတၾဟာ အရင္ အႎႀစ္ ၂ ေသာင္း ၂ ေထာင္က၊ အရင္ အႎႀစ္ ၁ ေသာင္း ၁ ေထာင္ထိ၊ အစုစု ႎႀစ္ေပၝင္း ၁ ေသာင္းေကဵာ္ ေနခဲ့ ဳကတယ္လိုႛ ဆိုႎိုင္ ပၝတယ္။ အမိႁက္စၾန္ႛတဲ့ ကဵင္း (midden) ထဲက မီးေသၾး၊ အ႟ိုးနဲႛ ခ႟ုခၾံ ေတၾကို ေရဒီယို ကာဗၾန္နည္း (radia carbon test) ဓာတ္ခၾဲ စစ္ေဆးတဲ့ အခၝ အရင္ အႎႀစ္ ၁ ေသာင္း ၁ ေထာင္က အရင္ အႎႀစ္ ၆ ေထာင္ ၅ ရာ အတၾင္း ေနထိုင္ ခဲ့သူေတၾ စၾန္ႛပစ္တဲ့ အမႁိက္ေတၾ ဴဖစ္တယ္လိုႛ သိရတယ္။ ေဘဂဵင္ လူေတၾနဲႛ မတူညီတဲ့ အခဵက္က အခု ေႎႀာင္းေခတ္ အညာသား အပၝအဝင္ ေဴမလတ္သား ေတၾဟာ မီးေမၿး တတ္သူေတၾ ဴဖစ္တယ္။

အရင္ အႎႀစ္ ၁ သန္းက၊ အရင္ အႎႀစ္ ၁ ေသာင္း အတၾင္းကို ပလိုက္တုိဆင္း (Pleistocene) ကာလလိုႛ သတ္မႀတ္တယ္။ အေမရိကနဲႛ ဥေရာပ ေဴမာက္ပိုင္း ေတၾမႀာ ဆီးႎႀင္း ေရခဲေတၾ ဖံုးလၿမ္း ေနတယ္။ ဒၝေပမဲ့ တခၝတေလ အေအး ေလဵာ့႓ပီး ပူေႎၾး တတ္တယ္။ ဒၝေဳကာင့္ ပလိုက္တိုဆင္း ေခတ္ထဲမႀာ ေရခဲေခတ္ ၄ ႒ကိမ္နဲႛ ဳကားကာလ ၃ ႒ကိမ္ ရႀိခဲ့တယ္။ ဴမန္မာလို အပူပိုင္း ေဒသေတၾ မႀာေတာ့ မိုးေစၾ ကာလ ၄ ႒ကိမ္နဲႛ မိုးပၝး ကာလ ၃ ႒ကိမ္ ဳကံႂ ရတယ္။

ပထမ မိုးေစၾ - အရင္ႎႀစ္ ၆၅၀,၀၀၀ က ၆၀၀,၀၀၀ ထိ

ပထမ မိုးပၝး - အရင္ႎႀစ္ ၆၀၀,၀၀၀ က ၅၅၀,၀၀၀ ထ

ိ ဒုတိယ မိုးေစၾ - အရင္ႎႀစ္ ၅၅၀,၀၀၀ က ၃၃၀,၀၀၀ ထိ

ဒုတိယ မိုးပၝး - အရင္ႎႀစ္ ၃၃၀,၀၀၀ က ၂၈၀,၀၀၀ ထိ

တတိယ မိုးေစၾ - အရင္ႎႀစ္ ၂၈၀,၀၀၀ က ၁၂၅,၀၀၀ ထိ

တတိယ မိုးပၝး - အရင္ႎႀစ္ ၁၂၅,၀၀၀ က ၇၅,၀၀၀ ထိ

စတုတၪ မိုးေစၾ - အရင္ႎႀစ္ ၇၅,၀၀၀ က ၁၀,၀၀၀ ထိ

အခုေခတ္ ရာသီ ဥတု - အရင္ႎႀစ္ ၁၀၀၀ က စခဲ့တယ္။

ပဒတ္လိုဏ္ ဂူအမႀတ္ (၁) ဴပာထုက အေထာက္အထားေတၾ အရ ေဴမလတ္သား ေတၾဟာ ဒီလိုဏ္ဂူေတၾ ထဲမႀာ အရင္ အႎႀစ္ ၁ ေသာင္း ၂ ေထာင္က အရင္ အႎႀစ္ ၁ ေသာင္း အတၾင္း ေနခဲ့ တယ္လိုႛ ယူဆ ႎိုင္တယ္။ ကမာၲ တဝန္းလံုးမႀာ အဲဒီေခတ္ အခၝ ေတၾက ေကဵာက္ေခတ္ လူသား ေတၾက ေကဵာက္နံရံ ေတၾမႀာ အ႟ုပ္ေတၾ ေရးဆၾဲ ခဲ့တယ္။ အ႟ုပ္ ေတၾက အမဲ လုိက္တဲ့ အခၝ သားေကာင္ မဵားမဵား ရေအာင္ နတ္ကိုး႓ပီး ပူေဇာ္ ပသပၾဲ လုပ္တဲ့ အ႟ုပ္ေတၾ ဴဖစ္တယ္။ အမဲ လိုက္တဲ့ အခၝ ရလိုတဲ့ သားေကာင္ ေတၾရဲႚ ပံုကို ေရးတယ္။ အ႟ုပ္ေတၾ နားမႀာ ေမႀာ္ဆရာက ေခၝင္းေဆာင္႓ပီး ကခုန္ ဳကရင္ သားေကာင္ မဵားမဵား ရမယ္လိုႛ ယံုဳကည္ဟန္ ရႀိပၝတယ္။

ႎႁိင္းယႀဥ္ခဵက္ အတၾက္ အေနာက္ ဥေရာပ၊ ေတာင္ဴပင္သစ္၊ ေဴမာက္စပိန္ စတ့ဲ ႎိုင္ငံ ေတၾမႀာ အရင္ အႎႀစ္ ၂ ေသာင္း ၁ ေသာင္း အတၾင္း က႟ိုမန္ေယာင္လို ေကဵာက္ေခတ္ေဟာင္း ေႎႀာင္းကာလ လူေတၾ ဆၾဲတဲ့ပံု တခဵႂိႚကို ေဖာ္ဴပ လိုက္ပၝတယ္။

ေကဵာက္နံရံ ေပၞမႀာ ေရးဆၾဲတဲ့ အ႟ုပ္ ေတၾက အ႟ုပ္ ပံုသဏၵာန္ ေပၞ႟ုံပဲ ဆၾဲတဲ့ တေဳကာင္းဆၾဲ အ႟ုပ္ေတၾ ဴဖစ္တယ္။ ေဆးနီေတၾ ဆိုးထားတယ္။ ဴပင္သစ္နဲႛ စပိန္ ႎိုင္ငံ ေတၾက ဂူပန္းခဵီ ေတၾမႀာလည္း ဒီသေဘာ အတိုင္း ေတၾႚတယ္။ ပဒတ္လိုဏ္ အ႟ုပ္ ေတၾက ဥေရာပ အ႟ုပ္ ေတၾေလာက္ မေကာင္းပၝ။ တိရစာၥန္ ပံုသဏၵာန္ ေတၾကလည္း ခုေခတ္ အဴမင္နဲႛ ဆန္းေနတယ္။ ဘာဴဖစ္လိုႛ လဲလိုႛ ေတၾးဆ စရာ အေဳကာင္း ႎႀစ္မဵႂိး ရႀိပၝတယ္။ ထံုးေကဵာက္ ဂူတိုင္းမႀာ မိုးအခၝ နံရံက ထံုးရည္ေတၾ ယိုစိမ့္ ထၾက္လာတယ္။ အဲဒီ ထံုးရည္က အ႟ုပ္ကား ေတၾကို ထံုးရည္နဲႛ ဆၾတ္ဖဵန္း သလို ဴဖစ္႓ပီး အ႟ုပ္ေတၾ ေမႀးမႀိန္ ပဵက္စီး ရပၝတယ္။ ေနာက္တခဵက္က ပဒတ္လိုဏ္ ဂူနံရံ ေပၞမႀာ ေရးဆၾဲ ခဲ့တဲ့ သားေကာင္ ေတၾက အခုေခတ္ သားေကာင္ေတၾ မဟုတ္ဘူး။ အရင္ ေခတ္ ၂ ေသာင္း ဝန္းကဵင္က ရႀိခဲ့တဲ့ သားေကာင္ ေတၾသာ ဴဖစ္တယ္။ အခု တိမ္ေကာ ပေပဵာက္ သၾား႓ပီ။ သူတိုႛက ဆင္းသက္တဲ့ အေကာင္ ေတၾပဲ ရႀိပၝတယ္။

အ႟ုပ္ ရႀိရာ ဂူ (၁) က အေနာက္ဘက္ဂူ ဴဖစ္တယ္။ အ႟ုပ္ ေတၾကို ဳကမ္းဴပင္ အထက္ ၁၀ ေပက ၁၂ ေပ အဴမင့္မႀာ ေရးဆၾဲ ခဲ့တယ္။ အ႟ုပ္ ေတၾကို ဂူရဲႚ လက္ဝဲ လကဵ္ာ ႎႀစ္ခန္း ဴဖစ္ေအာင္ အလယ္က ပိုင္းဴဖတ္ ေပးတဲ့ နံရံေပၞမႀာ ေရးခဲ့ ပၝတယ္။ အခန္းကဵယ္ကို လက္ဝဲ လကဵ္ာ ပိုင္းတယ္လိုႛ ေဴပာတာကို ဴမင္သာေအာင္ "က" အကၡရာကို မႀန္းဳကည့္ပၝ။ "က" အလယ္မႀာ ရႀိတဲ့ မဵဥ္းေဳကာင္းဟာ ဝဲယာစၾန္း ထၾက္ေနတဲ့ အခန္းကို အလယ္က ပိုင္းဴခား ေပးတဲ့ သေဘာ ဴဖစ္တယ္။ အခု အခၝ အိမ္ခန္း ေတၾမႀာ လႀပေစ လိုတဲ့ အတၾက္ အ႟ုပ္ ကားေတၾ ခဵိတ္ဆၾဲ သလို ေရးဆၾဲ ထားခဲ့ တာေတာ့ မဟုတ္ပၝ။ လက္ေတၾႚ အကဵႂိး ေကဵးဇူး တခုကို ေမ႖ာ္ကိုး႓ပီး ဒီလို ေရးဆၾဲတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ မုဆိုးေတၾ အမဲလိုက္ မထၾက္ခင္ ဆိုင္ရာ နတ္ေတၾကို ပူေဇာ္ ပသ႓ပီး အမဲ လိုက္တဲ့ အခၝ သားေကာင္ မဵားမဵား ရေအာင္ ကယ္မပၝလိုႛ ဆုေတာင္း တာမဵႂိး ဴဖစ္မယ္လိုႛ ထင္ပၝတယ္။ သားေကာင္ ေတၾႚရင္ ဘယ္လို ပစ္ခတ္မယ္၊ ဘယ္လို ေထာင္ေခဵာက္နဲႛ ဖမ္းမယ္ ဆိုတာ ဴပခဵင္ လိုႛလည္း ပူေဇာ္ ပသ ကခုန္ မယ္လိုႛ ေဴပာႎုိင္ ပၝတယ္။ ေမႀာ္ဆရာနဲႛ သတ္ဴဖတ္ ခဵင္တဲ့ အေကာင္ကို ေရး႓ပီး အဲဒီ အ႟ုပ္ အေရႀႚမႀာ သားေကာင္ကို တကယ္ ေတၾႚ႓ပီး ထိုးခုတ္ ပစ္ခတ္ သတ္ဴဖတ္ သလို ကခုန္ ဴမႃးတူး ဳကတယ္လိုႛ ထင္တယ္။ ဴပင္သစ္ လာစ္ခေရာဂူမႀာ က႟ိုမန္ေယာင္ (Cro-Magnon) ေတၾ အရင္ ႎႀစ္ေပၝင္း ၃ ေသာင္းက ေရးဆၾဲ ခဲ့တဲ့ အ႟ုပ္ ေတၾမႀာ နတ္ကႎၮား ေပးတဲ့ သေဘာ သက္ဝင္ တယ္လိုႛ ဆိုႎိုင္ ပၝတယ္။ ယံုဳကည္မႁနဲႛ ပတ္သက္တဲ့ တဴခား ထင္ရႀားတဲ့ အေဳကာင္းအရာ တခု ကေတာ့ ေကဵာက္ပန္းခဵီ ဆရာ ေတၾဟာ ႟ုပ္ပံုတူ ေရးတဲ့ အခၝ ေဆးအေရာင္ စပ္တဲ့ အခၝ ေဝးနီး ခဵိန္ဆတဲ့ အခၝ၊ အေရာင္ ႎုရင့္ ခၾဲ႓ပီး ေရးစပ္ ေဖာ္ဴပ ရမယ္ ဆိုတာကို ေကာင္းေကာင္း နားလည္ ေနပံု ရတယ္။ ပဒတ္လိုဏ္က ပန္းခဵီ ဆရာ ေတၾဟာ အရင္ အႎႀစ္ ၁ ေသာင္း ၆ ေထာင္ ကပဲ ဒီလို လုပ္ႎိုင္ တယ္လိုႛ အံ့ဳသစရာ ေတၾႚရပ ၝတယ္။ အခုေခတ္ စံခဵိန္ေတၾ အရ ပုံဆၾဲ ပညာမႀာ ထူးခ႗န္ ေန႓ပီလိုႛ ဆိုႎိုင္ ပၝတယ္။