BLOG/BLOGGER/BLOGGING ဘေလာ့/ ဘေလာ့ဂၝ/ ဘေလာ့ဂင္း

၁၉၉၇ ခုႎႀစ္က ႟ိုးေဘာ့ဝစ္ စဒမ့္ကၾမ္ ဝက္ဘ္ဆိုက္မႀာ စေတၾႚ ရတဲ့ ေဝၝဟာရလိုႛ အဆို ရႀိပၝတယ္။ စသံုး စဥ္က weblog ပၝ။ ေနာက္မႀ အတို ခဵႂံႚ႓ပီး Blog ဴဖစ္လာ ရာကေန တၾင္ကဵယ္ လာတဲ့ ေဝၝဟာရ ဴဖစ္ပၝတယ္။ အတိအကဵ ဘာသာ ဴပန္ဖိုႛ မလၾယ္ တာမိုႛ 'ဘေလာ့' ပဲ ထားလိုက္ ဳကပၝစိုႚ။ အဓိပၯၝယ္က ကၾန္ပဵႃတာ ကီးဘုတ္ ဒၝမႀမဟုတ္ ဆဲလ္ဖုန္း သံုး႓ပီး ကိုယ္ေဴပာခဵင္၊ ေရးခဵင္ ရာေတၾ ခဵေရးလိုႛ ရတဲ့ ဝက္ဘ္ဆိုက္ ေတၾကို ေခၞပၝတယ္။ မဵားေသာ အားဴဖင့္ နိစၤဓုဝ ကိစၤ ေတၾကို မႀတ္တမ္း တင္ဳက တာမိုႛ အင္တာနက္ ဒိုင္ယာရီ လိုႛလည္း ေခၞဳကတာ ရႀိတယ္။ တခဵႂိႚက ကိုယ္ပိုင္ ဝက္ဘ္ဆိုက္ေတၾ တင္႓ပီး ကိုယ္ပိုင္ 'ဘေလာ့' ေတၾ ေထာင္ထား ဳကတာ ရႀိသလို ဘယ္သူ မဆို တဴပားမႀ ေပးစရာ မလိုဘဲ ဖရီး ဝင္ေရးလိုႛ ရတဲ့ ဝက္ဘ္ဆိုက္ ေတၾလည္း အမဵား႒ကီး ရႀိပၝတယ္။ အခု www.MyanmarISP.com ဟာလည္း open library အေသးစားနဲႚ တၾဲထားတဲ့ Blog ဝက္ဘ္ဆိုက္ တမဵႂိးလိုႚ ေဴပာလိုႚ ရပၝတယ္။

ဘေလာ့ဂၝ Blogger ဆိုတာက အဲသလို မိုးေပၞမႀာ စာေရးတဲ့ သူေတၾကို ေခၞတာပၝ။ ေနာက္ပိုင္းမႀာ အင္တာနက္ ဂဵာနယ္လစ္လိုႛ ေခၞဳက တာလည္း ရႀိရဲႚ။ သူႛအေဳကာင္းနဲႛ သူလိုႛ ဆိုရ ပၝလိမ့္မယ္။ ဒီလို အၾန္လိုင္း ေပၞမႀာ စာေရး ဳကတာ မဵိႂးကို 'ဘေလာ့ဂင္း' blogging လိုႛ ေခၞပၝတယ္။ ေနာက္ပိုင္း မႀာေတာ့ ဘေလာ့ဂၝေတၾ စု႓ပီး အေဳကာင္းအရာ တခုခုကို 'တည္' ေဆၾးေႎၾး ဳကတာမဵိႂး ကိုလည္း 'ဘေလာ့ဂင္း' လိုႛ သံုးလာ ဳကတယ္။

'ဘေလာ့ လႁပ္ရႀားမႁ' ဟာ စခၝစ ကေတာ့ သာမန္လိုႛ ေဴပာႎိုင္ ေလာက္ပၝတယ္။ ကိုယ့္ရင္ထဲ ရႀိတာ၊ ကိုယ္စိတ္ထဲ ရႀိတာ ခဵေရး လိုက္တဲ့ သေဘာမိုႛ ဒိုင္ယာရီ ေရးတာနဲႛ တူတယ္။ မကၾာ လႀပၝဘူး။ ေရးဳက ေဴပာဳကတဲ့ အေဳကာင္းအရာ အမဵားစု ကလည္း ပုဂၢိႂလ္ေရး သက္သက္က မဵားပၝတယ္။ 'မာမီက ေဴပာတယ္၊ ဒီေနႛ မိုး႟ၾာမယ္' တဲ့ စတာမဵိႂး။ ေနာက္ေတာ့ အမဵားနဲႛ သက္ဆိုင္တဲ့ ကိစၤ၊ (ေဴပာရရင္) လူႛအဖၾဲႚအစည္း တခုလံုးနဲႛ ဆက္စပ္ ေနတဲ့ ကိစၤေတၾ ကိုပၝ ဘေလာ့ လုပ္လာ ဳကတယ္။ ဘေလာ့ဂၝ အခဵင္းခဵင္းလည္း အဴပန္အလႀန္ ေဆၾးေႎၾး ဳကတာ၊ ေဝဖန္ ဳကတာေတၾ ရႀိလာတယ္။ ဒၝေဳကာင့္လည္း အင္တာနက္ ဂဵာနယ္လစ္လိုႛ ေခၞလာ ဳကတာ ဴဖစ္မယ္ ထင္ပၝရဲႚ။

ဘေလာ့ လႁပ္ရႀားမႁရဲႚ ထူးဴခားခဵက္က ဘာ အကန္ႛအသတ္ အထိမ္းအခဵႂပ္မႀ မရႀိတာ။ ဥပေဒနဲႛ ကန္ႛတာ ထိမ္းတာ မေဴပာနဲႛ၊ အယ္ဒီတာေတာင္ မရႀိဘူး။ ကိုယ္ေရးခဵင္၊ ေဴပာခဵင္တာကို လၾတ္လၾတ္လပ္လပ္ ခဵေရး ဳကတယ္။ မဵားေသာ အားဴဖင့္ နာမည္ဝႀက္နဲႛ ေရးဳကတာ မဵားလိုႛ မေကဵနပ္တဲ့ လူေတၾ ဘက္ကလည္း အေရးယူဖိုႛ မလၾယ္ ပၝဘူး။ အခုလို အထိန္းအခဵႂပ္ မရႀိလိုႛ ဗရမ္းဗတာ ဴဖစ္တာမဵိႂး ရႀိသေလာက္ ရႀိေပမယ့္ လၾတ္လပ္ ပၾင့္လင္းတဲ့ သတင္း စီးဆင္းမႁကို အားေပး တာေတာ့ အမႀန္ပဲ။ ႎိုင္ငံေရး အခၾင့္အေရး (citizen right) ကို အဴပည့္အဝ အသံုးခဵ ဳကတာမိုႛ ႎိုင္ငံသား ဂဵာနယ္လစ္ (Citizen Journalist) လိုႛ ေခၞဳက တာေတၾလည္း ရႀိတယ္။

မီဒီယာ ေလာက အေနနဲႛ ဘေလာ့ဂၝ ေတၾကို အေလးထား လာရတဲ့ ကိစၤ ကေတာ့ သူတိုႛရဲႚ 'ခရာ မႁတ္သူ' (whistle blower) အခန္း ကၸေဳကာင့္လိုႛ ဆိုပၝတယ္။ C.B.S လို အေကဵာ္ ေဒးယဵ မီဒီယာ႒ကီး ကိုေတာင္ ဘေလာ့ဂၝ ေတၾက ဖၾင့္ခဵ ဖူးလိုႛ မီဒီယာ ေတာ္ေတာ္မဵားမဵားက ႓ဖံႂဳကတယ္။ တ႓ပိႂင္နက္ တည္းမႀာပဲ ေဴမေပၞ မီဒီယာေတၾ ဘယ္လိုမႀ ရဖိုႛ မလၾယ္ ေလာက္တဲ့ သတင္းဦး၊ သတင္းထူးေတၾ ေပးႎိုင္ တာမိုႛ၊ ဂဵာနယ္လစ္ ေတၾရဲႚ အားကိုး ရာလည္း ဴဖစ္ဴပန္တယ္။ 'တံခၝးဖၾင့္ စူးစမ္း ေလ့လာ ဳကတဲ့ သတင္း ခန္းမေတၾ' (open-source newsrooms) ေတၾ အၾန္လိုင္း ေပၞမႀာအ႓ပိႂင္း အ႟ိုင္း ေပၞလာတာ ဘေလာ့ဂၝ ေတၾရဲႚ ေကဵးဇူးေဳကာင့္လိုႛ ေဴပာႎိုင္ စရာ ရႀိပၝတယ္။

အီရတ္ စစ္ပၾဲ အ႒ကိႂ ကာလ ေလာက္က စ႓ပီး မီဒီယာ ေလာကသာ မက ေတာ့ဘူး ႎိုင္ငံေရး ေလာက ကပၝ ဘေလာ့ဂၝ ေတၾကို အေလးထား ေစာင့္ဳကည္ ့လာရ ေတာ့တယ္။ အထူးသဴဖင့္ ဘုရႀ္ အစိုးရရဲႚ အီရတ္ စစ္ပၾဲ ေပၞလစီကို ေဝဖန္ ေထာက္ဴပတဲ့ အမည္မသိ ဘေလာ့ဂၝ ေတၾရဲႛ သေဘာထား အဴမင္ေတၾ ဆိုရင္ စစ္မဟာ ဗဵႃဟာ ပညာရႀင္ ဆိုသူ ေတၾေတာင္ လက္ဖဵား ခၝရတယ္ ဆိုပဲ။ ပညာရႀင္ တခဵႂိႚက ဆိုရင္ ဘေလာ့ဂၝ ေတၾကို ဆိုက္ဘာ ဒီမိုကေရစီကို လက္ေတၾႚ ကဵင့္သံုး ေနဳကတဲ့ ပထမဆံုး 'ခ႟ု ဆိတ္တာ' ေတၾ လိုႛေတာင္ အမၿန္း တင္ဳကတယ္။

ဘာပဲဴဖစ္ဴဖစ္ ဘေလာ့ လႁပ္ရႀားမႁဟာ စတာ ဘာမႀ မဳကာလႀ ေသးေပမဲ့ အံ့ဳသ ေလာက္ေအာင္ အဴပန္ႛကဵယ္ လာတာေတာ့ ေသခဵာတယ္။ အခု ေလာေလာဆယ္ ဝက္ဘ္ဆိုက္ ေပၞမႀာ ဘေလာ့ေပၝင္း သန္းဝက္ ေကဵာ္ေန႓ပီလိုႛ သိရတယ္။ အေမရိကန္ ဴပည္ေထာင္စု တခုတည္း မႀာကိုပဲ ဘေလာ့ဂၝ ပရိတ္သတ္ (၃၂) သန္းထိ ရႀိလာ ႓ပီလိုႛ ဆိုပၝတယ္။ နယူးေယာ့ တိုင္းမ္ ဂဵာနယ္လစ္ 'ေတာမတ္ ဖရီးမင္း' ကေတာ့ ဘေလာ့ လႁပ္ရႀားမႁကို 'တံခၝးမရႀိ၊ ဓားမရႀိ စူးစမ္း ေလ့လာေရး' (open-source)လိုႛ အကဲ ဴဖတ္တယ္။ ကမာၲ႒ကီးကို အဖဵားခတ္ လိုက္တဲ့ ႟ိုက္ခဵက္ တခု လိုႛလည္း ဆိုပၝတယ္။