COMMUNITY INFORMATICS (CI) ကၾန္ဴမႃနတီ အင္ေဖာ္ေမးတစ္ (စီ-အိုင္)

COMMUNITY INFORMATICS (CI) ကၾန္ဴမႃနတီ အင္ေဖာ္ေမးတစ္ (စီ-အိုင္)

အိုင္တီရဲႚ အာနိသင္နဲႛ ကၾန္ဴမႃနတီ တခုရဲႚ စီးပၾားေရး၊ လူမႁေရး၊ ယဥ္ေကဵးမႁ အေပၞ အိုင္တီရဲႚ သက္ေရာက္မႁ ေတၾကို အထူးဴပႂ ေလ့လာတဲ့ ပ႟ိုဂရမ္ တခု ဴဖစ္ပၝတယ္။ စီ-အိုင္ရဲႚ မူလ အစက အဂႆလန္ ႎိုင္ငံလိုႛ ဆိုႎိုင္ပၝတယ္ ။ စက္မႁ ဖၾံႚ႓ဖိႂးမႁ အားနည္းတဲႛ ေဒသ ေတၾရဲႚ စီးပၾားေရး ဖၾံႚ႓ဖိႂးမႁ အစီအစဥ္ေတၾ ေဆာင္႟ၾက္ ရင္းက က႗ဲကူးေရပၝဴဖစ္လာတဲ့ အစီအစဥ္ တခု ဴဖစ္ပၝတယ္ ။

အဲဒီလို ေဒသဆိုင္ရာ စီးပၾားေရး ဖၾံႚ႓ဖိႂးမႁ အစီအစဥ္ေတၾ ေဆာင္႟ၾက္ ရင္းက ေခတ္ေနာက္ကဵ ကဵန္ရစ္ ခဲႛတဲ့ အေဳကာင္းရင္း တခုဟာ 'ဒစ္ဂဵစ္တယ္ အဟပ္ ကၾာမႁ' (Digital Divide)ဆိုတာ ေတၾႛရႀိ လာတယ္။ (ဒစ္ဂဵစ္တယ္ အဟပ္ ကၾာမႁ ဆိုတာက အိုင္တီ သံုးႎိုင္သူ ေတၾနဲႛ သံုးခၾင့္ မရသူ ေတၾဳကား ဘက္ေပၝင္းစံု ေဖာ္ဴပ ေနတဲ့ ကၾာဟမႁ မဵိႂးစံုကို ဆိုလို တာပၝ ။) ဒၝေဳကာင့္ ေခတ္ေနာက္ကဵမႁ မဵႂိးစံုကို အိုင္တီနဲႛ ဆၾဲတင္ ႎိုင္စရာ ရႀိတယ္လိုႛ ယူဆ လာရာက အိုင္စီ လႁပ္ရႀားမႁ ေပၞေပၝက္ လာတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။

ဒီ လႁပ္ရႀားမႁက သတ္မႀတ္ ထားတဲ့ ကၾန္ဴမႃနတီ တခုက လူထုကို 'နည္းပညာ ေဳကာက္ ေရာဂၝ' (Technological Phobia) မရေအာင္ အိုင္တီ သင္တန္းေတၾ ဖၾင့္ေပးတယ္။ ကၾန္ဴမႃနတီရဲႚ စီးပၾားေရးနဲႛ ပညာေရး ေရခဵိန္ကို ဴမၟင့္ႎိုင္ေအာင္၊ အင္တာနက္ စခန္းေတၾ ဖၾင့္ေပးတယ္။ အင္တာနက္ အသံုးဴပႂ ခကို တတ္ႎိုင္ သေလာက္ ေစဵးခဵိႂေအာင္ ေဆာင္႟ၾက္ ေပးတယ္။ ကၾန္ဴမႃနတီ ေခၝင္းေဆာင္ေတၾ၊ ဒၝမႀ မဟုတ္ ေဒသ ဆိုင္ရာ အစိုးရ ေတၾက ကၾန္ဴမႃနတီ တကၠႎို လိုဂဵီ စင္တာ ေတၾနဲႛ ဆက္သၾယ္႓ပီး အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေပး ပၝတယ္။

အဂႆလန္ရဲႚ အေတၾႛအ႒ကံႂကို ပထမဆံုး ဆက္ခံ ခဲ့တာက ေဴမာက္အေမရိကက ကေနဒၝ ႎိုင္ငံ ဴဖစ္ပၝတယ္။ စီ-အိုင္ ပ႟ိုဂရမ္ရဲႛ ေကဵးဇူးေဳကာင့္ ကေနဒၝမႀာ ေတာနဲႛ ႓မိႂႚ ကၾာဟခဵက္ကို သိသိသာသာ ကဵဥ္းကဵႂံႚ သၾားေစ ႎိုင္ခဲ့ တယ္လိုႛ ဆိုပၝတယ္ ။ အာရႀက အိႎၬိယ ႎိုင္ငံ ဆိုရင္လည္း အစီအစဥ္ကို ဆက္ခံ အေကာင္အထည္ ေဖာ္႓ပီး ေအာင္ဴမင္မႁ ရခဲႛတဲ့ ႎိုင္ငံ တခု ဴဖစ္ပၝတယ္။ အိႎၬိယရဲႚ စီ-အိုင္ ပ႟ိုဂရမ္ကို Gyandoot ဆိုတဲ့ အမည္နဲႛ ေဆာင္႟ၾက္တယ္။ အဓိပၯာယ္က 'အသိပညာ သံ အမတ္႒ကီး' လိုႛ ရပၝတယ္။ ဆင္းရဲတဲ့ ေကဵးလက္ ေဒသရဲႚ ပထမလိႁင္း (စိုက္ပဵိႂးေရး ယဥ္ေကဵးမႁ) ကို အိုင္တီ သံုးဴပီး ေခတ္သစ္ တတိယ လိႁင္း ယဥ္ေကဵးမႁနဲႛ ဆက္စပ္ ေပးဖိုႛ ႒ကိႂးစား တာပၝ။ ေဒၞလာ ၇၃,၀၀၀ အကုန္အကဵ ခံ႓ပီး ၂၀၀၀ ဴပည့္ႎႀစ္က စခဲ့တဲ့ အစီအစဥ္ ဴဖစ္ပၝတယ္။ အခု ဆိုရင္ အိႎိၬယရဲႚ အဆင္းရဲဆံုး ဴပည္နယ္ တခု ဴဖစ္တဲ့ 'မက္ဟာ ပရာဒတ္ခဵ္ ဴပည္နယ္' က ဒိုဟာ ခ႟ိုင္ တခုတည္း မႀာကိုပဲ အင္တာနက္ စခန္း (၃၉) ခု ဖၾင့္ေပး ႎိုင္ခဲ့ ပၝ႓ပီ ။ အၾန္လိုင္း အသံုးဴပႂ ခက တနာရီမႀာ တဆယ္သာ ကုန္သတဲ့။