အာရႀထီးရိပ္ အေဝ့အဝဲ

အာ႟ႀထီးရိပ္ အေဝ့အဝဲ

ေကဵာ္ဝင္း

အာ႟ႀႎုိင္ငံေရး ႟ႁခင္းအေဳကာင္း ေဴပာေတာ့မယ္ဆုိလ႖င္ ေခတ္မဵားႎႀင့္ယႀဥ္၍ ခဵည္းကပ္သည္က ပုိ၍ သဘာဝ ကဵပၝလိမ့္မည္။ စစ္ေအးေခတ္ အာ႟ႀဆုိပၝက အေမရိကန္ အဏုဴမႃထီးရိပ္ မပၝ၍ မ႓ပီးပၝ။ စစ္ေအးလၾန္ေခတ္တၾင္မူ ‘အေမရိကန္၊ တ႟ုတ္၊ ဂဵပန္’ တုိႚ၏ ‘သုံးပၾင့္ဆုိင္ ဆက္ဆံေရး’ က ‘အခရာ’ ကဵလာသည္။ ယခု အီရတ္စစ္ပၾဲအလၾန္ ကာလသုိႚ ေရာက္လာေသာအခၝ ဤသေဘာမဵား ေရၾႚကုန္႓ပီဟု ဆုိရပၝေတာ့မည္။

ေစာင့္ဳကည့္အကဲခတ္ေနဳကသူ ပညာ႟ႀင္မဵား၏ အလုိအရ ဴဖစ္ရပ္႒ကီးသုံးခုက အဆိုပၝ အေဴပာင္း အလဲကုိ ေစ့ေဆာ္လုိက္သည္ဟု ဆုိပၝသည္။ ပထမဴဖစ္ရပ္ ႎႀစ္ခုမႀာ အာ႟ႀေဒသတၾင္း ကိစၤဴဖစ္၍ တတိယဴဖစ္ရပ္မႀာ ဴပင္ပအေဳကာင္းတရား ဴဖစ္သည္။ ပထမဴဖစ္ရပ္မႀာ တ႟ုတ္ဴပည္ႎႀင့္ ဆုိင္သည္။ စီးပၾားေရး အင္အား႒ကီး ႎုိင္ငံဴဖစ္လာသည့္ အခဵက္ကုိသာမက ပထဝီဝင္ ႎုိင္ငံေရးအရ အေရးပၝလာသည္ကုိ အေလးထား ေထာက္ဴပဳကသည္။ ဒုတိယဴဖစ္ရပ္မႀာ တရိပ္ရိပ္ကဵလာေသာ ဂဵပန္၏ စီးပၾားေရး အင္အားဴဖစ္ပၝသည္။ ရင္းႎႀီးဴမႂပ္ႎႀံမႁ နယ္ပယ္ႎႀင့္ နည္းပညာ ဴမင့္မားမႁ တုိႚေဳကာင့္ ဂဵပန္မႀာ စီးပၾားေရး အင္အား႒ကီး ႎုိင္ငံဴဖစ္ေနေသးသည့္တုိင္ မဟာဗဵႃဟာ အေရးပၝမႁ တၾင္မူ ေဘးေရာက္လာေန႓ပီဟု ခန္ႚမႀန္းဳကသည္။

တတိယဴဖစ္ရပ္မႀာ အေမရိကန္ ေပၞလစီ အေဴပာင္းအလဲႎႀင့္ ဆုိင္ပၝသည္။ ၂ ၀၀၂ ခုႎႀစ္၊ စက္တင္ဘာလက တရားဝင္ ထုတ္ဴပန္ခဲ့ေသာ သမၳတဘု႟ႀ္၏ ‘အမဵႂိးသား လုံ႓ခႂံေရး မဟာဗဵႃဟာ’ မႀာ သူ အိမ္ဴဖႃေတာ္ေရာက္ခၝစက စၾဲကုိင္ခဲ့ေသာ ေပၞလစီႎႀင့္ ေဴဖာင့္ေဴဖာင့္႒ကီး ဆန္ႚႛကဵင္သၾားသည္။ ယခင္က အင္အား႒ကီးႎုိင္ငံမဵားႎႀင့္ မဟာဗဵႃဟာ ယႀဥ္႓ပိႂင္မႁကုိ အဓိက ထားခဲ့ေသာ္လည္း ယခု အဳကမ္းဖက္ဝၝဒဆန္ႚကဵင္ေရးကုိ ဖုိးကပ္စ္လုပ္လာသည္။ ေဴပာရလ႖င္ ေဒသဆုိင္ရာ ႓ငိမ္းခဵမ္းေရးဆုိ သည္ထက္ မိမိ အမဵႂိးသားစီးပၾား ကာကၾယ္ေရးသည္သာ အဓိကဴဖစ္လာသည္။

ဤတၾင္ အစဥ္အလာ မဟာမိတ္မဵားဴဖစ္ေသာ ဂဵပန္၊ ကုိးရီးယား၊ ထုိင္ဝမ္တုိႚႎႀင့္ ဆက္ဆံေရးတၾင္ လည္းေကာင္း၊ အစဥ္အလာ ႓ပိႂင္ဘက္ဴဖစ္ေသာ တ႟ုတ္ႎႀင့္ ပတ္သက္လ႖င္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ သေဘာထားအသစ္မဵား ဴဖစ္လာေတာ့သည္။ ဤသည္ပင္ အာ႟ႀ ႟ႁဴမင္ကၾင္းအသစ္၏ ေနာက္ကၾယ္မႀ အဴခင္းအရာမဵား ဴဖစ္ပၝသည္။

အစဥ္အလာအရပင္ ကုိးရီးယားက႘န္းဆၾယ္မႀာ အာ႟ႀေဒသထဲသုိႚ နက္႟ႁိင္းစူးဝင္ေနသည့္ ဆူး႒ကီးတေခဵာင္းဟု ဆုိစမႀတ္ဴပႂခဲ့ဳကသည္။ ဤေနရာမႀာပင္ စစ္ေအးမႀ စစ္ပူ ေဴပာင္းသၾားေသာ ထိပ္တုိက္တိုးမႁ႒ကီးတခု ေပၞထၾက္ခဲ့ဖူးသည္။ ယခုခဵိန္ထိလည္း ေဴမာက္ကုိးရီးယား၏ အဏုဴမႃ ႓ခိမ္းေဴခာက္မႁမႀာ မီးခုိး အူေနဆဲဴဖစ္သည္။ ဤ အခဵက္မဵားေဳကာင့္ပင္ ကုိးရီးယား က႘န္းဆၾယ္မႀာ အေမရိကန္အတၾက္ အထူးသတိထား ေစာင့္ဳကည့္ရမည့္ေနရာ ဴဖစ္႓မဲဴဖစ္ေနႎုိင္ပၝသည္။ သုိႚႎႀင့္တုိင္ ထူးဴခားထင္ရႀားလာေသာ အေဴပာင္းအလဲမဵားကား သိသိသာသာ ဴဖစ္ေပၞလဵက္ ႟ႀိေနသည္။

ပထမ အေဴပာင္းအလဲမႀာ ယခင္ ကုိးရီးယားသမၳတ ကင္ေဒးဂ႘န္၏ ‘ေနမင္းေရာင္ေပၞလစီ’ ၏ အကဵႂိးဆက္ဟု ဆုိႎုိင္စရာ ႟ႀိသည္။ ေတာင္ကုိးရီးယား၏ စီးပၾားေရး အင္အားကုိ အသုံးဴပႂ႓ပီး ႎႀစ္ႎုိင္ငံ ႓ငိမ္းခဵမ္းစၾာ ေပၝင္းစည္းေရး ေပၞလစီ ဴဖစ္သည္။ ေဴမာက္ကုိးရီးယားဘက္မႀ ေကဵနပ္ေလာက္စရာ တုံႛဴပန္မႁမရေသာ တဖက္သတ္ ေပၞလစီအဴဖစ္ ေဝဖန္ဳကသည္မဵား ႟ႀိသည့္တုိင္ ‘ေနမင္းေရာင္’ မႀာ ကုိရီးယား လူထုအတၾက္မူ အေတာ္ေလး အလုပ္ဴဖစ္ဟန္႟ႀိသည္။ အထူးသဴဖင့္ ေတာင္ပုိင္းအေနနဲႚ ေဴမာက္ပုိင္းကုိ ႓ခိမ္းေဴခာက္မႁအဴဖစ္ မဴမင္ေတာ့ပဲ ညီရင္း အစ္ကုိလုိ သေဘာထား လာခဲ့သည္။ ေဴမာက္ပုိင္း ကုိယ္တုိင္သည္လည္း ေတာင္ပုိင္း၏ ရက္ေရာလႀစၾာေသာ စီးပၾားေရး အကူအညီမဵားလက္ေအာက္တၾင္ ပုိမုိေပဵာ့ေပဵာင္းသည့္ ေပၞလစီဘက္သုိႚ စိတ္လည္လာဟန္႟ႀိသည္။ သုိႚဴဖင့္ ကုိးရီးယား ႎႀစ္ႎုိင္ငံ ေပၝင္းစည္းေရးမႀာ ေလာေလာဆယ္ မဴဖစ္ႎုိင္ေသးသည့္တုိင္ ေမ႖ာ္လင့္ခဵက္ေရာင္ဴခည္မဵား ယႀက္သန္းလာေနသည္ဟု ဆုိႎုိင္ပၝလိမ့္မည္။

ဒုတိယ အေဴပာင္းအလဲမႀာ ကုိးရီးယား ႎႀစ္ႎုိင္ငံလုံးႎႀင့္ တ႟ုတ္ဴပည္သူႚ သမၳတႎုိင္ငံ၏ ဆက္ဆံေရးပင္ ဴဖစ္သည္။ ၁၉၉၂ ခုႎႀစ္ကင္ တ႟ုတ္ႎႀင့္ ေတာင္ကုိးရီးယားတုိႚ တရားဝင္ သံခင္းတမန္ခင္း ႟ႀိလာခဲ့ေသာ္လည္း ေဴမာက္ကုိးရီးယား တ႟ုတ္ဆက္ဆံေရးမႀာ သိသိသာသာ မယုိယၾင္းခဲ့ပၝ။ ယခုအခဵိန္ထိ ေဴမာက္ကုိးရီးယားအေပၞ တစုံတရာ ဳသဇာသက္ေရာက္မႁ ႟ႀိသည့္ ႎုိင္ငံဆုိ၍ တ႟ုတ္ဴပည္သာ ႟ႀိပၝသည္။ ဤသုိႚ ဴဖစ္ရသည္မႀာ တ႟ုတ္၏ စီးပၾားေရး အကူအညီ မဵားႎႀင့္ မကင္းႎုိင္ေသာေဳကာင့္လည္း ဴဖစ္ႎုိင္သည္။ ေဴမာက္ကုိးရီးယား၏ ေလာင္စာစၾမ္းအင္ တင္ပုိႚမႁ ၇၀ ရာခုိင္ႎႁန္းမႀ ၉၀ ရာခုိင္ႎႁန္းအထိကုိ တ႟ုတ္ဴပည္မႀ တာဝန္ယူထားသည္။ ဤအခဵိန္တၾင္ တ႟ုတ္ ေတာင္ကုိးရီးယား ဆက္ဆံေရးမႀာ အရႀိန္အဟုန္ႎႀင့္ တုိးတက္လဵက္႟ႀိသည္။ မႎႀစ္က (၂၀၀၂ ) ကဆုိလ႖င္ တ႟ုတ္မႀာ အေမရိကန္ကုိ ဴဖတ္ေကဵာ္တက္႓ပီး ေတာင္ကုိးရီးယား၏ အ႒ကီးဆုံး ဴပည္ပပုိႚကုန္ ေစဵးကၾက္႒ကီး ဴဖစ္လာသည္။ ဤအခဵက္မဵားက ဘာကုိ ေဖာ္ဴပ ေနသနည္းဆုိလ႖င္ တ႟ုတ္ဴပည္အေနႎႀင့္ ကုိးရီးယား ႎႀစ္ႎုိင္ငံလုံး၏ အညၟာကုိ ကုိင္ထားႎုိင္သည့္ အေနအထားဟု ဆုိႎုိင္ေကာင္းမည္ ထင္ပၝသည္။

တတိယ အေဴပာင္းအလဲမႀာ တဴဖည္းဴဖည္း ေသၾးေအးရာမႀ ခပ္စိမ္းစိမ္းဴဖစ္လာေသာ အေမရိကန္ ေတာင္ကုိးရီးယားတုိႚ၏ ဆက္ဆံေရးဴဖစ္သည္။ ဤသုိႚ ဴဖစ္လာသည္မႀာ ေတာင္ကုိးရီးယား၏ အံ့ဘနန္း စီးပၾားေရး တုိးတက္မႁႎႀင့္ ဆုိင္သလုိ ေဴမာက္ကုိးရီးယားအေပၞ သေဘာထားဴခင္း ကၾာဟ လာမႁေဳကာင့္လည္း ဴဖစ္ႎုိင္ပၝသည္။ ေတာင္ကုိးရီးယားအေနႎႀင့္ မိမိ၏ စီးပၾားေရး အေနအထားကုိ ထိခုိက္ေစႎုိင္သည့္ မည္သည့္အလားအလာကုိမႀ မလုိလားေတာ့ပၝ။ ေဴမာက္ပုိင္းႎႀင့္ စစ္ဴဖစ္ေရးထက္ ဴပန္လည္ သင့္ဴမတ္ေရးသည္သာ လုိလားႎႀစ္သက္စရာ အနာဂတ္ ဴဖစ္ဟန္႟ႀိသည္။ အေမရိကန္ ဘက္မႀ ေဴမာက္ကုိးရီးယား အဏုဴမႃအႎၨရာယ္ကုိ စုိးရိမ္မကင္း ဴဖစ္ေနခဵိန္မႀာပင္ ေတာင္ကုိးရီးယား လူထုမႀာ မိမိေဴမေပၞမႀ အေမရိကန္ စစ္တပ္မဵားအေပၞ ဘဝင္မကဵ ဴဖစ္လာသည္။ ေတာင္ကုိးရီးယား အစုိးရကုိယ္တုိင္ကလည္း အေမရိကန္၏ ေဴမာက္ကုိးရီးယားတၾင္ အစုိးရ အေဴပာင္းအလဲ လုပ္လာႎုိင္မႁႎႀင့္ စစ္ဴဖစ္မည့္အႎၨရာယ္ကုိ မလုိလားေနသလုိ ႟ႀိေနသည္။ ဤသိုႚဴဖစ္ခဲ့လ႖င္ မိမိတုိႚ၏ ‘ေနမင္းေရာင္ ေပၞလစီ’ အေဟာသိကံ ဴဖစ္လိမ့္မည္ဟု တၾက္ဆထားပုံရသည္။

အေမရိကန္ဘက္မႀလည္း မိမိ၏ ကုိးရီးယား ေပၞလစီကုိ ဴပန္လည္ သုံးသပ္ေနဟန္ ႟ႀိပၝသည္။ ကာကၾယ္ေရးဝန္႒ကီး ေဒၞနယ္ရမ္းစဖဲက ေတာင္ကုိးရီးယား႟ႀိ အေမရိကန္တပ္ဖၾဲႚမဵားကုိ ၃၈ မဵဥ္း ႓ပိႂင္ႎႀင့္ ေဝးရာသုိႚ ဆုတ္ခၾာေပး႓ပီး တဴဖည္းဴဖည္းေလ႖ာ့ခဵရန္ အဆုိဴပႂဖူးသည္။ ဤသည္မႀာ ေတာင္ကုိးရီးယား အစုိးရကို အကဲစမ္းဴခင္း ဴဖစ္ႎုိင္သလုိ အမႀန္တကယ္ ရည္ရၾယ္ခဵက္လည္း ဴဖစ္ႎုိင္သည္။ ေဴမာက္ကုိးရီးယား အဏုဴမႃကိစၤကုိလည္း ေတၾႚဆုံေဆၾးေႎၾးဴခင္းဴဖင့္ အေဴဖ႟ႀာမည္ဟု အဆုိဴပႂထားသည္။ အခဵႂပ္ဆုိရလ႖င္ အေ႟ႀႚအလယ္ပုိင္းတၾင္ ေတၾႚရေလ့႟ႀိေသာ တင္းတင္းမာမာ ေပၞလစီမဵႂိးမဟုတ္ဟု အဳကမ္းမဵဥ္း နားလည္ရပၝသည္။

ႎုိင္ငံတကာ ဆက္ဆံေရး႟ႀိ အေဴပာင္းအလဲ ဴမန္မႁမဵားကုိ စည္းခဵက္သၾက္သၾက္ ကရေသာ ‘တန္ဂုိ’ အကႎႀင့္ ႎႁိင္းယႀဥ္ဳကသည္မဵား ႟ႀိသည္။ ယခု အေမရိကန္ႎႀင့္ သူ၏ အာ႟ႀ မဟာမိတ္မဵားဳကား ဆက္ဆံေရးမႀာမူ ဤဥပမာႎႀင့္ သိပ္မဆီေလဵာ္လႀေတာ့ပၝ။ တဴဖည္းဴဖည္း အရႀႀိန္ေလဵာ့႓ပီး မသိမသာ ေနာက္ဆုတ္လုိသည့္ သေဘာမဵား ကဲလာရာ ‘တန္ဂုိ’ အေႎႀးဟု တင္စားေဴပာရ မလုိ ဴဖစ္လာသည္။ ဤအခဵက္ကုိ ဂဵပန္ႎႀင့္ ထုိင္ဝမ္က သိသိသာသာ ေဖာ္ဴပလဵက္ ႟ႀိေနသည္။

ဂဵပန္ အေမရိကန္ မဟာမိတ္ သက္တမ္းမႀာ ႎႀစ္ေပၝင္း ၅၀ တုိင္ခဲ့႓ပီ ဴဖစ္ပၝသည္။ ဂဵပန္မႀာ ဒုတိယ စီးပၾားေရး ဆူပၝပၝဝၝဴဖစ္သည့္တုိင္ အာ႟ႀ႟ႀိ ဂဵပန္ဳသဇာမႀာ သိသိသာသာ ကဵရိပ္ ဴပလဵက္႟ႀိသည္။ သုိႚႎႀင့္အမ႖ အေမရိကန္အတၾက္ ဂဵပန္၏ မဟာဗဵႃဟာ မိတ္ဖက္ အေနအထားမႀာ ယခင္ကေလာက္ အေရးမ႒ကီးေတာ့သလုိ ဴဖစ္လာသည္။ ဤအခဵိန္တၾင္ အေမရိကန္ အကဵႂိးစီးပၾားႎႀင့္ မကင္းရာ မကင္းေဳကာင္းဴဖစ္ေနေသာ တ႟ုတ္မႀာ ေ႟ႀႚေရာက္သထက္ ေရာက္လာသည္။ ထုိႚထက္ စစ္ေအး ေခတ္၏ အဓိက အႎၨရာယ္ဴဖစ္ခဲ့ေသာ ဆုိဗီယက္ဴပည္ေထာင္စုလည္း မ႟ႀိေတာ့ရာ ဂဵပန္အေပၞ ထီးမုိးေပးဖုိႚ လုိ မလုိ စဥ္းစားစရာမဵား ႟ႀိလာေတာ့သည္။

ေလာေလာဆယ္တၾင္ ေဴမာက္ကုိးရီးယား အဏုဴမႃကိစၤမႀာ ဂဵပန္အတၾက္ အထူးစိုးရိမ္ဖၾယ္ရာ ဴဖစ္သည့္တုိင္ အေမရိကန္တုိႚဘက္မႀ ဤကိစၤကုိ တ႟ုတ္ဴပည္မႀတဆင့္ ေဴဖ႟ႀင္းေရးကုိသာ ပုိအားသန္ေနဟန္ ႟ႀိသည္။ ဂဵပန္ကုိယ္တုိင္ကလည္း အေမရိကန္ႎႀင့္ ေဴမာက္ကုိးရီးယား ထိပ္တုိက္ ေတၾႚဳကလ႖င္ မိမိတုိႚအေပၞ ကဵေရာက္လာႎုိင္စရာ႟ႀိသည့္ ေဴမာက္ကုိးရီးယား၏ လက္တုံႚဴပန္မႁကုိ စုိးရိမ္ေနရသည္။ တ႓ပိႂင္နက္တည္းမႀာပင္ မဵက္ေစ့ေ႟ႀႚမႀာပင္ ပုိ၍ ပုိ၍ နီးလာေသာ တ႟ုတ္ အေမရိကန္ ဆက္ဆံေရးကုိ မဵက္ေဴခပဵက္ မခံရသလုိ တ႟ုတ္၏ တပ္မေတာ္ ေခတ္မီေရးကုိလည္း ရင္မဳကည့္ေန ရသည္။ ဤအခဵိန္တၾင္ အေမရိကန္တုိႚဘက္ကမူ ဂဵပန္၏ ကုိယ္ပုိင္ကာကၾယ္ေရး အစီအစဥ္ကုိ ေပၞေပၞထင္ထင္ပင္ တုိက္တၾန္းလာဳကသည္။ သုိႚဴဖင့္ သံမဏိ အရႀည္ဳကာဆုံး မဟာမိတ္ ႎႀစ္ဦးဳကားတၾင္ ယခင္ကလုိ ေႎၾးေထၾးမႁမဵႂိး မရႎုိင္ေတာ့သလုိ ဴဖစ္လာခဲ့ပၝသည္။

ေနာက္ထပ္ ‘အေႎႀးတန္ဂုိ’ ၏ ဴပယုဂ္မႀာ ထုိင္ဝမ္ေရလက္ဳကားဟု ဆုိရပၝလိမ့္မည္။ တ႟ုတ္ဴပည္ အေနႎႀင့္ ထုိင္ဝမ္ လၾတ္လပ္ေရးကုိ ေတာက္ေလ႖ာက္ ဴငင္းဆန္ေနသည့္တုိင္ ဴပည္မ႒ကီးႎႀင့္ က႘န္းကေလး ဆက္ဆံေရးမႀာ မ႒ကႂံဖူးေလာက္ေအာင္ နီးစပ္လဵက္႟ႀိသည္။ ဴပည္မ႒ကီးတၾင္ ထုိင္ဝမ္သား ၇ သိန္းမ႖ ေနထုိင္လဵက္႟ႀိ႓ပီး ထုိင္ဝမ္၏ ရင္းႎႀီးဴမႂပ္ႎႀံမႁမႀာ ေဒၞလာ ဘီလီယံ ၁၀၀ အထက္တၾင္ ႟ႀိေနသည္။ ပီကင္းဘက္မႀ ဤသုိႚေသာ စီးပၾားေရး၊ လူမႁေရး တုပ္ေႎႀာင္မႁမဵားဴဖင့္ အမိႎုိင္ငံ ေပၝင္းစည္းေရးကုိ ဦးတည္ႎုိင္လိမ့္မည္ဟု ေမ႖ာ္လင့္ထားဟန္တူပၝသည္။

ဤအလားအလာကုိ အတၾင္႒ကိတ္ သေဘာကဵသူမႀာ အေမရိကန္ ကုိယ္တုိင္ပင္ ဴဖစ္ႎုိင္သည္။ ထုိင္ဝမ္ လုံ႓ခႂံေရးကုိ ဆက္လက္ အာမခံ ေပးထားသည့္တုိင္ တ႟ုတ္ဴပည္ႎႀင့္ ထိပ္တုိက္ေတၾႚေရးကုိမူ သတိ႒ကီး႒ကီး ေ႟ႀာင္လုိဟန္ ႟ႀိပၝသည္။ ဤအခဵိန္တၾင္ ထုိင္ဝမ္မႀာ ႎုိင္ငံတကာ အသုိင္းအဝုိင္းႎႀင့္ ေဝးသထက္ ေဝးလာ႓ပီး ဴပည္မ႒ကီးႎႀင့္ နီးသထက္ နီးလာသည္။ ဤသုိႚေသာ သုံးပၾင့္ဆုိင္၊ အဴပန္အလႀန္ ေစာင့္ဳကည့္ေနဳကသည့္ အေနအထားတၾင္ ‘အခဵိန္’ မႀာ တ႟ုတ္ဴပည္မ႒ကီးဘက္တၾင္ ႟ႀိလိမ့္မည္ဟု မႀန္းဆရပၝသည္။ မဳကာမီိကာလအတၾင္း လ႖ႂိႚဝႀက္ဴဖစ္ေစ၊ ေဴဗာင္ဴဖစ္ေစ၊ တ႟ုတ္-ထုိင္ဝမ္ ေဆၾးေႎၾးပၾဲမဵား ဴဖစ္ေပၞလာတန္ရာသည္ဟု ခန္ႚမႀန္းေနဳကသည္။ အေမရိကန္ဘက္တၾင္လည္း တ႟ုတ္ဴပည္ႎႀင့္ ေရၿလမ္း ေငၾလမ္း ေဖာက္လုပ္ေရးတၾင္ အတားအဆီးလုိ ဴဖစ္ေနေသာ ထုိင္ဝမ္ကိစၤကို လက္ေ႟ႀာင္လုိသည့္ သေဘာထားမဵား ေတၾႚလာရပၝသည္။ အဆုိပၝတူ႟ႁခဵက္ကုိ ထုိင္ေပ အာဏာပုိင္မဵားဘက္မႀ မည္မ႖ တင္းခံႎုိင္မည္ဆုိသည္ကုိ ေစာင့္ဳကည့္႟ုံ ႟ႀိေတာ့သည္ဟု အကဲဴဖတ္ဳကပၝသည္။

ဤသုိႚ တန္ဂုိအက ကကၾက္ ေႎႀးလာသည္မႀာ အေမရိကန္ ဴပည္ေထာင္စု၏ တ႟ုတ္ဴပည္ဆုိင္ရာ ေပၞလစီႎႀင့္ တုိက္႟ုိက္ ပတ္သက္သည္ဆုိေသာ သုံးသပ္ခဵက္မဵားလည္း႟ႀိသည္။

စစ္ေအးေခတ္၏ အုိင္ဒီအုိလုိဂဵီ အစၾဲဴဖင့္လည္းေကာင္း၊ စစ္ေအးလၾန္ ေခတ္ဦး၏ သမား႟ုိးကဵ အင္အား ခဵိန္ခၾင္လ႖ာ အယူအဆဴဖင့္ ေသာ္လည္းေကာင္း ဳကည့္ဴမင္လ႖င္ ယေနႚ တ႟ုတ္ - အေမရိကန္ ဆက္ဆံေရးကုိ မည္သုိႚမ႖ နားလည္ႎုိင္စရာ မ႟ႀိဟု ဆုိရပၝလိမ့္မည္။ တ႟ုတ္မႀာ အေမရိကန္၏ အုိင္ဒီအုိလုိဂဵီရန္ဘက္ မဟုတ္ေတာ့သလုိ မဟာဗဵႃဟာ႓ပႂိင္ဘက္လည္း မဟုတ္ေတာ့ပၝ။ ကုန္သၾယ္ေရးႎႀင့္ ရင္းႎႀီးဴမႂပ္ႎႀံမႁ နယ္ပယ္တၾင္ လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဖက္ ဴဖစ္လာသလုိ လုံ႓ခႂံေရး ကိစၤတၾင္လည္း အကဵႂိးတူ ပူးေပၝင္း ေဆာင္ရၾက္ရမည့္သူ ဴဖစ္လာပၝသည္။ တလုံးတည္း ေဴပာရလ႖င္ မဟာဗဵႃဟာ မဟာမိတ္မဵား ဴဖစ္ေန႓ပီဟု ဆုိႎုိင္ေကာင္းပၝသည္။

ဤသည္ပင္ ၂၀၀၁ ခုႎႀစ္၊ စက္တင္ဘာ ၁၁ အေရးအခင္း ေနာက္ပုိင္း အေမရိကန္ ေပၞလစီ၏ အဓိက အလႀည့္အေဴပာင္း ဴဖစ္သည္။ ေနာင္တႎႀစ္အဳကာ ထုတ္ဴပန္လုိက္သည့္ အမဵႂိးသား လုံ႓ခံႂေရး မဟာဗဵႃဟာ၏ အသက္လည္း ဴဖစ္သည္။ အဆုိပၝ မဟာဗဵႃဟာ လႀည့္ေဴပာင္းမႁ၏ သာဓကမဵားကုိ ဆက္တုိုက္ဆုိသလုိ ေတၾႚလာရသည္။ တ႟ုတ္သမၳတေဟာင္း ကဵန္ဇီမင္း၏ တကၺဆက္ပုိင္စားနယ္ေဴမသုိႚ ခဵစ္ဳကည္ေရး ခရီး၊ ဒုတိယသမၳတ ဒစ္ေခဵနီ၏ ယခုႎႀစ္ေနာက္ပုိင္း ပီကင္းခရီးစဥ္၊ ကာကၾယ္ေရးဝန္႒ကီး ေဒၞနယ္ရမ္းဖဲ၏ ႎႀစ္ႎုိင္ငံဳကား စစ္ေရးပူးေပၝင္းေဆာင္ရၾက္ေရး အဆုိဴပႂခဵက္၊ ဤသုိႚ ေရၿလမ္းေငၾလမ္း ေဖာက္လာသည္မႀာ ႎႀစ္ႎုိင္ငံလုံး၏ စုိးရိမ္ေသာကဴခင္း တူညီလာမႁေဳကာင့္ ဴဖစ္ႎုိင္သည္။ အဳကမ္းဖက္ ဝၝဒ အႎၨရာယ္ႎႀင့္ ေဴမာက္ကုိးရီးယား အဏုဴမႃ႓ခိမ္းေဴခာက္မႁတုိႚ ဴဖစ္ပၝသည္။ သိုႚႎႀင့္အမ႖ ႎႀစ္ႎုိင္ငံဳကား မတူညီမႁမဵားဟာ ေနာက္ေရာက္သၾားဟန္႟ႀိသည္။ အေမရိကန္ဖက္မႀ ဝီလဆင္ဝၝဒ အလံကုိ ႟ုပ္သိမ္း လာဴခင္းႎႀင့္ တ႟ုတ္ဘက္မႀ အေမရိကန္ ဆူပၝပၝဝၝ အခန္းကုိ အသိအမႀတ္ ဴပႂလာဴခင္းတုိႚ ဴဖစ္ပၝသည္။

သုိႚႎႀင့္တုိင္ အသစ္ဴဖစ္လာေသာ မဟာမိတ္ႎႀစ္ဦးလုံးမႀာ တဦးေဴခကုိတဦး အကဲခတ္ေနဳကဟန္ ႟ႀိသည္။ ဆယ္စု သုံးခုမ႖ ေတာက္ေလ႖ာက္ အတက္ဴပေနေသာ တ႟ုတ္ဴပည္၏ စီးပၾားေရး အင္အားႎႀင့္ ႎုိင္ငံေရး ဳသဇာ၏ အရႀိန္အဝၝကုိ အေမရိကန္ဘက္မႀ စိတ္တၾက္ တၾက္ေလ့႟ႀိသလုိ အေမရိကန္၏ တကုိယ္ေတာ္ ရိန္းဂဵားေပၞလစီကုိလည္း တ႟ုတ္ဘက္မႀ ေပသီးေခၝက္ေနသည္။ တ႓ပိႂင္နက္တည္းမႀာပင္ တ႟ုတ္၏ ကမႝာစီးပၾားေရးတၾင္ ပုိမုိ တုိးဝင္ေရးေဴခလႀမ္းႎႀင့္ ေဒသဆုိင္ရာ တည္႓ငိမ္ေရး လုိလားမႁအေပၞ အေမရိကန္တုိႚဘက္မႀ စိတ္သက္သာရာ ရေနဟန္လည္း ႟ႀိသည္။ အလားတူ အာ႟ႀေဒသမႀ တစစ ႟ုပ္သိမ္းလာေနေသာ အေမရိကန္ ထီးရိပ္ကုိလည္း တ႟ုတ္ဘက္မႀ အသိအမႀတ္ဴပႂ ဘဝင္ကဵလာဟန္ ႟ႀိသည္။

ဤကဲ့သုိႚေသာ အရပ္ရပ္ အေဴခအေနမဵားကုိ အကဲဴဖတ္လုိက္လ႖င္ တဴဖည္းဴဖည္း ေဝးလာေသာ အတၨလႎၨိတ္ မဟာမိတ္အဖဲၾႚ ေနရာတၾင္ တစစ ပုိနီးလာေသာ ပစိဖိတ္ မဟာမိတ္ အဖၾဲႚသစ္က ေနရာ ယူလာမည္ေလာ ဟူ၍ပင္ ေတၾးခဵင္စရာမဵား ႟ႀိလာသည္။ အယူအဆ တခုကမူ ဤ အလားအလာကို ယတိဴပတ္ မဴငင္းသည့္တုိင္ ေရရႀည္ ေပၞလစီမဴဖစ္ႎုိင္ဟု ေစာဒက တက္သည္။ စင္စစ္ အေမရိကန္၏ ေလာေလာဆယ္ အာ႟ႀေပၞလစီမႀာ သူ၏ တကမႝာလုံးဆုိင္ရာ ေပၞလစီ၏ အစိတ္အပုိင္း တခုမ႖သာ ဴဖစ္သည္။ အေ႟ႀႚအလယ္ပုိင္း ဖုိးကပ္စ္အေပၞ အာ႟ုံစုိက္ႎုိင္ရန္ ယာယီ ထိန္းထားဴခင္း ဴဖစ္ႎုိင္သလုိ အာ႟ႀဖုိးကပ္စ္သစ္အတၾက္ ကဵားကၾက္ေ႟ၾႚဴခင္းလည္း ဴဖစ္ႎုိင္သည္ဟု ေထာက္ဴပပၝသည္။

ဤသုိႚဆုိလ႖င္ ‘အေမရိကန္၏ အာ႟ႀဖုိးကပ္စ္အသစ္ ဘာဴဖစ္မည္နည္း’ ဆုိေသာ ပုစၽာတခု ေမးစရာ ႟ႀိလာသည္။ ‘အေ႟ႀႚေတာင္ အာ႟ႀႎုိင္ငံမဵား’ဟု မဆုိင္းမတၾ အေဴဖေပးဳကပၝသည္။ စင္စစ္ အေမရိကန္ အာ႟ႀဆက္ဆံေရး မႀန္တမ္းဴဖစ္ေနသည္မႀာ ဆယ္စုတခုပင္ ေကဵာ္ခဲ့႓ပီ ဴဖစ္သည္။ ဤကာလအတၾင္း တန္ဖုိးခဵင္း တုိးမိ တုိက္မိသည္မဵားပင္ တ႒ကိမ္မက ႟ႀိခဲ့ဖူးသည္။ သုိႚႎႀင့္တုိင္ အစၾန္းေရာက္ အစၤလာမ္ ဝၝဒ ထိပ္တက္လာသည္ အေဴခအေနတၾင္ အေမရိကန္အတၾက္ မူဆလင္ ဘာသာဝင္မဵား မနည္းမေနာ ႟ႀိရာ အေ႟ႀႚေတာင္အာ႟ႀမႀာ ေဝးေဝး မေနသင့္ေတာ့သည့္ ေဒသ ဴဖစ္လာခဲ့ပၝသည္။ သုိႚႎႀင့္အမ႖ အာဆီယံႎႀင့္ ဴပန္လည္ေဆၾးေႎၾးေရးမႀာ အေမရိကန္ေပၞလစီ၏ ဖုိးကပ္စ္အသစ္ ဴဖစ္လာဟန္႟ႀိသည္။

၂၀၀၂ ခုႎႀစ္။ ေအာက္တုိဘာလက မကၺကုိႎုိင္ငံမႀာ ကဵင္းပခဲ့သည့္ ‘အာ႟ႀပစိဖိတ္ စီးပၾားေရးပူး ေပၝင္းေဆာင္ရၾက္ေရးအဖၾဲႚ’ (ေအပက္) ေဆၾးေႎၾးပဲၾတၾင္ သမၳတ ဘု႟ႀ္က မေလး႟ႀားႎုိင္ငံတၾင္ အဳကမ္းဖက္ဝၝဒ တုိက္ဖဵက္ေရး ဗဟုိတခုဖၾင့္ရန္ အဆုိဴပႂခဲ့သည္။ ဤအဆုိကုိ မေလး႟ႀားဘက္မႀ လက္ခံ႓ပီး ယခုပင္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေန႓ပီဴဖစ္သည္။ ဖိလစ္ပုိင္ႎုိင္ငံတၾင္လည္း အယ္လ္ကုိင္းဒၝးႎႀင့္ အဆက္အစပ္႟ႀိႎုိင္သည္ဟု ယူဆရေသာ ‘အဘူေဆယက္’ အဖၾဲႚကုိ ေခဵမႁန္းႎုိင္ရန္ အေမရိန္ကန္ အထူးတပ္ဖဲၾႚမဵား ေစလၿတ္ခဲ့သည္။ ဤအခဵက္မဵား မႀေန၍ အလၾယ္တကူ မႀန္းဆႎုိင္သည္မႀာ အေမရိကန္အေနႎႀင့္ တခဵိန္က အာ႟ုံရခဲ့ေသာ အေ႟ႀႚအေနာက္ တန္ဖုိးခဵင္း အဴငင္းပၾားမႁမဵားကုိ ေဘးခဵိတ္ကာ အဳကမ္းဖက္ဝၝဒ ဆန္ႚကဵင္ေရးအတၾက္ မည္သုိႚေသာ အစုိးရမဵႂိးႎႀင့္မဆုိ လက္တၾဲ ေတာ့မည့္ သေဘာ ဴဖစ္တန္ရာသည္။

အေ႟ႀႚေတာင္ အာ႟ႀႎုိင္ငံမဵားဘက္မႀလည္း တရိပ္ရိပ္တက္လာေသာ တ႟ုတ္ဳသဇာႎႀင့္ အေမရိကန္ ကမ္းလႀမ္းခဵက္ကုိ ခဵိန္ခၾင္လ႖ာမ႖ေစရန္ သတိ႒ကီး႒ကီး ထားေနဳကဟန္ ႟ႀိသည္။ ဤအခဵက္ကုိ သတိဴပႂ မိဟန္႟ႀိေသာ အေမရိကန္ဘက္မႀလည္း တ႟ုတ္ႎႀင့္ ဘက္တဘက္တည္းမႀ ရပ္ဴပႎုိင္ရန္ ႒ကိႂးစား အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေနဟန္ ႟ႀိပၝသည္။ ဤတၾင္ အာ႟ႀေဒသ၏ လတ္တေလာပုံရိပ္ကုိ ဤသုိႚ ေဖာ္ထုတ္ ႎုိင္စရာ႟ႀိပၝသည္။ တခဵိန္က အေမရိကန္ ထီးရိပ္ေနရာတၾင္ ယခုအခၝ တ႟ုတ္ အေမရိကန္ ဖက္စပ္ထီး ဴဖစ္လာသည္။ ယခင္က အေမရိကန္၊ ဂဵပန္၊ တ႟ုတ္၊ သုံးပၾင့္ဆုိင္ေနရာတၾင္ တ႟ုတ္၊ အေမရိကန္ ႎႀစ္ေခဵာင္းတည္းႎႀင့္ သၾားမည့္ပုံ ႟ႀိသည္။ ဤ ႟ႁဴမင္ကၾင္းသစ္မႀာ မည္မ႖ ဳကာဳကာခံ၊ မခံ မေသခဵာသည့္တုိင္ ယခု ေလာေလာဆယ္တၾင္မူ အေသအခဵာ႟ႀိေန႓ပီဟု ယူဆရပၝသည္။