အင္ပၝယာကဵဆုံးခန္း

အင္ပၝယာကဵဆုံးခန္း

‘ရီဆက္ရႀင္နယ္’ (Resessional) ေလာ …။ ဤစကားလုံးကုိ သုံးလုိက္ရသည္အတၾက္ ဆီေလဵာ္မႁ မ႟ႀိလႀဟု ယူဆႎုိင္စရာ႟ႀိပၝသည္။ ‘ရီဆက္႟ႀင္နယ္’ ဟုဆုိလိုက္သည္ႎႀင့္ အကဵဘက္သုိ့ ေရာက္လာေသာ တုိင္းဴပည္တဴပည္ သုိႚမဟုတ္ ဴမင္ကၾင္းမႀ ဆုတ္ခၾာလုိက္ရေသာ လူအမဵားကုိ ဴမင္မိဳကပၝလိမ့္မည္။ ဝတ္ဴပႂဆုေတာင္းပၾဲတခုအ႓ပီး ဘုရားေကဵာင္းေတာ္ကုိ ေကဵာခုိင္းသၾားဳကရေသာ ကုိးကၾယ္ယုံဳကသည္သူမဵားကုိ အမႀတ္ရစရာ ဴဖစ္လိမ့္မည္။ စင္စစ္ ဤစကားလုံးကုိ ရည္ညၾန္းသုံးစဲၾခဲ့သူမႀာ လၾန္ခဲ့ေသာရာစုက ႓ဗိတိသ႖ေတာ္ဝင္ကဗဵာဆရာ႒ကီး ‘႟ုယဒ္ကစ္ပလင္’ ဴဖစ္ပၝသည္။ ထုိစဥ္က ကမႝာႚေရးရာမဵားတၾင္ ဳကားဝင္စၾက္ဖက္႓ပီး အလၾန္အက႗ံ နယ္ေဴမခဵဲႚထၾင္ခဲ့ေသာ သူႚႎုိင္ငံ၏ အင္ပၝယာမာနကုိ သတိေပးလုိ၍ သုံးခဲ့ဴခင္းဴဖစ္ပၝသည္။ ‘ကစ္ပလင္’ မႀာ အ့ံဳသေလာက္ေအာင္ပင္ အနာဂတ္ကုိ ႒ကိႂတင္ဴမင္ႎုိင္စၾမ္းေသာ ပုဂၢႂိလ္႒ကီးဟု ဆုိရပၝလိမ့္မည္။ အေဳကာင္းမူ ၁၉၀၀ ဴပည့္ႎႀစ္တဝုိက္က ဆူပၝ-ပၝဝၝဴဖစ္ခဲ့ေသာ ေနမဝင္အင္ပၝယာ႒ကီးကုိ အထၾတ္အထိပ္မႀ ႓ဖိႂခဵေတာ့မည့္ ကမႝာလုံးဆုိင္ရာ သူ႟ႁခဵက္႒ကီးကုိ မႀန္းဆ ႎုိင္ခဲ့ေသာေဳကာင့္ ဴဖစ္ပၝသည္။

ယေနႚ အေမရိကန္ကုိ အဆုိပၝစကားလုံးႎႀင့္ ခုိင္းႎႁိင္းသတိေပးလုိက္လ႖င္ ဆီေလဵာ္မႁ႟ႀိႎုိင္ပၝမည္ေလာ။ ယခု ေလာေလာဆယ္ အေဴခအေနတၾင္ အေမရိကန္ဴပည္ေထာင္စုမႀာ သမုိင္းစဥ္တေလ႖ာက္ တန္းခိုးဳသဇာ အ႒ကီးဆုံးအေနအထားတၾင္ ေရာက္ေန႓ပီဴဖစ္ပၝသည္။ ဤအတၾက္ သာဓကတင္စရာ ကိန္းဂဏန္း အခဵက္အလက္မဵားလည္း အပုံအပင္ ႟ႀိေနပၝသည္။ သိပၯံႎႀင့္ နည္းပညာနယ္ပယ္မႀ ႎူိဘယ္ဆု႟ႀင္ အေရအတၾက္ႎႀင့္ တုိင္းတာလ႖င္ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ဧရာမကာကၾယ္ေရး အသုံးစရိတ္ႎႀင့္ တၾက္ဆလ႖င္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အေမရိကန္ကုိ မည္သည့္ႎုိင္ငံမႀ ယႀဥ္႓ပိႂင္ႎုိင္မည္ မဟုတ္ပၝ။ ယေနႚ အေမရိကန္ဴပည္ေထာင္စု၏ ကာကၾယ္ေရး အသုံးစရိတ္မႀာ သူႚေနာက္တၾင္ ကပ္ေနေသာ ႎုိင္ငံ႒ကီး ဆယ့္ႎႀစ္ႎုိင္ငံ၏ စုစုေပၝင္းႎႀင့္ ဆတူလုိဴဖစ္ေနပၝသည္။ ႓ပီးခဲ့ေသာ သမုိင္းတၾင္ ဤအေနအထားမဵႂိး မည္သည့္ႎုိင္ငံမႀ မရခဲ့ဘူးပၝ။ ဤႎႁန္းအတုိင္းသာ ဆက္သၾားလ႖င္ အေမရိကန္၏ စစ္ေရးဘတ္ဂဵက္မႀာ ကဵန္ကမႝာ့ႎုိင္ငံအားလုံးေပၝင္းႎႀင့္ မဳကာမီ တူညီသၾားပၝလိမ့္မည္။ သုိႚႎႀင့္တုိင္ ဝၝ႟ႀင္တန္႟ႀိ သေဘာထား တင္းမာေသာ သိမ္းငႀက္႒ကီးမဵား၏ မိန္ႚခၾန္းမဵားအရဆုိလ႖င္ က႘ႎု္ပ္တုိႚ၏ ကာကၾယ္ေရးတပ္အင္အားမႀာ အႎၨရာယ္႒ကီးေလာက္ေအာင္ပင္ မလုံမေလာက္ ဴဖစ္ေန႓ပီး၊ မႎုိင္ဝန္ ထမ္းေနရသလုိ ဴဖစ္ေနေတာ့သည္။ အဘယ္နည္း။

အကယ္၍ အေမရိကန္ဴပည္ေထာင္စုအေနႎႀင့္ ကမႝာႚ႒ကီး၏ ေထာင္တုိင္း၊ ေနရာတုိင္း၊ စစ္မဵက္ႎႀာတုိင္းတၾင္ တစ္ကုိယ္ေတာ္ ဗုိလ္လုပ္ရန္ ရည္ရၾယ္ခဵက္ ႟ႀိခဲ့လ႖င္ ဆုိခဲ့ပၝ ‘ကစ္ပလင္’ ၏ သတိေပးစကားမႀာ ေလဵာ္ကန္သင့္ဴမတ္သည္ဟု ဆုိရပၝလိမ့္မည္။ စက္တင္ဘာလက ထုတ္ဴပန္ခဲ့ေသာ အမဵႂိးသား လုံ႓ခံႂေရး မဟာဗဵႃဟာသစ္အရဆုိလ႖င္ အစုိးရ၏ ရည္ရၾယ္ခဵက္မႀာ ဤအတုိင္း တသေဝမသိမ္း ကၾက္တိဴဖစ္ေနေတာ့သည္။ မိမိ၏ ဗုိလ္ကဵ လၿမ္းမုိးႎုိင္ေသာ လက္႟ႀိအေနအထားကုိ ထိန္းသိမ္းႎုိင္ရန္အတၾက္ အေမရိကန္ဴပည္ေထာင္စုအေနႎႀင့္ နည္းမဵႂိးစုံသုံး၍ သၾားမည္ဟု အတိအလင္း ေဖာ္ဴပထားသည္။ အဴခားႎုိင္ငံတစ္ခုခု၏ ေဒတခုခုအေပၞ ဳသဇာလၿမ္းလာမည့္ အေရးကုိလည္း တတ္ႎုိင္သေလာက္ ကာကၾယ္သၾားမည္ဟု ဆုိသည္။ ထုိမ႖မက အမဵႂိးသားအကဵႂိးစီးပၾားအတၾက္ လုိအပ္လ႖င္ ႓ခိမ္းေဴခာက္မႁအားလုံး၊ ရန္ဘက္ႎုိင္ငံအားလုံးကုိ လက္ဦးမႁ႟ႀိ႟ႀိ တုံႚဴပန္သၾားမည္ဟူ၍ပင္ ႒ကံႂးဝၝး ထားပၝသည္။

ဤတၾင္ က႘ႎု္ပ္တုိႚအေနႎႀင့္ တခဵိန္က ႓ဗိတိသ႖အင္ပၝယာမာနအေပၞ ကဗဵာဆရာ႒ကီး ကစ္ပလင္၏ သတိေပးခဵက္မဵားကုိ ဴပန္လည္အမႀတ္ရေစဖုိႚ ဴဖစ္လာရေတာ့သည္။ ဝိတုိရယေခတ္ ႓ဗိတိသ႖ႎႀင့္ ယေနႚ အေမရိကန္တုိႚတၾင္ သိသာထင္ရႀားေသာ မတူဴခားနားခဵက္မဵား ႟ႀိေနသည္မႀာ အမႀန္ပင္ ဴဖစ္ပၝသည္။ သုိႚႎႀင့္တုိင္ ႎႁိင္းယႀဥ္စဥ္းစားစရာ တူညီခဵက္မဵားလည္း အမႀန္ပင္႟ႀိေနဴပန္သည္။ ယေနႚအေမရိကန္၏ တပ္အင္အားမႀာ အင္အား႒ကီးမား လႀ႟ုံမ႖မက ကမႝာ႒ကီးတခုလုံးကုိ ဝုိင္းပတ္ထားႎုိင္သည့္ အေနအထားတၾင္ ႟ႀိေနပၝသည္။ ၁၉၀၀ ဴပည့္ႎႀစ္က ႓ဗိတိသ႖၏ ဘုရင္တပ္မေတာ္မႀာလည္း အလားတူပင္ ဴဖစ္သည္။ ထုိစဥ္က လန္ဒန္အာဏာပုိင္မဵားက ပင္လယ္ဴပင္ကုိ လၿမ္းမုိးခဵႂပ္ကုိင္ႎုိင္ရန္ ႓ဗိတိသ႖ေရတပ္ကုိ တုိးခဵဲႚဖုိႚ ေဆာ္ဳသေနဳကခဵိန္ လည္း ဴဖစ္သည္။ စစ္စခန္းမဵား၊ ဆက္သၾယ္ေရးဗဟုိငႀာနမဵား၊ မဟာမိတ္အင္အားစုမဵားကုိလည္း ကမႝာႚေဴမအႎႀံႚ ဴဖန္ႚကဵက္ခဵထား႓ပီးရာ၊ စစ္မဵက္ႎႀာ ေပၝင္းစုံမႀ တုိက္ခုိက္ႎုိင္ရန္ ဴပင္ဆင္႓ပီး အေနအထား ဴဖစ္ပၝသည္။ ၁၉၈၉ က ဴဖစ္ပၾားခဲ့ေသာ ဆူဒန္စစ္ပၾဲဆုိလ႖င္ အေမရိကန္၏ တာလီဘန္စစ္ပၾဲလုိပင္ မဟုတ္ပဲ၊ အလၾယ္တကူအႎုိင္ရခဲ့သည္။ သုိႚႎႀင့္တုိင္ ေနာက္သုံးႎႀစ္ အဳကာတၾင္ ဴဖစ္ပၾားေသာ ေတာင္အာဖရိက စစ္ပၾဲတၾင္မူ တပ္အင္အား ၃၀၀,၀၀၀ မ႖႟ႀိေသာ ႓ဗိတိသ႖စစ္တပ္႒ကီးမႀာ ေ႟ႀႚမတုိးႎုိင္ ေနာက္မဆုတ္သာ ဴဖစ္ခဲႚပၝသည္။ အ႓ပီးသတ္ ေအာင္ပဲၾဆင္ႎုိင္ရန္အတၾက္ တန္ဖုိး႒ကီး႒ကီးေပး လုိက္ရပၝသည္။ ဤအဴဖစ္သနစ္မဵားႎႀင့္ ႒ကႂံခဲ့ရေသာ ကဗဵာဆရာ႒ကီး ‘ကစ္ပလင္’က “ငၝတိုႚအတၾက္ သင္ခန္းစာေတၾဟာ ယူလုိႚပဲ မကုန္ႎုိင္ပၝတကား” ဟူ၍ပင္ ႓ငီးဴငႃခဲ့ရသည္။ ယေနႚ အေမရိကန္ တာဝန္႟ႀိသူမဵားအေနႎႀင့္ ကစ္ပလင္ေဴပာခဲ့ေသာ ႎႀစ္တရာက သင္ခန္းစာကုိ အေဴမာ္အဴမင္႟ႀိ႟ႀိ ခံယူ တတ္ဖုိႚလုိ႓ပီဟု သတိေပးလုိက္ပၝသည္။

ယခုအခၝ ‘ဘက္ကဒက္’ တုိက္ပဲၾႎႀင့္ ပတ္သက္႓ပီး အဴငင္းပၾားဳကသည္။ လၾယ္လၾယ္ႎႀင့္ ဴမန္ဴမန္႓ပီး မည္ေလာ၊ သုိႚမဟုတ္ ခက္ခက္ခဲခဲႎႀင့္ ေရ႟ႀည္မည္ေလာ ဆုိသည္ကုိ ခဵိန္ဆေနဳကသည္။ စင္စစ္ ဤကိစၤမႀာ အနာဂတ္ အေမရိကန္ပၝဝၝအတၾက္ အေရး႒ကီးလႀသည္ မဟုတ္ပၝ။ သိန္းငႀက္႒ကီးမဵား၏ မဟာဗဵႃဟာ အဆုိဴပႂခဵက္အတုိင္း၊ အီရတ္ကုိ ေအာင္ပဲၾဆင္႓ပီး အစုိးအဖဲၾႚသစ္ထူေထာင္ေပးေရးကုိ မည္သူက သံသယ ဴဖစ္ႎုိင္ပၝမည္နည္း။ စင္စစ္ တကယ့္ဴပသနာမႀာ လတ္တေလာ စစ္အင္အား ဴပသေရး မဟုတ္ပၝ။ ကာကၾယ္ေရးဘတ္ဂဵက္ ဴမင့္မားေနသည့္ ကိစၤလည္း မဟုတ္ပၝ။ တကယ့္အႎၨရာယ္ အစစ္မႀာ စစ္ေရးပင္ မဟုတ္ပၝ။ တကယ့္အႎၨႚရာယ္အစစ္ကုိ ဴမင္ႎုိင္ဖုိႛလုိပၝသည္။

ဟားဗတ္တကၺသုိလ္ပၝေမာကၡ ‘ဂဵႂိးဇက္ႎုိင္း’ ၏ အလုိအရ ယေနႚအေမရိကန္ ရင္ဆုိင္ေနရေသာ ကစားပဲၾမႀာ အဆင့္သုံးဆင့္ ယႀဥ္႓ပိႂင္ရေသာ စစ္တုရင္ပဲၾသေဘာမဵႂိး ဴဖစ္ပၝသည္။ စစ္ေရးအဆင့္တၾင္ အေမရိကန္မႀာ ႓ပိႂင္ဘက္မ႟ႀိအေနအထားသုိႚ ေရာက္ေနသည္မႀာ အမႀန္ပင္ဴဖစ္သည္။ စီးပၾားေရးႎႀင့္ နည္းပညာအဆင့္တၾင္မူ ကစားပဲၾမႀာ ဘတဴပန္ ကဵားတဴပန္ဟု ဆုိရမလုိ ႟ႀိေနသည္။ ဥေရာပသမဂၢမႀာ ယခုအခၝ အေမရိကန္ႎႀင့္ ပခုံးခဵင္း ယဥ္ႎုိင္႓ပီ ဴဖစ္သည္။ စီးပၾားေရးမဵက္ႎႀာစာဆုိလ႖င္ ႎႀာတဖဵားပင္ သာသၾား႓ပီဟု ဆုိႎုိင္သည္။ တ႟ုတ္ဴပည္သည္လည္း အလၾန္လဵင္ဴမန္စၾာ ဖၾံႚ႓ဖိႂးတုိ တက္လဵက္႟ႀိရာ အေ႟ႀႚအာရႀ ခဵိန္ခၾင္လ႖ာ ေဴပာင္းသၾား႓ပီဟု ဆုိရပၝလိမ့္မည္။ လၾန္ခဲ့ေသာ ႎႀစ္အနည္းက အင္တာနက္သုံးစၾဲသူေပၝင္း၏ ၄၅% မႀာ အေမရိကန္မႀ ဴဖစ္သည္။ ‘ႎုိင္ငံတကာ တယ္လီဆက္ သၾယ္ေရးယူနီယံ’ ၏ ယမန္ႎႀစ္ အစီရင္ခံစာအရ အေမရိကန္မႀာ ၂၉% သုိႚ ေလ႖ာကဵသၾား႓ပီး ဥေရာပႎႀင့္ အတူတူဴဖစ္သၾားသည္။ ၃၀% ႟ႀိေသာ အာ႟ႀက အားလုံးကုိ ဴဖတ္တက္သၾားပၝသည္။

ပၝေမာကၡ ‘ႎုိင္း’ ရည္ညၾန္းေသာ တတိယအဆင့္မႀာ အုိင္ဒီယာႎႀင့္ ယဥ္ေကဵးမႁနယ္ပယ္ဴဖစ္ပၝသည္။ ‘ပၝဝၝအေပဵာႚ’ ဟုဆုိႎုိင္သည္။ လၾန္ခဲ့ေသာ ႎႀစ္အနည္းငယ္၊ ပၸိတ္အမဵားစု အခုိင္အမာ ေဴပာခဲ့ဳကသည္မႀာ ‘အခရာအားလုံးသည္ အေမရိကန္နည္း အေမရိကန္ဟန္အတုိင္း လုိက္လာလိမ့္မည္’ ဟူ၍ ဴဖစ္ပၝသည္။ အေမရိကန္၏ မဟာေကာ္ပုိေရးရႀင္း႒ကီးမဵား၊ ေဝၝလမ္းမ႒ကီး၏ ဘၸာေရး လုပ္နည္းလုပ္ဟန္၊ ဒစၤေနကမႝာ၊ အဴပာေရာင္ ဂဵင္းဝတ္စုံႎႀင့္ စီအင္အင္ တုိႚက ကမႝာ႒ကီးကုိ လၿမ္း႓ခံႂသၾားလိမ့္မည္ဟု ေဟာခဲ့ဳကသည္။ က႗န္ေတာ္တစ္ဦးခဵင္းအေနႎႀင့္ ေဴပာရလ႖င္ ဤယံုတမ္းမဵားကုိ ထုိစဥ္ကတည္းကပင္ ဘဝင္မကဵႎုိင္ခဲ့ပၝ။ ယေနႚအထိလည္း ထုိနည္းလည္းေကာင္းသာ ဴဖစ္ပၝသည္။ အုိင္ဒီယာႎႀင့္ ယဥ္ေကဵးမႁကိစၤကုိ ေဟာလီဝုဒ္လုိ သေဘာထား႓ပီး ခပ္တိမ္တိမ္ေတၾးခဲ့ဳကသည္ဟု ယူဆမိပၝသည္။

တကယ့္အဴဖစ္မႀာ ပၝဝၝအေပဵာ့မဵားသည္ ကမႝာလုံးအတုိင္းအတာႎႀင့္ ယႀဥ္႓ပိႂင္ေနရေသာ အေနအထားတၾင္႟ႀိေနပၝသည္။ လၾတ္လပ္ေသာ ေစဵးကၾက္၊ သဘာဝပတ္ဝန္းကဵင္၊ ႎုိင္ငံသား အဓိပၯာယ္၊ မဵက္ႎႀာစာအားလုံး၊ နယ္ပယ္အားလုံးတၾင္ ဴငင္းခုံေနဳကေသာ အေဴခအေနဴဖစ္ပၝသည္။ ဤေနာက္ခံကားတၾင္ ႎုိင္ငံတကာမိသားစုအေနႎႀင့္ အမဵႂိးသမီးမဵားႎႀင့္ ကေလးသူငယ္မဵားအေပၞ ဥပေဒအရ အကာအကၾယ္ေပးေရး၊ အဴပည္ဴပည္ဆုိင္ရာ ရာဇဝတ္မႁမဵား ဆုိင္ရာ တရားစီရင္ေရး စေသာ အကဵႂိးတူလုပ္ငန္းမဵားကုိ တတ္စၾမ္းသမ႖ လက္တၾဲ႒ကိႂးပမ္းဳကလဵက္ ႟ႀိပၝသည္။ သုိႚႎႀင့္တုိင္ အေမရိကန္အေနႎႀင့္ သူႎႀင့္မဆုိင္သလုိ မသိကဵႂိးက႗န္ဴပႂေနရာ၊ ယဥ္ေကဵးေသာကမႝာ႒ကီးႎႀင့္ အဆက္ဴပတ္သလုိ ဴဖစ္လာရသည္။ ထုိႚထက္ အေမရိကန္၏ ကမႝာႚကုလသမဂၢ အဖဲၾႚ႒ကီးအေပၞ အေလးမထားသည့္ အဴပႂအမႁမဵားႎႀင့္ သံသယဴဖစ္ဖၾယ္ေကာင္းေသာ စစ္ေရးအရ အေရးယူ ေဆာင္ရၾက္မႁဆုိင္ရာ အဆုိဴပႂခဵက္ သစ္မဵားမႀာ မိမိကုိယ္ကုိ အထီးကဵန္ဘဝမဵားသုိႚ တၾန္းပုိႚသလုိ ဴဖစ္ေနသည္။ အေမရိကန္၏ ႎုိင္ငံတကာ အေရးအခင္းမဵားအေပၞ ခဵဥ္းကပ္ကုိင္တၾယ္မႁ မဵားမႀာလည္း အလၾန္ပင္လူ႒ကႂိက္နည္းလႀရာ ဥေရာပ၊ မကၺစီကုိ၊ ကေနဒၝ စေသာ မဟာမိတ္ႎုိင္ငံမဵားအတၾက္ပင္ စိတ္မသက္သာဖၾယ္ရာမဵား ဴဖစ္ေနေတာ့သည္။ သုိႚဴဖင့္ ‘ဝီလဆင္’၊ ’႟ုစဘဲ(လ္)’၊ ‘ကေနဒီ’ စေသာ ယခင္သမၳတမဵား လက္ထက္က တည္ေဆာက္ႎုိင္ခဲ့ေသာ အေမရိကန္ ဴပည္ေထာင္စု၏ ဥပဓိ႟ုပ္မႀာ ယခုအခၝ တစတစ ႓ပႂိကဵေန႓ပီဟူ၍ ဆုိရပၝေတာ့သည္။

မည္သုိႚပင္ဆုိေစ လက္႟ႀိအေမရိကန္အစုိးရအေနႎႀင့္မူ ဆုိခဲ့ပၝ အေဴပာင္းအလဲမဵားကုိ ပခုံးတခဵက္ တၾန္ႚဴပ႟ုံမ႖သာ တုံႚဴပန္ေကာင္း တုႚံဴပန္ပၝလိမ့္မည္။ က႘ႎု္ပ္တုိႚ၏ ‘ဘက္ဂဒက္ခဵီစစ္ပဲၾ’ ကုိလည္း မည္သူမ႖ တားဆီးႎုိင္လိမ့္မည္ မဟုတ္ပၝ၊။ ထာဝရ ေခၝင္းေဆာင္အိပ္မက္ကုိလည္း ေလာေလာဆယ္တၾင္ မည္သူမ႖ ဆုံးမေခဵခ႘တ္၍ ရႎုိင္လိမ့္မည္ မထင္ပၝ။ အေ႟ႀႚအလယ္ပုိင္းစၾန္ႚစားေရး ေပၞလစီႎႀင့္ ေမာက္မာေသာ ေဴခလႀမ္းမဵားအတၾက္ ထုိက္တန္ေသာ ဴပစ္ဒဏ္ခတ္မႁမဵားသည္လည္း ခဵက္ခဵင္းကဵေရာက္လာလိမ့္မည္ မဟုတ္ေသးပၝ။ က႘န္ေတာ့္အေနႎႀင့္မူ အေမရိကန္၏ အနာဂတ္ကုိ ေမ႖ာ္ဳကည့္လုိက္တုိင္း ‘ကစ္ပလင္’၏ စကားမဵားကုိသာ အမႀတ္ရေန မိပၝသည္။