အ႒ကီးမားဆုံး စိန္ေခၞမႁ႒ကီး

ေမာင္စူးစမ္း

စာရင္းအင္းပညာတၾင္ ဆက္စပ္မႁညၿန္းကိန္း (Correlation co-efficients) ဆုိေသာ တၾက္ခဵက္နည္းတခု ရႀိသည္။ ဤတၾက္ခဵက္နည္းသည္ အလၾန္အသုံးဝင္၍ ဘာသာရပ္တုိင္းတၾင္ အသုံးဴပႂဳကသည္။

ေခတ္သစ္ႎုိင္ငံေရး သိပၯံပညာတၾင္လည္း ဆက္စပ္မႁႌၿန္းကိန္းကုိ အေမရိကန္ႎုိင္ငံေရး သိပၯံပညာရႀင္ မာတင္လစ္ဆက္ (Martin Lipset) က ၁၉၅၉ ခုႎႀစ္ေလာက္က သူ၏ သုေတသန ဴပႂခဵက္တခုတၾင္ အသုံးဴပႂ ထားခဲ့သည္။ အလၾန္နာမည္႒ကီးလႀသည္။

ပၝေမာကၡ မာတင္လစ္ဆက္က စီးပၾားေရးဖၾႚံ႓ဖိႂးမႁႎႀင့္ ဒီမုိကေရစီတုိႚ အဆက္အစပ္ကုိ သုေတသန ဴပႂခဲ့သည္။ ႎုိင္ငံေပၝင္းေဴမာက္ဴမားစၾာမႀ အခဵက္အလက္ႎႀင့္ အေထာက္အထားတုိႚကုိ စုေဆာင္း၍ စီးပၾားေရး ဖၾံႚ႓ဖိႂးတုိးတက္မႁႎႀင့္ ဒီမုိကေရစီတုိႚဳကားရႀိ ဆက္စပ္မႁႌၿန္းကိန္းကုိ တၾက္ခဵက္ဴပခဲ့သည္။

မဳကာေသးမီက ပၝေမာကၡဖရန္စစ္ဖူကူးယာမာ (Francis Fukuyama) သည္ လက္ဆက္၏ ဆက္စပ္အႌၿန္းကုိ ကုိးကား၍ စစ္တမ္းတေစာင္ ဴပႂစုေရးသားခဲ့သည္။ ဤစစ္တမ္းမႀာ ကမာၲေကဵာ္ ႎုိင္ငံေရးသမား ေဘာဂေဗဒပညာရႀင္ ဂဵႂိးဆက္႟ၿမ္းပီတာ (Joseph Schumpeter) ၏ ကဵမ္း႒ကီးဴဖစ္ေသာ အရင္းရႀင္စနစ္၊ ဆုိရႀယ္လစ္စနစ္ႎႀင့္ ဒီမုိကေရစီစာအုပ္ကုိ အႎႀစ္ငၝးဆယ္ေဴမာက္ေနႚ ေဝဖန္ေရးသားေသာ စစ္တမ္းဴဖစ္သည္။

လစ္ဆက္၏ လုိရင္းေတၾႚရႀိခဵက္တုိႚကုိ အစဥ္အတုိင္းေဖာ္ဴပရလ႖င္ ေအာက္ပၝအတုိင္း ဴဖစ္ပၝမည္။

(၁) ဥေရာပႎုိင္ငံမဵားတၾင္ စီးပၾားေရးအရ ဖၾႚံ႓ဖိႂးတုိးတက္သည္ႎႀင့္အညီ ဒီမုိကေရစီလကၡဏာေတၾလည္း ပုိမဵားလာသည္။ စီးပၾားေရးဖၾႚံ႓ဖိႂးသလုိ ႎုိင္ငံေရးလည္း ဒီမုိကေရစီပုိ၍ ဆန္လာသည္။

(၂) လက္တင္အေမရိကတုိက္ရႀိ ႎုိင္ငံအခဵႂိႚသည္မူ ဒီမုိကေရစီ လကၡဏာ အင္အားေကာင္းေသာ္လည္း စီးပၾားေရးအရ ဖၾႚံ႓ဖိႂးမႁအားနည္းသည္။ (ေကာ္စတာရီကာႎႀင့္ အာရႀမႀ အိႎၬိယ)

(၃) စပိန္၊ ေပၞတူဂီ စေသာ ဥေရာပေတာင္ပုိင္းႎုိင္ငံတုိႚသည္ အာဏာပုိင္ဝၝဒ (Authoritarianism) ကဵင့္သုံးခဲ့ေသာ္လည္း လက္တင္အေမရိကမႀ ဒီမုိကေရစီႎုိင္ငံတုိႚႎႀင့္စာလ႖င္ စီးပၾားေရးအရ ပုိ၍ဖၾံႚ႓ဖိႂးတုိးတက္ ခဲ့သည္။

(၄) ဖိလစ္ပုိင္ကဲ့သုိႚ တတိယကမာၲႎုိင္ငံတုိႚတၾင္ ဒီမုိကေရစီလည္း အားေပဵာ့သည္။ စီးပၾားေရးဖၾံႚ႓ဖိႂး တုိးတက္မႁလည္း အားေပဵာ့သည္။

(၅) ထုိင္းႎႀင့္ စင္ကာပူႎုိင္ငံတုိႚတၾင္ အာဏာပုိင္ဝၝဒ ကဵင့္သုံး၍ စီးပၾားေရး ဖၾံႚ႓ဖိႂးတုိးတက္မႁႎႁန္း အေတာ္ဴမန္ဆန္ခဲ့သည္။ (အာဏာပုိင္အေပဵာ့ (soft authoritarianism) ဟုလည္း ေဴပာဳကသည္။)

(၆) အေရႀႚအလယ္ပုိင္းႎုိင္ငံတခဵႂိႚ (ေရနံႎုိင္ငံတုိႚ)သည္ လူတဦးခဵင္းဝင္ေငၾ၌ ေဴမာက္အေမရိကႎႀင့္ ဥေရာပႎုိင္ငံတုိႚႎႀင့္ ရင္ေပၝင္တန္း ယႀဥ္႓ပိႂင္ႎုိင္ေသာ္လည္း ထုိႎုိင္ငံတုိႚသည္ ဒီမုိကေရစီႎုိင္ငံမဵား မဟုတ္ဳက။

(၇) ဒုတိယကမႝာစစ္႒ကီး မဴဖစ္မီက ဂဵာမနီႎႀင့္ ဂဵပန္တုိႚသည္ စီးပၾားေရးအရ ဖၾႚံ႓ဖိႂးတုိးတက္ခဲ့၏။ သုိႚေသာ္ ႎုိင္ငံေရးစနစ္မႀာ ဖက္ဆစ္စနစ္ ဴဖစ္သည္။

ဖရန္စစ္ဖူကူးယာမသည္ အထက္ေဖာ္ဴပပၝ ေတၾႚရႀိခဵက္တုိႚကုိ အသုံးဴပႂ၍ ေအာက္ပၝအတုိင္း ေကာက္ခဵက္မဵား ဆၾဲပၝသည္။

(က) စီးပၾားေရး ဖၾႚံ႓ဖိႂးတုိးတက္မႁႎႀင့္ ဒီမုိကေရစီစပ္ဳကားတၾင္ အ႓ပီးအပုိင္ ဴပဌာန္း႓ပီးသား ကၾင္းဆက္ႎႀင့္ ဥပေဒသမဵား မရႀိ။ (No deterministic laws and links)

(ခ) စီးပၾားေရး ဖၾႚံ႓ဖိႂးတုိးတက္မႁသည္ တည္႓ငိမ္ေသာ ဒီမုိကေရစီ ဴဖစ္ထၾန္းရန္အလုိႚငႀာ လုိလည္းလုိအပ္၊ လုံလည္းလုံေလာက္ေသာ ႒ကိႂတင္လုိအပ္ခဵက္ မဟုတ္။

(ဂ) သုိႚေသာ္ စီးပၾားေရး ဖၾႚံ႓ဖိႂးတုိးတက္မႁသည္ ဒီမုိကေရစီစံမဵားႎႀင့္ သေဘာတရားတုိႚကုိ လက္ခံ လာေအာင္ အေဴခအေနေကာင္းတုိႚကုိ ဖန္တီးေပးသည္။

(ဃ) ဒီမုိကေရစီ ဴဖစ္ထၾန္းပီဴမင္ေရး (Democratization) သည္ သီးဴခားလၾတ္လပ္ေသာ ႎုိင္ငံေရးဴဖစ္စဥ (autonomous process) ဴဖစ္သည္။ ဤဴဖစ္စဥ္ ေအာင္ဴမင္ေရးမႀာ ႎုိင္ငံေရးအဴခင္းအရာမဵႂိးစုံတုိႚ အေပၞတၾင္ မူတည္သည္။

(င) ဤအဴခင္းအရာ မဵႂိးစုံထဲတၾင္

(၁) ဒီမုိကေရစီႎႀင့္ အာဏာပုိင္စနစ္တုိႚ ႓ပိႂင္ဆုိင္မႁတၾင္ မည္သူက အားသာရသနည္းဆုိေသာ အခဵက္။

(၂) အဴပည္အဴပည္ဆုိင္ရာစနစ္တၾင္ စစ္ေဳကာင့္ဴဖစ္ေစ၊ ႓ငိမ္းခဵမ္းေရးေဳကာင့္ပင္ဴဖစ္ေစ ကံဳကမၳာ ကုသုိလ္ အေကာင္းအဆုိးဴဖစ္ေပၞေသာအခဵက္။

(၃) ဒီမုိကေရစီစနစ္ကုိ ဖန္တီး၍ အေဴခခုိင္ေအာင္ ဴပႂဳကရေသာ ေခၝင္းေဆာင္တုိႚ၊ က႗မ္းကဵင္မႁႎႀင့္ အရည္အခဵင္းႎႀင့္

(၄) မေမ႖ာ္လင့္ဘဲ မေတာ္တဆဴဖစ္မႁတုိႚ ပၝဝင္သည္။

(စ) တည္႓ငိမ္ေသာ ဒီမုိကေရစီဴဖစ္ထၾန္းေစရာ၌ ဘာသာေရး၊ လူမဵႂိးေရးႎႀင့္ ေခတ္ေဟာင္းလူမႁ အေဆာက္အအုံတုိႚ၏ အဟန္ႚအတားႎႀင့္ အေႎႀာက္အယႀက္ တုိႚကုိလည္း ရႀိေသးသည္။ ဤအဟန္ႚအတား အေႎႀာင့္အယႀက္တိုႚသည္ စီးပၾားေရး ဖၾႚံ႓ဖိႂးတုိးတက္မႁႎႀင့္ မသက္ဆုိင္လႀ။ သီးဴခားရႀိဳက၍ ဒီမုိကေရစီ အလားအလာကုိ အဆုိအေကာင္း အကဵႂိးဴဖစ္ေစသည္။

(ဆ) ထုိႚေဳကာင့္ ႓ခံႂ၍ စဥ္းစားလ႖င္ ဒီမုိကေရစီတုိႚစပ္ဳကားတၾင္ တုိက္႟ုိက္ဆက္စပ္မႁ မရႀိ။ သၾယ္ဝုိက္ ဆက္စပ္မႁသာရႀိေဳကာင္း ေတၾႚရမည္။

(ဇ) အာရႀတုိက္တၾင္ စီးပၾားေရးဖၾံႚ႓ဖိႂးတုိးတက္မႁႎႀင့္ ဒီမုိကေရစီဆက္စပ္မႁမႀ ပုံသၸာန္တမဵႂိး ဴဖစ္ေနသည္။ ထူးဴခားေနသည္။ သီးဴခားေလ့လာရမည္။

(စဵ) မည္သုိႚပင္ရႀိေစ၊ မဴငင္းပယ္ႎုိင္ေသာ အခဵက္တခဵက္မႀာ အရင္းရႀင္စနစ္သည္ ဆုိရႀယ္လစ္စနစ္ႎႀင့္ ႎႁိင္းယႀဥ္လ႖င္ စီးပၾားေရးဖၾႚံ႓ဖိႂးတုိးတက္ေစရန္ ပုိ၍ထိေရာက္ အစၾမ္းထက္ဴမက္ေသာ အင္ဂဵင္ဴဖစ္သည္ဆုိေသာ အခဵက္ပင္ ဴဖစ္သည္။

ထုိႚေဳကာင့္ တည္႓ငိမ္ေသာ ဒီမုိကေရစီဴဖစ္ထၾန္းေရး ေပၞေပၝက္ေစရန္ အေထာက္အကူဴပႂေသာ အလၾန္ဴမန္ဆန္သည့္ စီးပၾားေရး လူမႁေရး အေဴပာင္းအလဲ႒ကီးတုိႚကုိ အရင္းရႀင္စနစ္ကသာ ထုတ္ေပးရန္ ပုိ၍ အလားအလာရႀိလိမ့္မည္ဟု တၾက္ရသည္။

တနည္းေဴပာရလ႖င္ ဆုိရႀယ္လစ္စနစ္က ဒီမုိကေရစီကုိ ေမၾးထုတ္ရန္ အလားအလာ မရႀိေတာ့ဴခင္းပင္ ဴဖစ္သည္။

အထက္တၾင္ေဖာ္ဴပခဲ့ေသာ လစ္ဆက္၏ ေတၾႚရႀိခဵက္တုိႚကုိ ဖရန္စစ္ဖူကူးယာမက ပုံမႀန္မဟုတ္ေသာ အေဴခမဵား (Anomaly) ဟု သတ္မႀတ္သည္။

ဤသုိႚ သတ္မႀတ္႓ပီးေနာက္ မဳကာေသးခင္ကမႀစ၍ လက္ငင္းဴဖစ္ေနေသာ ဴဖစ္ရပ္တုိႚႎႀင့္ ေနာင္လာ လတၨႚံေသာ ဴဖစ္ရပ္တုိႚသည္ ဤသုိႚေသာ ပုံမႀန္မဟုတ္ေသာ အေဴခတုိႚကုိ ဴပင္ဆင္တည့္မတ္ေပးေနဴခင္း (Corrections) သာ ဴဖစ္သည္ဟု ဆုိသည္။

ဘာလင္တံတုိင္း ႓ပိႂရာမႀစ၍ ဆုိဗီယက္ယူနီယံ ႓ပိႂကၾဲဴခင္း၊ လက္တင္အေမရိကႎုိင္ငံတုိႚ၌ စစ္ဘက္ အုပ္စုိးမႁမဵား ေဴပာင္းလဲရဴခင္း၊ စပိန္ႎႀင့္ ေပၞတူဂီႎုိင္ငံတုိႚ၌ ဒီမုိကေရစီ အေဴပာင္းအလဲမဵား ဴဖစ္ေပၞဴခင္း၊ ေတာင္ကုိးရီးယား၊ ထုိင္ဝမ္ႎႀင့္ ထုိင္းႎုိင္ငံတုိႚတၾင္ ႎုိင္ငံေရး အေဴခအေနမဵာ ေဴပာင္းလဲသၾားဴခင္း၊ ေနာက္ဆုံး၌ ဂဵပန္ႎုိင္ငံတၾင္ ႎႀစ္ရႀည္လမဵား တပၝတီတည္း အုပ္စုိးခဲ့ေသာ အယ္ဒီပီပၝတီ အေရးနိမ့္သၾားဴခင္း စသည္တုိႚသည္ ေဖာ္ဴပခဲ့ပၝ ပုံမႀန္မဟုတ္ေသာ အေဴခတုိႚကုိ ဴပင္ဆင္တည့္မတ္ေပးေနေသာ ဴဖစ္စဥ္မဵားသာဴဖစ္သည္ဟု ဖူကူးယာမက သုံးသပ္ေလသည္။

ထုိႚေနာက္ ဖရန္စစ္ဖူကူးယာမက မဵက္ေမႀက္ေခတ္၏ အ႒ကီးမားဆုံး စိန္ေခၞခဵက္ (Greatest Challenge) တရပ္ကုိ မီးေမာင္းထုိးဴပလုိက္သည္။ ဤစိန္ေခၞခဵက္သည္ (၂၀) ရာစု ခုႎႀစ္ထက္ဝက္ကဵႂိး ကတည္းက ေပၞေပၝက္ခဲ့သည္ဴဖစ္ေလရာ ယခုေနာက္ပုိင္း၌ ဤစိန္ေခၞခဵက္သည္ ပုိ၍ ပုိ၍ ထင္ရႀားလာဴခင္းဴဖစ္၏။ ပုိ၍ ပုိ၍ ဴပင္းထန္လာဴခင္းဴဖစ္၏။ ပုိ၍ ပုိ၍ ပီဴပင္လာဴခင္းဴဖစ္၏။

စိန္ေခၞခဵက္ကုိ မရႀင္းဴပမီ မဵက္ေမႀာက္ေခတ္၏ အထူးဝိေသသ လကၡဏာကုိ ေဖာ္ဴပရန္ လုိလိမ့္မည္။ ဖရန္စစ္ဖူကူးယာမက တဴခားပညာရႀင္မဵားနည္းတူ မဵက္ေမႀာက္ေခတ္ကုိ စက္မႁလၾန္ေခတ္မီေရး (Post-industrial modernity) ေခတ္အဴဖစ္ သုံးသပ္သည္။

ဤစက္မႁလၾန္ေခတ္မီေရးေခတ္တၾင္ (၁) နည္းပညာ အတတ္ပညာတုိႚသည္ ေနႚစဥ္ႎႀင့္အမ႖ အံ့မခန္း သစ္ဆန္းလၾန္းလႀသည္။ (၂) စက္မႁကုန္ေခဵာ ထုတ္လုပ္ေရးထက္ ဝန္ေဆာင္မႁကၸက တအား႒ကီးမားေနသည္။ သေဘာအႎႀစ္သာရအားဴဖင့္ ေဴပာရလ႖င္ စက္မႁလၾန္ေခတ္ ေခတ္မီေရးေခတ္တၾင္ ဴပႍနာေတၾ ကုေဋကုဋာ ခဵီ၍ အလၾန္တရာမႀ ႟ႁပ္ေထၾးေပၾလီလႀဴခင္း ဴဖစ္ေပသည္။

ဤေနရာတၾင္ ေဖာ္ဴပခဲ့ပၝ စိန္ေခၞမႁ႒ကီးက ငၾားငၾားစၾင့္စၾင့္ ေပၞလာေလေတာ့၏။ စိန္ေခၞမႁ႒ကီးကား ေပၞေပၝက္ေနေသာ ႎုိင္ငံေရးစနစ္ အသီးသီးတိုႚသည္ စက္မႁလၾန္ေခတ္ ေခတ္မီေရးဆုိင္ရာ ဴပႍနာေပၝင္းစုံ အ႟ႁပ္အထုပ္တုိႚကုိ ကုိင္တၾယ္ ေဴဖရႀင္းႎုိင္ဳကပၝမည္ေလာ ဟူ၍ဴဖစ္သည္။ ႓ပီးခဲ့ေသာ မႀတ္တမ္းတုိႚကုိ ဳကည့္လ႖င္

(၁) ဖက္ဆစ္စနစ္သည္ မေဴဖရႀင္းႎုိင္၍ ကဵဆုံးခဲ့ေဳကာင္း ေတၾႚရမည္။

(၂) ကၾန္ဴမႃနစ္ႎႀင့္ ဆုိရႀယ္လစ္စနစ္တုိႚသည္ မေဴဖရႀင္းႎုိင္၍ ကဵဆုံးခဲ့ေဳကာင္းေတၾႚရမည္။

(၃) အေဴခခံဘာသာေရးဝၝဒီသည္ စက္မႁလၾန္ေခတ္မီေရး ဴပႍနာေပၝင္းစုံတုိႚကုိ ေဴဖရႀင္းႎုိင္ဖၾယ္ရာ မရႀိေဳကာင္း ဧကန္ေဴပာလုိႚရသည္။

(၄) အာဏာပုိင္ဝၝဒသည္ ႟ႁပ္ေထၾးလာမည့္ စက္မႁလၾန္ေခတ္ ေခတ္မီေရးဴပႍနာတုိႚကုိ အရႀည္၌ ႎုိင္ႎုိင္နင္းနင္း ကုိင္တၾယ္ေဴဖရႀင္းႎုိင္စရာ အလားအလာသိပ္မရႀိဟု ေကာက္ယူႎုိင္သည္။ အာဏာပုိင္ဝၝဒ၏ ကန္ႚသတ္ခဵက္သည္ အစၾန္းသုိႚ ေရာက္ေန႓ပီ။

(၅) လူမဵႂိးေရးဝၝဒ၊ အမဵႂိးသားေရးဝၝဒတုိႚသည္ စက္မႁလၾတ္ေခတ္ ေခတ္မီေရးဴပႍနာတုိႚကုိ ႎုိင္နင္းစၾာ ကုိင္တၾယ္ေဴဖရႀင္းႎုိင္လိမ့္မည္ မဟုတ္ေဳကာင္းမႀာ ထင္ရႀားသည္။

(၆) လစ္ဘရယ္ဒီမုိကေရစီစနစ္သည္ စက္မႁလၾန္ေခတ္ ေခတ္မီေရးဴပႍာနာ အ႟ႁပ္အေထၾးတုိႚကုိ ကုိင္တၾယ္ေဴဖရႀင္းႎုိင္ရန္ အလားအလာအရႀိဆုံးဟု ဖရန္စစ္ဖူကူးယာမက သုံးသပ္သည္။

ထုိႚေနာက္ ဖရန္စစ္ဖူကူးယာမက ေပဵက္ဆုံးေနေသာ ကၾင္းဆက္ (Missing Link) အေဳကာ္ရႀင္းဴပသည္။

ဤကိစၤႎႀင္ ့ပတ္သက္၍ စီးပၾားေရး ဖၾႚံ႓ဖိႂးတုိးတက္မႁႎႀင့္ ဒီမုိကေရစီတုိႚစပ္ဳကား၌ အဆက္အစပ္သည္ တုိက္႟ုိက္မရႀိ။ သၾယ္ဝုိက္၍သာရႀိေဳကာင္း အထက္တၾင္ ရႀင္းဴပသည္ကုိ ဴပန္၍ အမႀတ္ရေစဳကလုိသည္။ ကၾင္းဆက္တခု ဴပတ္ေတာက္၍သာ အဆက္အစပ္သည္ ဆုိခဲ့သည့္အတုိင္း သၾယ္ဝုိက္ဴဖစ္ေနရဴခင္း ဴဖစ္သည္။

ယခု ဤကၾင္းဆက္ကုိ ေတၾႚပၝ႓ပီ။ ဖရန္စစ္ဖူကူးယာမက လူတုိႚ၏ အသိအမႀတ္ဴပႂခံလုိမႁ (Human desire recognition) သည္ပင္ ေပဵာက္ဆုံးေနေသာ ကၾင္းဆက္ဟု ဆုိေလသည္။ ကဵားမမေ႟ၾး၊ လူအစုအေဝးမေ႟ၾး၊ လူတန္းစားမေ႟ၾး၊ လူတုိင္းသည္ မိမိကုိ အသိအမႀတ္ ဴပႂေစခဵင္ဳက၏။ သူမဵားႎႀင့္ တန္းတူရည္တူ အသိအမႀတ္ ဴပႂခံလုိဳက၏။ ဤသုိႚ အသိအမႀတ္ဴပႂခံလုိမႁသည္ လူတုိင္းႎႀင့္ သက္ဆုိင္ေပသည္။ တေလာကလုံးႎႀင့္ သက္ဆုိင္ ေပသည္။ ေလာကပၝလဆႎၬပင္တည္း။ ဤေလာပၝလဆႎၬသည္ မူလဇာစ္ဴမစ္၌ ခရစ္ယာန္ဝၝဒတၾင္ တည္ခဲ့၏။ ဘုရားသခင္ေရႀႚေမႀာက္တၾင္ လူတုိင္းတူညီသည္။ Universal equality before God.

ဴပင္သစ္ေတာ္လႀန္ေရးႎႀင့္ အေမရိကန္ေတာ္လႀန္ေရးတုိႚက ဘာသာေရးဆန္ဴခင္းကုိ ႎုတ္ပယ္ပစ္ကာ တန္းတူညီမ႖မႁႎႀင့္ ေလာကအလုံးစုံအေပၞ အေဴခခံ၍ ႎုိင္ငံသားတုိႚ၏ အေဴခခံအခၾင့္အေရးတုိႚကုိ တရားဥပေဒ စုိးမုိးေရးေရႀႚေမႀာက္တၾင္ အသိအမႀတ္ဴပႂလုိက္သည္။ ယထုေခတ္စကားႎႀင့္ ေဴပာရလ႖င္ ေလာကပၝလတရားတုိႚ ဴဖစ္ပၝ၏။

ဤေနရာတၾင္ ေပၞေပၝက္လာေသာ ပုစာၥက မည္သည့္စနစ္က လူတုိႚ၏ တန္းတူရည္တူ အသိအမႀတ္ ဴပႂခံလုိမႁဆႎၬကုိ ကဵႂိးေဳကာင္းအညီႌၾတ္ဆုံးႎႀင့္ ဆင္ဴခင္တုံတရား အဴပည့္အစုံဆုံး (the most rational) ဴဖင့္ ဴဖည့္ဆည္းေပးႎုိင္သနည္းဟူ၍ ဴဖစ္ေပသည္။ ဤပုစာၥ၏အေဴဖကုိ လက္ေတၾႚဴဖင့္ ေဴဖရမည္။ စိတ္ကူးယဥ္ဴဖင့္ ေဴဖလုိႚမဴဖစ္။ တရားေသဴဖင့္ ေဴဖလုိႚမဴဖစ္။ သမုိင္းအေထာက္အထားတုိႚဴဖင့္ ေဴဖရမည္။

မဵက္ေမႀာက္ေခတ္ သမုိင္းအေထာက္အထားတုိႚကုိ ဳကည့္၍ ဖရန္စစ္ဖူကူးယာမက လစ္ဘရယ္ ဒီမုိကေရစီသည္သာ လူတုိႚ၏ အသိအမႀတ္ဴပႂခံလုိမႁ ဆႎၬကုိ ကဵႂိးေဳကာင္းအညီႌၾတ္ဆုံးဴဖင့္ ဴဖည့္ဆည္း ေပးႎုိင္ခဲ့သည္။ ေရႀႚဆက္၍လည္း ဴဖည့္ဆည္းေပးႎုိင္လိမ့္မည္ဟု ေကာက္ခဵက္ဆၾဲခဲ့သည္။ ကဵႂိးေဳကာင္း အညီအႌၾတ္ဆုံး rationality အေဳကာင္းသည္ပင္ ဒီမုိကေရစီက အဴခားစနစ္မဵားထက္ ပုိ၍သာလၾန္ ေကာင္းမၾန္ေဳကာင္း အရည္အေသၾးကုိ ဴပပၝသည္။ တရားဝင္ရပ္တည္ႎုိင္မႁ (Legitimacy) အင္အားကုိ ဴပပၝသည္။ စနစ္တရပ္၏ မႀတ္ေကဵာက္သည္ ဤမည္ေသာ ကဵႂိးေဳကာင္းညီႌၾတ္မႁ အရႀိဆုံးဆုိေသာအခဵက္ပင္ ဴဖစ္ပၝ လိမ့္မည္။ စနစ္တရပ္၌ ကဵႂိးေဳကာင္းညီႌၾတ္မႁပုိင္းတၾင္ အားနည္းေနလ႖င္ သုိႚမဟုတ္ ခဵႂိႚတဲ့ေနလ႖င္ ဤစနစ္သည္ ကဵႂိးေဳကာင္း ညီႌၾတ္မႁ အားေကာင္းေသာ စနစ္ကုိ ေနရာဖယ္ေပးရပၝလိမ့္မည္။

ဆုိရႀယ္လစ္စနစ္က အရင္းရႀင္စနစ္ကုိ ေနရာဖယ္ေပးလုိက္ရသည့္ ဥပမာမဵႂိးဟု ဖရန္စစ္ဖူကူးယာမက ေနာက္ဆုံးေထာက္ဴပသည္။