မႀတ္တမ္းမႀတ္ရာ လုပ္ေဆာင္မႁ
ဗဟုိေပဵာက္ ကၾန္ယက္စနစ္
(ပၝေမာကၡ ဂဵိႂးဆက္ အက္(စ္)ႎိုင္းဂဵႃနီယာ အဴမင္။ 'ဂဵိႂးဆက္ အက္(စ္)ႎိုင္းဂဵႃနီယာ' Joseph S. Nye J.r. မႀာ ဟားဗတ္တကၠသိုလ္ ဂ႗န္အက္(ဖ) ကေနဒီ အစိုးရေကဵာင္းမႀ ပၝေမာကၡခဵႂပ္ ဴဖစ္ပၝသည္။ ‘အေမရိကန္ပၝဝၝ၏ သမုတိဝိေရာဓိမဵား’ The Paradox of American Power ‘ဴမင္းတစီး ဓားတလက္ဴဖင့္ ရမ္းလိုႚမရႎိုင္ ’ Why the World’s Only Super Power Can’t Go It Alone တိုႚမႀာ သူ၏ ထင္႟ႀားေသာ ကဵမ္းမဵားဴဖစ္သည္။)
ဗဟုိေပဵာက္ ကၾန္ယက္စနစ္
ဝင္းေနာင္
မကၠင္းနစ္ ကၾန္ယက္ဂလုိဘယ္ေခတ္ ႎုိင္ငံတကာ ဆက္ဆံေရး 'Global World Order ကုိ ကၾန္ယက္စနစ္' Next Work System ဟု ဆုိဳကပၝသည္။ ဤအခဵက္ကုိမူ ပညာ႟ႀင္မဵားက သေဘာတူညီဳကဟန္ ႟ႀိသည္။ 'ဘယ္လုိ ကၾန္ယက္စနစ္မဵႂိးလဲ' ဆုိေသာ ေ႟ႀႚဆက္ေမးခၾန္းတၾင္မူ တညီတႌၾတ္တည္းေသာ အေဴဖကုိ မေတၾႚရတတ္ေသးပၝ။ 'ကၾန္ယက္စနစ္ဆုိရာတၾင္ အံ့ဳသေလာက္ေအာင္ ေထၾးဴပားေသာ ပုံသၸာန္ႎႀင့္ ဖၾဲႚစည္းပုံမဵား ႟ႀိႎုိင္သလုိ မဵက္ေစ့လည္ေလာက္ေအာင္ ႟ႁပ္ေထၾးေသာ ဆက္ဆံေရးမဵားလည္း ႟ႀိႎုိင္ပၝသည္။ ဥပမာ ပင့္ကူအိမ္၊ လ႖ပ္စစ္ပတ္လမ္း၊ ႓မိႂႚေတာ္႒ကီးမဵား၏ ဘတ္(စ္)ကားစနစ္၊ အင္တာနက္စသဴဖင့္ အမဵႂိးမဵႂိး အေထၾေထၾ ႟ႀိေနသည္။ 'ႎုိင္ငံတကာ ဆက္ဆံေရးစနစ္သစ္' New World Order သည္ မည္သုိႚေသာ 'ကၾန္ယက္' မဵႂိးဴဖစ္မည္နည္း။
'သီအုိရီ နက္ဝပ္သမားမဵား ' Theorists of Network ၏ အလုိအရ ကၾန္ယက္ဆုိသည္မႀာ စနစ္တခုအတၾင္း႟ႀိ 'ပၾႂိင့္' အသီးသီးကုိ ခဵိတ္ဆက္ထားေသာ စီးရီးတခုဟု အဓိပၯာယ္ဖၾင့္ဳကပၝသည္။ ခဵိတ္ဆက္သည့္ ပုံသၸာန္မႀာ စက္ဘီးမဵားတၾင္ အလၾယ္ေတၾႚႎုိင္ေသာ 'ဆုံဝင္႟ုိး' Hub ႎႀင့္ 'စပုတ္တန္မဵား' Spokes လုိ ဴဖစ္သည္။ လည္ပတ္ႎႁန္း ဴမင့္လာသည္ႎႀင့္အမ႖ ဗဟုိဴဖစ္သည့္ ဆုံဝင္႟ုုိးတၾင္ ပၝဝၝဴမင့္လာသည္ဟု ယူဳကပၝသည္။
လူမႁေဗဒ ပညာ႟ႀင္အခဵႂိႚက ဤဖၾင့္ဆုိခဵက္ကုိ အသုံးဴပႂ၍ စစ္ေအးလၾန္ေခတ္ ႎုိင္ငံတကာဆက္ဆံေရးကုိ ႟ႀင္းဴပဳကသည္။ သူတုိႚ၏အလုိအရ အေမရိကန္မႀာ 'ဆုံဝင္႟ုိး' ေနရာတၾင္႟ႀိ႓ပီး၊ ကဵန္ကမႝာႚႎုိင္ငံမဵားက 'စပုတ္တန္' ေတၾလုိဴဖစ္သည္။ 'ဝန္႟ုိးတခုကမႝာ' Unipolar World ဟုုဆုိဳကပၝသည္။ စီးပၾားေရး မဵက္ႎႀာဘက္ကဳကည့္လဵင္ အေမရိကန္မႀာ အ႒ကီးဆုံးေသာ အရင္းအႎႀီး ေစဵးကၾက္ဴဖစ္ေနသည္။ စစ္ေရးဘက္မႀဆုိရင္လည္း တခုတည္းေသာ လက္ကဵန္ ဆူပၝ-ပၝဝၝ ဴဖစ္သည္။ လူမႁေရးဘက္မႀ ဳကည့္လ႖င္လည္း 'ေပၝ(ပ) ယဥ္ေကဵးမႁ’၏ အသဲႎႀလုံးေနရာတၾင္ ႟ႀိေနသလုိ၊ ပတ္ဝန္းကဵင္ထိန္းသိမ္းေရး မဵက္ႎႀာစာတၾင္လည္း အဓိက ဆုံခဵက္ေနရာ ဴဖစ္ေနသည္။ သုိႚဴဖင့္ ဂလုိဘယ္လုိက္ေဇး႟ႀင္း၏ မဵက္ႎႀာစာေပၝင္းစုံတၾင္ အေမရိကန္သည္သာ အခဵက္အခဵာေနရာတၾင္ ႟ႀိေနေတာ့သည္။
သုိႚႎႀင့္တုိင္ နက္႟ႁိင္း ႟ႁပ္ေထၾးေနသည္ႎႀင့္အမ႖ သိမ္ေမၾႚခက္ခဲေသာ ဂလုိဘယ္ဆက္ဆံေရးကုိ ဤမ႖ ႟ုိး႟ႀင္းသည့္ မကၠင္းနစ္ခဵဥ္းကပ္မႁႎႀင့္ ႟ႀင္းဴပ၍ ရႎုိင္ပၝမည္ေလာ။ လက္ေတၾႚ ဴဖစ္ရပ္မဵားႎႀင့္ ဆက္စပ္လုိက္ေသာအခၝ ဆုိခဲ့ပၝ ‘ဝင္႟ုိး-စပုတ္၊ သီအုိရီ' Hub and Spoke, Theory တၾင္ အားနည္းခဵက္မဵား ေတၾႚလာရပၝသည္။ အနည္းဆုံး ဴမင္သာထင္သာသည့္ အခဵက္ေလးခဵက္မ႖ ႟ႀိႎုိင္ပၝသည္။
ပထမဆုံး မဵက္ႎႀာစာေပၝင္းစုံမႀ ခဵဥ္းကပ္ဖုိႚ လုိပၝလိမ့္မည္။ စစ္ေရးမဵက္ႎႀာစာ တခုတည္းဳကည့္လ႖င္မူ 'ဝင္႟ုိး-စပုတ္ သီအုိရီ' ႎႀင့္ အထုိက္အသင့္ အဟပ္ ညီႎုိင္ပၝသည္။ သုိႚတုိင္ေအာင္ အတိအကဵ ကၾက္တိဟူ၍ေတာ့ ေဴပာဖုိႚခက္ပၝလိမ့္မည္။ အေမရိကန္ ႓ခိမ္းေဴခာက္မႁဆုိသည္ထက္ မိမိတုိႚ အနီးတဝုိက္မႀ ေဒသဆုိင္ရာ ႓ပိႂင္ဘက္မဵား၏ အႎၨရာယ္ကုိ အေလးထား စဥ္းစားေနရသည့္ ႎုိင္ငံမဵားစၾာ႟ႀိပၝသည္။ ေဒသ-အင္အားခဵိန္ခၾင္လ႖ာအတၾက္ အေမရိကန္ပၝဝၝကုိ အသုံးခဵဖုိႚ လုိမည္ဆုိေသာ အေဴပာအဆုိမဵားပင္ ႟ႀိေနသည္။ ဥပမာ ဆူပၝ-ပၝဝၝ အေနအထားသုိႚ ခ႗န္ထၾက္လာႎုိင္သည့္ တ႟ုတ္ဴပည္ႎႀင့္ ဟန္ခဵက္ညီေရးအတၾက္ အာ႟ႀတၾင္ အေမရိကန္႟ႀိဖုိႚ လုိလိမ့္မည္ဆုိေသာ သေဘာထားမဵႂိးဴဖစ္ပၝသည္။
စစ္ေရးမဟုတ္သည့္ ကဵန္မဵက္ႎႀာမဵားမႀ ဳကည့္လဵင္မူ အဆုိပၝ သီအုိရီႎႀင့္ မကုိက္ညီ႟ုံမက သိသိသာသာပင္ အံေခဵာ္ေနသည္ကုိ ေတၾႚႎုိင္ပၝသည္။ စီးပၾားေရး မဵက္ႎႀာစာဘက္မႀ ဳကည့္ပၝ။ ေပၝင္းစည္း႓ပီး ဥေရာပႎႀင့္ ဂဵပန္သည္လည္း အ႓ပိႂင္ဝန္႟ုိးမဵား ဴဖစ္ေနပၝသည္။ အာဆီယံကဲ့သုိႚေသာ ဤအေနအထားသုိႚေရာက္ရန္ တာဆူေနဆဲ အင္အားစုမဵားလည္း ႟ႀိေသးသည္။ ပတ္ဝန္းကဵင္ မဵက္ႎႀာစာကုိ ဳကည့္လုိက္ပၝ။ အာဖရိကမႀ မဵႂိးတုံးေပဵာက္ကၾယ္ေတာ့မည့္ မဵႂိးစိတ္မဵားႎႀင့္ ဘရာဇီးမႀ အေမဇုန္ မုတ္သုန္ေတာမဵား ေပဵာက္ကၾယ္ ႓ပႂန္းတီးမႁမဵားသည္ အေမရိကန္၏ ကာဗၾန္ဒုိင္ေအာက္ဆုိဒ္ လၾန္ကဲမႁထက္ မေလဵာ့ေသာ အႎၨရာယ္မဵား ဴဖစ္ပၝသည္။ ယဥ္ေကဵးမႁ မဵက္ႎႀာစာဘက္မႀဆုိလဵင္လည္း ဴမင္သာထင္သာေသာ အေမရိကန္ ေပၝ့(ပ္) ယဥ္ေကဵးမႁ၊ အေပၞယံ ဖက္႟ႀင္မဵားကုိ ထုိးေဖာက္ဳကည့္လုိက္ပၝ။ စၾဲ႓မဲခုိင္မာေနဆဲ အမဵႂိးသားယဥ္ေကဵးမႁမဵား၏ 'အမႀတ္အသား သ႟ုပ္' Identity မဵားကုိ ေတၾႚႎုိင္ပၝသည္။
ဆုိခဲ့ပၝအေဴခအေနမဵားတၾင္ ဗဟုိတခုတည္းက ကၾန္ယက္႒ကီးတခုလုံးကုိ လည္ပတ္ ခုတ္ေမာင္းေနသည္ဆုိေသာ ေကာက္ခဵက္မႀာ ကဵႂိးေဳကာင္းဆီေလဵာ္မႁ မ႟ႀိဟု ဆုိရပၝလိမ့္မည္။
ဂလုိဘယ္ဆက္ဆံေရးတၾင္ သိသာထင္႟ႀားေသာ အဴခင္းအရာ တခု႟ႀိပၝသည္။ ႎိုင္ငံမဵားဳကား 'အဴပန္အလႀန္ အမႀီအဟဲဴပႂရမႁမဵား' Interdependence ဴဖစ္ပၝသည္။ ဤအဴခင္းအရာကုိ ထင္ဟပ္ေဖာ္ဴပႎုိင္စၾမ္း မ႟ႀိဴခင္းသည္ပင္ 'ဝင္႟ုိး-စပုတ္ သီအုိရီ' ၏ အဓိက အားနည္းခဵက္တခုဟု ဆုိႎုိင္ပၝသည္။
အေမရိကန္ဴပည္ေထာင္စုမႀာ ကမႝာလုံးအတုိင္းအတာႎႀင့္ တခုတည္းေသာ ဆူပၝ-ပၝဝၝ ဴဖစ္ပၝသည္။ ဤအခဵက္ကုိ မဴငင္းပၝ။ သုိႚႎႀင့္တုိင္ ယေနႚေခတ္႓ပႂိင္ကမႝာတၾင္ စစ္အင္အားအရ မည္မ႖ ခ႗န္ထက္ အားေကာင္းေနသည္ဴဖစ္ေစ၊ 'တုိက္တုိင္းေအာင္ အေနအထား' Invulnerability Status သုိႚ ေရာက္လာ႓ပီဟု မဆုိႎုိင္ပၝ။ ဤအခဵက္ကုိ ၂၀၀၁ စက္တင္ဘာ (၁၁) အေရးအခင္းက သက္ေသဴပခဲ့႓ပီး ဴဖစ္သည္။ အေမရိကန္၏ အဳကမ္းဖက္ ဆန္ႚကဵင္ေရးစစ္ပၾဲသည္ပင္ ဴမင္းတစီး ဓၝးတလက္ႎႀင့္ ရမ္းႎုိင္ခဲ့သည္ မဟုတ္ပၝ။ မဟာမိတ္တုိႚ၏ အဴပန္အလႀန္ အမႀီတဟဲဴပႂရမႁအေပၞ အေဴခခံခဲ့ရသည္သာ ဴဖစ္ပၝသည္။
စီးပၾားေရးတၾင္လည္း အေမရိကန္မႀာ ပထမ ဆူပၝ-ပၝဝၝ အေနအထားဟု ေဴပာႎုိင္စရာ႟ႀိပၝသည္။ သုိႚႎႀင့္တုိင္ အ႔ကင္းမဲ့ အာဏာပုိင္ အေနအထားဟူ၍ေတာ့ မေဴပာႎုိင္ပၝ။ ဂလုိဘယ္ အရင္းေစဵးကၾက္၏ အတက္အကဵ သံသရာမဵားေအာက္တၾင္ အေမရိကန္ စီးပၾားေရးမႀာ ကေမာက္ကမ ဴဖစ္ႎုိင္စရာ ေရခံေဴမခံမဵား အဴပည္ႚ႟ႀိေနခဲ့ပၝသည္။ ဤအခဵက္ကုိလည္း ၁၉၉၇ အာ႟ႀဘၸာေရး အဳကပ္အတည္းက ေဖာ္ဴပခဲ့႓ပီးဴဖစ္သည္။ 'ကူးစက္ ပဵႚံႎႀႚံႎုိင္စၾမ္း' Contagion Effect မႀာ ဂလုိဘယ္ စီးပၾားေရး၏ လကၡဏာတရပ္ဟု ေဘာဂေဗဒပညာ႟ႀင္မဵားက ေထာက္ဴပေနဳကပၝသည္။ ဤေနာက္ခံကားတၾင္ ကမႝာ႒ကီး၏ တိမ္းႌၾတ္မႁမႀာ အင္အား႒ကီးႎုိင္ငံ တခုခု၏ 'ဗုိလ္ကဵလၿမ္းမုိးမႁ' Hegemony မဟုတ္ပၝ။ အဴပန္အလႀန္ အမႀီသဟဲဴပႂရမႁပင္ ဴဖစ္ပၝသည္။
‘ဂလုိဘယ္လုိက္ေဇး႟ႀင္း’ ကုိ ‘အေမရိကန္ႎုိက္ေဇး႟ႀင္း’ ဟု ဳကည့္ဴမင္ဳကသူမဵားလည္း ႟ႀိပၝသည္။ စင္စစ္ ဤအဴမင္မႀာ အေမရိကန္ယဥ္ေကဵးမႁ လၿမ္းမုိးေနေသာ 'ဂလုိဘယ္ေနမႁစတုိင္' Global life Style မႀ ေပၞထၾက္လာဟန္ ႟ႀိပၝသည္။ ေဴပာရလ႖င္ အေမရိကန္ကုိယ္တုိင္သည္ပင္ အဴခားႎုိင္ငံမဵား၏ ယဥ္ေကဵးမႁမဵား၊ အုိင္ဒီယာမဵား၏ ကူးစက္ပဵံႚႎႀံႚမႁႎႀင့္ မကင္းႎုိင္ပၝ။ ‘မိမိႎုိင္ငံထဲသုိႚ ႎႀစ္စဥ္ဝင္ေရာက္ေနေသာ နုိင္ငံဴခားသားမဵား’ Immigrants မႀတဆင့္ လူမဵႂိးေပၝင္းစုံ ယဥ္ေကဵးမႁေပၝင္းစုံ အေနအထားသုိႚ အခဵိန္ႎႀင့္အမ႖ ေဴပာင္းေနပၝသည္။ ဤအခင္းအကဵင္းတၾင္ အေမရိကန္ ယဥ္ေကဵးမႁဆုိသည္ထက္ 'ပေဒသာစုံ ယဥ္ေကဵးမႁ' Diversity of Cultures ဆိုသည္က ပုိ၍ သဘာဝကဵပၝသည္။
ပတ္ဝန္းကဵင္ ထိန္းသိမ္းေရး မဵက္ႎႀာစာမဵားတၾင္လည္း အေမရိကန္ ဴပည္တၾင္းဴဖစ္ ဴပႍနာ႟ႀိသလုိ အဴခားႎုိင္ငံဴခားမဵားမႀ ကူးစက္လာသည္မဵားလည္း ႟ႀိပၝသည္။ ဤအေဴခအေနတၾင္ ႎုိင္ငံတခုတည္း အစၾမ္းအစဴဖင့္ ဴပႍနာကုိ ေဴဖ႟ႀင္းႎုိင္မည္ မဟုတ္ပၝ။ အဴပန္အလႀန္ အမႀီသဟဲဴပႂရမႁမဵားႎႀင့္ ပူးေပၝင္းေဆာင္႟ၾက္ေရးသည္သာ တခုတည္းေသာ လမ္းေဳကာင္းမႀန္ ဴဖစ္ပၝသည္။
ဂလုိဘယ္ကၾန္ယက္စနစ္တၾင္ လက္ေတၾႚတည္႟ႀိေနေသာ 'အ႓ပႂိင္ဝန္႟ိုးမဵား' Parallel Axis ကုိ လဵစ္လဵႃ႟ႁထားဴခင္းသည္လည္း 'ဝန္႟ုိး-စပုတ္ သီအုိရီ'၏ ေနာက္ထပ္ အားနည္းခဵက္တခု ဴဖစ္ပၝသည္။
ကမႝာလုံးဆုိင္ရာ အရင္းအႎႀီး စီးဆင္းမႁတၾင္ နယူးေယာက္႓မိႂႚေတာ္မႀာ အခဵက္အခဵာေနရာတၾင္ ႟ႀိပၝသည္။ သုိႚႎႀင့္တုိင္ လန္ဒန္၊ ဖရန္ႚဖၾတ္ႎႀင့္ တုိကဵႂိတုိႚသည္လည္း အေရးပၝမႁအပုိင္းတၾင္၊ နယူးေယာ့ထက္ မေလဵာ့ပၝ။ ယဥ္ေကဵးမႁမဵက္ႎႀာစာႎႀင့္ အုိင္ဒီယာသစ္မဵား ဖန္တီးႎုိင္စၾမ္းတၾင္ 'ဝၝ႟ႀင္တန္ ဒီစီ' မႀာ ဘူမိနက္သန္ မဟုတ္ပၝ။ 'ပၝရီ' ကပုိ၍ အခရာကဵသည္ဟု က႗မ္းကဵင္သူမဵားက သေဘာတူဳကပၝသည္။ ဗဟုိအာ႟ႀႎုိင္ငံမဵား၏ အေဴပာင္းအလဲတၾင္ အဓိကေနရာတၾင္ ႟ႀိေနသည္မႀာ အေမရိကန္ႎႀင့္ ဥေရာပႎုိင္ငံမဵား မဟုတ္ပၝ။ ႟ု႟ႀားႎႀင့္ အေ႟ႀႚအလယ္ပုိင္း ဴဖစ္ဖုိႚမဵားပၝသည္။
အိႎၬိယ သမုဒၬရာထက္မႀ ပင္လယ္ေရဴပင္ထက္ ေပအနည္းငယ္သာဴမင့္ေသာ 'ေမာလ္ဒုိက္' Maldives ဆုိေသာ ႎုိင္ငံငယ္ေလး ႟ႀိပၝသည္။ ကမႝာႚႎုိင္ငံေပၝင္းစုံက ထုတ္လၿင့္လုိက္ေသာ ေလထုထဲမႀ ကာဘၾန္ဒုိင္ေအာက္ဆုိဒ္ အႎၨရာယ္ကုိ အခံရဆုံးမႀာ ဤႎုိင္ငံေလးဴဖစ္သည္။ ကမႝာႚပတ္ဝန္းကဵင္ ကိစၤမဵားတၾင္ ပၝဝၝထက္ ပထဝီက ပုိအေရး႒ကီးေဳကာင္း သာဓကတခုပင္ ဴဖစ္ပၝသည္။ ဤတၾင္ ေဴပာလုိသည္မႀာ မတူေသာ မဵက္ႎႀာစာမဵားအလုိက္ အ႓ပႂိင္ဝန္႟ုိးမဵားစၾာ ႟ႀိႎုိင္သည္ဆုိေသာ အခဵက္ဴဖစ္သည္။ ဗဟုိတခုထဲမႀ ဴပႍနာအားလုံးကုိ ေဴဖ႟ႀင္းႎုိင္လိမ့္မည္ဆုိေသာ တင္ဴပခဵက္မဵႂိးမႀာ လက္ေတၾႚႎႀင့္ မည္မ႖ အံ့ေခဵာ္ေနေဳကာင္း စဥ္းစားဳကဖုိႚ ဴဖစ္ပၝသည္။
ေနာက္ဆုံးအခဵက္မႀာ ဂလုိဘယ္ကၾန္ယက္စနစ္၏ ဖၾဲႚစည္းပုံႎႀင့္ တုိက္႟ုိက္ သက္ဆုိင္ပၝသည္။ 'သီအုိရီ နက္ဝပ္'သမားမဵား၏ အလုိအရ ဗဟုိမႀာ တခုတည္းသာ ႟ႀိပၝသည္။ စက္ဘီး႟ႀိ 'ဆုံဝန္႟ုိး' ဴဖစ္သည္။ စပုတ္တန္ အခဵင္းခဵင္းဳကားတၾင္ ဆက္စပ္မႁ မ႟ႀိ။ ဤေနရာတၾင္ 'ဖၾဲႚစည္းပုံအေပၝက္မဵား' Structural Hole ဴဖစ္ေပၞေနသည္။ သုိႚအတၾက္ စပုတ္တံအားလုံးက ဆုံဝန္႟ုိးကုိ တုိက္႟ုိက္ ဦးခုိက္ေနရသလုိ ႟ႀိေနေတာ့သည္။ ဤဖၾဲႚစည္းပုံမဵႂိးတၾင္ အေပၝက္မဵား၊ မဵားေလ ဗဟုိဆုံဝန္႟ုိးတၾင္ 'ပၝဝၝ' ႒ကီးေလ ဴဖစ္ပၝသည္။
သုိႚေသာ္ ကမႝာႚကၾန္ယက္စနစ္က ဤဖၾဲႚစည္းပုံမဵႂိး မဟုတ္ပၝ။ စပုတ္တံ အခဵင္ခဵင္းဳကား၊ သီးဴခား ဆက္သၾယ္ေရးလမ္းေဳကာင္းမဵား ႟ႀိေနပၝသည္။ သုိႚဴဖင့္ ဆုံဝန္႟ုိးႎႀင့္ အ႓ပႂိင္ 'ဆက္ထုံးမဵား' Nodes ေပၞလာေတာ့သည္။ ဆက္ထုံးမဵား မဵားလာေလ၊ အေပၝက္မဵား ေလဵာႚနည္းလာေလ၊ ဴဖစ္လာသည္။ သုိႚႎႀင့္အမ႖ ဗဟုိဆုံဝန္႟ုိးတၾင္ စုေနေသာ ပၝဝၝမႀာ ဆက္ထုံးမဵားသုိႚ ခၾဲဴဖန္ႚသၾားရေတာ့သည္။ အင္တာနက္ကုိ တၾင္တၾင္ကဵယ္ကဵယ္ အသုံးဴပႂလာသည္ႎႀင့္အမ႖ ဤအဴခင္းအရာမႀာ ပုိ၍ပင္ ထင္႟ႀားသိသာလာပၝသည္။
ယခုေလာေလာဆယ္ အေဴခအေနတၾင္ အင္တာနက္ကုိ အမဵားဆုံး အသုံးဴပႂသူမဵားမႀာ အေမရိကန္မဵား ဴဖစ္ေနေသာ္လည္း ၂၀၀၃ အေရာက္တၾင္ ကဵန္ႎုိင္ငံေပၝင္းစုံမႀ အသုံးဴပႂသူမဵား သိသိသာသာ မဵားလာႎုိင္ပၝသည္။ က႗မ္းကဵင္သူမဵား၏ ခန္ႚမႀန္းခဵက္အရ အေမရိကန္မႀ အင္တာနက္အသုံးဴပႂသူေပၝင္း သန္း ၁၈၀ ႟ႀိေနစဥ္ ကဵန္ႎိုင္ငံမဵားမႀ သန္း ၂၄၀ မ႖ ႟ႀိေနသည္။ ဤကၾာဟခဵက္မႀာ ကဵဥ္းလာႎုိင္စရာ ႟ႀိပၝသည္။ ၂၀၁၀ အေရာက္တၾင္ တ႟ုပ္မဵားက အေမရိကန္မဵားထက္ အင္တာနက္ကုိ ပုိအသုံးဴပႂႎုိင္လိမ့္မည္ဟု ခန္ႚမႀန္းဳကသည္။ ေဴပာရလဵင္ လက္႟ႀိ ဂလုိဘယ္ကၾန္ယက္ ဖၾဲႚစည္းပုံသည္ပင္ ပီဴပင္လႀသည္ မဟုတ္ပၝ။ ပုံေဖာ္ဆဲ အဆင့္ဟူ၍သာ ဆုိႎုိင္ပၝလိမ့္မည္။ လက္႟ႀိအေနအထားမႀာပင္ အေမရိကန္ကုိ ဆုံဝန္႟ုိးဟု ယူဆလ႖င္ေသာ္မႀ၊ ပၝဝၝအားေကာင္းေသာ ဝန္႟ုိးမဴဖစ္ႎုိင္ပၝ။ စပုတ္မဵား၊ ဆက္ထုံးမဵားကုိ အားဴပႂလည္ပတ္ေနေသာ ဝန္႟ုိးသာ ဴဖစ္ပၝလိမ့္မည္။ လက္႟ႀိဴဖစ္ထၾန္းေနေသာ 'ဆက္ထုံးမဵားမႀာလည္း' အင္အား႒ကီးႎုိင္ငံမဵားတၾင္ ဗဟုိဴပႂေနသည္မႀာ မႀန္ပၝသည္။ သုိႚႎႀင့္တုိင္ မည္သည့္ဆက္ထုံးမ႖ ဗဟုိ-ပၝဝၝ မ႟ႀိႎုိုင္ပၝ။ ဆက္သၾယ္ေရး နည္းပညာမဵား၊ ပုိမုိပဵႚံႎႀံႚလာသည္ႎႀင့္အမ႖ ဆက္ထုံးသစ္မဵား ေပၞထၾက္ လာပၝလိမ့္ဦးမည္။ သုိႚႎႀင့္အမ႖ ပၝဝၝသည္လည္း ပုိ၍ ခၾဲဴဖန္ႚလာမည့္သေဘာဟု တၾက္ဆရပၝသည္။
ခဵႂပ္လုိက္လ႖င္ ကမႝာ႒ကီး၏ တိမ္းညၿတ္မႁမႀာ ‘ဗဟုိေပဵာက္ ကၾန္ယက္စနစ္’ Network without Centre ဆီသုိႚသာဟု ယူဆႎုိင္ပၝလိမ့္မည္ဴဖစ္ေဳကာင္း …