ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္

ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ [Hpimaw, Gawlum, Kang-Fang] ႟ၾာသုံး႟ၾာသည္ ေမခ - သံလၾင္ ေရေဝ ေတာင္တန္း၏ အေနာက္ဘက္တၾင္ တည္ရႀိ႓ပီး တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ အေရႀႚဘက္ နယ္နိမိတ္ ေဳကာင္းတၾင္ ပၝဝင္သည္။ ၎ ႟ၾာသုံး႟ၾာ၏ အမည္ရင္းမႀာ ကခဵင္ အမည္မဵား ဴဖစ္ဳကသည္။ "ဖီေမာ္" ၏ အဓိပၯၝယ္မႀာ ေရႀးအဆုိအရ ေကဵာက္တၾင္း၌ သေရဴပား တခု ေတၾႚရႀိ ခဲ့သည္ကုိ အစၾဲဴပႂ၍ ေခၞဆုိခဲ့ဴခင္း ဴဖစ္သည္။ "ေဂၞလန္" မႀာ ဴပန္ႚဴပႃးေသာ ကမ္းေဴခဟု အဓိပၯၝယ္ ရ႓ပီး "ကန္ဖန္" မႀာမူ ယင္း႟ၾာရႀိ ေခဵာင္းမႀာ ကဵဥ္းေဴမာင္း႓ပီး ေကၾႚေကာက္ သဴဖင့္ သစ္မဵား ေမဵာခဵရာတၾင္ တင္ရႀိ တတ္သည္။ ထုိ တင္ရႀိေသာ သစ္မဵားကုိ အခၾန္ ေကာက္သဴဖင့္ အခၾန္ေကာက္ရာ ေနရာ ေဒသ အဴဖစ္ "ကန္ဖန္" ဟု ေခၞဆုိဳကဴခင္း ဴဖစ္သည္။

ထုိ႟ၾာသုံး႟ၾာသည္ ၅၉ စတုရန္းမုိင္ အတၾင္း တ႟ၾာႎႀင့္ တ႟ၾာ ဆက္စပ္လဵက္ ရႀိ႓ပီး ၎အနက္ ဖီေမာ္ႎႀင့္ ကန္ဖန္သည္ ထင္ရႀားေသာ ႟ၾာမဵား ဴဖစ္ဳကသည္။ ဖီေမာ္႟ၾာသည္ ေထာ္ေဂၞ [Htaw gaw] ႟ၾာ ၏ ၃၉ မုိင္ အလၾန္တၾင္ တည္ရႀိ႓ပီး ေထာ္ေဂၞ - ဖီေမာ္ ေတာင္ဳကား လမ္းသည္ ဴမန္မာႎုိင္ငံ အေရႀႚဘက္ ထၾက္ေပၝက္၏ ေနာက္ဆုံး အပုိင္းပင္ ဴဖစ္သည္။ [Captain C.M. Enriquez, A Burmese Enchantment, Calcutta, Thacker, Spink and Co, 1916, P. 189. Here after refer to A Burmese Enchantment.] ကန္ဖန္႟ၾာသည္ ဖီေမာ္႟ၾာ၏ အထက္ဘက္ ေပ ၆၀၀၀ အဴမင့္တၾင္ တည္ရႀိသည္။ [F.Kingdon – Ward, Burma’s Icy Mountains, London, The Alden Press, 1949, P. 216. Here, after to Burma’s Icy Mountains.] ယင္း ႟ၾာမဵားတၾင္ ေနထုိင္ေသာ လူမဵႂိးမဵားမႀာ လရႀီ၊ လီစူး၊ မ႟ူး၊ အဇီး၊ ေယာယင္တုိႚ ဴဖစ္သည္။ လီးစူး လူမဵႂိး တုိႚသည္ လၾန္ခဲ့ေသာ ႎႀစ္ေပၝင္း ၃၀၀ ခန္ႚ ကပင္ တ႟ုတ္ ႎုိင္ငံမႀ ယင္း ေဒသသုိႚ ေရာက္ရႀိ အေဴခခဵ ေနထုိင္ ခဲ့ဳကသည္။ [Social & Historical Survey, Yunan, China Nationalities Social & Survey Report Series, 1918, p. 117. C (မူရင္း တ႟ုတ္ ဘာသာ) Here after refer to social & Historical Survey] တ႟ုတ္ႎႀင့္ ဴမန္မာ အနည္းငယ္လည္း ရႀိသည္။ ကုိးကၾယ္ ယုံဳကည္မႁမႀာ နတ္ကုိးကၾယ္ဴခင္းသည္ အဓိက ဴဖစ္သည္။ ရာသီဥတုမႀာ သမပုိင္းဇုံ ရာသီဥတု ရႀိ၍ ႎုိဝင္ဘာလမႀ ေဖေဖာ္ဝၝရီလ အတၾင္း ဆီးႎႀင္းမဵား ကဵကာ ေနကုိ ညေန ေစာင္းမႀ ေတၾႚရ တတ္သည္။ ဖီေမာ္႟ၾာသည္ ေတာင္၏ ဆင္ေဴခေလဵာတၾင္ တည္ရႀိ႓ပီး ၎ေဒသသုိႚ ေရာက္ဘူး သူတုိင္းက ဖီေမာ္႟ၾာ၏ သဘာဝ အလႀကုိ စာဖၾဲႚ တတ္ဳကသည္။ [A Burmese Enchanment, P. 190.] ယင္း႟ၾာမဵားတၾင္ ႟ုကၡေဗဒ ပညာရႀင္ႎႀင့္ ဇီဝေဗဒ ပညာရႀင္မဵား စိတ္ဝင္စားဘၾယ္ရာ အပင္ မဵႂိးစုံႎႀင့္ ရႀားပၝး တိရစာၥန္မဵား ရႀိသည္။ သဘာဝ ေပၝက္ပင္မဵား အနက္ ထင္ရႀားေသာ အပင္မဵားမႀာ သစ္ခၾပင္၊ ထင္႟ႀႃးပင္ႎႀင့္ တ႟ုတ္ အေခၝင္းလုပ္ သစ္ပင္ [Chinese coffin wood (၁၉၀၆ ခုႎႀစ္တၾင္ တုိင္ဝမ္ လူမဵႂိး တေယာက္ ေဖာ္မုိဆာတၾင္ စတင္ ေတၾႚရႀိခဲ့ရာမႀ ထုိအပင္ကုိ Taiwania cryptomericides ဟု ေခၞေဝၞ ခဲ့သည္။ သုိႚေသာ္ ထုိအခဵိန္က ေဖာ္မုိဆာ အဴပင္ ဴမန္မာ - ယူနန္ နယ္နိမိတ္ ၁၅၀၀ မုိင္ အကၾာ အေဝးတၾင္ ထုိအပင္မဵား ရရႀိႎုိင္ေဳကာင္း မသိရႀိဳက ေသးေပ။)] တုိႚ ဴဖစ္သည္။ ထင္း႟ႀႃးပင္မႀာ ႎႀစ္မဵႂိး ႎႀစ္စား ရႀိသည္။ ၎မႀာ Blue Pine [Blue Pine ၏ အေစ့ကုိ စားႎုိင္သည္။] ႎႀင့္ Khasian Pine [Khasian Pine မႀာ အဆီကုိ ထုတ္ယူ႓ပီး အပင္ကုိ ထင္းအဴဖစ္ စုိက္သည္။ ယခုအခၝ ခဵင္းေတာင္တၾင္ စုိက္ပဵႂိး ဳကသည္။] တုိႚ ဴဖစ္ဳကသည္။ စီးပၾားေရးမႀာ စုိက္ပဵႂိးေရးသည္ အဓိက ဴဖစ္႓ပီး တ႟ုတ္ ႎုိင္ငံႎႀင့္ ကုန္ကူးသန္းမႁ အနည္းငယ္ ရႀိသည္။ စုိက္ပဵႂိးေရးမႀာ ဝမ္းစာ အဴဖစ္ စပၝး၊ ေဴပာင္း၊ လူးဆပ္၊ ဳကံ၊ ဝၝ၊ လက္ဖက္ တုိႚကုိ စုိက္ပဵႂိး ဳကသည္။ ကန္ဖန္႟ၾာတၾင္ တ႟ုတ္ အေခၝင္းလုပ္ သစ္ပင္မဵား ေပၝက္ေရာက္သည္။ ၎အပင္မႀာ ေထာ္ေဂၞ၏ ေဴမာက္ဘက္မႀ နယ္နိမိတ္ တေလ႖ာက္ ေဴမာက္လတၨီတၾဒ္ ၂၈ံ အထိ ေပၝက္သဴဖင့္ တ႟ုတ္ ယူနန္ နယ္နိမိတ္ႎႀင့္ ကုန္ကူးသန္းရာ ေနရာ အဴဖစ္ ကန္ဖန္႟ၾာသည္ ထင္ရႀား ခဲ့သည္။ ကန္ဖန္႟ၾာ အနီးတၾင္ တ႟ုတ္ အေခၝင္းလုပ္ သစ္ကုန္ေလႀာင္႟ုံ တခု ရႀိ႓ပီး ယင္း ေနရာတၾင္ သစ္မဵား ခၾဲစိတ္၍ ကန္ဖန္႟ၾာ ေခဵာင္းမႀ ေမဵာခဵ ဳကသည္။ ထုိႚဴပင္ ဖီေမာ္႟ၾာတၾင္ ေတာင္ေပၞ ေတာင္ဳကားလမ္း တခု ဴဖစ္ေသာ တ႟ုတ္ အေခၞ Feng-Shui-Ling [Peak water - pass] လမ္းေဳကာင္း မႀလည္း သစ္မဵားကုိ ကူလီ အလုပ္သမား မဵားက ထမ္းပုိးကာ တ႟ုတ္ ႎုိင္ငံသုိႚ သယ္ယူ ဳကသည္။ [ A Burmese Enchantment, p. 200] သုိႚေသာ္ ထုိလမ္းေဳကာင္းကုိ အသုံး နည္းဳကသည္။ ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ ႟ၾာမဵားတၾင္ ဒူဝၝး ေခၞ ကခဵင္ ေစာ္ဘၾားမဵား အုပ္ခဵႂပ္ေသာ စနစ္ကုိ ယခု ထက္တုိင္ ကဵင့္သုံးလဵက္ ရႀိသည္။ [Social & Historical Survey, p.117] ယင္း ႟ၾာမဵားတၾင္ အမဵားဆုံး ေနထုိင္ ဳကေသာ လရႀီႎႀင့္ လီစူး တုိႚသည္ တ႟ုတ္ လူမဵႂိးတုိႚ၏ ဆင္ယင္ ထုံးဖၾဲႚမႁကုိ လက္ခံ ထားသည္။ [Burmas’ Icy Mountain, p.223.] ထုိ ႟ၾာသုံး႟ၾာ ပၝဝင္ေသာ နယ္နိမိတ္ကုိ တ႟ုတ္ႎႀင့္ ဴမန္မာ ႎႀစ္ဦး ႎႀစ္ဖက္ အစုိးရ တုိႚသည္ သူပုိင္ ကုိယ္ပုိင္ အဴငင္း ပၾားခဲ့ရာ ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ ႟ၾာသုံး႟ၾာသည္ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ နယ္ဴခား အေရး၌ ေပၞလၾင္ ထင္ရႀား လာသည္။

ထုိ ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ ႟ၾာသုံး႟ၾာ အပၝအဝင္ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ နယ္နိမိတ္ ဴပႍနာသည္ ေရႀးယခင္ ကပင္ ဴပတ္သားမႁ မရႀိခဲ့ေပ။ ႓ဗိတိသ႖ အစုိးရသည္ ၁၈၈၆ ခုႎႀစ္တၾင္ အထက္ ဴမန္မာႎုိင္ငံကုိ သိမ္းပုိက္႓ပီးေနာက္ ႓ဗိတိသ႖ အခဵႂပ္အခဵာ အာဏာ ပဵံႚႎႀံႚရာ နယ္ပယ္ အေရႀႚဘက္ နယ္နိမိတ္သည္ တ႟ုတ္ႎုိင္ငံႎႀင့္ ဆက္စပ္ သၾားသဴဖင့္ ႓ဗိတိသ႖ တုိႚသည္ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ နယ္နိမိတ္ကုိ ဴပတ္သားစၾာ ေရးဆၾဲရန္ ႒ကိႂးစားခဲ့သည္။ သုိႚေသာ္ ႓ပီးဴပတ္ေအာင္ မေဆာင္႟ၾက္ ႎုိင္ခဲ့ေပ။

ဴမန္မာ ႎုိင္ငံႎႀင့္ တိဗက္ႎုိင္ငံ ဆုိင္ရာ စာခဵႂပ္ တခုကုိ ၁၈၈၆ ခုႎႀစ္၊ ဇူလုိင္လ ၂၄ ရက္ေနႚတၾင္ ႓ဗိတိသ႖ အစုိးရႎႀင့္ တ႟ုတ္ အစုိးရတုိႚ ခဵႂပ္ဆုိ ခဲ့ဳကသည္။ ထုိစာခဵႂပ္၏ အပုိဒ္ ၃ အရ တ႟ုတ္- ဴမန္မာ နယ္နိမိတ္ သတ္မႀတ္ေရး အတၾက္ သေဘာ တူညီမႁကုိ ရရႀိခဲ့သည္။ သုိႚေသာ္ ႎႀစ္ႎုိင္ငံ နယ္နိမိတ္ကုိ သိပၯံ နည္းကဵ သတ္မႀတ္ ေဖာ္ဴပရန္ ခက္ခဲလဵက္ ရႀိသဴဖင့္ ၁၈၈၆ ခုႎႀစ္၊ ဇူလုိင္လ ၂၄ ရက္ေနႚ စာခဵႂပ္ကုိ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ရန္ ၁၈၉၄ ခုႎႀစ္၊ မတ္လ ၁ ရက္ေနႚတၾင္ ႓ဗိတိသ႖ႎႀင့္ တ႟ုတ္ အစုိးရတုိႚ ခဵႂပ္ဆုိ ခဲ့ဳကသည္။ ၁၈၉၄ ခုႎႀစ္ စာခဵႂပ္ကုိ ဴပန္လည္ ဴပင္ဆင္ေသာ သေဘာတူ စာခဵႂပ္ကုိ ၁၈၉၇ ခုႎႀစ္၊ ေဖေဖာ္ဝၝရီလ ၄ ရက္ေနႚတၾင္ ခဵႂပ္ဆုိ ခဲ့ဳကဴပန္သည္။ ထုိႚေဳကာင့္ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ နယ္နိမိတ္ကုိ ၁၈၉၄ ခုႎႀစ္မႀ စတင္ ေဴဖရႀင္းရာတၾင္ အဓိက ဴပႍနာ ေလးရပ္ ရႀိခဲ့သည္။ ၎မႀာ (၁) ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ ႟ၾာသုံး႟ၾာ အပၝအဝင္ ေမခ - သံလၾင္ ေရေဝ ေတာင္တန္း ေဒသ (၂) ကခဵင္ဴပည္နယ္ ေတာင္ပုိင္း ဗန္းေမာ္ အနီးရႀိ နမၳဝမ္ အငႀားခဵ နယ္ေဴမ (၃) ဴမန္မာႎုိင္ငံ ေဴမာက္ဘက္ဖဵားရႀိ ကခဵင္ဴပည္ ပူတာကုိ အထက္ဘက္ရႀိ နယ္နိမိတ္ (၄) နမ့္တင္းႎႀင့္ နမ့္ခ ဴမစ္ဳကားရႀိ နယ္နိမိတ္ အပိုင္းအဴခားတုိႚ ဴဖစ္သည္။

ဴပႍနာ ေလးရပ္ အနက္ ပထမ ဴပႍနာ ဴဖစ္ေသာ ေမခ - သံလၾင္ ေရေဝ ေတာင္တန္းကုိ ႓ဗိတိသ႖ တုိႚက တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ တုိႚ၏ သဘာဝ နယ္နိမိတ္ဟု ယူဆ ခဲ့ဳကေသာ္လည္း တ႟ုတ္ တုိႚက လက္မခံခဲ့ေပ။ ၁၈၉၇ ခုႎႀစ္၊ ေဖေဖာ္ဝၝရီ ၄ ရက္ေနႚ စာခဵႂပ္ကုိ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ရန္ တ႟ုတ္ - ႓ဗိတိသ႖ ပူးတၾဲ ေကာ္မရႀင္ အဖၾဲႚ တဖၾဲႚကုိ ဖၾဲႚစည္း႓ပီး ေဆာင္ရၾက္ ေစခဲ့ ေလသည္။ ႓ဗိတိသ႖ တုိႚက ေမခႎႀင့္ သံလၾင္ ဴမစ္စပ္ဳကားရႀိ ေရေဝ ေတာင္တန္းကုိ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ တုိႚ၏ သဘာဝ နယ္နိမိတ္ဟု ယူဆခဲ့သည့္ အတုိင္း ယင္းေရေဝ ေတာင္တန္း၏ အေရႀႚဘက္သုိႚလမ္းေဳကာင္း ဆၾဲရန္ ေဳကညာ ခဲ့ေသာ္လည္း တ႟ုတ္တုိႚ ကမူ ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ အပၝအဝင္ ေရေဝ ေတာင္တန္း၏ အေနာက္ဘက္သုိႚ လမ္းေဳကာင္း ဆၾဲေစ လုိေသာေဳကာင့္ ေကာ္မရႀင္ အဖၾဲႚ၏ ေဆာင္႟ၾက္ခဵက္သည္ ၁၉၀၀ ဴပည့္ႎႀစ္ အထိ ႓ပီးဴပတ္ ေအာင္ဴမင္ဴခင္း မရႀိခဲ့ေပ။ [HDR: X/ 436/1990] ေရေဝ ေတာင္တန္း၏ အေနာက္ဘက္ရႀိ ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ အပၝအဝင္ ေဒသမဵားကုိ တ႟ုတ္ တုိႚကသာ ပုိင္ေဳကာင္း ေဴပာဆုိ ခဲ့ေသာေဳကာင့္ ၁၉၀၅ ခုႎႀစ္တၾင္ တ႟ုတ္ - ႓ဗိတိသ႖ ပူးတၾဲ စုံစမ္းေရး ေကာ္မရႀင္ အဖၾဲႚ တဖၾဲႚကုိ ထုိေဒသသုိႚ ေစလၿတ္ ခဲ့သည္။ [ဴမန္မာ့ စၾယ္စုံကဵမ္း၊ တၾဲ ၁၀၊ ရန္ကုန္၊ စာေပဗိမာန္ ပုံႎႀိပ္တုိက္၊ ၁၉၆၆၊ စာ ၁၀၅။ ေနာင္ ကုိးကားလ႖င္ ဴမန္မာ စၾယ္စုံကဵမ္း၊ တၾဲ ၁၀ ဟု ႌၾန္းမည္။] ေကာ္မရႀင္ အဖၾဲႚသည္ ယင္းရၾာသုံးရၾာကုိ စုံစမ္း စစ္ေဆး ႓ပီးေနာက္ ႓ဗိတိသ႖ အစုိးရက တ႟ုတ္ အစုိးရ၏ ေတာင္းဆုိခဵက္ကုိ ေဴဖရႀင္းသည့္ အေနဴဖင့္ တ႟ုတ္ အစုိးရသုိႚ ယင္းေဒသ အတၾက္ တႎႀစ္လ႖င္ ကဵပ္ေငၾ ၁၅၀၀ ထက္ မမဵား ေပးရန္ အဆုိဴပႂ ခဲ့ေလသည္။ ထုိႚဴပင္ ယင္း ေဒသကုိ နယ္နိမိတ္ အဴဖစ္ တ႟ုတ္ အစုိးရက သေဘာတူ ေပးရန္ အေရး ဆုိခဲ့သည္။ သုိႚေသာ္ တ႟ုတ္ အစုိးရက ထုိအေရးဆုိမႁကုိ ဴငင္းပယ္ ခဲ့သဴဖင့္ ႓ဗိတိသ႖ အစုိးရက ေနာက္ထပ္ ေဆၾးေႎၾးဴခင္း မဴပႂေတာ့ဘဲ ၁၉၀၆ ခုႎႀစ္တၾင္ ယင္း ေဒသကုိ ႓ဗိတိသ႖ အစုိးရ ကသာ အုပ္ခဵႂပ္ရန္ အတိအလင္း ေဳကညာခဲ့သည္။ [ဴမန္မာ့ စၾယ္စုံကဵမ္း၊ တၾဲ ၁၀၊ စာ ၁၀၅။] ဖိေမာ္႟ၾာတၾင္ တ႟ုတ္ ဓားဴပမဵား၊ လူဆုိးမဵား ေဴခ႟ႁပ္ ဳကသကဲ့သုိႚ တခၝတရံ တ႟ုတ္နယ္ အ႒ကီးအကဲမဵား ကလည္း ဝင္ေရာက္ တုိက္ခုိက္ တတ္ေသာေဳကာင့္[Burma’s Icy Mountain, p.212] တ႟ုတ္ႎႀင့္ ႓ဗိတိသ႖ ႎႀစ္ဦး ႎႀစ္ဖက္ အစုိးရတုိႚ ထပ္မံ ေစ့စပ္ ေဆၾးေႎၾး ဳကဴပန္သည္။ သုိႚေသာ္ မေဴပလည္ သဴဖင့္ ၁၉၁၃ ခုႎႀစ္၊ ေဖေဖာ္ဝၝရီ ၁ ရက္ေနႚတၾင္ ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ ႟ၾာမဵားကုိ ႓ဗိတိသ႖ တုိႚက သိမ္းယူ၍ ဴမန္မာႎုိင္ငံ လၾတ္လပ္ေရး ရသည္ အထိ စီမံ အုပ္ခဵႂပ္ ခဲ့ေလသည္။ သုိႚေသာ္ ထုိနယ္နိမိတ္ ဴပႍနာသည္ ေဴပလည္ မသၾားခဲ့ေပ။

ဒုတိယ ဴပႍနာ ဴဖစ္ေသာ ကခဵင္ဴပည္နယ္ ေတာင္ပုိင္း ဗန္းေမာ္႓မိႂႚ အနီးရႀိ နမၳဝမ္ ႒တိဂံ နယ္ေဴမ ေဒသကုိ ၁၈၉၇ ခုႎႀစ္ သေဘာတူ စာခဵႂပ္ အရ ႓ဗိတိသ႖ အစုိးရက အ႓မဲတမ္း ေဴမငႀားခၾင့္ ရရႀိသဴဖင့္ တ႟ုတ္ အစုိးရသုိႚ ႎႀစ္စဥ္ ေဴမငႀားခ အဴဖစ္ေငၾ ၁၀၀၀ ကဵပ္ ေပးခဲ့သည္။ သုိႚေသာ္ ၁၉၄၈ ခုႎႀစ္တၾင္ တ႟ုတ္ အမဵႂိးသား အစုိးရ လက္ထက္၌ နမၳဝမ္ အငႀားခဵ နယ္ေဴမ အတၾက္ ေဴမငႀားခကုိ လက္မခံဘဲ ဴငင္းပယ္ ခဲ့သည္။ ထုိနမၳဝမ္ နယ္ေဴမ အတၾက္ ေဴမငႀားခကုိ စစ္အတၾင္းက ႓ဗိတိသ႖အစုိးရက ေပးေဆာင္ခဲ့ဴခင္း မရႀိသဴဖင့္ ယင္းနမၳဝမ္ နယ္ေဴမ အ႓မဲတမ္း အငႀား ခဵထားေရး သေဘာ တူညီခဵက္ကုိ တ႟ုတ္ အမဵႂိးသား အစုိးရက ပယ္ဖဵက္ လုိသည္။ သုိႚေသာ္ တ႟ုတ္ ဴပည္တၾင္း စစ္ေဳကာင့္ ထုိဴပႍနာကုိ ဆက္လက္ ေဆာင္႟ၾက္ႎုိင္ဴခင္း မရႀိခဲ့ေပ။

တတိယ ဴပႍနာမႀာ ဴမန္မာႎုိင္ငံ ေဴမာက္ဘက္ နယ္နိမိတ္ အတၾက္ ၁၉၁၄ ခုႎႀစ္တၾင္ သတ္မႀတ္ ခဲ့ေသာ ဴမန္မာဴပည္ ေဴမာက္ဘက္စၾန္း နယ္နိမိတ္ေဳကာင္း (မတ္မဟၾန္း မဵဥ္းေဳကာင္း) [၁၉၁၄ ခုႎႀစ္၊ ဇူလုိင္လ ၃ ရက္ေနႚတၾင္ ဴမန္မာဴပည္ ေဴမာက္ဘက္စၾန္း နယ္နိမိတ္ႎႀင့္ ပတ္သက္၍ ႓ဗိတိသ႖ တ႟ုတ္ႎႀင့္ တိဗက္ အစုိးရတုိႚ ခဵႂပ္ဆုိေသာ ကၾန္ဗင္ရႀင္း (Convention) စာခဵႂပ္တၾင္ ႓ဗိတိသ႖ အစုိးရ၏ ကုိယ္စား လက္မႀတ္ ေရးထုိးသူမႀာ အာဏာကုန္ လၿဲအပ္ဴခင္း ခံရေသာ အိႎၬိယ အစုိးရ၏ အတၾင္းဝန္ ဆာအာသာ ဟင္နရီ မက္မဟၾန္း ဴဖစ္သည္။ ၎၏ အမည္ကုိ အစၾဲဴပႂ၍ ယင္းစာခဵႂပ္တၾင္ ေဖာ္ဴပေသာ ဴမန္မာဴပည္ ေဴမာက္ဘက္စၾန္း နယ္နိမိတ္ကုိ မက္မဟၾန္း မဵဥ္းေဳကာင္းဟု သတ္မႀတ္သည္။] ကုိ တ႟ုတ္ အစုိးရက လက္မခံဴခင္း ဴဖစ္သည္။ ၁၉၃၆ ခုႎႀစ္တၾင္ တ႟ုတ္ ႎုိင္ငံမႀ တည္းဴဖတ္ ထုတ္ေဝေသာ တ႟ုတ္ေကဵာင္း ေဴမပုံမဵား၊ နံရံကပ္ ေဴမပုံမဵားတၾင္ ေဖာ္ဴပခဵက္ မဵားသည္ ဴမန္မာႎုိင္ငံ အစိတ္အပုိင္း အေတာ္မဵားမဵားကုိ တ႟ုတ္ ႎုိင္ငံက ပုိင္ဆုိင္သည့္ သေဘာ ဴဖစ္ေနသည္။ ထုိသုိႚ ေဖာ္ဴပတုိင္း ဴမန္မာႎုိင္ငံ အစုိးရမႀ ကန္ႚကၾက္႓မဲ ဴဖစ္သည္။ [Dr. Maung Maung, “Burma-China Boundary Settlement,” The Guardian, vol VIII, No 3. March 1961. p.21. Here after refer to Dr. Maung Maung Burma- China Boundary Settlement.]

စတုတၨ ဴပႍနာမႀာ ၁၈၉၇ ခုႎႀစ္ သေဘာတူ စာခဵႂပ္ အရ ေတာင္ထိပ္ခ႗န္းမႀ မဲေခၝင္ဴမစ္ အထိ သၾယ္တန္းေသာ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ နယ္နိမိတ္ ေဳကာင္းတၾင္ ရႀိေသာ ဝ နယ္နိမိတ္ကုိ [၁၈၉၄ ခုႎႀစ္ စာခဵႂပ္ပၝ အပုိဒ္သုံး အရ သံလၾင္ဴမစ္၏ အေနာက္ဘက္တၾင္ ရႀိေသာ သိႎၮီ ေဴမာက္ပုိင္းႎႀင့္ အတူ သိႎၮီ ဴပည္နယ္ခဲၾ ဴဖစ္ေသာ ကုိးကန္ႚႎႀင့္ ကဵႂိင္းတုံ ဳကားရႀိ ဝ နယ္နိမိတ္ ေတာင္ပုိင္း အထိ တ႟ုတ္ တုိႚအား ခၾဲေဝ ေပးခဲ့၏။ သုိႚေသာ္ ၁၈၉၄ ခုႎႀစ္ စာခဵႂပ္ကုိ ဴပန္လည္ ဴပင္ဆင္သည့္ ၁၈၉၇ ခုႎႀစ္ စာခဵႂပ္ပၝ အပုိဒ္ႎႀစ္ အရ သိႎၮီ ေဴမာက္ပုိင္းႎႀင့္ ကုိးကန္ႚနယ္ တခုလုံးကုိ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံအား ဴပန္လည္ ခၾဲေဝ ေပးခဲ့သည္။] ေဴဖရႀင္းရန္ ဴဖစ္သည္။ ထုိကိစၤ အတၾက္ ႓ဗိတိသ႖ အစုိးရႎႀင့္ တ႟ုတ္ အစုိးရတုိႚ ပူးေပၝင္း ေဆာင္႟ၾက္ ခဲ့သည္။ ႎႀစ္ႎုိင္ငံ အစုိးရမဵား အခဵင္းခဵင္း ေဆၾးေႎၾး ေစ့စပ္ဳက ႓ပီးေနာက္ ၁၉၃၇ ခုႎႀစ္တၾင္ ႎုိင္ငံေပၝင္းခဵႂပ္ အသင္းမႀ ဆၾစ္ဇာလန္ ႎုိင္ငံ တပ္မေတာ္ အရာရႀိ တဦး ဴဖစ္သူ ဗုိလ္မႀႃး႒ကီး ဆလင္း [Colonel Islin] ဦးေဆာင္ေသာ ေကာ္မရႀင္ အဖၾဲႚကုိ ဝ နယ္နိမိတ္ တေလ႖ာက္ ကၾင္းဆင္း ေလ့လာရန္ ေစလၿတ္ ခဲ့သည္။ ၁၉၄၁ ခုႎႀစ္၊ ဇူလုိင္လတၾင္ ယင္းေကာ္မရႀင္ အဖၾဲႚ ၏ ေတၾႚရႀိခဵက္ႎႀင့္ မႀတ္တမ္းမႀတ္ရာ အစီရင္ခံခဵက္မဵား အေပၞတၾင္ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ နယ္နိမိတ္သည္ ႟ုပ္လုံး ေပၞလာ ခဲ့သည္။ ထုိႚေဳကာင့္ ဝ နယ္နိမိတ္ကုိ ၁၉၄၁ ခုႎႀစ္ နယ္နိမိတ္ေဳကာင္း ဟုလည္း ေခၞသည္။

ထုိေကာ္မရႀင္ အဖၾဲႚ၏ တင္ဴပခဵက္ အေပၞ ႎႀစ္ႎုိင္ငံ အစုိးရ တုိႚက စာဴဖင့္ အဴပန္အလႀန္ သေဘာတူညီ ထားခဵက္ အရ ဝဆုိင္ရာ နယ္နိမိတ္ (သုိႚမဟုတ္) ၁၉၄၁ ခုႎႀစ္ နယ္နိမိတ္ ေဳကာင္းကုိ သတ္မႀတ္ ေဖာ္ဴပ ခဲ့သည္။ သုိႚေသာ္ တ႟ုတ္တုိႚအ႒ကိႂက္ မဴဖစ္ခဲ့ေပ။ [Dr Maung Maung, “Burma- China Boundary,” p. 22] ထုိသုိႚ မေဴပလည္ ေသးေသာ အထက္ပၝ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ နယ္နိမိတ္ ဴပႍနာကုိ ထပ္မံ ေဴဖရႀင္းရန္ ၁၉၅၄ ခုႎႀစ္တၾင္ လမ္းစ ေပၞလာ ခဲ့သည္။

၁၉၅၄ ခုႎႀစ္၊ ဇၾန္လ ၂၈ ရက္ေနႚတၾင္ တ႟ုတ္ဴပည္သူႚ သမၳတ ႎုိင္ငံ အစုိးရ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ ခဵႂပ္အင္လုိင္းသည္ ဴမန္မာႎုိင္ငံသုိႚ အလည္အပတ္ ေရာက္ရႀိ လာ႓ပီး [The Nation, 28 June 1954] ဴမန္မာႎုိင္ငံ အစုိးရ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ ဦးႎုႎႀင့္ အတူ ႎႀစ္ႎုိင္ငံ ေအးခဵမ္း ခဵစ္ဳကည္စၾာ ေနထုိင္ေရး အတၾက္ ႓ငိမ္းခဵမ္းေရး (မူ) ႒ကီး ငၝးခဵက္ကုိ ပူးတၾဲ ေဳကညာ ခဲ့သည္။ ထုိမူ႒ကီး ငၝးခဵက္ [(၁) ႎုိင္ငံ တႎုိင္ငံ၏ ပုိင္နက္ နယ္ပယ္ တည္တံ့ေရးႎႀင့္ အခဵႂပ္အခဵာ အာဏာကုိ အဴခား တႎုိင္ငံက ေလးစား ႟ုိေသရန္။ (၂) တႎုိင္ငံႎႀင့္ တႎုိင္ငံ ကဵႃးေကဵာ္ တုိက္ခုိက္မႁ မဴပႂရန္။ (၃) တႎုိင္ငံႎႀင့္ တႎိုင္ငံ ဴပည္တၾင္းေရး ကိစၤမဵားတၾင္ ဝင္ေရာက္ စၾက္ဖက္ဴခင္း မဴပႂရန္။ (၄) တႎုိင္ငံႎႀင့္ တႎုိင္ငံ အဆင့္အတန္းခဵင္း တူညီမႁ ရႀိရန္ ႎႀစ္ဦး ႎႀစ္ဝ အကဵႂိး ဴဖစ္ထၾန္း ေစရန္။ (၅) ႎုိင္ငံေရး ဝၝဒခဵင္း ကၾဲလၾဲ ေစကာမူ တႎုိင္ငံမႀ တႎုိင္ငံ ႓ငိမ္းခဵမ္းစၾာ အတူတကၾ ေပၝင္းသင္း ဆက္ဆံ ႎုိင္ေစရန္] သည္ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ နယ္နိမိတ္ ဴပႍနာ ေဴဖရႀင္းေရးတၾင္ အဓိက အေဴခခံမူ ဴဖစ္ေဳကာင္း ၁၉၅၄ ခုႎႀစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ ၁၂ ရက္ေနႚတၾင္ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္မဵား ဴဖစ္ေသာ ဦးႎုႎႀင့္ မစၤတာ ခဵႂပ္အင္လုိင္း [Mr. Chou En-lai] တုိႚ ပီကင္း႓မိႂႚတၾင္ ထုတ္ဴပန္ ေဳကညာ ခဲ့သည္။ [ခဵစ္ဳကည္ေရး ဳကည္ႌၿန္ႚ၊ ေခတ္ေလးေခတ္ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ ဆက္ဆံေရး၊ ရန္ကုန္၊ ခဵင္းတၾင္း ပုံႎႀိပ္တုိက္၊ ၁၉၇၆၊ ေနာက္ဆက္တၾဲ က - ၃၊ က - ၄၊ က - ၅၊ က - ၆။]

ထုိနယ္နိမိတ္ ဴပႍနာကုိ ႎႀစ္ႎုိင္ငံ အစုိးရတုိႚ ေစ့စပ္ ေဆၾးေႎၾး ခဲ့ဳကသည္မႀာ ေဴခာက္ႎႀစ္ခန္ႚ ဳကာဴမင့္ ခဲ့သည္။ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ သုံးဦး ေဴပာင္းလဲ႓ပီးမႀ အ႓ပီးသတ္ ေရးဆၾဲ ႎုိင္ခဲ့သည္။ ၁၉၅၆ ခုႎႀစ္တၾင္ ဖဆပလ အဖၾဲႚခဵႂပ္ ဥကၠႉ ဦးႎုသည္ ကခဵင္ဴပည္နယ္ ေခၝင္းေဆာင္မဵား ဴဖစ္ဳကေသာ ဆမား ဒူဝၝး ဆင္ဝၝးေနာင္၊ ဒူဝၝး ေဇာ္လၾန္း၊ မန္ထားဆင္ တုိႚႎႀင့္ အတူ ပီကင္းတၾင္ ေဆၾးေႎၾး ခဲ့ဳကသည္။ မ႓ပီးဴပတ္ ေသးေသာ ထုိ ဴပႍနာကုိ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ ဦးဗေဆၾ လက္ထက္တၾင္ ဆက္လက္ ေဆၾးေႎၾးခဲ့႓ပီ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ ဗုိလ္ခဵႂပ္႒ကီး ေနဝင္း လက္ထက္ ၁၉၆၀ ခုႎႀစ္တၾင္ ဴပည္ေထာင္စု ဴမန္မာႎုိင္ငံ အစုိးရႎႀင့္ တ႟ုတ္ ဴပည္သူႚ သမၳတ ႎုိင္ငံေတာ္ အစုိးရ တုိႚသည္ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ နယ္နိမိတ္ ဴပႍနာႎႀင့္ စပ္လဵဥ္းသည့္ သေဘာတူ စာခဵႂပ္ကုိ ေအာင္ဴမင္စၾာ ခဵႂပ္ဆုိ ႎုိင္ခဲ့သည္။

ႎႀစ္ႎုိင္ငံ အစုိးရတုိႚ ခဵႂပ္ဆုိေသာ အထက္ပၝ ဴပႍနာ ေလးရပ္ အနက္ ေမခ - သံလၾင္ ေရေဝ ေတာင္တန္းကုိ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ နယ္နိမိတ္ အဴဖစ္ သတ္မႀတ္ရန္ ႓ဗိတိသ႖ တုိႚက လုိလားသည္ႎႀင့္ အမ႖ တဖက္သတ္ သတ္မႀတ္ ခဲ့သည္။ ဴပည္ေထာင္စု ဴမန္မာႎုိင္ငံ အစုိးရႎႀင့္ တ႟ုတ္ ဴပည္သူႚ သမၳတ ႎုိင္ငံ အစုိးရ လက္ထက္၌ ေစ့စပ္ ေဆၾးေႎၾး ဳကရာတၾင္ ယင္းေရေဝ ေတာင္တန္းကုိ နယ္နိမိတ္ အဴဖစ္ သတ္မႀတ္ရန္ ဴမန္မာ အစုိးရက အဆုိဴပႂခဲ့သည္။ တ႟ုတ္တုိႚက ေရေဝ ေတာင္တန္း အေနာက္ဘက္ရႀိ ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ ႟ၾာသုံး႟ၾာကုိ တ႟ုတ္တုိႚအား ေပးရန္ ေတာင္းဆုိ ခဲ့ေလသည္။ ဆက္လက္၍ တ႟ုတ္တုိႚက ဗန္းေမာ္မႀ နမ့္ခမ္းသုိႚ သၾားေသာ နမၳဝမ္ အငႀားခဵ နယ္ေဴမ (မုိင္းေမာ ႒တိဂံ နယ္ေဴမ) ကုိ ဴမန္မာသုိႚ ေပးရန္ အသင့္ ရႀိသည္ဟု ေဴပာဆုိ လာသည္။ [ခဵစ္ဳကည္ေရး ဳကည္ႌၿန္၊ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ ခဵစ္ဳကည္ေရး မႀတ္တမ္း ရန္ကုန္၊ ခဵင္းတၾင္း ပုံႎႀိပ္တုိက္၊ ၁၉၇၃၊ စာ ၁၃၉။ ေနာင္ ကုိးကားလ႖င္ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ ခဵစ္ဳကည္ေရး မႀတ္တမ္းဟု ႌၿန္းမည္။ ၁၉၅၆ ခုႎႀစ္၊ ႎႀစ္ႎုိင္ငံ အစုိးရတုိႚ ေစ့စပ္ ေဆၾးေႎၾး ဳကရာတၾင္ ယင္းအငႀားခဵ နယ္ေဴမ ဟူေသာ သေဘာသည္ အခဵႂပ္အဴခာ အာဏာပုိင္ ႎႀစ္ႎုိင္ငံ အတၾက္ မသင့္ေလဵာ္ဟု ယူဆသည္။ ထုိႚဴပင္ ထုိနယ္ေဴမတၾင္ ဴမန္မာႎုိင္ငံ အတၾက္ အလၾန္ အေရးပၝေသာ လမ္းမ႒ကီး တခု ပၝဝင္ ေနေသာေဳကာင့္ တ႟ုတ္ အစုိးရက လၿဲေဴပာင္း ေပးမည္ဟု ဆုိလာဴခင္း ဴဖစ္သည္။ ထုိအခဵိန္က ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ အဴဖစ္မႀ ေခတၨ အနားယူ ေနေသာ ဖဆပလ အဖၾဲႚအခဵႂပ္ ဥကၠႉ ဦးႎုက ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ႎႀင့္ နမၳဝမ္ အငႀားခဵ နယ္ေဴမကုိ လဲလႀယ္သည့္ သေဘာဟု ယူဆခဲ့သည္။ [တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ ခဵစ္ဳကည္ေရး မႀတ္တမ္း၊ စာ ၁၃၉။] သုိႚေသာ္ တ႟ုတ္တုိႚက ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္သည္ တ႟ုတ္ႎုိင္ငံက ပုိင္ဆုိင္ေသာ နယ္ေဴမ ဴဖစ္၍ တ႟ုတ္ အစုိးရကုိ လၿဲေဴပာင္း ေပးရမည္။ နမၳဝမ္ အငႀားခဵ နယ္ေဴမ အတၾက္ အလဲအလႀယ္ အဴဖစ္ ဝ နယ္နိမိတ္ သုိႚမဟုတ္ ၁၉၄၁ ခုႎႀစ္ နယ္နိမိတ္ေဳကာင္း အေနာက္ဘက္ (ဴမန္မာဘက္) ရႀိ ပန္ဟုန္း [Panhung] ႎႀင့္ ပန္ေလာ [Pan Law] လူမဵႂိးမဵား အုပ္ခဵႂပ္သည့္ ေဒသကုိ တ႟ုတ္ အစုိးရသုိႚ ေပးရန္ အဆုိဴပႂ ေလသည္။ ထုိႚေဳကာင့္ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံ၏ ေခၝင္းေဆာင္မဵားသည္ တုိင္းရင္းသား ကခဵင္ လူမဵႂိးမဵားႎႀင့္ ညၟိႎႁိင္း ခဲ့ေလသည္။

ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ ဦးႎုသည္ ၁၉၅၅ ခုႎႀစ္၊ ေဖေဖာ္ဝၝရီလ ၂၀ ရက္ေနႚတၾင္ ဆဒုံ [Sadon] ၌ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ နယ္စပ္ရႀိ ကခဵင္ တုိင္းရင္းသား လူမဵႂိးမဵားကုိ လူထု အစည္းအေဝး ေခၞယူကာ ေတၾႚဆုံ ညိၟႎႁိင္း ခဲ့ေလသည္။ [HDR: X/ 346/1990] ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ ဦးဗေဆၾ လက္ထက္ တၾင္လည္း ကခဵင္ ေခၝင္းေဆာင္မဵားႎႀင့္ အတူ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ နယ္စပ္ ယူနန္ ဴပည္နယ္တၾင္းရႀိ မုိင္ ၆၀ ေဝးကၾာေသာ မန္ရႀီ [Manshi] တၾင္ တ႟ုတ္ အစုိးရ၏ ဖိတ္ဳကားခဵက္ အရ လူထု အစည္းအေဝးကုိ ကဵင္းပ ခဲ့သည္။ [တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ ခဵစ္ဳကည္ေရး မႀတ္တမ္း စာ ၁၄၀] ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ ဦးႎုႎႀင့္ ဗုိလ္ခဵႂပ္႒ကီး ေနဝင္း တုိႚသည္ ကခဵင္ႎႀင့္ ရႀမ္း တုိင္းရင္းသား လူမဵႂိး တုိႚအား စည္း႟ုံး တုိက္တၾန္း အားေပးမႁဴဖင့္ ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ ႟ၾာသုံး႟ၾာကုိ တ႟ုတ္ အစုိးရသုိႚ လၿဲေဴပာင္း ေပးရန္ သေဘာ တူခဲ့သည္။ [Dr. Maung Maung, “Burma China Boundary Settlement,” p.22]

ေတာင္ထိပ္ခ႗န္းမႀ အစ ဴပႂ၍ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ နယ္နိမိတ္၏ အေနာက္ဘက္ အစၾန္ဆုံး အထိ မသတ္မႀတ္ ရေသးေသာ နယ္နိမိတ္ တေလ႖ာက္လုံးကုိ ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ ေဒသမႀ တပၝး ႟ုိးရာ အစဥ္အလာ အားဴဖင့္ ရႀိခဲ့ေသာ ေရေဝ ေတာင္တန္း တေလ႖ာက္ မဵဥ္းေဳကာင္း အတုိင္း သတ္မႀတ္သည္။ တ႟ုတ္ အစုိးရသုိႚ လၿဲေဴပာင္း ေပးမည့္ ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ ႟ၾာသုံး႟ၾာ၏ အကဵယ္အဝန္းကုိ ၁၉၅၇ ခုႎႀစ္၊ ေဖေဖာ္ဝၝရီလ ၄ ရက္ႎႀင့္ ၁၉၅၇ ခုႎႀစ္၊ ဇူလုိင္လ ၂၆ ရက္ေနႚ အသီးသီးတၾင္ ဴမန္မာႎႀင့္ တ႟ုတ္ အစုိးရတုိႚက ေဴမပုံမဵား ေပၞတၾင္ မႀတ္သားခဵက္ အေပၞ ညၟိႎႁိင္း သတ္မႀတ္သည္။ [၁။ “တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ ႎႀစ္ႎုိင္ငံ နယ္နိမိတ္ ဴပႍနာ ဆုိင္ရာ သေဘာတူ စာခဵႂပ္၊ အပုိဒ္ ၂။ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ ခဵစ္ဳကည္ေရး မႀတ္တမ္း ေနာက္ဆက္တၾဲ ဂ -၂”] သုိႚေသာ္ ကခဵင္ ဴပည္နယ္၏ တစိတ္ တေဒသကုိ ဆုံး႟ႁံး ခဲ့ရသည္ဟု ယူဆကာ တ႟ုတ္ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ ခဵႃအင္လုိင္း ဴမန္မာႎုိင္ငံသုိႚ လာေရာက္ လည္ပတ္စဥ္ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ ဖီေမာ္ ကခဵင္ ေကဵာင္းသားမဵား လႁပ္ရႀားမႁ ေကာ္မတီ [Kachin Student Action in Hpimaw Committee] မႀ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ ခဵႃအင္လုိင္းထံ အိတ္ဖၾင့္ေပးစာ ေပးပုိႚ ခဲ့သည္။ [Richard J.Fozieki, “The sino-Burmese Frontier Problem” The Guardian, vol IV, No 10, October 1957, p 41. Here after refer to Richard J. Kozieki. The Sino-Burmese Frontier Problem.]

တ႟ုတ္ ဴပည္သူႚ သမၳတ ႎုိင္ငံေတာ္ႎႀင့္ ဴပည္ေထာင္စု ဴမန္မာ ႎုိင္ငံေတာ္ အစုိးရ တုိႚသည္ ခဵစ္ဳကည္စၾာ ဆက္ဆံေရး ခုိင္႓မဲေစရန္၊ ေရႀႚသုိႚ ဆက္လက္၍ တုိးတက္ ဖၾံႚ႓ဖိႂးေစရန္ အတၾက္ ရည္႟ၾယ္၍ ႓ငိမ္းခဵမ္းစၾာ အတူ ေနထုိင္ေရး မူ႒ကီး ငၝးခဵက္ႎႀင့္ ေလဵာ္ညီစၾာ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ နယ္နိမိတ္ ဴပႍနာ ဆုိင္ရာ သေဘာတူ စာခဵႂပ္ကုိ ခဵႂပ္ဆုိခဲ့ဴခင္း ဴဖစ္သည္။ ႓ဗိတိသ႖တုိႚ အစုိးရ လက္ထက္တၾင္ ထုိ ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ ႟ၾာသုံး႟ၾာသည္ တ႟ုတ္ ပုိင္နက္ အတၾင္း ရႀိသည္ကုိ မည္သည့္ အခၝမႀ အဴငင္း မပၾား ခဲ့သည္ကုိ ေတၾႚရသည္။ ကခဵင္ ဴပည္နယ္ ဝန္႒ကီး ဦးမန္ထားဆင္သည္ ဴမစ္႒ကီးနား လူထု အစည္းအေဝးတၾင္ ေဴပာဳကား ခဲ့သည္မႀာ ယင္း ႟ၾာသုံး႟ၾာသည္ ကခဵင္ ႟ၾာမဵား သက္သက္ မဟုတ္ေသာ္လည္း ဴပည္ေထာင္စု နယ္နိမိတ္တၾင္ ရႀိသည္။ ဤအေရး ကိစၤသည္ ကခဵင္ အေရးထက္ ဴပည္ေထာင္စု အေရးသာ ဴဖစ္ေသာေဳကာင့္ ဴပည္ေထာင္စု အစုိးရ ကသာ ဆုံးဴဖတ္ရဴခင္း ဴဖစ္သည္ဟု ေဴပာဳကားခဲ့သည္။ [Richard J. Kozieki, “The Sino Burmese Frontier Problem,” p. 42.] ထုိႚေနာက္ ၁၉၆၀ ဴပည့္ႎႀစ္၊ ဇန္နဝၝရီလ ၂၈ ရက္ေနႚတၾင္ ဴပည္ေထာင္စု ဴမန္မာ ႎုိင္ငံေတာ္ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ ဗုိလ္ခဵႂပ္႒ကီး ေနဝင္းႎႀင့္ တ႟ုတ္ ဴပည္သူႚ သမၳတ ႎုိင္ငံ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ ခဵႃအင္လုိင္း တုိႚသည္ ပီကင္း ႓မိႂႚတၾင္ ဴပည္ေထာင္စု ဴမန္မာႎုိင္ငံေတာ္ အစုိးရႎႀင့္ တ႟ုတ္ ဴပည္သူႚ သမၳတ ႎုိင္ငံေတာ္ အစုိးရတုိႚ ခဵႂပ္ဆုိ ဳကေသာ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ နယ္နိမိတ္ ဴပႍနာႎႀင့္ စပ္လဵဥ္းသည့္ သေဘာတူ စာခဵႂပ္ကုိ ခဵႂပ္ဆုိ ခဲ့ဳကသည္။

ထုိစာခဵႂပ္တၾင္ ေအာက္ပၝ အခဵက္မဵားကုိ သေဘာ တူညီခဲ့ ဳကသည္။

(၁) ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ ေဒသကုိ ဴမန္မာ အစုိးရက တ႟ုတ္ ႎုိင္ငံသုိႚ ဴပန္လည္ ေပးအပ္ရန္ သေဘာ တူသည္။ ဤနယ္နိမိတ္ အေဳကာင္းကုိ ေမခ - သံလၾင္ ေရေဝ ေတာင္တန္း အတုိင္း သတ္မႀတ္ရန္ သေဘာ တူညီဳကသည္။ ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ ေဒသ အကဵယ္အဝန္း အားဴဖင့္ တ႟ုတ္ အစုိးရက ၁၈၆ စတုရန္း မုိင္ခန္ႚ ရႀိေသာ နယ္ေဴမကုိ ေပးရန္ ေတာင္းဆုိ ခဲ့ရာ ဴမန္မာ အစုိးရက ၅၉ စတုရန္းမုိင္ နယ္ေဴမကုိ လၿဲေဴပာင္း ေပးရန္ သေဘာ တူခဲ့သည္။

(၂) ၈၅ စတုရန္းမုိင္ ရႀိေသာ နမၳဝမ္ အငႀားခဵ နယ္ေဴမကုိ တ႟ုတ္ အစုိးရက ဴမန္မာ အစုိးရအား လၿဲေဴပာင္း ေပးသည္။ နမၳဝမ္ အငႀားခဵ နယ္ေဴမႎႀင့္ လဲလႀယ္ေသာ အားဴဖင့္ ၁၉၄၁ ခုႎႀစ္ မဵဥ္းေဳကာင္း၏ အေနာက္ဘက္ရႀိ ပန္ဟုန္းႎႀင့္ ပန္ေလာ လူမဵႂိးမဵား အုပ္ခဵႂပ္ေသာ ၇၃ စတုရန္းမုိင္ ရႀိေသာ နယ္ေဴမကုိ ဴမန္မာ အစုိးရက တ႟ုတ္ အစုိးရသုိႚ လၿဲေဴပာင္း ေပးခဲ့သည္။

(၃) ဝ နယ္နိမိတ္ မဵဥ္းေဳကာင္းဟု ေခၞဆုိေသာ ၁၉၄၁ ခုႎႀစ္ နယ္နိမိတ္ကုိ တ႟ုတ္တုိႚက အသိအမႀတ္ ဴပႂသည္။ ထုိနယ္နိမိတ္ေဳကာင္း ဴဖတ္သန္း သၾားရာ ႟ၾာႎႀစ္႟ၾာကုိ တ႟ုတ္ႎုိင္ငံ ဘက္သုိႚ ထည့္သၾင္း႓ပီး ႟ၾာေလး႟ၾာကုိ ေပးသည္။ နမၳဝမ္ အငႀားခဵ နယ္ေဴမႎႀင့္ လဲလႀယ္ေသာ အားဴဖင့္ ၁၉၄၁ ခုႎႀစ္ မဵဥ္းေဳကာင္း၏ အေနာက္ဘက္ရႀိ ပန္ဟုန္းႎႀင့္ ပန္ေလာ လူမဵႂိးမဵား အုပ္ခဵႂပ္ေသာ ၇၃ စတုရန္းမုိင္ ရႀိေသာ နယ္ေဴမကုိ ဴမန္မာ အစုိးရက တ႟ုတ္ အစုိးရသုိႚ လၿဲေဴပာင္း ေပးခဲ့သည္။ ဴမန္မာႎုိင္ငံ ဘက္သုိႚ ထည့္သၾင္းသည္။

(၄) ေဴမာက္ဘက္ဖဵား နယ္နိမိတ္ကုိ ၁၉၁၄ ခုႎႀစ္ စာခဵႂပ္တၾင္ သတ္မႀတ္ ေဖာ္ဴပသည့္ အတုိင္း ႎႀစ္ႎုိင္ငံ အစုိးရ တုိႚက အဆုိဴပႂ ဳကသည္။ ဴမန္မာ၊ တ႟ုတ္၊ အိႎၬိယ သုံးႎုိင္ငံ နယ္နိမိတ္ ဆုံရာ ေနရာမႀ အီဇူရာမီ ေတာင္ဳကားလမ္း အထိ သၾယ္တန္းေသာ နယ္နိမိတ္ ေဳကာင္းကုိ ထ႟ုန္ဴမစ္ဝႀမ္း ဴဖတ္သန္းသၾားရာ ေနရာမႀ တပၝး ေရေဝ ေတာင္တန္း တေလ႖ာက္ သတ္မႀတ္ရန္ သေဘာ တူဳကသည္။ [(က) “တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ ႎႀစ္ႎုိင္ငံ နယ္နိမိတ္ ဴပႍနာ ဆုိင္ရာ သေဘာတူ စာခဵႂပ္။” တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ ခဵစ္ဳကည္ေရး မႀတ္တမ္း၊ ေနာက္ဆက္တၾဲ ဂ - ၂။ (ခ) “ဴပည္ေထာင္စု ဴမန္မာ ႎုိင္ငံေတာ္ႎႀင့္ တ႟ုတ္ ဴပည္သူႚ သမၳတ ႎုိင္ငံေတာ္တုိႚ ခဵႂပ္ဆုိ ဳကသည့္ နယ္နိမိတ္ စာခဵႂပ္” တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ ခဵစ္ဳကည္ေရး မႀတ္တမ္း ေနာက္ဆက္တၾဲ ဂ - ၃]

ဖီေမာ္၊ ေဂၞလန္၊ ကန္ဖန္ ႟ၾာသုံး႟ၾာသည္ ၁၉၀၅ ခုႎႀစ္ တၾင္မႀ ေပၞလၾင္ ထင္ရႀား လာသည္။ ယင္း ႟ၾာမဵားတၾင္ တ႟ုတ္ဴပည္မႀ ဝင္ေရာက္ အေဴခခဵေသာ လီစူး လူမဵႂိးမဵား မဵားစၾာ ရႀိဴခင္း၊ တ႟ုတ္ ယဥ္ေကဵးမႁမဵား အထုိက္အေလဵာက္ လၿမ္းမုိးေနဴခင္း အဴပင္ တ႟ုတ္ အေခၝင္းလုပ္ သစ္ပင္မဵား ေပၝက္ေရာက္ဴခင္းသည္ တ႟ုတ္ လူမဵႂိးတုိႚအား အဓိက စၾဲမက္ ေစစရာ စီးပၾားေရး လုပ္ကၾက္ ဴဖစ္ေလသည္။ ယင္း တ႟ုတ္ အေခၝင္းလုပ္ သစ္ပင္သည္ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ နယ္နိမိတ္ (ဴမန္မာဘက္) တၾင္လည္း ေပၝက္ေရာက္သည္။ ထုိႚေဳကာင့္ ႓ဗိတိသ႖ အစုိးရ လက္ထက္ ကတည္းက တ႟ုတ္ပုိင္နက္ အတၾင္း ရႀိသည္ကုိ အဴငင္း မပၾားခဲ့သည့္ ထုိ ႟ၾာသုံး႟ၾာကုိ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ ခဵစ္ဳကည္ေရးကုိ ေရႀႚ႟ႁ၍ တ႟ုတ္ ႎုိင္ငံအား လၿဲေဴပာင္း ေပးလုိက္ဴခင္းသည္ ဴမန္မာႎုိင္ငံ အတၾက္ အကဵႂိးမဲ့ ဴဖစ္သည္ဟု မယူဆ ႎုိင္ေပ။

ခင္ေလး