မႀတ္တမ္းမႀတ္ရာ လုပ္ေဆာင္မႁ
(၂၀၀၆) ခုႎႀစ္ ႎႀစ္ခဵႂပ္ သုံးသပ္ခဵက္ အပုိင္း (၃)
အခုႎႀစ္ (၂၀၀၆) ခုႎႀစ္ အတၾင္း ဴဖစ္ေပၞ ခဲ့တဲ့ ဴမန္မာ ႎိုင္ငံရဲႛ ႎိုင္ငံေရး၊ စစ္ေရး၊ စီးပၾားေရး၊ ပညာေရး၊ ကဵန္းမာေရး၊ ႎိုင္ငံဴခားေရးနဲႛ တိုင္းရင္းသား အေရးေတၾကို အပိုင္းလိုက္ခၾဲ သံုးသပ္ တင္ဴပ ေနပၝတယ္။ ဒီကေနႛ မႀာေတာ့ အပိုင္း (၃) အဴဖစ္ တိုင္းရင္းသား အဖၾဲႛအစည္း ေတၾနဲႛ နအဖ စစ္အစုိးရဲႛ ဆက္ဆံေရး အေဴခအေနကို တင္ဴပ ေပးမႀာပၝ။
(၂၀၀၆) ခုႎႀစ္ ကုန္ဆုံး ေတာ့မဲ့ အခုလုိ အခဵိန္မႀာ တႎႀစ္ အတၾင္း နအဖနဲႛ တုိင္းရင္းသား အဖဲၾႛေတၾ အဳကား ဆက္ဆံေရး ထူးဴခားခဵက္ကို ေဴပာမယ္ ဆုိရင္ နအဖကို ဆက္လက္ တုိက္ခုိက္ ေနဆဲ ဴဖစ္တဲ့ KNU ကရင့္ အမဵႂိးသား အစည္းအ႟ုံးနဲႛ နအဖ အဳကား ရရႀိ ထားတဲ့ ရႀားရႀားပၝးပၝ ႎႁတ္ကတိ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရး ပဵက္ဴပား သၾားခဲ့ တာပဲ ဴဖစ္မယ္ ထင္ပၝတယ္။
ဒီလုိ ႎႁတ္ကတိ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရးကို ဗုိလ္ခဵႂပ္႒ကီး ခင္ႌၾန္ႛ လက္ထက္မႀာ စတင္ ခဲ့ေပမဲ့ အခု ေနာက္ပုိင္း စစ္ဗုိလ္ခဵႂပ္႒ကီး ေတၾက ဒၝကို တာဝန္ မယူ လက္မခံတဲ့ ကိစၤဟာ နအဖက တုိင္းရင္းသား အေရးကို ဂ႟ု မစုိက္တာဘဲ ဴဖစ္တယ္လုိႛ ဴပည္တၾင္း တုိင္းရင္းသား အဖဲၾႛေတၾနဲႛ နယ္စပ္ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္ ေတၾက ေဴပာဆုိ ေနဳက ပၝတယ္။ ရခိုင္ ေခၝင္းေဆာင္ တဦးနဲႛ CRPP အတၾင္းေရးမႀႃးလဲ ဴဖစ္သူ ဦးေအးသာေအာင္၊ တုိင္းသားရင္း (၁၁) ဖဲၾႛ ကိုယ္စားဴပႂ UNA အဖဲၾႛ ေဴပာခၾင့္ရ ဦးကဵင္ရႀင္းထန္တိုႛက ဒီကိစၤအေပၞ အခုလုိ ေဝဖန္ ခဲ့ဳက ပၝတယ္။
"အစုိးရ အေနနဲႛ တုိင္းရင္းသားေတၾ အေပၞမႀာ ထားတဲ့ သေဘာထားေတၾ ပုိ႓ပီးေတာ့ ဆုိးလာတယ္ ဆုိတဲ့ သေဘာကို ဴပလုိက္တဲ့ အေန အထားမဵႂိး။"
"Gentleman Agreement ဆုိတာ ကေတာ့ ဘယ္္လုိပဲ အမဵႂိးမဵႂိး လုပ္ေပ မဲ့လုိႛ ႎႁတ္ကတိ မေဴပာနဲႛ စာခဵႂပ္နဲႛ လုပ္ထား ေတာင္မႀ ကဵေနာ္တုိႛ လၿတ္ေတာ္ ကုိယ္စားလႀယ္မဵား ဆုိရင္ (၁/၉၀) ကတိ ဴပႂထားတဲ့ လၿတ္ေတာ္ ဆိုတာ။ လၿတ္ေတာ္ ေခၞေပးမယ္၊ အဲဒီမႀာ အေဴခခံ ဥပေဒ ခင္ဗဵားတိုႛ ေရးရမယ္ ဆုိ႓ပီးေတာ့ စာနဲႛ ေပနဲႛ ထၾက္ထားတဲ့ နအဖရဲႛ ေဳကညာခဵက္က အခုထိ ဘာမႀ လုပ္ေဆာင္တာ မရႀိဘူး ဆုိေတာ့ သူတုိႛ လုပ္ေနတဲ့ ပုံပဲလိုႛ အဲဒီလုိပဲ ေဴပာလို ပၝတယ္။"
KNU နဲႛ ႎႁတ္ကတိ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရး နအဖ ဘက္က ဖဵက္သၾားတဲ့ အေပၞ KNU ဥကၠႉ ေစာဘသင္စိန္နဲႛ ဴပန္ဳကားေရး တာဝန္ခံ ေဒးဗစ္ သာကေပၝ တုိႛကေတာ့။
"တ႒ကိမ္က ဒီလုိ သေဘာတူညီခဵက္ ရႀိထား ေပမဲ့လိုႛ ဖဵက္႓ပီးေတာ့ တုိက္ခုိက္ လာတာ ကိုေတာ့ ကာကၾယ္ သၾားဳက ရမႀာပဲ။"
"အရင္က Gentleman Agreement ဆုိတာ ရႀိတယ္။ အဲဒၝက ပဵက္သၾား႓ပီ။ နအဖက ကဵေနာ္တုိႛ ေဒသေတၾမႀာ အ႒ကီးအကဵယ္ ထုိးစစ္ေတၾ ဝင္တယ္။ ဒၝေတၾက ကဵေနာ္တိုႛ တုိင္းရင္းသား အေရး အတၾက္လဲ မေကာင္းဘူးေပၝ့။ အမဵႂိးသား ဴပန္လည္ သင့္ဴမတ္ေရး အတၾက္ မေကာင္းတဲ့ အခဵင္းအရာေတၾ ဴဖစ္တယ္။ တကယ္တမ္း နအဖက ႓ငိမ္းခဵမ္းေရးတုိႛ၊ အမဵႂိးသား ဴပန္လည္ သင့္ဴမတ္ေရးတိုႛ တကယ္ လုိခဵင္ရင္ေတာ့ ဒၝေတၾ ရပ္ဆုိင္းဖုိႛေပၝ့။"
မႎႀစ္ကလဲ ရႀမ္းတုိင္းရင္းသားမဵား ဒီမိုကေရစီ အဖဲၾႛခဵႂပ္ ဥကၠႉ ခၾန္ထၾန္းဦး၊ စုိင္းႌၾန္ႛလၾင္ တုိႛကို ဖမ္းဆီး႓ပီး ေထာင္ႎႀစ္ရႀည္ ခဵလုိက္တဲ့ အတၾက္ နအဖနဲႛ တုိင္းရင္းသားေတၾ ဆက္ဆံေရးဟာ ဆုိးသထက္ ပုိဆုိး လာေန ခဲ့တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ အခု (၂၀၀၆) ခုႎႀစ္ အကုန္ မႀာေရာ နအဖနဲႛ တုိင္းရင္းသားေတၾ ဆက္ဆံေရး အေဴခအေန ဘယ္လုိ ရႀိမလဲ ရခုိင္ တုိင္းရင္းသား ေခၝင္းေဆာင္ တဦး ဴဖစ္သူ ဦးေအးသာေအာင္က ပိုဆုိး လာပၝ တယ္လုိႛ အခုလုိ ေဴပာဆုိ ပၝတယ္။
"ပိုဆုိး လာတယ္ လုိႛပဲ သုံးသပ္လုိႛ ရပၝတယ္။ ဥပမာ မၾန္ဴပည္သစ္ ပၝတီရဲႛ ညီလာခံ အေပၞမႀာ သေဘာထားဟာ ဴဖင့္ရင္ အထူး သဴဖင့္ ဒီေနႛ သက္ေသ ဴပခဵက္ တခု ဴဖစ္ေန တယ္လုိႛ သုံးသပ္လုိႛ ရပၝတယ္။"
နအဖဟာ တုိင္းရင္းသား ႎုိင္ငံေရး ပၝတီေတၾ၊ တုိင္းရင္းသား လက္နက္ကုိင္ ေတၾတင္ ဖိအားေပး ေန႟ုံတင္ မဟုတ္ဘဲ သာမန္ ေအာက္ေဴခ တုိင္းရင္းသား ဴပည္သူေတၾနဲႛ နအဖရဲႛ ဆက္ဆံေရးလဲ ဆုိးေနတယ္လုိႛ သိရ ပၝတယ္။
"တုိင္းရင္းသားနဲႛ နအဖ ဆက္သၾယ္ေရး ကေတာ့ ဘယ္လိုမႀ ဆက္ဆံေရးက တုိးတက္ လာတယ္၊ ေကာင္းလာတယ္ ဆုိတာ မရႀိပၝဘူး။ မၾန္ဴပည္သစ္ ပၝတီ ဆုိရင္ နယ္ေတၾမႀာ စစ္ ေလ့ကဵင့္ေရးေတၾ လုပ္လာတယ္။ ကခဵင္ ဴပည္နယ္မႀာ ဆုိရင္လဲ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရး နယ္ေတၾမႀာ စစ္ ေလ့ကဵင့္ေရး စခန္းေတၾ လုပ္ထားတယ္။ ဆုိေတာ့ အေဴခအေန ကေတာ့ ပုိဆုိးတဲ့ ပုံမဵႂိး အားလုံးပဲ တုိင္းရင္းသား ေတၾေရာ၊ ဴမန္မာ လူမဵႂိး အေပၞ မႀာေရာ ကဵေနာ္ တိုႛကို ကာကၾယ္မဲ့ အစား ဒုကၡ ေပးတာ အမဵား႒ကီး ပၝပဲ။ ယုံဳကည္မႁ၊ ကိုးကၾယ္မႁ ဥပမာ ဘာသာေရး တုိႛ ဆုိရင္ ဘယ္သူ မဆုိ ဗမာ ဴဖစ္ဴဖစ္၊ တုိင္းရင္းသား ဴဖစ္ဴဖစ္ ဘုရားေကဵာင္းတုိႛ ဘာတုိႛ ေတာင္မႀ တုိက္ခန္း မႀာလဲ ဘုရား ဝတ္ဴပႂတယ္၊ ရႀိတဲ့ ေနရာမႀာ ကိုးကၾယ္တယ္၊ အဲဒီလုိ မဵႂိးေတၾ ဘုရားေကဵာင္း ဴပႂဴပင္ဖိုႛ၊ စု႟ုန္း ဘုရား ရႀိိခုိးဖိုႛ၊ ေဟာေဴပာပဲၾတိုႛ လုပ္မဲ့ ဥစၤာမႀာ ကဵေနာ္တုိႛ တုိင္းရင္းသား ေတၾကို ခၾင့္မဴပႂဘူး၊ တားဴမစ္တယ္ ဆုိတာေတၾ၊ ရပ္ကၾက္က ေပးတဲ့ စာေတၾ မႀာလဲ ကဵေနာ္ တုိႛမႀာ ရႀိပၝတယ္။"
UNA ေဴပာခၾင့္ ရသူ ဦးကဵင့္ရႀင္းထန္ ဴဖစ္ပၝတယ္။ အလားတူပဲ မၾန္ဴပည္သူ ေတၾရဲႛ အေဴခအေန ကိုလဲ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရး ႓ငိမ္း အဖဲၾဲႛ တခု ဴဖစ္တဲ့ မၾန္ဴပည္သစ္ ပၝတီ ေဴပာခၾင့္ ရသူ ႎုိင္ေအာင္မေငးက အခုလုိ ေဴပာဆုိ ပၝတယ္။
"ကဵေနာ္တုိႛ ဴပည္သူ ေတၾရဲႛ လယ္ယာ ေဴမေတၾကို သိမ္း႓ပီးေတာ့ တပ္ တုိးခဵဲႚတာ ဴပည္သူေတၾ စားဝတ္ ေနေရး အခက္အခဲ အမဵား႒ကီး ရင္ဆုိင္ ရတယ္ေပၝ့။ တခဵႂိႚ မိသားစု ဆုိရင္ ဘဝ ပဵက္သၾားတဲ့ အပုိင္းေတၾ ရႀိဳကတယ္။ လယ္ယာ ေဴမ သိမ္းတာ တိုႛကေတာ့ ကဵေနာ္ တုိႛလဲ ကာကၾယ္မႁ မေပးႎုိင္ ဘူးေလ။ ဴပည္သူ ေတၾက အခက္အခဲ အမဵား႒ကီး ရင္ဆုိင္ ဳကရ တယ္ေပၝ့။ တပ္ တုိးခဵဲႚမႁ ေတၾမႀာ။"
အလားတူ မုဒုံ ႓မိႂႚနယ္ အတၾင္း မၾန္ စာသင္ ေကဵာင္းေတၾ၊ မၾန္ ယဥ္ေကဵးမႁ ဗီၾဒီယုိ ႟ုိက္ကူူးမႁ ေတၾကိုလဲ နအဖက ပိတ္ပင္ ေနပၝတယ္။ ကရင္နီ နယ္ေဴမမႀာ ဆုိရင္လဲ တပ္ေတၾ တုိးခဵဲႚ ေနသလုိ ေဒသခံ ေတၾကို နအဖ တပ္ေတၾက အဓမၳ ခုိင္းေစ ေနတာ ေတၾလဲ ပုိမုိ မဵားဴပား ေနတယ္လိုႛ သိရ ပၝတယ္။
ရႀမ္း ဴပည္နယ္ အတၾင္း မႀာေတာ့ နအဖနဲႛ ရႀမ္းဴပည္ တပ္မေတာ္ (ေတာင္ပုိင္း) အဳကား တုိက္ပဲၾေတၾ ဴပင္းထန္ ေနသလုိ ရႀမ္း၊ လားဟူနဲႛ ဝတပ္ ေတၾဳကား တုိက္ပၾဲေတၾ ဴဖစ္ေအာင္ နအဖက ဖန္တီး ေနတယ္လုိႛ ရႀမ္းနဲႛ လားဟူ အဖၾဲႛ ေတၾက ေဴပာဆုိ ေနဳကပၝတယ္။ ရႀမ္းဴပည္ ေဴမာက္ပိုင္း နန္ႛခမ္း ႓မိႂႚနယ္ ထဲမႀာ လက္နက္ ခဵခဲ့တဲ့ ရႀမ္းဴပည္ တပ္မေတာ္ (၂၄၁) က စဝ္ခၾန္ေကဵာ္နဲႛ တပ္ဖဲၾႛဝင္ (၂၄) ေယာက္ကို လား႟ႁိးေထာင္ စစ္ခုံ႟ုံး ကေန မတ္လ (၄) ရက္ေနႛမႀာ ေသဒဏ္ ခဵမႀတ္ ခဲ့တာလဲ ရႀိပၝတယ္။
ေထာင္ႎႀစ္ရႀည္ ကဵခံ ေနရတဲ့ ခၾန္ထၾန္းဦးနဲႛ စိုိင္းႌၾန္ႛလၾင္ တုိႛလဲ ကဵန္းမာေရး ဆုိးရၾား ေနတယ္လိုႛ သိရ သလုိ သူတုိႛနဲႛ အမႁတဲၾ သံတၾဲ ေထာင္က ဦးဴမင့္သန္း ဆုိရင္ ေမလ (၂) ရက္ေနႛက ေသဆုံး သၾားရ ပၝ႓ပီ။ အခုလုိ ရႀမ္း ေခၝင္းေဆာင္ ေတၾကို ဖမ္းဆီး ထားတာဟာ ဴပည္တၾင္း ရႀမ္း တုိင္းရင္းသား ပၝတီ ေတၾရဲႛ လႁပ္ရႀားမႁ ေတၾကို နအဖက ရပ္တန္ႛေအာင္ လုပ္ထားတာ ဴဖစ္တယ္္လုိႛ ရႀမ္း အမဵႂိးသား ဒီမုိကေရစီ အဖၾဲႛခဵႂပ္ ေဴပာခၾင့္ရသူ စုိင္းလိတ္က အခုလုိ ဆုိပၝတယ္။
"အခုေန ကေတာ့ ဘာမႀ ေထၾေထၾထူးထူး မလုပ္ႎုိင္ ဘူးေပၝ့။ ႟ုံး အပိတ္ မခံရ ေသးတဲ့ ႓မိႂႚနယ္ေတၾ ဆုိလဲ ကုိယ့္႟ုံးမႀာကိုယ္ ေန႓ပီးေတာ့ ပုံမႀန္ မပဵက္ ႟ုံးကေလး တက္လိုက္ ဗဟုိ ဌာနခဵႂပ္က ႌၿန္ဳကား စာေလး ေစာင့္ေန ဒီေလာက္ပဲ လုပ္ႎုိင္ မႀာေပၝ့။ စည္း႟ုံးမယ္ ဆုိရင္လဲ စည္း႟ုံးေရးက ဆင္းခၾင့္မႀ မရႀိဘဲ။"
ကခဵင္ နယ္ေဴမ အတၾင္း မႀာလဲ အခု ႎႀစ္ဆန္း (၂) ရက္ေနႛက KIO ႓မိႂႚနယ္ ႟ုံးခဲၾဲ တခုကို နအဖ တပ္ေတၾက ဝင္ေရာက္ တုိက္ခုိက္ ခဲ့တဲ့ အထိ အေဴခအေနေတၾ ဆုိးေန ခဲ့ရာက အခု ဆုိရင္ နအဖ တပ္ေတၾ KIO ဗဟုိ ဌာနခဵႂပ္ အနီးမႀာ စစ္ေရး ေလ့ကဵင့္တဲ့ အထိ တင္းမာ လာေနပၝ႓ပီ။ တခဵိန္ ထဲမႀာပဲ ကခဵင္ ဘာသာနဲႛ ထုတ္ေဝတဲ့ ပညာေရး မဂၢဇင္း စာေစာင္ေတၾ ကိုလဲ နအဖက ခၾင့္မဴပႂဘူးလုိႛ သိရ ပၝတယ္။
အေဴခအေနက နအဖနဲႛ တုိင္းရင္းသားေတၾ ဆက္ဆံေရး အဆုိးဆုံးထိ ဦးတည္ လာေန ႓ပီလုိႛ ေလ့လာ သူေတၾက ေဴပာဆုိ သုံးသပ္ ေနဳက ပၝတယ္။ လက္ရႀိ ကဵင္းပ ေနတဲ့ ေညာင္ႎႀစ္ပင္ ညီလာခံ ထဲမႀာလဲ အတင္းအဳကပ္ ေရးဆၾဲ ခုိင္းေနတဲ့ ဖဲၾႛစည္းပုံ အေဴခခံ ဥပေဒကို တုိင္းရင္းသား အပစ္အခတ္ အဖဲၾႛ ေတၾနဲႛ တဴခား တုိင္းရင္းသား ပၝတီ ေတၾက မေကဵနပ္ မႁေတၾ တုိးပၾား လာေန တယ္လုိႛ သိရႀိ ရပၝတယ္။
လူထု ေခၝင္းေဆာင္ ေဒၞေအာင္ဆန္းစုဳကည္ ကဆုိရင္ တုိင္းရင္းသား လူမဵႂိးစု အေရးနဲႛ ပတ္သက္႓ပီး သူမ အေနနဲႛ အထူး စုိးရိမ္ မကင္း ဴဖစ္မိ တယ္လုိ္ႛ အကဵယ္ခဵႂပ္ အတၾင္း ကေန ကုလ သမဂၢ လက္ေထာက္ အတၾင္းေရးမႀႃးခဵႂပ္ မစၤတာ ဂန္ဘာရီနဲႛ ေတၾႛဆုံစဥ္မႀာ ေဴပာဆုိ ခဲ့ပၝတယ္။
တုိင္းရင္းသား နယ္ေဴမ အတၾင္း နအဖ ထုိးစစ္ ေတၾနဲႛ လူႛ အခၾင့္အေရး ခဵႂိးေဖာက္မႁေတၾ အဆုိးဆုံး ဴဖစ္ေန တာမုိႛ ကုလ သမဂၢ လုံ႓ခံႂေရး ေကာင္စီ အထိ တင္သၾင္း႓ပီး ေဆၾးေႎၾး ရမဲ့ အဆင့္ ကိုလဲ ေရာက္ေန ႓ပီလုိႛ သိရ ပၝတယ္။
ဒၝဆုိရင္ ဆုိးဝၝး ေနတဲ့ တုိင္းရင္းသား ေတၾနဲႛ ဆက္ဆံေရးကို ပိုေကာင္း လာေအာင္ နအဖက ဘယ္လုိ လုပ္သင့္ သလဲ။ အတၾင္းေရးမႀႃး ဦးေအးသာေအာင္က နအဖကို အခုလို တုိက္႟ုိက္ အ႒ကံ ေပးသၾား ခဲ့ပၝတယ္။
"တုိင္းရင္းသား ေသၾးစည္း ညီႌၾတ္ေရး ဆုိတာ လက္ေတၾႛ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ဖုိႛ လုိပၝတယ္။ တုိင္းရင္းသား ႎုိင္ငံေရး ပၝတီေတၾ ႓ငိ္မ္းခဵမ္းေရး ယူထားတဲ့ တုိင္းရင္းသား အဖၾဲႛအစည္းေတၾ ရႀိတယ္။ လက္နက္ကိုင္ ႓ပီးေတာ့ ႓ငိမ္းခဵမ္းေရး မယူရ ေသးတဲ့ KNU လို အဖၾဲႛအစည္း ေတၾလဲ ရႀိတယ္။ ညိၟႎႁိင္း ေဆၾးေႎၾးဖိုႛ၊ ႓ပီးေတာ့ ႓ငိမ္းခဵမ္းေရး ယူထားတဲ့ အဖၾဲႛအစည္း ေတၾကို လဲပဲ ညီလာခံမႀာ ႟ုပ္ဴပ သေဘာမဵႂိး ထက္စာရင္ အဓိပၯာယ္ ရႀိတဲ့ ေတၾႛဆံုမႁေတၾ၊ ေဆၾးေႎၾးမႁေတၾ လုပ္ဖိုႛ လိုပၝတယ္။ အဲဒၝ ကဵေနာ့္ အေနနဲႛ လက္ရႀိ နအဖ အာဏာပိုင္ မဵားကို တိုက္တၾန္း လိုတဲ့ အဓိက အခဵက္ ပၝပဲ။"
တဆက္ထဲ မႀာပဲ တုိင္းရင္းသား ေတၾနဲႚ ဆက္ဆံေရး ဴပန္လည္ ေကာင္းမၾန္ လာေစဖုိႚ နအဖ ဗိုလ္ခဵႂပ္ေတၾ ဘာလုပ္ ရမလဲ ဆုိတာ ကိုလဲ UNA ေဴပာခၾင့္ရသူ ပုကဵင္ရႀင္းထန္က အခလုိ ေဴပာဆို သၾားခဲ့ ပၝတယ္။
"ကဵေနာ္တိုႛ အေရး သံုးပၝးတႛုိ ဘာတိုႛ ထဲမႀာ သူတိုႛ ထည့္ထားတဲ့ ဟာေတၾ ကေတာ့ တိုင္းရင္းသား စည္းလံုး ညီႌၾတ္ေရးဟာ မရႀိ မဴဖစ္ ဆို႓ပီးေတာ့ လုိအပ္တယ္ ဆိုတာ အေရး အ႒ကီးဆံုးပဲ။ အဲဒီ အတိုင္း ပၝးစပ္နဲႛ မဟုတ္ဘဲနဲႛ တကယ္ လုပ္လာမႀ အဲဒၝကို ပို႓ပီးေတာ့ ကဵေနာ္ တိုႛက ရင္းႎႀီးမယ္၊ ပို႓ပီးေတာ့မႀ စည္း႟ံုးမႁက ခိုင္မာမယ္။ ဴပည္ေထာင္စု မ႓ပိႂကၾဲေရးတိုႛ ဘာတိုႛ ဆိုတာက အင္မတန္မႀ အေရး႒ကီးတယ္။ တိုင္းရင္းသား ခဵစ္ဳကည္ ရင္းႎႀီး ႓ပီးေတာ့ စည္းလံုး ညီႌၾတ္ေရးဟာ အင္မတန္မႀ အေရး႒ကီးတယ္။ ေဴပာတာ မဟုတ္ဘဲနဲႛ လုပ္တာနဲႛ အလုပ္ လုပ္ဴပဖိုႛ အေရး႒ကီး တယ္ဆိုတာ ကဵေနာ္ ေဴပာလို ပၝတယ္။"