မႀတ္တမ္းမႀတ္ရာ လုပ္ေဆာင္မႁ
(၂၀၀၆) ခုႎႀစ္ ႎႀစ္ခဵႂပ္ သုံးသပ္ခဵက္ အပုိင္း (၄)
အခုႎႀစ္ (၂၀၀၆) ခုႎႀစ္ အတၾင္း ဴဖစ္ေပၞခဲ့တဲ့ ဴမန္မာႎိုင္ငံရဲႛ ႎိုင္ငံေရး၊ စစ္ေရး၊ စီးပၾားေရး၊ ပညာေရး၊ ကဵန္းမာေရး၊ ႎိုင္ငံဴခားေရးနဲႛ တိုင္းရင္းသားအေရးေတၾကို အပိုင္းလိုက္ခၾဲ သံုးသပ္ တင္ဴပေနပၝတယ္။ ဒီကေနႛ မႀာေတာ့ အပိုင္း (၄) အဴဖစ္ ကဵန္းမာေရးနဲႛ ပညာေရး အေဴခအေနကို တင္ဴပ ေပးမႀာပၝ။
အခုႎႀစ္ အတၾင္း ဴမန္မာႎိုင္ငံရဲႛ ကဵန္းမာေရး ေစာင္ႛေရႀာက္မႁ လုပ္ငန္းေတၾ အတၾက္ အားတက္ စရာ တခု ကေတာ့ အေမရိကန္ ေဒၞလာ သန္း (၁၀၀) အကူညီ ေပးမဲ (3-D) Fund ေခၞ ေရာဂၝ သံုးမဵႂိး တိုက္ဖဵက္ေရး စီမံကိန္း ေပၞေပၝက္ လာတာပဲ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဒီစီမံကိန္းဟာ ဴမန္မာႎိုင္ငံမႀာ ဆိုးဆိုးဝၝးဝၝး ဴဖစ္ေနတဲ့ HIV/AIDS ၊ ငႀက္ဖဵားနဲႛ တီဘီ ေရာဂၝ ကုသေရး အတၾက္ (၅) ႎႀစ္ စီမံကိန္း ဴဖစ္႓ပီး နအဖရဲႛ တင္းဳကပ္တဲ့ ထိမ္းခဵႂပ္ ကန္ႛသတ္မႁ ေတၾေဳကာင့္ ထၾက္သၾားတဲ့ ဂလိုဘယ္ဖန္း အစား ဝင္ေရာက္ လာတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
အလႀႃရႀင္ ႎိုင္ငံေတၾ ကေတာ့ ႓ဗိတိန္၊ ဳသစေတးလဵ၊ ေနာ္ေဝ၊ ဆီၾဒင္နဲႛ အီးယူ ဥေရာပ သမဂၢတိုႛ ဴဖစ္ပၝတယ္။ အဲဒီလို ႎိုင္ငံတကာက ကဵန္းမာေရး အကူညီေတၾ ေပးဖုိႛ စီစဥ္ ေနခဵိန္ မႀာပဲ နအဖ အာဏာပိုင္ ေတၾကေတာ့ လူသား ေတၾရဲႛ အသက္ အႎၩရယ္ကို အမဵားဆံုး ဒုကၡ ေပးေနတဲ့ HIV/AIDS ေရာဂၝ ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ငန္း ေတၾကို ေႎႀာက္ယႀက္ ဟန္ႛတား တာေတၾ၊ ေဝဒနာ သည္ေတၾကို နည္း အမဵႂိးမဵႂိးနဲႛ ဒုကၡ ေပးတာေတၾ ဴပႂလုပ္ ခဲ့တာ ေတၾႛရ ပၝတယ္။ အဆိုးဆံုး ဴဖစ္ရပ္ တခု ကေတာ့ ဳသဂုတ္လ အတၾင္းက ဴဖစ္ပဵက္ ခဲ့တဲ့ နယ္ကလာ ေဆးကု ေနတဲ့ ေရာဂၝသည္ ေတၾကို ေနစရာ အခက္ အခဲ ဴဖစ္ေအာင္ ဖိအား ေပးခဲ့ တာပဲ ဴဖစ္ပၝတယ္။
"(၁၀) လ စာခဵႂပ္ ခဵႂပ္ထားတဲ့ အခဵိန္မႀာ သူက ဘယ္လို ဴဖစ္လာ သလဲ ဆိုေတာ့ (၅) လ ေလာက္မႀာ၊ (၄) လေကဵာ္ ေလာက္မႀာ သူက ဘာလုပ္ လာသလဲ ဆိုေတာ့ ရာအိမ္မႀႃး ဦးဴမေသာင္း ကေန ႓ပီးေတာ့ ဒီလူနာ ေတၾကို သူက ဧည့္စာရင္း မေပးေတာ့ဘူး။ မေပး ႎိုင္ဘူး၊ မေပး ေတာ့ဘူး၊ အိမ္ရႀင္နဲႛ ရႀင္းပၝလိုႛ ေဴပာတယ္။ အဲလို ဆုိေတာ့ အိမ္ရႀင္က ေနတာက တဴခား ဆိုေတာ့ သူတိုႛက ကိုယ္ ေဆးခန္း ဴပရမဲ့ ကိုယ့္ ကဵန္းမာေရး ကိစၤ ကလဲ ရႀိေသးတာ ဆိုေတာ့ အဲလိုမဵႂိး မရႀင္း ႎိုင္ဘူးေပၝ့။ မရႀင္း ႎိုင္တဲ့ အခၝ မႀာပဲ သူက အဲလိုပဲ အိမ္ရႀင္ကို သူကိုယ္တိုင္ ေခၞလာတယ္။ ဒီလူေတၾ တင္ မထားဘိုႛ၊ ေနာက္႓ပီးေတာ့ တရက္လဲ ကဵေတာ့ ကဵေနာ္တိုႛ ေဝဒနာ သည္ေတၾ ဘက္က ဧည့္စာရင္း သၾားတိုင္တယ္။ ဧည့္စာရင္း စာရၾက္ ဴပန္မရတာ တခုပဲ။ ဧည့္စာရင္း သၾားတိုင္တယ္။ ေဴပာတယ္။ ဆိုတယ္။ တရက္လဲ ကဵေတာ့ ဧည့္စာရင္း ဝင္စစ္ ႓ပီးေတာ့ ဝင္ဖမ္း တယ္ေပၝ့။ ဝင္ဖမ္းေတာ့ အဲဒီ အထဲက ေဝဒနာသည္ တေယာက္ ႓မိႂႚသစ္က ကိုခင္ေမာင္ဦး ဆိုတဲ့ လူကို သူတိုႛ ဖမ္းေခၞ သၾားတယ္။ ေခၞသၾား ႓ပီးေတာ့ ရယက ႟ံုးမႀာ မဟုတ္ဘဲနဲႛ လဖက္ရည္ဆိုင္မႀာ ကိုခင္ေမာင္ဦးကို မင္းက ဘာ ေရာဂၝသည္လဲ၊ မင္းတိုႛ အဲလိုမဵႂိး ေနတာ ဘာဴဖစ္တယ္၊ ညာဴဖစ္တယ္ ဆို႓ပီး အတင္းေရာ အကာေရာ အရႀက္ တကၾဲ အကဵႂိးနည္း ဴဖစ္ေအာင္ ႓ခိမ္းေဴခာက္ ႓ပီးေတာ့ ဒီေရာဂၝသည္ ပၝဆိုတာကို မေပၞေပၞေအာင္ ေလ႖ာက္ေဴပာ ႓ပီးမႀ၊ ေနာက္ဆံုးလဲ ကဵေရာ အိမ္ရႀင္ကို ဖိအားေပး အဳကပ္ကိုင္ ႓ပီးေတာ့ သူတိုႛက ႎႀင္ခဵ လိုက္တယ္။"
AIDS ေရာဂၝ သည္ေတၾ အတၾက္ ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ငန္းေတၾ ေဆာင္ရၾက္ ေပးေနတဲ့ လူငယ္ တဦး ေဴပာဴပခဲ့တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဳသဂုတ္လ အတၾင္း မႀာပဲ ဴဖစ္ပၾား ခဲ့တဲ့ ေနာက္ဴဖစ္ရပ္ တခု ကေတာ့ HIV/AIDS ေဝဒနာ ရႀင္ေတၾ စုေပၝင္း ဴပႂလုပ္တဲ့ ဝၝဆို သကႆန္း ကပ္လႀႃပၾဲကို အာဏာပိုင္ ေတၾက ႓ခိမ္းေဴခာက္ တားဴမစ္ ခဲ့တာပဲ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဒီ အလႀႃပၾဲကို ကူညီ ေပးတဲ့သူ (၁၁) ဦးကိုလဲ (၁) ညဳကာ ဖမ္းဆီး စစ္ေဆး ခဲ့ပၝတယ္။
ကမာၲ တဝႀမ္း HIV/AIDS ေရာဂၝ တိုက္ဖဵက္ေရး အတၾက္ လူငယ္ ေတၾဟာ သိပံၯ ပညာ ရႀင္ေတၾ၊ စီမံကိန္း မူေတၾ၊ မူဝၝဒ ခဵမႀတ္ သူေတၾနဲႛ ပူးေပၝင္း႓ပီး အဓိက အခန္းကၸ ကေန ပၝဝင္ ေဆာင္ရၾက္ ဳကဖုိႛ ကုလ သမဂၢ AIDS ေရာဂၝ ဆုိင္ရာ အဖၾဲႛ႒ကီးက ႎႁိးေဆာ္ တိုက္တၾန္း ေနခဵိန္ မႀာပဲ နအဖ အာဏာပိုင္ ေတၾကေတာ့ ဒီေရာဂၝ ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ငန္း ေတၾမႀာ ကူညီ ေဆာင္ရၾက္ ေပးေနတဲ့ သူေတၾကို တားဆီး ေႎႀာက္ယႀက္ တာေတၾ ဴပႂလုပ္ ခဲ့တာလဲ ေတၾႛရ ပၝတယ္။
"ဦးဇင္းတိုႛ မဟာစည္ ရိပ္သာကို ႒ကံ့ဖၾံႛ အဖၾဲႛဝင္ ဴမင့္ေဆၾ ဆိုတဲ့ လူတေယာက္က လာ႓ပီးေတာ့ ဦးဇင္း ဟာတဲ့ HIV ကိစၤ ေတၾကို ေဆာင္ရၾက္ ေနပၝတယ္ တဲ့။ အဲဒီေတာ့ ရဟန္း တပၝး အေနနဲႛ ဒီလို မဖၾယ္ မရာ ကိစၤ ေတၾကို ေဆာင္ရၾက္ဖိုႛ မသင့္ ပၝဘူးတဲ့။ ေကဵာင္းကုိလဲ သိကၡာ ကဵပၝတယ္။ ဆရာေတာ္႒ကီး ကိုလဲ သိကၡာ ကဵပၝတယ္ တဲ့။ ဒၝေဳကာင့္မိုႚလိုႛ ဦးဇင္းကို ဒီေကဵာင္းမႀာ မထားသင့္ ပၝဘူး ဆို႓ပီးေတာ့ လာ႓ပီးေတာ့ ေလ႖ာက္တယ္။ ေနာက္ (၂၂) ရက္ေနႛ ကဵေတာ့ ႓မိႂႛနယ္ သံဃာ့ မဟာ နာယက ကေန ႓ပီးေတာ့ ဦးဇင္းကို ဆင့္ေခၞတဲ့ အတၾက္ သၾားရတယ္။ သၾားေတာ့ အဲဒီ သာသနာေရး ဦးစီးမႀႃးနဲႛ မဝတက လာေလ႖ာက္လိုႛ ပၝတဲ့။ ဦးဇင္းက HIV ကိစၤ ေတၾကို ေဆာင္ရၾက္ ေနတယ္ ေပၝ့ေနာ္။ အဲဒီေတာ့ အဲဒီ ကိစၤ ေတၾကို မေဆာင္ရၾက္ ပၝနဲႛတဲ့။"
HIV/AIDS ေရာဂၝ ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ငန္း ေတၾကို ဆက္မလုပ္ဘုိႛ အာဏာပိုင္ ေတၾရဲႛ ဖိအားေပး တားဴမစ္ ခံခဲ့ရသူ ေရနံေခဵာင္း႓မိႂႚ မဟာစည္ ရိပ္သာ ေကဵာင္းတိုက္က ဦးဇင္း ဦးအိႎၬရိယ ကိုယ္တိုင္ မိန္ႛဳကား ခဲ့တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ အာဏာပိုင္ ေတၾဟာ ဦးဇင္း ဦးအိႎၬရိယကို ေရာဂၝရႀင္ေတၾ အတၾက္ ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ငန္းေတၾ ဆက္မလုပ္ဘုိႛ တားဴမစ္ ႟ံုမက သီတင္းသံုး ေနတဲ့ ေကဵာင္းတိုက္မႀာ ဆက္မေန ႎိုင္ေအာင္ ေကဵာင္းထုိင္ ဆရာေတာ္႒ကီး ကေန တဆင့္ ဖိအားေပး ႎႀင္ထုတ္ ခဲ့ပၝတယ္။
အခုလို HIV/ AIDS ေရာဂၝ တိုက္ဖဵက္ေရး လုပ္ငန္းေတၾ အေပၞ နအဖ အာဏာပိုင္ ေတၾက ဟန္ႛတား ေႎႀာက္ယႀက္ မႁေတၾ လုပ္ေန တာနဲႛ ပတ္သက္႓ပီး အေမရိကန္ ႎိုင္ငံ ဂ႗န္ေဟာ့ပ္ကင္း တကၠသုိလ္က ပၝေမာကၡ ေဒၝက္တာ ခရစ္စ္ဘိုင္ယာက အခုလို ေဝဖန္ ပၝတယ္။
"ဒၝကေတာ့ စက္ဆုပ္ဖၾယ္ ကိစၤ ပၝပဲ။ ဒၝဟာ အေဴခခံ လူႛအခၾင့္အေရးကို ခဵႂိးေဖာက္ တာလဲ ဴဖစ္ပၝတယ္။ လၾတ္လပ္စၾာ ေဆးဝၝး ကုသခၾင့္၊ လၾတ္လပ္စၾာ သတင္း အခဵက္အလက္ ရယူခၾင့္၊ လူႛအဖၾဲႛ အစည္းမႀာ လၾတ္လပ္စၾာ ပၝဝင္ လႁပ္ရႀားခၾင့္ ေတၾကို ဴပင္းဴပင္းထန္ထန္ ခဵႂိးေဖာက္တာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ လူတိုင္းဟာ အကူအညီ အမႀန္တကယ္ လိုအပ္ ေနတဲ့ ေအာက္ေဴခ လူထုကို လၾတ္လပ္စၾာ ကူညီခၾင့္ ရႀိရ ပၝမယ္။ ဒၝေပမဲ့ စစ္အစိုးရ ကေတာ့ လၾတ္လပ္စၾာ စည္း႟ံုး လႁပ္ရႀားခၾင့္ကို အင္မတန္ ေဳကာက္ပၝတယ္။ ဒၝဟာ မႀားယၾင္းတဲ့ ကိစၤ လိုႛလဲ ကဵေနာ္ ေဴပာခဵင္ ပၝတယ္။"
ဴမန္မာ ႎိုင္ငံရဲႛ AIDS ေရာဂၝ အေဴခအေန အေဳကာင္း အစီရင္ခံစာ ထုတ္ဴပန္ ခဲ့ဖူးသူ ေဒၝက္တာ ခရစ္ဘိုင္ယာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဴမန္မာ ႎိုင္ငံမႀာ HIV/ AIDS ေရာဂၝ ကူးဆက္ ပဵံႚပၾားမႁ အေဴခအေန ကေရာ ဘယ္လို ရႀိပၝလဲ။
"အရမ္းကို မဵားလာတာ။ အရမ္းမဵား လာတာ ဘာေဳကာင့္လဲ ဆိုေတာ့ ႓ပီးခဲ့တဲ့ လၾန္ခဲ့တဲ့ (၂) ႎႀစ္၊ (၃) ႎႀစ္ေလာက္ တုန္းက ဝင္တဲ့ ေရာဂၝသည္ ေတၾက အခု အကုန္လံုးက ေရာဂၝ လကၡဏာေတၾ ဴပကုန္႓ပီေလ။ အေတာ္ေတာ္ မဵားမဵားကို ဴဖစ္လာ ဳကတာ။ အခု ေလာေလာဆယ္ ေတၾႛရ တာေလ။ ေနာက္ ေသဆံုးမႁ ႎႁန္းေတၾလဲ တအား မဵားလာတာ ေတၾႛရတယ္။ ဒီမႀာ ကေတာ့ ဘယ္လိုမႀ ခန္ႛမႀန္းလိုႛ မရ ေလာက္ဘူး။ ေတာ္ေတာ္ မဵားမဵားက ဒီေရာဂၝနဲႛ ပတ္သက္႓ပီးေတာ့ ေဆး႟ံု ေဆးခန္း မသၾားတာ ေတၾလဲ အမဵား႒ကီးပဲ။ ေနာက္တခုက ေဆး႟ံု ေဆးခန္း ေတၾကလဲ ဒီမႀာ ဆိုရင္ ေဝဘာဂီ ေဆး႟ံု ရႀိတယ္။ အထူးကု ေဆး႟ံု ကလဲ တရားဝင္ တိတိကဵကဵ ဘာမႀ စာရင္း ထုတ္ဴပန္တာ မရႀိဘူးေလ။ သူတိုႛ ဆီမႀာ ေတာ္ေတာ္ မဵားမဵား ကလဲ ေသဆံုး ေနဳက တာပဲေလ။ စာရင္း ထုတ္ဴပန္မႁ မရႀိဘူး။ ေနာက္ ကဵန္းမားေရး ဌာန ေတၾကလဲ စာရင္းက ေသေသခဵာခဵာ ဘာမႀ မလုပ္ထားတဲ့ အခၝကဵေတာ့ ဒီမႀာ ဘယ္ေလာက္ႎႁန္း တက္ေနတယ္ ဆိုတာ အေသအခဵာ ေဴပာလိုႛ မရ ေပမဲ့ အကုန္လံုး ကေတာ့ သိေနတယ္။ ဴဖစ္ေနတဲ့ ႎႁန္းေတၾ တအား တိုးတက္ ေနတာကို လူတိုင္း သိတယ္။ တအားကို၊ အမဵား႒ကီးကို ဴဖစ္ေနတာ ေပၝ့ေနာ္။ ေနရာ တိုင္းမႀာ။"
AIDS ေရာဂၝ ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ငန္းေတၾ ေဆာင္ရၾက္ ေနတဲ့ မဴဖႃဴဖႃသင္း ေဴပာဴပ ခဲ့တာပၝ။ (၂၀၀၆) ခုႎႀစ္ အတၾင္း ေထာင္တၾင္း ကဵန္းမာေရး ေစာင့္ေရႀာက္မႁ အေဴခအေနကို ဴပန္ဳကည့္မယ္ ဆိုရင္လဲ တိုးတက္ ေကာင္းမၾန္ လာတာ မေတၾႛရဘဲ ဆုတ္ယုတ္ ကဵဆင္း သၾားတာ ကိုသာ ေတၾႛရမႀာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
မႎႀစ္က ႎိုဝင္ဘာလ ကတည္းက အကဵဥ္းေထာင္ ေတၾထဲ ဝင္ေရာက္ခၾင့္ ပိတ္ထားတဲ ICRC ကုိလဲ အခုႎႀစ္ ကုန္တဲ့ အထိ ဴပန္လည္ ဝင္ေရာက္ခၾင့္ မဴပႂခဲ့ ပၝဘူး။ အစ ကတည္းက ကဵန္းမာေရး ေစာင့္ေရႀာက္မႁ စနစ္တကဵ မရႀိတဲ့ နအဖရဲႛ အကဵဥ္းေထာင္ ေတၾထဲက အကဵဥ္းသား ေတၾအတၾက္ စုိးရိမ္စရာ ဴဖစ္လာ ခဲ့ရပၝတယ္။ အထူးသဴဖင့္ တမင္ ႎႀိပ္ကၾပ္ ခံေနရတဲ့ ႎိုင္ငံေရး အကဵဥ္းသား ေတၾအတၾက္ ပို႓ပီး စုိးရိမ္စရာ ဴဖစ္လာ ပၝတယ္။ ေထာင္းတၾင္း ေသဆံုးသူ အေရအတၾက္ ကလဲ အရင္ကထက္ ပိုမဵား လာပၝတယ္။
ႎုိင္ငံေရး အကဵဥ္းသား ေတၾဴဖစ္တဲ့ ကိုခင္ေမာင္လၾင္၊ ကိုသက္ဝင္းေအာင္နဲႛ ဦးဴမင့္သန္း တိုႛကို ထိေရာက္တဲ့ ေဆးဝၝး ကုသမႁ မရတဲ့ အတၾက္ ေထာင္တၾင္း မႀာပဲ ေသဆံုး ခဲ့ရပၝတယ္။ (၂၀၀၆) ခုႎႀစ္ အတၾင္း ေထာင္တၾင္း ကဵန္းမာေရး ေစာင့္ေရႀာက္မႁ တိုးတက္ ဆုတ္ယုတ္မႁ အေဴခအေနနဲႛ ပတ္သက္႓ပီး ထိုင္းႎိုင္ငံ အေဴခစိုက္ ႎုိင္ငံေရး အကဵဥ္းသားမဵား ကူညီေစာင့္ ေရႀာက္ေရး အသင္း (AAPP) က အခုလို သံုးသပ္ ေဴပာဴပ ပၝတယ္။
"(၂၀၀၆) ခုနစ္မႀာေတာ့ ေထာင္က ေဆးဝၝး ကုသမႁ ညံ့ဖဵင္း လိုႛပဲ ေရာဂၝေတၾ တိုးပၾား လာတယ္ ေပၝ့ေနာ္။ အဓိက ကေတာ့ အစား အေသာက္ေတၾ မေကာင္းတာတိုႛ ေထာင္ထဲမႀာ ေနရာ ခဵထား တာေတၾ မဵားတာ၊ ေနာက္တခုက ေဆးဝၝး ကုသမႁက ICRC မဝင္ေတာ့ဘူး ဆိုတဲ့ ေနာက္ပိုင္းမႀာ ပိုဆိုး လာတယ္။ အထူး သဴဖင့္ေတာ့ ကဵန္းမာေရး မေကာင္းဘူး ဆိုရင္ ခဵက္ခဵင္း သမားေတာ္နဲႛ ဴပရမဲ့ ဟာကို သူတုိႛက ေထာက္လႀမ္းေရးနဲႛ အဆင့္ဆင့္ကို တင္ဴပ ရတယ္။ ဒီမႀာက ေရာဂၝက က႗မ္းေန႓ပီ။ သူတိုႛ ကိုယ္၌က ဒၝကို ႎိုင္ငံေရး သမားေတၾ အေပၞမႀာ ေစတနာ မထားတာလဲ ပၝမႀာ ေပၝ့ေနာ္။"
AAPP ေဴပာခၾင့္ရ ပုဂၢႂိလ္ ကိုတင္လႁိင္ ဴဖစ္ပၝတယ္။
(၂၀၀၆) ခုႎႀစ္ရဲႛ ပညာေရး ကၸကို ဳကည့္မယ္ ဆိုရင္လဲ ပညာေရး စနစ္ ဴမင့္မား လာဴခင္း မရႀိဘဲ ပညာသင္ စရိတ္ေတၾ ကသာ တႎႀစ္ထက္ တႎႀစ္ ပိုပိုတိုး လာတဲ့ အေဳကာင္း ဴပည္သူေတၾရဲႛ ႓ငီးဴငႃ ေဴပာဴပ သံေတၾပဲ ဳကားေန ခဲ့ရ ပၝတယ္။ လက္ရႀိ နအဖ ေခတ္ ပညာ သင္ဳကားေရး စနစ္နဲႛ ပတ္သက္႓ပီး သတင္းစာ ဆရာ႒ကီး လူထု စိန္ဝင္းက အခုလို သံုးသပ္ ေဴပာဳကား ထားပၝတယ္။
"ဆရာတိုႛ ဗမာဴပည္ ပညာေရး သင္ဳကားေရးဟာ ဘုန္းေတာ္႒ကီးေကဵာင္း ပညာေရး စနစ္မဵႂိး ဴဖစ္ေနတယ္။ အာဂံုေဆာင္၊ အလၾတ္ကဵက္ တာပဲ။ ဆရာသင္တဲ့ အတိုင္း Text Book ထဲက ေရးထားတဲ့ အတုိင္း (၏/သည္) မလၾဲ ဴပန္ေရး တတ္မႀ စာေမးပဲၾ ေအာင္တယ္။ ကိုယ့္စကားနဲႛကိုယ္ ဴပန္ေရး ႓ပီးေတာ့ (၏/သည္) လၾဲသၾားရင္ အမႀတ္ ေလ႖ာ့တယ္။ အဲဒီေတာ့ ေကဵာင္းသား ေတၾဟာ ကိုယ္ပိုင္ ဉာဏ္နဲႛ စဥ္းစားတယ္၊ ေတၾးေခၞတယ္ ဆိုတာ မရႀိေတာ့ဘူး။ ဆရာကို အားကိုးမယ္၊ Text Book ကို အားကိုးမယ္၊ ကဵႃရႀင္ကို အားကိုး ႓ပီးေတာ့ အဲဒီ ဟာေတၾကို အလၾတ္ကဵက္ တာပဲ။ အလၾတ္ကဵက္ တတ္ရင္ စာေမးပဲၾ ေအာင္သၾားတာပဲ။ အဲလိုနဲႛ ဘၾဲႛေတၾ ရလာတယ္။ ဘာတတ္သလဲ။ ဘာမႀ မတတ္ဘူး ဴဖစ္ေနတယ္။"
သတင္းစာ ဆရာ႒ကီး လူထု စိန္ဝင္း ဴဖစ္ပၝတယ္။
အခုႎႀစ္ ေအာက္တိုဘာလက ထုတ္ဴပန္ ခဲ့တဲ့ အာရႀ ဖၾံႛ႓ဖိႂးေရး ဘဏ္ရဲႛ အစီရင္ ခံစာမႀာလဲ ဴမန္မာႎိုင္ငံဟာ ကုလ သမဂၢက ခဵမႀတ္ ထားတဲ့ ပညာေရး၊ ကဵန္းမာေရး ဆိုင္ရာ ဖၾံႛ႓ဖိႂးေရး စီမံခဵက္ ေတၾကို ေဖာ္ေဆာင္ ရာမႀာ အလၾန္ ေနာက္ကဵ ကဵန္ေန ခဲ့႓ပီး ကမာၲႚ အနိမ့္ဆံုး (၁ဝ) ႎိုင္ငံ စာရင္းဝင္ ႎိုင္ငံ ဴဖစ္တယ္လိုႛ ေဖာ္ဴပ ထားပၝတယ္။