တကၠသိုလ္ သမဂၢ၏ စစ္႓ပီးေခတ္ ဆယ့္ငၝးႎႀစ္

စစ္႓ပီးေခတ္၊ တကၠသိုလ္ သမဂၢကို စတင္ ေဖာ္ထုတ္သည့္ ေနရာကား၊ ရန္ကုန္႓မိႂႚ မဂိုလမ္း၌ စစ္႓ပီးစတၾင္ ဖၾင့္လႀစ္ သင္ဳကား ခဲ့ေသာ အေရးေပၞ တကၠသိုလ္ ဴဖစ္သည္။ သမဂၢကို ေဖာ္ထုတ္ ခဲ့သူ မဵားကား ကိုသန္း၊ စိန္ဴမေမာင္၊ ကိုသန္ေဆၾ၊ ကိုေမာင္ေမာင္ဟိန္၊ ကုိတင္ေအး စသူတိုႚ ဴဖစ္၏။ သူတိုႚ တေတၾကား တကၠသိုလ္ တၾင္းက အဴပင္သိုႚ ေရာက္သည္မႀာ ဳကာေလ႓ပီ။ ကိုသန္းေဆၾ တေယာက္မႀ တပၝး၊ ကဵန္ပုဂၢိႂလ္ မဵားမႀာ ႎိုင္ငံေရးနယ္ အတၾင္း၌ မကဵင္လည္ဳက၊ အလၾတ္ ပညာသင္ ေကဵာင္းဆရာ၊ ကုန္သည္၊ အမႁထမ္း စသည္ဴဖင့္ အသက္ေမၾး ဝမ္းေဳကာင္းလဵက္ ရႀိေပသည္။ ကိုသန္းေဆၾကား ဴပည္ေထာင္စု လူငယ္္ ဥကၠႉ ဴဖစ္႓ပီး ယခု ပၝလီမန္ အတၾင္းဝန္ ဴဖစ္ေန ေပသည္။

တကၠသိုလ္ သမဂၢကို ေဖာ္ထုတ္ရန္ လႁႚံေဆာ္ ခဲ့သူကား ဂဵပန္ ေခတ္၌ ဖၾဲႚစည္း တည္ေထာင္ေသာ အေရႀႚ အာရႀ လူငယ္မဵား အစည္းအ႟ံုးတည္း။ အေရႀႚ အာရႀ လူငယ္မဵား အစည္းအ႟ံုးကို စစ္႒ကီး အ႓ပီးတၾင္ ဗမာ ႎိုင္ငံ လူငယ္မဵား အစည္းအ႟ံုးဟု ေဴပာင္းလဲ လိုက္၏။ ဴမန္မာ ႎိုင္ငံ လူငယ္မဵား အစည္းအ႟ံုးသည္ လူငယ္ ကၸတၾင္ ပၝေသာ ေကဵာင္းသား မဵားကို စည္း႟ံုး ဳကေလသည္။ လူငယ္ စည္း႟ံုးေရးမႀႃး မဵားကို ေကဵာင္းသား မဵားပၝ စည္း႟ံုးရန္ တၾဲဖက္ တာဝန္ ေပးကာ သမဂၢ မဵားကို ေဖာ္ထုတ္ ေစခဲ့သည္။ ဗမာ ႎိုင္ငံ လူငယ္မဵား အစည္းအ႟ံုး၏ တာဝန္ယူ လုပ္ေဆာင္မႁကား၊ ဂုဏ္ဴပႂစရာ အခဵက္ ဴဖစ္ေပသည္။

၁၉၄၆ ေအာက္တိုဘာ လတၾင္ အေရးေပၞ တကၠသိုလ္ကို ဖဵက္သိမ္း၍ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ကို ဴပန္လည္ ဖၾင့္လႀစ္ ခဲ့သည္။ အေရးေပၞ တကၠသိုလ္ ေကဵာင္းသား မဵားသည္ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္၌ ပညာ ဆက္လက္ သင္ဳကား ဳကရ၏။ သိုႚဴဖင့္ အေရးေပၞ တကၠသိုလ္ သမဂၢသည္ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္သိုႚ ေရာက္လာ ေလေတာ့သည္။

အေရးေပၞ တကၠသိုလ္ သမဂၢ အမႁေဆာင္ အဖၾဲႚကား ညီႌၾတ္မႁ မရႀိ၊ အုပ္စု ႎႀစ္စု ကၾဲလဵက္ ရႀိေပသည္။ တခုေသာ အုပ္စုကို ဥကၠႉ ကိုသန္းက ေခၝင္းေဆာင္၏ အုပ္စု တခုကို အတၾင္းေရးမႀႃး ကိုစိန္ဴမေမာင္က ေခၝင္းေဆာင္လဵက္ ရႀိေပသည္။ အုပ္စု ႎႀစ္စုသည္ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ သမဂၢ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ ကဵင္းပ ေပးေရးႎႀင့္ ပတ္သက္၍ ႒ကီးကဵယ္ေသာ တိုက္ပၾဲ ဴဖစ္ခဲ့၏။ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ ဦးစီး ႎိုင္ခၾင့္ ရေရးကို အ႓ပိႂင္အဆိုင္ လံုးပမ္း ဳကသတည္း။

သမဂၢ အမႁေဆာင္ အဖၾဲႚ ကၾဲဴပား ေနသဴဖင့္၊ တကၠသိုလ္ ေကဵာင္းသား႒ကီး မဵားက ဦးစီးကာ ေကဵာင္းသားထု အစည္းအေဝး တရပ္ကို ေခၞယူ ခဲ့ဳကရ၏။ အစည္းအေဝးတၾင္ ဴပင္းဴပင္းထန္ထန္ ေဆၾးေႎၾး ဳက႓ပီး၊ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ အရာရႀိကို ခန္ႚထားဴခင္းဴဖင့္ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ ကဵင္းပေရး ဴပႍနာကို ေဴဖရႀင္း လိုက္ဳကသည္။ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ အရာရႀိကား ကိုလႀ (ထားဝယ္) ဴဖစ္သည္။ ယခု စာတိုက္ ဝန္ေထာက္ ဴဖစ္ေန သူတည္း။

ေကဵာင္းသားထု အစည္းအေဝးမႀ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ အရာရႀိ ခန္ႚထားဴခင္းကို ကုိစိန္ဴမေမာင္ ေခၝင္းေဆာင္ေသာ အုပ္စုက အသိအမႀတ္ မဴပႂ၊ တရား မဝင္ဟု ဆိုကာ ၎တိုႚ အေနဴဖင့္ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ ကဵင္းပရန္ ဴပင္ဆင္ ဴပန္ေတာ့သည္။ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ ႎႀစ္ခု ကၾဲမည္ ကဲ့သိုႚ ဴဖစ္ေန သဴဖင့္၊ ေစ့စပ္ ေဆၾးေႎၾး ရဴပန္သည္။ ဤသိုႚဴဖင့္ တခု တည္းေသာ တသက ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲကို ကဵင္းပ ႎိုင္ခဲ့ ဳက၏။

ကုိစိန္ဴမေမာင္ ေခၝင္းေဆာင္ေသာ အုပ္စုသည္ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲတၾင္ ဝင္ေရာက္ ယႀဥ္႓ပိႂင္ ေသာ္လည္း ႟ံႁးနိမ့္ သၾားေလသည္။ ကိုသန္းေမာင္၊ (မႎၩေလး သူရိယ အယ္ဒီတာ)၊ ကိုစိန္လႀ(တည္႓မဲ ဖဆပလ)၊ ကိုသန္း႔ကယ္ (ဗမာ့ တပ္မေတာ္) တိုႚ အေ႟ၾး ခံခဲ့ဳက ရ၏။

သမဂၢ အမႁေဆာင္ ၆ ဦး ေ႟ၾးပၾဲတၾင္ ေကဵာင္းသားမဵား ဝင္ေရာက္ ယႀဥ္႓ပိႂင္ အေ႟ၾး ခံႎိုင္ရန္ သမဂၢ စည္းမဵဥ္းပၝ အပိုဒ္ တရပ္ကို ထိုႎႀစ္ အတၾက္ ခ႗င္းခဵက္ ထားခဲ့ရ၏။ အမႁေဆာင္ အဴဖစ္ အေ႟ၾး ခံလိုသူသည္ သမဂၢ အသင္းဝင္ တႎႀစ္ ဴဖစ္ဖူး ရမည္ ဆုိေသာ အပိုဒ္တည္း။ ေဖာ္ဴပပၝ အပိုဒ္ကို ခ႗င္းခဵက္သာ မထား ရႀိပၝက ထိုႎႀစ္တၾင္ အမႁေဆာင္ အဴဖစ္ ဝင္ေရာက္ ႎိုင္သူ အနည္းငယ္သာ ဴဖစ္မည္ မလၾဲတည္း။ ၁၉၄၆ ခုႎႀစ္ တကၠသိုလ္ေရာက္ ေကဵာင္းသား မဵားကား သမဂၢ အသင္းဝင္ တႎႀစ္ ဴဖစ္ႎိုင္ရန္ မရႀိေခဵ။

အမႁေဆာင္ ၆ ဦး ေ႟ၾးပၾဲတၾင္၊ မိမိတိုႚ ယံုဳကည္ေသာ ပၝတီကို ကိုယ္စား ဴပႂကာ ဝင္ေရာက္ အေ႟ၾး ခံသူမဵား ထုိစဥ္က ရႀိခဲ့၏။ ထုိသူမဵားကား ကိုဳကည္လင္ (ကၾယ္လၾန္သူ စာေရးဆရာ)၊ ကိုေမာင္ေမာင္ (လင္းယုန္)၊ ကိုထၾန္းေအာင္ (ေတာခို) တိုႚ ဴဖစ္ေလသည္။ အလံနီ ပၝတီဝင္မဵား အဴဖစ္ အေ႟ၾးခံဴခင္း ဴဖစ္သည္။ "လူကို ယံု၍ မဲမေပးႎႀင့္၊ ဝၝဒကို ယံုဳကည္မႀ မဲေပး" ဤကား သူတိုႚ ေ႔ကးေဳကာ္သံ ဴဖစ္သတည္း။

စစ္႒ကီး ႓ပီးစ သမဂၢ၏ အဓိက လုပ္ငန္းကား၊ ဗမာဴပည္ လၾတ္လပ္ေရး ဴဖစ္၏။ ဴပည္သူ လူထု၏ အမဵႂိးသား လၾတ္ေဴမာက္ေရး တိုက္ပၾဲကား ဴပင္းထန္လဵက္ ရႀိေလသည္။ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ သမဂၢသည္ ၁၉၄၇ ခုႎႀစ္တၾင္ လၾတ္လပ္ေရး တိုက္ပၾဲကို ေထာက္ခံေသာ အားဴဖင့္ သပိတ္ ေမႀာက္သည္ ဆိုရ ေသာ္လည္း သပိတ္ စခန္းမဵား ဖၾင့္ဴခင္း မရႀိ၊ သပိတ္ေမႀာက္ အိမ္ဴပန္ ေနဳကဴခင္းသာ ဴဖစ္သည္။

၁၉၄၇ ခု သပိတ္ ေမႀာက္ရာတၾင္ ဥကၠႉ ကိုသန္းေမာင္က "ကေလာင္မႀ ႟ိုင္ဖယ္ ဴဖစ္ေစမည္၊ မင္အိုးမႀ လက္ပစ္ဗံုး ဴဖစ္ေစမည္" ဟု လၾတ္လပ္ေရး အတၾက္ ေတာင္းဆိုရင္း ေ႔ကးေဳကာ္ခဲ့၏။ "ဟယ္ခဵာခဵီလ္" ဟု ၁၉၄၇ ခု အမဵႂိးသား ေအာင္ပၾဲေနႚ ညစာ စားပၾဲတၾင္ တကသ ဥကၠႉ ကိုစိန္လႀ၏ ႒ကိမ္းဝၝး လိုက္သံကား ဴပင္းထန္ လႀပၝဘိ တကား။

၁၉၄၈ ခုႎႀစ္ကား ဗမာဴပည္ လၾတ္လပ္ေရး ရေသာႎႀစ္၊ ဴပည္တၾင္း စစ္မီး ေတာက္ေလာက္ ခဲ့ေသာ ႎႀစ္တည္း။ ၁၉၄၈ ခု ေနာက္ပိုင္းတၾင္ ႓မိႂႚဴပ ေကဵး႟ၾာ အမဵားအဴပားကို သူပုန္ မဵားက သိမ္းပိုက္ သၾားခဲ့၏။ ၁၉၄၉ ခု ႎႀစ္ဦးတၾင္ အင္းစိန္၊ ေတာင္ငူ႓မိႂႚ မဵားကို ကရင္ အမဵႂိးသားက သိမ္းပိုက္ ေလသည္။ တကၠသိုလ္ ေကဵာင္းသားထု တရပ္လံုး ထိတ္လန္ႚ တဳကား ဴဖစ္သၾား ရာမႀ ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ကို ပိတ္ေပး ခဲ့ရ၏။

၁၉၄၈ ခု မတ္လတၾင္ ဴပည္တၾင္းစစ္ စတင္ ဴဖစ္ပၾား ေသာ္လည္း၊ ၁၉၄၈ - ၄၉ ခု အတၾက္ သမဂၢ ေ႟ၢၾးေကာက္ပၾဲကို ကဵင္းပ ႎိုင္ခဲ့၏။ သမဂၢ ဥကၠႉ ေ႟ၾးေကာက္ရန္ အတၾက္ အမဵႂိးသမီး တဦး ဝင္ေရာက္ ယႀဥ္႓ပိႂင္ ေလသည္။ တကၠသိုလ္ သမဂၢ ရာဇဝင္တၾင္ မႀတ္တမ္း တင္ရအံ့ဟု ထင္သည္။ အမဵႂိးသမီးသည္ မဲေပၝင္း ၁၂ မဲမ႖ဴဖင့္ ကပ္႓ပီး ႟ႁံးသၾားသည္။ အမဵႂိးသမီးကား ယခု ဴပန္ဳကားေရး အရာရႀိ ဴဖစ္ေနေသာ ေဒၞသန္းသန္းႎၾယ္တည္း။ ယႀဥ္႓ပိႂင္ဴခင္း ခံရသူကား ေကဵာင္းေဆာင္ အရာရႀိေဟာင္း ယခု ေရနံေခဵာင္း ဖဆပလ ဥကၠႉ ဦးရန္ေဝး ဴဖစ္ေလသည္။

ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ သမဂၢသည္ ထုိစဥ္ အခၝက အိမ္သိုႚ အဴမန္ ဴပန္လုိေသာ ေကဵာင္းသား မဵားအား ခရီး သၾားရန္ အတၾက္ စီစဥ္ဴခင္း၊ အိမ္သိုႚ ဴပန္ရန္ မဴဖစ္ႎိုင္ေသာ ေကဵာင္းသား မဵားအား ေနရာ ခဵထားဴခင္း မဵားကို ေဆာင္႟ၾက္ ရေလသည္။ သမဂၢသည္ ေကဵာင္းသား အေပဵာ္တမ္း တၾပ္ဖဲၾႚ တဖၾဲႚကို အင္းစိန္ တိုက္ပၾဲ ဴပင္းထန္ ေနစဥ္ ဖၾဲႚစည္းဴခင္း ဴပႂခဲ့၏။ ေကဵာင္းသား အေပဵာ္တမ္း တပ္ဖၾဲႚသည္ အင္းစိန္ စာဗူးေတာင္းရႀိ ကရင္ သူပုန္မဵားကို သၾားေရာက္ တိုက္ခိုက္ရာ ေကဵာင္းသား ၃ ဦး ကဵဆံုး ခဲ့ရ ေလသည္။

၁၉၄၉ ခု ေဖေဖာ္ဝၝရီ လတၾင္ အမႁထမ္းႎႀင့္ ေကဵာင္းသား သပိတ္႒ကီး ေပၞေပၝက္ခဲ့၏။ ေကဵာင္းသား သပိတ္ကို ဗမာႎိုင္ငံ ေကဵာင္းသားမဵား သမဂၢ (ဗကသ) က ေခၝင္းေဆာင္ ေလသည္။ တကၠသိုလ္ သမဂၢသည္ ဗကသ ေခၝင္းေဆာင္ေသာ ေကဵာင္းသား သပိတ္ကို ဆန္ႚကဵင္ လို၏။ သိုႚေသာ္ ေကဵာင္းသားမဵား စုစည္း တက္႔ကမႁ ရႀိေန သဴဖင့္ ဆန္ႚကဵင္ရန္ မဝ့ံစားေပ။ သိုႚအတၾက္ တကသသည္ ၁၉၄၉ ခု ေကဵာင္းသား သပိတ္႒ကီးတၾင္ ပၝဝင္ဴခင္းလည္း မရႀိ၊ ေထာက္ခံဴခင္းလည္း မဴပႂခဲ့ေပ။

၁၉၄၉ - ၅၀ ခု ပညာ သင္ႎႀစ္ အတၾက္ တကၠသိုလ္ကို ဴပန္လည္ ဖၾင့္လႀစ္ ခဲ့သည္။ တကသ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲမဵား ကိုလည္း ကဵင္းပ ႎိုင္ခဲ့ဳက၏။ သမဂၢ ဥကၠႉ အဴဖစ္ ကိုေမာင္ေမာင္ေကဵာ္ အေ႟ၾး ခံရ၍ ကဵန္အမႁေဆာင္ အားလံုးကို သန္ႚရႀင္းေသာ ေကဵာင္းသားမဵား အုပ္စုမႀ အေ႟ၾး ခံရ ေလသည္။

သမဂၢ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ မကဵင္းပမီ လက္နက္ ခဵလာေသာ ဗန္းေမာ္မႀ ေကဵာင္းသား ၄ ဦးအား ႎိုင္ငံေတာ္ သစၤာ ေဖာက္မႁဴဖင့္ တရား စၾဲကာ ေသဒဏ္ ေပးခဲ့ေသာ အေရး ေပၞလာ၏။ တကသသည္ ဗန္းေမာ္ ေကဵာင္းသား ၄ ဦး အေရး၌ ရန္ကုန္ ခ႟ိုင္ ေကဵာင္းသားမဵား သမဂၢႎႀင့္ ပူးတၾဲကာ ဆႎၬဴပပၾဲ၊ ကန္ႚကၾက္ပၾဲမဵား လုပ္ခဲ့၏။ ေသဒဏ္ အဴပစ္ ေပးဴခင္းမႀ လၾတ္႓ငိမ္းခၾင့္ ရေစ ခဲ့ေပသည္။

၁၉၄၉ - ၅၀ ခုတၾင္ တကၠသိုလ္ စာေမးပၾဲမဵား တႎႀစ္ အတၾင္း ၄ ႒ကိမ္ ကဵင္းပ ေပးခဲ့ရ၏။ သမဂၢ လုပ္ငန္းမဵား အေန ဴဖင့္လည္း ထိေရာက္စၾာ မလုပ္ႎိုင္ ဴဖစ္ေသာ ႎႀစ္ ဴဖစ္သည္။ သိုႚေသာ္ ၁၉၄၉ - ၅၀ ခု အတၾက္ သမဂၢ အလုပ္ အစည္းအေဝးကား ထူးဴခား၏။ သမဂၢ အတၾင္းဝင္ တဦးအား သမဂၢ အသင္းဝင္ အဴဖစ္မႀ အမႁေဆာင္ အဴဖစ္မႀ စည္းမဵဥ္း အရ ရပ္ဆိုင္း သၾားရဴခင္း ဴဖစ္ေလသည္။

သမဂၢ အမႁေဆာင္ တဦး အမႁေဆာင္ အဴဖစ္က ရပ္ဆိုင္း သၾားရဴခင္းမႀာ တကသ အမႁေဆာင္ အစည္းအေဝးကို ၃ ႒ကိမ္ ဆက္တိုက္ မတက္ဘဲ ပဵက္ကၾက္ဴခင္းေဳကာင့္ ဴဖစ္၏။ ၃ ႒ကိမ္ဆက္ မတက္ဘဲ ပဵက္ကၾက္ ေဳကာင္းကို အလုပ္ အစည္းအေဝးတၾင္ ေဆၾးေႎၾး စစ္ေဆးရာက ေပၞလာဴခင္း ဴဖစ္ေပသည္။

သမဂၢ အသင္းဝင္ ေကဵာင္းသား တဦး သမဂၢမႀ ရာသက္ပန္ ထုတ္ခံ ရဴခင္းမႀာ တကသမႀ ႒ကီးမႀႃး ဖၾင့္လႀစ္ေသာ တကၠသုိလ္ သင္တန္း ေကဵာင္းသူ တဦးအား တကသ အမႁေဆာင္ တဦးက စာေပးမႁႎႀင့္ ပတ္သက္၍ ဴဖစ္၏။ ထိုသူမႀာ ဓားခုတ္ရာ လက္ဝင္ လ႖ႂိဴခင္းသာ ဴဖစ္၏။ တကသ အလုပ္ အစည္းအေဝးတၾင္ စာေပးမႁ ဴပႍနာကို ေဆၾးေႎၾးရင္း အထုတ္ ခံရသူက အမႁေဆာင္မဵား ဘက္မႀ ကာကၾယ္ ေဆၾးေႎၾး၏။ ေဆၾးေႎၾးခဵက္တၾင္ စာေပးသူ အမႁေဆာင္ကို သိပၝ သည္ဟု ပၝသၾားရာ ေကဵာင္းသားထုက ထုတ္ေဖာ္ရန္ ေတာင္းဆို ဳက၏။ ေနာက္ဆံုးတၾင္ မေဖာ္ရဲ သဴဖင့္ အစည္းအေဝးမႀ ထၾက္ေဴပး ေလသည္။ အလုပ္ အစည္းအေဝးမႀ ထိုသူအား အေရးယူရန္ ေကာ္မတီ တရပ္ ဖၾဲႚ႓ပီး စံုစမ္းခဲ့၏၊ ေကာ္မတီတၾင္ ပၝသူမဵားကား ကိုဴမသန္း (ယခု ဴမသန္းတင့္ ကိုကုိးက႗န္းဴပန္ စာေရး ဆရာ)၊ ကိုေအာင္လင္း (စာေရး ဆရာ ဒၝ႟ိုက္တာ) စသူတိုႚ ဴဖစ္သည္။ စံုစမ္းေရး ေကာ္မတီက စံုစမ္း စစ္ေဆးရန္ ေခၞေသာ္လည္း မလာ သဴဖင့္ ေနာက္ဆံုး ထိုသူအား ထုတ္ပစ္ လိုက္ရဴခင္း ဴဖစ္ေလသည္။

အထက္ပၝ အဴဖစ္အပဵက္ မဵႂိးကား၊ တကသ ရာဇဝင္တၾင္ မရႀိဘူးေပ။ တကသ၏ အႎႀစ္ ၃၀ အတၾင္း ဤသူ တေယာက္သာ အထုတ္ ခံရဴုခင္း ဴဖစ္၏။ ထူးဴခားစၾ တကား။

၁၉၅၀ - ၅၁ ခု တကသ ဥကၠႉ၊ ဒု-ဥကၠႉ၊ ေငၾထိန္း ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲတၾင္ ကိုစိန္ဴမေမာင္ ေခၝင္းေဆာင္ေသာ အုပ္စုမႀ အေ႟ၾး ခံရ ေလသည္။ ဥကၠႉမႀာ ကိုစိန္ဴမေမာင္ ဴဖစ္သည္။ အမႁေဆာင္ ၆ ဦး ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲတၾင္ ကိုေအးကို ေခၝင္းေဆာင္ေသာ သန္ႚရႀင္းေသာ ေကဵာင္းသားမဵား အုပ္စုက အေ႟ၾး ခံရသည္။ တကသ အမႁေဆာင္ အဖၾဲႚ အတၾင္း အုပ္စု ႎႀစ္ခု ဴဖစ္သၾား၏။

အုပ္စု ႎႀစ္စုသည္ အမႁေဆာင္ အဖၾဲႚ အစည္းအေဝးတၾင္ ဴပင္းဴပင္းထန္ထန္ ေဆၾးေႎၾးရင္း တဦးႎႀင့္ တဦး ထိုး႒ကိတ္ ဳကသည္ အထိ ဴဖစ္သၾားခဲ့၏။ အမႁေဆာင္ အစည္းအေဝးတၾင္ ထိုး႒ကိတ္မႁကို အဆံုး မသတ္ခဲ့ ဳကေပ။ ေနာက္တေနႚတၾင္ အမႁေဆာင္ အဖၾဲႚဝင္ တဦး ဴဖစ္သူ ကိုလႀတူအား ဒဂုန္ ေကဵာင္းေဆာင္၊ ၎၏ အခန္းတၾင္ ဝင္၍ ႟ိုက္သၾား၏။ ႟ိုက္သၾားသူ ကိုကား မသိလိုက္ ဳကေပ။

သံတုတ္ ႟ိုက္မႁသည္ ေကဵာင္းသားထု အတၾင္း ပဵံႚႎႀံႚ သၾားရာ၊ တကၠသုိလ္ ဒုအဓိပတိ ဴဖစ္သူ ေဒၝက္တာ ေအးေမာင္က ေကဵာင္းသား ေခၝင္းေဆာင္ မဵားအား ေခၞယူ ေဆၾးေႎၾး၏။ သမဂၢ အမႁေဆာင္ အဖၾဲႚအား အယံုအဳကည္ ရႀိ မရႀိကို ေကဵာင္းသားထု ဆႎၬ ယူပၾဲ ဴပႂမည္ဟု ဆိုေလသည္၊ ေကဵာင္းသား ေခၝင္းေဆာင္မဵား လက္မခံ သဴဖင့္ ပဵက္သၾား ခဲ့ရ၏။

သမဂၢ အထူး အစည္းအေဝး ေခၞရန္ ေကဵာင္းသား မဵားက လက္မႀတ္ထိုး ေတာင္းဆို သဴဖင့္ အထူး အစည္းအေဝး ကဵင္းပ ေပးရ ေလသည္။ အစည္းအေဝးတၾင္ အမႁေဆာင္ ၆ ဦးအား တဖက္မႀ အယံုအဳကည္ မရႀိ အဆိုကို တင္၍ ဥကၠႉ၊ ဒုဥကၠႉ၊ ေငၾထိန္း တိုႚအား ကဵန္တဖက္မႀ အယံုအဳကည္ မရႀိ အဆို တင္ဳက၏ ။ ၂ ဖက္ စလံုး ဴပႂတ္သၾား ဳကသည္။ သမဂၢ အထူး အစည္းအေဝးမႀ သံတုတ္ ႟ိုက္မႁ စံုစမ္း စစ္ေဆးေရး ေကာ္မတီ တရပ္ကို ဖၾဲႚစည္းခဲ့၏။ ေကာ္မတီ ဥကၠႉမႀာ ကိုစိုးသိမ္းႎႀင့္ အတၾင္းေရးမႀႃးမႀာ ကိုစိုးမင္း (ဴပည္) တိုႚ ဴဖစ္ေလသည္။

သမဂၢ ဳကားဴဖတ္ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲကို ဒီဇင္ဘာလ ေလာက္တၾင္ ကဵင္းပ ေပးခဲ့ရသည္။ ဳကားဴဖတ္ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲတၾင္ သန္ႚရႀင္းေသာ ေကဵာင္းသားမဵား အုပ္စု မႀပင္ အားလံုး အႎိုင္ရ သၾားဳက၏။ သမဂၢ အလုပ္ အစည္းအေဝး ပၾဲကို တကသ အေဆာက္အဦ၌ မကဵင္းပဘဲ ယုဒသန္ ခန္းမ၌ ကဵင္းပ ခဲ့ဳက၏။ သမဂၢ အလုပ္ အစည္းအေဝး ပၾဲတၾင္ ဴပင္းဴပင္းထန္ထန္ ေဝဖန္ ေဆၾးေႎၾး ဳကရာမႀ သမဂၢ အလုပ္ အစည္းအေဝး ပဵက္သၾား၏။ အစည္းအေဝး ေခၞမေပး ေတာ့ေခဵ။

၁၉၅၁ - ၅၂ ခု သမဂၢ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲတၾင္ သန္ႚရႀင္းေသာ ေကဵာင္းသားမဵား အုပ္စုပင္ ထပ္မံ အေ႟ၾး ခံရ၏။ တကၠသိုလ္ စာေမးပၾဲ မဵားကို အရစ္ကဵ စာေမးပၾဲ ဴပႂလုပ္ရာမႀ ယခု ကဵင္းပ ေနေသာ အပိုင္း (က) အပိုင္း (ခ) [ Part A, Part B] စံနစ္သိုႚ ေဴပာင္းလဲေရး အတၾက္ သမဂၢမႀ ဦးစီး႓ပီး ေကဵာင္းသားထု ဆႎၬယူပၾဲ ဴပႂလုပ္ ခဲ့သည္။ ေကဵာင္းသား အမဵားစုက ယခု စံနစ္ကို ကဵင့္သံုးရန္ ဆႎၬ ေပးဴခင္း ဴပႂခဲ့ ဳကေလသည္။

၁၉၄၉ ခုမႀ ၁၉၅၂ ခုထိ သမဂၢ အလုပ္ အစည္းအေဝး မဵားကား ေဝဖန္သံ၊ ေဆၾးေႎၾးသံ မဵားဴဖင့္ ဴပည့္လ႖ံ ေန၏။ ၁၉၅၀ - ၅၁ ခု သမဂၢ အလုပ္ အစည္းအေဝးတၾင္ တကသ အစီရင္ ခံစာ၌ ဒုတိယ ဥကၠႉ လက္မႀတ္ မထိုး၍ ဴပႍနာ အ႒ကီးအကဵယ္ ေပၞခဲ့၏။ ေနႚ ၁၂ နာရီမႀ ညဥ့္ ၁၀ နာရီထိ ႎႀစ္ရက္ တိုင္တိုင္ ေဆၾးေႎၾး ဳကရသည္။ တကသ စည္းမဵဥ္း ေရးဆၾဲရာတၾင္ ပၝသူ ဦးရာရႀစ္ ကိုယ္တိုင္ ဴဖန္ေဴဖ ေသာ္လည္း မရ၊ ေနာက္ဆံုး မဲခၾဲ၍ ဆံုးဴဖတ္ ခဲ့ရဴခင္းလည္း ရႀိခဲ့၏။ သမဂၢမႀ ေပးေသာ တကၠသိုလ္ ေကာင္စီ လူ႒ကီး ႎႀစ္ဦးကို ေကဵာင္းသားထုက မေကဵနပ္၍ ဴဖႂတ္ပစ္ကာ ေကဵာင္းသားထု ဆႎၬဴဖင့္ အသစ္ ေ႟ၾးခဵယ္ တင္ခဲ့ဴခင္း ဴဖစ္မဵား ရႀိခဲ့ ေလသည္။ ေကဵာင္းသားထု တရပ္လံုးကား သမဂၢ အမႁေဆာင္ အဖၾဲႚကို မဵက္ေခဵ မဴပတ္ ဳကည့္ကာ ေဆၾးေႎၾး ေဝဖန္လဵက္ ရႀိေပသည္။

၁၉၅၂ - ၅၃ ခုတၾင္ တကသသည္ အသၾင္ ေဴပာင္းေလ႓ပီ။

တကသတၾင္ သံုးႎႀစ္ သံုးမိုး ႒ကီးစိုး ခဲ့ေသာ သန္ႚရႀင္းေသာ ေကဵာင္းသားထုသည္ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲတၾင္ ႟ႁံးနိမ့္ ေလေတာ့သည္။ တိုးတက္ေသာ ေကဵာင္းသား အင္အားစု၊ တကၠသုိလ္ လူငယ္ အဖၾဲႚ သန္ႚရႀင္းမႀ ပဲ့ထၾက္ေသာ ကိုကို႒ကီး၊ ကိုကိုေလး အဖၾဲႚ သံုးဖၾဲႚ ေပၝင္းေသာ အဖၾဲႚမႀ အႎိုင္ရ သၾား၏။ ေကဵာင္းသားထုက တကသ ေခၝင္းေဆာင္မႁကို ေဴပာင္းလိုက္ဴခင္း ေပတည္း။

သမဂၢသည္ ေကဵာင္းသားမဵား လိုအပ္ခဵက္ကို ထိပ္တန္းတင္ကာ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့၏။ တကၠသိုလ္တၾင္ ပညာ သင္ဳကားေရး မဴပည့္စံု မလံုေလာက္မႁ မဵားကို ေဖာ္ထုတ္ ေတာင္းဆိုသည္။ တကၠသိုလ္တၾင္ ေကဵာင္းေဆာင္မဵား တိုးခဵဲႚ ေဆာက္လုပ္ ေပးခဲ့ရ ေလသည္။

သမဂၢသည္ တကၠသိုလ္ ေကဵာင္းသား ပၾဲေတာ္႒ကီး ကဵင္းပ၏။ တကၠသုိလ္ ရာဇဝင္တၾင္ ပထမဆံုး စတင္ဴခင္း ဴဖစ္ရာ ေကဵာင္းသားထု၏ ပူးေပၝင္း ပၝဝင္မႁ၊ ေထာက္ခံမႁကို ရရႀိ ေလသည္။ ေကဵာင္းသား ပၾဲေတာ္တၾင္ လူမဵႂိးစု ေကဵာင္းသား မဵား၏ အခန္းကို စတင္ ေဖာ္လိုက္ဴခင္း ဴဖစ္ေပ သတည္း။

၁၉၅၃ - ၅၄ ခု တကၠသုိလ္ ဴပန္ဖၾင့္ စတၾင္ သမဂၢ အမႁေဆာင္ အတၾင္း ကၾဲဴပား လာခဲ့သည္။ ဥကၠႉ ကုိကို႒ကီးက တဖက္ ေႎၾရာသီ တာဝန္ခံ မဵားက တဖက္ ဴဖစ္၏။ သမဂၢ အလုပ္ အစည္းအေဝးလည္း ႓ပီးခဲ့႓ပီ၊ သမဂၢ သက္တမ္း ကုန္ရန္သာ ရႀိေတာ့သည္။ ထုိ ဳကားကာလတၾင္ မည္သူ အာဏာ ပိုင္သလဲ ဟူေသာ ဴပႍနာ ဴဖစ္လာ၏။

တကၠသိုလ္တၾင္ ေကဵာင္းေဆာင္ မလံု ေလာက္မႁႎႀင့္ ပတ္သက္၍ ေႎၾရာသီ တာဝန္ခံ မဵားက တကသ အထူး အစည္းအေဝး တခု ေခၞကာ ေကဵာင္းသားမဵား အတၾက္ ေတာင္းဆို၏။ ဥကၠႉ ကလည္း ေနာက္ထပ္ အစည္းအေဝး ေခၞကာ၊ ေကဵာင္းေဆာင္ ဴပႍနာကို ေတာင္းဆို ဴပန္သည္။ ဥကၠႉ ေခၞေသာ အစည္းအေဝး ပၾဲတၾင္ ေကဵာင္းသား မဟုတ္သူမဵား တက္သဴဖင့္ေကဵာင္းသားထု အတၾင္း ႒ကီးမားေသာ ဂယက္ ႟ိုက္သၾား ခဲ့သည္။

သိုႚဴဖင့္ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ ကဵင္းပရန္ အခဵိန္သိုႚ တိုင္ခဲ့၏။

ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲတၾင္ တိုးတက္ေသာ ေကဵာင္းသား အင္အားစု၊ သန္ႚရႀင္းေသာ ေကဵာင္းသားထုႎႀင့္ ဒီအက္စ္အို ေခၞ ဒီမိုကရက္တစ္ ေကဵာင္းသား အဖၾဲႚ သံုးဖၾဲႚ ယႀဥ္႓ပိႂင္ ဳကသည္။ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲတၾင္ မဲခိုးဴခင္း၊ မဲလိမ္ဴခင္းမဵား ေပၞေပၝက္ ခဲ့႓ပီး ထိမ္းသိန္း မရ ဴဖစ္ကာ၊ တကသ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ ပဵက္သၾားသည္။ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ အ႓ပီး ေကဵာင္းသားထု တရပ္လံုးက လႀည့္လည္ ဆႎၬဴပ တိုင္တည္ ဳကသည္။

သမဂၢ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲကို ထပ္မံ ကဵင္းပ ေပးရန္ ေကဵာင္းသားထုက ေတာင္းဆို၏။ သမဂၢ ဥကၠႉ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ အရာရႀိက သမဂၢ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ ထပ္မံ မကဵင္းပဘဲ ထား၏။ ထိုအေတာ အတၾင္း ေအာက္တိုဘာ ေကဵာင္း တလ ပိတ္ေရး အေရးေတာ္ပံု ေပၞေလ ေတာ့သည္။ သမဂၢ မရႀိ သဴဖင့္ တကၠသိုလ္ အဖၾဲႚအစည္း ေပၝင္းစံုက ဦးစီးကာ တိုက္ပၾဲ ဝင္ခဲ့၏။ ဆႎၬဴပ သပိတ္ ေမႀာက္ဳကရာ၊ ေကဵာင္းသား ေခၝင္းေဆာင္ အခဵႂိႚကို ဖမ္းဆီး ေလသည္။ ေကဵာင္းေဆာင္ မဵားကို ပိတ္ကာ ဆႎၬ ဴပေသာ ေကဵာင္းသား မဵားအား ေသနတ္ႎႀင့္ ပစ္ကာ မဵက္ရည္ယိုဗံုး ကိုပင္ သံုးစၾဲခဲ့၏။ ေအာက္တိုဘာ ေကဵာင္းဴပန္ အဖၾင့္တၾင္ ေကဵာင္းသား ေခၝင္းေဆာင္ေပၝင္း ၄၉ ေယာက္ကို ရာသက္ပန္ ေကဵာင္းထုတ္ ပစ္ေလသည္။

၁၉၅၃ - ၅၄ ခုကား သမဂၢ မရႀိ ခဲ့ေသာ ႎႀစ္၊ ေကဵာင္းသာထု တိုက္ပၾဲ အဴပင္းထန္ ဆံုးေသာ ကာလလည္း ဴဖစ္ေပသည္။

ပညာသင္ႎႀစ္ တႎႀစ္ ကုန္ဆံုး၍ တႎႀစ္သိုႚ ေဴပာင္းလဲ ခဲ့၏။

ေကဵာင္းသားထု တိုက္ပၾဲကား ရႀိဆဲ ေကဵာင္းသား ေခၝင္းေဆာင္ မဵားကို ဖမ္းဆီးဴခင္း ေကဵာင္းထုတ္ ပစ္ဴခင္းဴဖင့္ ေကဵာင္းသား လႁပ္ရႀားမႁကား ရပ္နား မသၾား ခဲ့ေပ။

၁၉၅၄ - ၅၅ ခု တကၠသိုလ္ ဴပန္လည္ ဖၾင့္လႀစ္ သည္တၾင္ သမဂၢ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ ကဵင္းပေရးကို ေတာင္းဆို ဳကသည္။ တကၠသိုလ္ အသင္း အဖၾဲႚ ေပၝင္းစံုမႀ ႒ကီးမႀႃးကာ သမဂၢ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ ကဵင္းပေရး တိုက္ပၾဲ ေကာ္မတီကို ဖၾဲႚစည္းသည္။ ေကာ္မတီ ဥကၠႉမႀာ ကခဵင္ အမဵိႂးသား နန္ဇင္လာ ဴဖစ္၏။

ေကဵာင္းသားထု တရပ္လံုး ေတာင္းဆိုခဵက္ေဳကာင့္ တကၠသိုလ္ အာဏာပိုင္ မဵားက ေဆာင္႟ၾက္ ခဲ့ရသည္။ ေကဵာင္းသားတိုင္း သမဂၢဝင္ ဴဖစ္၍ မဲေပး ႎိုင္ေစဴခင္းငႀာ သမဂၢ ဝင္ေဳကး မဵားကို ေကဵာင္းသားတိုင္း ထံမႀ ေကာက္ခံ ေပး၏။ သမဂၢ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲကို ဆရာမဵားက ကူညီ ႒ကီးဳကပ္ ကဵင္းပ ေပးေလသည္။ သမဂၢသည္ ေကဵာင္းသားထု ေတာင္းဆိုခဵက္ဴဖင့္ ဴပန္လည္ ေပၞထၾက္ ခဲ့ရဴခင္း ဴဖစ္သတည္း။

၁၉၅၄ - ၅၅ ခုတၾင္ သမဂၢ သက္တမ္းသည္ ၂၅ ႎႀစ္သိုႚ လႀမ္းခဲ့႓ပီ ဴဖစ္၏။ သမဂၢ၏ ေငၾရတု သဘင္ ေကဵာင္းသား ပၾဲေတာ္႒ကီးကို တခမ္းတနား ကဵင္းပ ဳကေလသည္။ ေငၾရတု သဘင္ ေကဵာင္းသား ပၾဲေတာ္ကို တကၠသိုလ္ အဓိပတိ ႎိုင္ငံေတာ္ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္ ဦးႎုက ဖၾင့္လႀစ္ ေပးခဲ့၏။

သမဂၢသည္ ေအာက္တိုဘာ အေရးေတာ္ပံု ဴပႍနာ မဵားကို ဆက္လက္ ေဴဖရႀင္း ရေလသည္။ အထုတ္ ခံရေသာ ေကဵာင္းသားမဵား စာေမးပၾဲ ေဴဖခၾင့္၊ အဖမ္း ခံရေသာ ေကဵာင္းသားမဵား လၾတ္ေဴမာက္ခၾင့္ကို ေဆာင္႟ၾက္ ေပးခဲ့ရ၏။ ေကဵာင္းထုတ္ ခံရေသာ ေကဵာင္းသားမဵား ေကဵာင္းဴပန္ ဝင္ခၾင့္ႎႀင့္ ေရႀာင္တိမ္း ေနရေသာ ေကဵာင္းသား ေခၝင္းေဆာင္ ႎႀစ္ဦး တရားဝင္ ေနႎိုင္ခၾင့္ကို ၁၉၅၅ - ၅၆ ခု သမဂၢ သက္တမ္း တၾင္မႀ ရရႀိ ေလသည္။

၁၉၅၄ - ၅၅ ခုမႀ ၁၉၅၇ - ၅၈ ခုထိ တကသ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ မဵားကား ေကဵာင္းသားထု၏ တက္႔ကမႁ၊ လႁပ္ရႀားမႁ မဵားဴဖင့္ ဴပည့္ဘိ၏။ ေကဵာင္းသား ညီႌၾတ္ေရး တပ္ဦးႎႀင့္ ေကဵာင္းသား ရဲေခၝင္ အဖၾဲႚတိုႚ ယႀဥ္႓ပိႂင္ ခဲ့ဳက၏။ ေကဵာင္းသား ညီႌၾတ္ေရး တပ္ဦး သာလ႖င္ အႎိုင္ ရခဲ့ ေပသည္။

သမဂၢသည္ အထက္ပၝ ႎႀစ္မဵားတၾင္ သံုးခၝကဵ ေကဵာင္းထုတ္ စံနစ္ကို ေဖာ္ထုတ္ တိုက္ခုိက္ခဲ့၏ ။ ၁၉၅၅ - ၅၆ ခုတၾင္ ေကဵာင္းသားထု မဲေပး ဆႎၬဴပဴခင္း၊ ၁၉၅၆ - ၅၇ ခုတၾင္ ဆႎၬဴပ သပိတ္ ေမႀာက္ဴခင္း အစာငတ္ခံ ဆႎၬဴပဴခင္း မဵားဴဖင့္ အေရးဆို ခဲ့ဳကသည္။ တကၠသိုလ္ ေကာင္စီမႀ ၃ ခၝကဵ ေကဵာင္းထုတ္ စံနစ္ႎႀင့္ ၆၅ ရာႎႁန္း ေကဵာင္းတက္ရက္မဵား အတၾက္ စံုစမ္းေရး ေကာ္မတီ ဖၾဲႚစည္း ေပးရ ေလသည္။

သမဂၢသည္ ဆက္လက္ ေတာင္းဆိုခဵက္ဴဖင့္ ပညာေရး စံုစမ္းမႁ ေကာ္မတီ ဖၾဲႚကာ စံုစမ္း စစ္ေဆးဴခင္း ႎိုင္ငံဴခား ပညာေရး ပၝရဂူ မဵားကို ဖိတ္ေခၞကာ အဳကံဉာဏ္ ေတာင္းဴခင္းမဵား ဴပႂခဲ့ရ၏။ ၁၉၅၈ ခု ဳသဂုတ္ လတၾင္ ႎိုင္ငံေတာ္ အစိုးရ၏ ကူညီမႁဴဖင့္ တကသႎႀင့္ ဗကသမဵား အဖၾဲႚခဵႂပ္မႀ ဦးစီးကာ ေကဵာင္းသားမဵား ပညာေရး ႎႀီးေႎႀာ ဖလႀယ္ပၾဲ႒ကီး တရပ္ကို ကဵင္းပခဲ့၏။ ပညာေရး အတၾက္ အေရး႒ကီးေသာ လုပ္ေဆာင္ခဵက္မဵား ဴဖစ္ေပသည္။

၁၉၅၈ ခု ဧ႓ပီလတၾင္ ႎိုင္ငံေတာ္ အစိုးရက တ႟ုတ္ဴပည္ ယူနန္ နယ္သိုႚ တကသႎႀင့္ ဆရာမဵား ႒ကီးမႀႃးေသာ ေကဵာင္းသား ၄၀ ေကဵာ္ ပၝဝင္သည့္ ကိုယ္စားလႀယ္ အဖၾဲႚ တဖၾဲႚကို ေစလၿတ္ ခဲ့၏။ ၁၉၅၈ ခု ဳသဂုတ္လ ပီကင္း ႓မိႂႚတၾင္ ကဵင္းပေသာ ကမာၲႚ ေကဵာင္းသားမဵား သမဂၢ ၅ ႒ကိမ္ေဴမာက္ ညီလာခံ သိုႚလည္း တကသႎႀင့္ ေကဵာင္းသား ကိုယ္စားလႀယ္ မဵားကို သၾားခၾင့္ ဴပႂခဲ့သည္၊ တကသႎႀင့္ ႎိုင္ငံေတာ္ အစိုးရ ဆက္ဆံေရး ေကာင္းမၾန္ခဲ့ဴခင္း မဵား၏ သာဓက မဵားပင္ ဴဖစ္သတည္း။

အေဴခအေန မဵားကား အ႓မဲတေစ မေနသည္ ေဴပာင္းလဲလဵက္ ရႀိေခဵသည္။

၁၉၅၈ ခုႎႀစ္ကား ဴပည္သူ လူထု တရပ္လံုး အတၾက္ အေမႀာင္ ဖံုးေသာ ႎႀစ္တည္း။ ဆယ္ႎႀစ္ ဆယ္မိုး တိုင္းဴပည္ကို အုပ္စိုး ခဲ့ေသာ ဖဆပလ ကၾဲခဲ့၏။ တဖက္ေသာ ဖဆပလသည္ အာဏာ ရ၍ တဖက္ေသာ ဖဆပလသည္ အာဏာ မဲ့သၾား ေလသည္။ အာဏာ ရသူကား သန္ႚရႀင္း၊ အာဏာ မဲ့သူကား တည္႓မဲ ဴဖစ္သည္။

တကသ သည္ ဖဆပလ အကၾဲကို တမဵႂိးသားလံုး အေရး အဴဖစ္ ႟ႁဳကည့္၏။ ဆင္ဴခင္ သံုးသပ္၏။ သန္ႚရႀင္း ဖဆပလကုိ ေထာက္ခံ ေလသည္။

သန္ႚရႀင္း ဖဆပလ သည္ ၃ လႎႀင့္ ၁၇ ရက္ အဳကာတၾင္ အစိုးရ အာဏာကို ဗိုလ္ခဵႂပ္႒ကီး ေနဝင္းအား လၿဲေဴပာင္း ေပးမည္ဟု ေကဵညာရ ဴပန္သည္။ ထိုေနႚကား ၁၉၅၈ - ၅၉ ခု သမဂၢ ဥကၠႉ သစ္ကဵမ္း သစၤာ ကဵိန္ဆိုပၾဲေနႚ ၁၉၅၈ ခု စက္တင္ဘာလ ၂၆ ရက္ေနႚ ဴဖစ္သတည္း။

အစိုးရ အာဏာ လၿဲေဴပာင္း ေပးဴခင္းကို တကသသည္ သံုးသပ္ ဆင္ဴခင္ ေလသည္။ တကသ၏ သေဘာထား ထုတ္ဴပန္ကာ ကန္ႚကၾက္ ဆႎၬဴပပၾဲမဵား ဴပႂလုပ္ခဲ့၏။

အေမႀာင္ ဖံုးေသာ ကာလဝယ္ တကသသည္ ေကဵာင္းသားထုကို စု႟ံုးမႁ ဴပႂလုပ္လဵက္ ကာကၾယ္ ခဲ့ရသည္။ အင္ဂဵင္နီယာ ေကဵာင္းသပိတ္ အေရးကို ဦးေဆာင္မႁ ေပး၏။ ေကဵာင္း စည္းကမ္းကို အေဳကာင္း ဴပႂ၍ အႎၩရာယ္ ေပးလာမည့္ အခဵက္ကို ကန္ႚကၾက္ ခဲ့သည္။ ၁၉၅၈ ခု တကၠသုိလ္ အက္ဥပေဒ ဴပင္ဆင္ခဵက္ အတၾက္ ထိခိုက္ခဵက္ မဵားကို ေဖာ္ထုတ္ တင္ဴပ ခဲ့သည္။

သိုႚဴဖင့္ ေကဵာင္းပိတ္ ရက္သိုႚ ေရာက္ခဲ့ ရသည္။ တကၠသုိလ္ ပိတ္ကာနီးတၾင္ သမဂၢ ဥကၠႉ ကိုခင္ေမာင္အုန္း၊ အမႁေဆာင္ ကိုဖိုးသာေဘး တိုႚအား ဖမ္းဆီး၍ ကိုကိုး က႗န္းသိုႚ ပိုႚသည္။ သမဂၢ ဒုဥကၠႉ ကိုဘေကာင္းႎႀင့္ အတၾင္းေရးမႀႃးကို ကိုခင္ေအာင္တိုႚ တိမ္းေရႀာင္ ေနရသည္။

၁၉၅၈ ခု တကၠသိုလ္ အက္ဥပေဒ ဴပင္ဆင္ခဵက္ အရ၊ တကသ ကိုယ္စားလႀယ္ ေကာင္စီ လူ႒ကီး ႎႀစ္ဦးအား ဴဖႂတ္ပစ္ခဲ့၏။ သမဂၢ ကိုယ္စားလႀယ္ ပၝေသာ ေကဵာင္းေဆာင္ ေကာ္မတီ ကိုလည္း ဖဵက္သိမ္း ခဲ့၏။ ၁၉၅၄ - ၅၅ ခုမႀ စ၍ ေကာက္ခံ ေပးခဲ့ေသာ သမဂၢ ဝင္ေဳကး မဵားကို ေကဵာင္းသားတိုင္း ထံမႀ ေကာက္မေပး၊ အခၾင့္အေရး ဟူသမ႖ ႟ုပ္သိမ္း သၾားခဲ့သည္။

သမဂၢ အဖက္ဖက္မႀ ႓ဖိႂဖဵက္ရန္ လံုးပမ္း ခဲ့ဳကသည္။ သမဂၢကား မပဵႂိပဵက္ ေကဵာင္းသား အင္အား၊ ေကဵာင္းသား လႁပ္ရႀားမႁဴဖင့္ ရပ္တည္လဵက္ ရႀိခဲ့သည္။ ေကဵာင္းေဆာင္ ေနရာ ခဵထားေရး မူကို ဆန္ႚကဵင္ ကန္ႚကၾက္ေသာ မီးတုတ္ကိုင္ ဆႎၬဴပပၾဲ မီးမႀိတ္ ဆႎၬပၾဲ မဵားဴဖင့္ ဖိႎႀိပ္မႁ႒ကီး မနားသည့္ ဳကားက လႁပ္ရႀား ေနခဲ့သည္။

၁၉၅၈ - ၅၉ ခုႎႀစ္ သမဂၢ၏ အလုပ္ အစည္းအေဝးကား တကသ အတၾက္ မႀတ္တိုင္ တရပ္ ဴဖစ္ခဲ့သည္။ သမဂၢ ဥကၠႉ ကိုကိုးက႗န္း ေရာက္ေနသည္။ သမဂၢ ဒုဥကၠႉ ေရႀာင္တိမ္း ေနရသည္။ သိုႚေသာ္ သမဂၢ အလုပ္ အစည္းအေဝး ကိုကား အခက္အခဲ ဳကားမႀ ကဵင္းပ ႎိုင္ခဲ့ ဳကသည္။ တကသ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ အတၾက္ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ အရာရႀိ ခန္ႚကာ ဴပင္ဆင္ ႎိုင္ခဲ့ဴခင္းဴဖင့္၊ သမဂၢကို ဆက္လက္ ရပ္တည္ ႎိုင္ေစ ခဲ့သည္။

သမဂၢ ပထမ အပတ္ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲတၾင္ အေ႟ၾး ခံရေသာ ေငၾထိန္းကို ေကဵာင္းထုတ္ဴခင္းဴဖင့္ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲကို အေႎႀာင့္အယႀက္ ေပးေသး၏။ ေကဵာင္းသား ဴပည္သူတိုႚ အားဴဖင့္ ေကဵာင္းထုတ္ ထားဴခင္းကို ပယ္ဖဵက္ ႎိုင္ခဲ့သည္။ သမဂၢ ဥကၠႉသစ္ ကဵမ္းသစၤာ ကဵိန္ဆိုပၾဲကို ထိုစဥ္က အာဏာမဲ့ ဴဖစ္ေနေသာ သန္ႚရႀင္း ဖဆပလ ဥကၠႉ ဦးႎုက ဴပႂလုပ္ ေပးခဲ့သည္။

သမဂၢ ဥကၠႉသစ္ ကဵမ္းသစၤာ ကဵိန္ဆိုပၾဲ ႓ပီးသည့္ေနာက္ သမဂၢ အမႁေဆာင္ အဖၾဲႚအား မီးတုတ္ကိုင္ ဆႎၬဴပ ခဲ့သည့္ အတၾက္ ေတာင္းပန္ ရမည္ဟု ဆက္လက္ အဳကပ္ကိုင္ လာဴပန္သည္။ သမဂၢ အမႁေဆာင္ အဖၾဲႚသည္ အခဵိန္ ကာလ အေဴခအေန မဵားကို ဳကည့္႟ႁ ေလ့လာသည္။ သမဂၢ တည္တန္ႚေရး ရပ္တည္ ႎိုင္ေရးကို အေလးအနက္ ထားဳကသည္။ သမဂၢ အမႁေဆာင္ အဖၾဲႚက ေတၾႚဆံု ေဆၾးေႎၾး ေဴဖရႀင္းရန္ ဆံုးဴဖတ္မႁ ဴပႂခဲ့ရ ေလသည္။

၁၉၆၀ ခု ႎႀစ္ဦးတၾင္ ဴပည္သူႚ လၿတ္ေတာ္ ေရၾးေကာက္ပၾဲ ကဵင္းပ၍ ဦးႎု ေခၝင္းေဆာင္ေသာ ဴပည္ေထာင္စု ပၝတီ အစိုးရ အဖၾဲႚ ဴဖစ္လာ ေလသည္။ တကၠသုိလ္တၾင္ ဴမန္မာ ရာဇဝင္ သင္ဳကားေရး၊ ေနာက္ဆက္တၾဲ စာေမးပၾဲ ကဵင္းပ ေပးေရး တိုႚဴဖင့္၊ ေကဵာင္းသား လႁပ္ရႀားမႁ႒ကီး ေပၞခဲ့သည္။ ဖိႎႀိပ္မႁ ခံရသမ႖ အံု႔က ေပၝက္ကၾဲ ပစ္ဴခင္း ပင္တည္း။

တကၠသိုလ္ အဓိပတိ ႎိုင္ငံေတာ္ ဝန္႒ကီးခဵႂပ္က လိုက္ေလဵာ ေပးမႁဴဖင့္ ေကဵာင္းသား ေတာင္းဆိုခဵက္မဵား အေရး ေဴပေအး ခဲ့ရသည္။ ဖမ္းဆီးကာ ကိုကုိက႗န္း ပိုႚခံ ရေသာ ေကဵာင္းသား မဵားလည္း လၾတ္ခဲ့ ရသည္။ ေရႀာင္တိမ္း ေနရေသာ ေကဵာင္းသားမဵား သည္လည္း တရားဝင္ ရပ္တည္ခၾင့္ကို ရရႀိ ခဲ့ဳက ေပေတာ့သည္။

တကၠသိုလ္ သမဂၢ၏ သက္တမ္း ၃၀ သိုႚ လႀမ္းခဲ့႓ပီ။ စစ္႒ကိႂ ေခတ္တၾင္ သမဂၢသည္ အမဵႂိးသား လၾတ္ေဴမာက္ေရးကို ဦးထိပ္ ထားကာ လႁပ္ရႀား ႟ုန္းကန္ ခဲ့ရသည္။ စစ္႓ပီး ေခတ္တၾင္၊ ပညာေရး တည္ေဆာက္ေရးႎႀင့္ အခၾင့္အေရးကို အေလး ထားကာ ထမ္းေဆာင္ ခဲ့ရသည္။ စစ္႓ပီးေခတ္ သမဂၢသည္ ဴပင္းထန္ေသာ မုန္တိုင္း႒ကီး မဵားႎႀင့္ ရင္ဆိုင္ ခဲ့ရသည္။ ၁၉၅၄ ခုႎႀစ္တၾင္ တ႒ကိမ္၊ ၁၉၅၉ ခုႎႀစ္တၾင္ တ႒ကိမ္ ဴဖစ္၏။ ေကဵာင္းသားထု အားဴဖင့္ မုန္တိုင္း ဳကားတၾင္ သမဂၢသည္ မားမား ရပ္ခဲ့၏။ အမဵိႂးသား လၾတ္ေဴမာက္ေရး တာဝန္ကို စစ္႒ကိႂ ေခတ္တၾင္ စၾမ္းစၾမ္းတမန္ ထမ္းေဆာင္ ခဲ့ေသာ သမဂၢသည္ အနာဂတ္ ကာလ တၾင္လည္း ေကဵာင္းသား ဴပည္သူ တိုႚက ေပးအပ္ေသာ တာဝန္ကို ထမ္း႟ၾက္ မည္သာ ဴဖစ္ေပ သတည္း။

ဆက္ႎၿယ္တဲ့ အေဳကာင္းအရာ

• ၁၉၅၃ - ၅၄ စာသင္ႎႀစ္
• ရန္ကုန္ တကၠသိုလ္ ေကဵာင္းသားမဵား သမဂၢ (တကသ)
• က႗န္မ ဆံုခဲ့ရသည့္ ၃၆ ခု အေရးေတာ္ပံု
• တကၠသုိလ္ ေကဵာင္းသားမဵား သပိတ္၊ ပထမ (၁၉၂၀)
• တကၠသုိလ္ ေကဵာင္းသားမဵား သပိတ္၊ ဒုတိယ (၁၉၃၆)
• တကသ စည္းမဵဥ္း ေရးဆၾဲခဲ့စဥ္က
• တကသကို ဤသိုႚ စခဲ့ဳကသည္
• ခၾပ္ေဒၝင္း ေတာင္ပံ ခတ္သံမဵား
• ေခတ္အဆက္ဆက္ ေကဵာင္းသား ေခၝင္းေဆာင္မဵား၏ အတၪႂပၯတၨိမဵား