စာေရးဆရာမဵား၏ အတၪႂပၯတၨိ (၁)

မင္းသုဝဏ္ [၁၉၀၉-၂၀၀၄]

ရန္ကုန္တုိင္း ကၾမ္း႓ခံကုန္း႓မိႂႚဇာတိ၊ အမည္ရင္း ဦးဝန္။ အေဴခခံပညာကုိ ကၾမ္း႓ခံကုန္းႎႀင့္ ရန္ကုန္တၾင္ ဆည္းပူးသည္။ ၁၉၃၅ တၾင္ မဟာဝိဇၦာ ဴမန္မာစာဂုဏ္ထူးတန္းေအာင္သည္။ ၁၉၃၉ တၾင္ ေအာက္စဖုိႚတကၠသုိလ္မႀ စာေပဝိဇၦာဘၾဲႚ ရရႀိခဲ့သည္။ ဴမန္မာစာပၝေမာကၡ၊ တကၠသုိလ္မဵား ဘာသာဴပန္ႎႀင့္ စာအုပ္ထုတ္ေဝေရးဌာန စာတည္းမႀႃးအဴဖစ္ တာဝန္ယူခဲ့သည္။ ၁၉၂၆ ခု ဒဂုန္မဂၢဇင္းတၾင္ ပထမဆုံးကဗဵာ ပၝဝင္ခဲ့သည္။ ေခတ္စမ္းစာဆုိ ကေလးကဗဵာ ဖခင္၊ အဘိဓာန္ပညာရႀင္ႎႀင့္ ဝမ္းတၾင္းပၝ ကဗဵာစာဆုိအဴဖစ္ ထင္ရႀားသည္။ လီယာမင္း႒ကီး (၁၉၁၄) ဴဖင့္ အမဵႂိးသားစာေပဆု (ဘာသာဴပန္/ရသ) ခဵီးဴမၟင့္ခံရသည္။

ကုသ [၁၉၀၈-၁၉၇၆]

သထုံခ႟ုိင္ သိမ္ဆိပ္ရႀာသား၊ အမည္ရင္း ဦးတုိးေအာင္၊ အေဴခခံပညာကုိ ေမာ္လ႓မိႂင္ ရႀင္မဟာဗုဒၭေဃာေကဵာင္း၊ မဟာဝိဇၦာ ဂုဏ္ထူးတန္းကုိ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္မႀ ရရႀိခဲ့သည္။ ၁၉၆၃ တၾင္ ေမာ္လ႓မိႂင္ေကာလိပ္ ေကဵာင္းအုပ္႒ကီးအဴဖစ္မႀ အ႓ငိမ္းစားယူခဲ့သည္။ ၁၉၂၆ မႀ စ၍ စာေရးခဲ့သည္။ ေခတ္စမ္းစာေပေလာကတၾင္ ၀တၪႂတုိမဵားေဳကာင့္ ထင္ရႀားသည္။ မနုႍသားေကာင္ (၁၉၅၃) မုဆိုး႒ကီးကုိရဲ၏ မႀတ္တမ္းမဵား [၄ တၾဲ] (၁၉၇၆ ဝန္းကဵင္) တုိႚကုိ ေရးသားခဲ့သည္။

သိပၯံေမာင္ဝ [၁၈၉၉-၁၉၄၂]

ေမာ္လ႓မိႂင္ဇာတိ၊ အမည္ရင္း ဦးစိန္တင္၊ ရန္ကုန္ ယူနီဗာစီတီေကာလိပ္မႀ ဝိဇၦာဘၾဲႚ (၁၉၂၆) ရရႀိခဲ့သည္။ ေအာက္စဖုိႚဒ္တကၠသိုလ္ ခ႟ုိက္ခဵပ္ခဵ္တၾင္ ပညာသင္ခဲ့သည္။ ေကဵာင္းဆရာ၊ ဴမန္မာဘာသာ သက္ဆုိင္ရာကဵႃတာ၊ ႎုိင္ငံဝန္ထမ္းအဴဖစ္ ႓မိႂႚအုပ္မႀသည္ ဒုတိယအတၾင္းဝန္အထိ အမႁထမ္းခဲ့သည္။ အႉမတန္းေကဵာင္းသားဘဝကပင္ ‘ဝဇီရာတင့္’ ကေလာင္အမည္ယူ၍ သတင္းစာေဆာင္းပၝးမဵား ေရးခဲ့သည္။ ကေလာင္အမည္ခဲၾေပၝင္း ၅၀ ေကဵာ္ဴဖင့္ ဝတၪႂ၊ ေဆာင္းပၝး၊ ခရီးသၾား၊ စာေပယဥ္ေကဵးမႁေပးစာ၊ ဴပဇာတ္ႎႀင့္ ေနႚစဥ္မႀတ္တမ္းမဵား ေရးခဲ့သည္။ ေခတ္စမ္းစာေပကုိ ေရႀႚတန္းမႀ မားမားမတ္မတ္ ရပ္လဵက္္ ဴပႂစုပဵႂိးေထာင္ခဲ့သူ ဴဖစ္သည္။ ေအာက္စဖုိႚဒ္တကၠသုိလ္ ခရီးသၾားမႀတ္တမ္း (၁၉၃၅)၊ ေခတ္စမ္းစာေပအေထၾေထၾ (၁၉၆၆)၊ စစ္အတၾင္းေနႚစဥ္မႀတ္တမ္း (၁၉၆၆)၊ ေမာင္လူေအး ၀တၪႂေဆာင္ပၝးေပၝင္းခဵႂပ္ (၂၀၀၄) တုိႚမႀာ ထင္ရႀားသည္။ သိပၯံေမာင္ဝေရးဟန္ကုိ သီးဴခားထူေတာင္သၾားခဲ့သူ ပင္ဴဖစ္သည္။

ဒဂုန္ေ႟ၿမ႖ား [၁၈၉၅-၁၉၈၂]

ဴပည္႓မိႂႚဇာတိ၊ အမည္ရင္း ဦးတင္။ ၁၉၁၅ တၾင္ ေကဵာင္းထၾက္လက္မႀတ္ရ စာေမးပၾဲႎႀင့္ ကာလကတၨားတကၠသုိလ္က ကဵင္းပေသာ တကၠသုိလ္ဝင္စာေမးပၾဲတုိႚကုိ ေအာင္ဴမင္ခဲ့သည္။ ၁၉၁၇ တၾင္ သူရိယမဂၢဇင္းက ႒ကီးမႀႃးဴပႂလုပ္သည့္ ဝတၪႂတုိ႓ပိႂင္ပၾဲကုိ ‘ခဵင္းဗုိလ္ေမာင္တက္တူ’ အမႀီးဝတၪႂဴဖင့္ ယႀဥ္႓ပိႂင္ရာ ဆုေငၾ ၁၅ ကဵပ္ ရရႀိခဲ့သည္မႀစ၍ စာေပနယ္တၾင္ ကဵင္လည္ခဲ့သည္။ ထူးဆန္းေထၾလာ ဴဖစ္ရပ္မဵား၊ စၾန္းစားခန္းမဵား၊ ရင္ထိတ္သည္းဖုိ ဝတၪႂမဵားစၾာကုိ တုိက္႟ုိက္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အမႀီးဴပႂ၍လည္းေကာင္း ေရးသားခဲ့သည္။ ဘာသာဴပန္ဝတၪႂရႀည္ ၄၀ ခန္ႚ၊ ဝတၪႂတုိရႀည္ ၁၀၀၀ ခန္ႚ၊ ေဆာင္းပၝး ၆၀၀ ခန္ႚ ေရးသားခဲ့သည္။ ပင္တုိင္ဇာတ္ေဆာင္ဴပႂေရးသည့္ ေထာင္မင္းသားဦးဘုိးေထာ္၊ အင္မ္ဳကာ႟ုိး၊ စုံေထာက္ဦးထင္ေကဵာ္ တုိႚမႀာ ထင္ရႀားသည္။ ဖေယာင္း႟ုပ္၊ အတိတ္၏ ပဲ့တင္သံတုိႚကုိ ႎုိင္ငံဴခားဘာသာဴပန္ဆုိခံရသည္။ ေရာ္ဘင္ဆင္က႟ူးဆုိး၊ ႓မိႂႚဝန္မင္း၏ ဘဝခရီး၊ မၾန္းမတည့္မီ နႀစ္မိႎႀစ္အလုိ တုိႚဴဖင့္ စာေပဆုမဵားရခဲ့သည္။

မဟာေဆၾ [၁၉၀၀-၁၉၅၃]

စစ္ကုိင္းဇာတိ၊ ငယ္မည္ ေမာင္ဘရႀိန္၊ အမည္ရင္းမႀာ ဦးဘေဆၾ၊ မႎၩေလး႓မိႂႚ ေနာ္မန္ေကဵာင္းမႀ ‘တီးခဵားစ္ဖုိင္နယ္- ဆာတီဖီကိတ္’ ေခၞ ဆရာဴဖစ္တန္း ေအာင္ဴမင္ခဲ့သည္။ ေကဵာင္းဆရာအဴဖစ္ အမႁထမ္းခဲ့သည္။ ၁၉၃၅ တၾင္ ေကဵာင္းဆရာအဴဖစ္မႀ ႎုတ္ထၾက္၍ ရန္ကုန္သုိႚေဴပာင္းကာ စာေရးဆရာဘဝဴဖင့္ သက္ေမၾးဝမ္းေကဵာင္းဴပႂခဲ့သည္။ ေကဵာင္းဆရာဘဝတၾင္ပင္ သူရိယသတင္းစာ၌ ‘အာစရိယ ဝက္လက္’ ကေလာင္အမည္ဴဖင့္ ပညာေရးေဆာင္းပၝးမဵား ေရးခဲ့သည္။ လုံးခဵင္းဝတၪႂ ၆၀ ေကဵာ္၊ ဝတၪႂတုုိ ၆၀၀၀ နီးပၝး၊ ေဆာင္းပၝးမေရမတၾက္ႎုိင္သည္ထိ ေရးခဲ့သည္။ တုိႚေမေမ၊ သူပုန္႒ကီး ကဲ့သုိႚေသာ ဝတၪႂမဵား၊ ေစဵးခဵႂိသူ၊ ပဵႂိႚေတာင္႓ပံႂး ကဲ့သုိႚေသာ ဝတၪႂမဵား၊ ေစာရဗလ၊ ေစာရသက္ဴပင္း ကဲ့သုိႚေသာ စၾန္ႚစားခန္းဝတၪႂမဵား၊ ‘ေနသူရန္’ အမည္ဴဖင့္ စိန္ဓာတ္ဴမၟင့္တင္ေရး ေဆာင္းပၝးမဵား၊ ‘မၾန္ေသာ္တာ’ အမည္ဴဖင့္ ဟာသစာေပမဵား၊ သုေတသနလက္ရာ ဖုိးဝဇီရ အတၪႂပၯတၨိတုိႚမႀာ ထင္ရႀားလႀေပသည္။

ေဇယဵ [၁၉၀၀-၁၉၈၂]

သာယာဝတီခ႟ုိင္ ဇီးကုန္း႓မိႂႚဇာတိ။ အမည္ရင္း ဦေယာ။ ၁၉၂၀ ဴပည့္တၾင္ ဆယ္တန္းစာေမးပၾဲ ေအာင္ခဲ့သည္။ ဒဂုန္မဂၢဇင္း လက္ေထာက္အယ္ဒီတာ၊ ေဇယဵသတင္းစာ ထုတ္ေဝသူ၊ ဇာတ္ညၿန္းေရးသူ။ သူ႒ကီးေအဇက္အယ္ဒီတာ၊ ဒုတိယကမႝာစစ္အ႓ပီးတၾင္ ဴပန္ဳကားေရးႉာန ႌၿန္ဳကားေရးဝန္အဆင့္ထိ တာဝန္ယူခဲ့သည္။ ဒဂုန္မဂၢဇင္းတၾက္ လက္ေထာက္အယ္ဒီတာအဴဖစ္ လုပ္ကုိင္ရင္း ‘ဗုိလ္ရန္ေအာင္’ ဝတၪႂကုိ စတင္ေရးခဲ့သည္။ ထုိႚေနာက္ ဴမတ္ေလးေ႟ၿဓားဗုိလ္ အမႀီးဝတၪႂမဵားကုိ ေရးခဲ့သည္။ ထုိႚဴပင္ ဴမန္မာစာေပ၏ ဂုဏ္၊ ဴမန္မာယဥ္ေကဵးမႁ၏ တန္ဖုိး၊ ဴမန္မာ့သမုိင္း၏ အားမာန္တုိႚကုိ ဴမတ္ႎုိးေလးစားဖၾယ္ ေဖာ္ထုတ္ဴပသည့္ ေဆာင္းပၝးမဵားမႀာ အထူးလက္ရာမၾန္မဵား ဴဖစ္ေပသည္။ ဴမန္မာ့မဵက္ပၾင့္ (ရႀားဓေလ့၊ လူႚဓေလ့) ဴဖင့္ ၁၉၆၁ ခု စာေပဗိမာန္ စာပေဒသာဆု ရရႀိခဲ့သည္။

ဇဝန[၁၉၁၁-၁၉၈၃]

ဴပည္႓မိႂႚဇာတိ၊ အမည္ရင္း ဦးသိန္း၊ အေဴခခံပညာကုိ ဴပည္၊ တကၠသုိလ္ပညာကုိ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ (၁၉၂၇-၃၀) တၾင္ သင္ယူခဲ့သည္။ ၁၉၂၄ ထုတ္ ‘ဘားမားဘၾႂိင္းမဂၢဇင္း’ တၾင္ ‘ဇာနည္ဘၾား’ ဝတၪႂတုိကုိ စတင္ေရးခဲ့သည္။ ဟာသ၊ သေရာ္စာႎႀင့္ ကတ္ရီေကးခဵား (ကာတၾန္း) ေရးရာတၾင္ အထူးထင္ရႀားသည္။ ေကာလိပ္ေကဵာင္းသား (၁၉၃၅-၃၇) သည္ အေဴပာင္ေဴမာက္ဆုံး ဝတၪႂဴဖစ္သည္။ သတင္းစာဆရာအဴဖစ္လည္း ထင္ရႀား၏။

ေဇာ္ဂဵီ [၁၉၀၇-၁၉၉၀]

ဧရာဝတီတုိင္း ဖဵာပုံ႓မိႂႚဇာတိ။ အမည္ရင္း ဦးသိန္းဟန္။ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္မႀ ဝိဇၦာဘၾဲႚ (၁၉၃၀)၊ မဟာဝိဇၦာဘၾဲႚ (၁၉၃၆)၊ ဒဗၱလင္တကၠသုိလ္မႀ စာဳကည့္တုိက္ပညာ ဒီပလုိမာဘၾဲႚ (၁၉၄၀) ရရႀိခဲ့သည္။ စာဳကည့္တုိက္မႀႃး၊ သမုိင္းပညာရႀင္၊ ဂုဏ္ထူးေဆာင္ ဴမန္မာစာပၝေမာကၡ၊ ေကဵာင္းသုံးစာအုပ္ဴပႂစုေရး ႌၿန္ဳကားေရးဝန္အဴဖစ္ တာဝန္ထမ္း႟ၾက္ခဲ့သည္။ ကဗဵာဆရာ၊ ရသစာေပပညာရႀင္၊ ဇာတိမာန္စာဆုိ၊ အတၪႂပၯတၨိ ဴပႂစုသူ၊ ဒႍနပညာရႀင္ႎႀင့္ ဘာသာဴပန္ဆရာအဴဖစ္ ထင္ရႀားလႀသည္။ ၁၉၂၃ မႀစ၍ ကဗဵာမဵား စေရးသည္။ သခင္ကုိယ္ေတာ္မႁိင္းဋီကာ (၁၉၅၅)၊ ရသစာေပနိဒၝန္းႎႀင့္အဖၾင့္ (၁၉၇၆)၊ ႎုိဗဲဆုရ စာေရးဆရာမဵားႎႀင့္ သူတုိႚ၏ ကမာၲေကဵာ္ ဝတၪႂတုိမဵားဴဖစ္ဳကသည့္ မုိးဳကယ္မုိႚလား (၁၉၆၆)၊ လမ္းသစ္ (၁၉၆၆)၊ နင္လားဟဲ့ခဵစ္ဒုကၡ (၁၉၈၉)၊ ပေလးတုိးနိဒၝန္း (၁၉၆၇)၊ ေဇာ္ဂဵီကဗဵာေပၝင္းခဵႂပ္ တုိႚမႀာ ထင္ရႀားသည္။ ‘သခင္ကုိယ္ေတာ္မႁိင္းဋီကာ’ ဴဖင့္ ၁၉၅၅ ခု စာေပဗိမာန္ စာေပေဒသာဆု၊ ‘နင္လားဟဲ့ဒုကၡ’ ဴဖင့္ ၁၉၇၉ ခု အမဵႂိးသားစာေပ၊ ဘာသာဴပန္ရသစာေပ၊ ဘာသာဴပန္ရသစာေပဆု၊ ‘ေရႀးေခတ္ပုဂံကဗဵာ’ မဵားဴဖင့္ ၁၉၈၇ ခု အမဵႂိးသားစာေပကဗဵာဆု ရရႀိခဲ့သည္။

လူထုေဒၞအမာ [၁၉၁၅-]

မႎၩေလး႓မိႂႚဇာတိ၊ အမည္ရင္း အမာ။ မႎၨေလး ဥပစာေကာလိပ္ (၁၉၃၃-၃၅)၊ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ (၁၉၃၆-၃၇) တုိႚတၾင္ ပညာဆည္းပူးခဲ့သည္။း လူထုဂဵာနယ္တၾင္ လက္ေထာက္ အယ္ဒီတာ၊ လူထုသတင္းစာတၾင္ အယ္ဒီတာအဖၾဲႚဝင္အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ခဲ့သည္။ သတင္းစာဆရာ၊ အတၪႂပၯတၨိဴပႂစုသူ၊ ဴမန္မာမႁႎႀင့္ မႎၩေလးထုံးဓေလ့။ မႀတ္တမ္းဴပႂသူ၊ ဘာသာဴပန္သူအဴဖစ္ ထင္ရႀားသည္။ ဴပည္သူခဵစ္ေသာ အႎုပညာသည္မဵား (၁၉၆၄)၊ ဘဝခဵင္းမတူသည့္ တ႟ုတ္ဴပည္ (၁၉၆၆)၊ ဆရာ႒ကီး သခင္ကုိယ္ေတာ္မႁုိင္း (၁၉၇၆)၊ က႗န္မတုိႚငယ္ငယ္က (၁၉၉၄)၊ အေမ့ေရႀးစကား (၁၉၉၇)၊ ဴမန္မာ့ေခတ္သစ္ပန္းခဵီ (၁၉၉၇) တုိႚမႀာ ထင္ရႀားသည္။ ‘ဴပည္သူခဵစ္ေသာ အႎုပညာသည္မဵား’ ဴဖင့္ ၁၉၆၄ ခု စာေပဗိမာန္ အႎုပညာဆုိင္ရာ စာေပပထမဆု ရရႀိခဲ့သည္။

ဂဵာနယ္ေကဵာ္ဦးခဵစ္ေမာင္ [၁၉၂၁-၁၉၄၆]

၁၂၇၄ ခုႎႀစ္၊ ဴပာသုိလဆန္း ၁၃ ရက္ေနႚတၾင္ သာယာဝတီခ႟ုိင္၊ အုတ္ဖုိ႓မိႂႚ၌ အဖဦးဴမ - အမိ ေဒၞေစာယူတုိႚမႀ ေမၾဖၾားခဲ့သည္။ အမည္ရင္း ဦးခဵစ္ေမာင္၊ ငယ္စဥ္က လက္ပံတန္း႓မိႂႚ အစုိးရအထက္တန္းေကဵာင္းတၾင္ မူလတန္းမႀ တကၠသုိလ္ဝင္တန္းအထိ ပညာသင္ဳကားခဲ့သည္။ ေနာ္ရထာသတင္းစာ၊ ေစဵးႎႁန္းသတင္းစာ၊ ဴမန္မာ့အလင္းသတင္းစာတုိက္မဵားတၾင္ ဝင္ေရာက္လုပ္ကုိင္႓ပီး၊ ၁၉၃၉ ခုႎႀစ္တၾင္ ဂဵာနယ္ေကဵာ္ (Funder Journal) ထုတ္ေဝခဲ့ရာ ထင္ရႀားေအာင္ဴမင္ေသာ သတင္းစာဆရာဴဖစ္လာသည္။ အဴခားတဖက္တၾင္မူ ဝတၪႂစာေပ လက္ရာမဵား ဖန္တီးေရးသားခဲ့သည္။ ‘သူ’၊ ‘မႁုိင္းမႁံမႁံ’ ဝတၪႂလုံးခဵင္းမဵား၊ ႎုိင္ငံေရးကဵမ္းမဵား၊ ဂဵာနယ္ေကဵာ္တၾင္ ကေလာင္အမည္ခဲၾမဵားႎႀင့္ ဝတၪႂတုိ၊ ဘာသာဴပန္ဝတၪႂမဵားလည္း ဴပႂစုေရးသားခဲ့သည္။ ‘ရႀာရႀာေဖၾေဖၾ’၊ ‘ကမႝာ႒ကီး ပဵက္စီးလုနီး႓ပီေလာ’ စာအုပ္စာတမ္းမဵားအဴပင္ ကၾယ္လၾန္ေသာအခၝ ဇနီးဴဖစ္သူ ဂဵာနယ္ေကဵာ္မမေလးက ‘သူလုိလူ’ စာအုပ္ဴဖင့္ သူ၏ အတၪႂပၯတၨိကုိ ေရးသားခဲ့႓ပီးေနာက္ ဦးခဵစ္ေမာင္ ဝတၪႂတုိမဵားလည္း ထုတ္ေဝခဲ့သည္။

ကိုးကား - ၂၀၀၅ ေမလ၊ သီဟရတနာ အုပ္၁၀၀ ဴပည့္အထူးထုတ္ "၂၀ ရာစု ဴမန္မာဝတၪႂတုိ ၁၀၀ စာေရးဆရာ ၁၀၀"