ဴပည္သူႚ ကဗဵာဆရာ ဆရာ တင္မိုး ကၾယ္လၾန္

"မေနႛက ေပၝ့ေနာ္၊ LA အခဵိိန္၊ ေလးနာရီ ခၾဲေလာက္ ရႀိမယ္ ထင္ပၝတယ္၊ အဲဒီ အခဵိန္မႀာ ေဖေဖက ဟို လၲက္ရည္ ဆိုင္မႀာေလ၊ မိတ္ေဆၾ တေယာက္နဲႛ လၲက္ရည္ဆုိင္မႀာ ထိုင္ေနတုန္း၊ ဘာမႀလဲ မဴဖစ္ဘူး ဒီအတုိုင္း လဲကဵ သၾားတာပၝ။ အဲဒၝနဲႛ (၉၁၁) ေခၞ႓ပီးေတာ့ သူတိုႛ လုပ္ဳကတယ္၊ အေဖ့ကုိ ႎႀလုံး ခုန္ေအာင္လိုႛ ဂလူးကုိႛစ္ သၾင္းတာတိုႛ၊ အဲဒၝ မဵႂိးေတၾ လုပ္တယ္ရႀင့္၊ ဒၝေပမဲ့ မရပၝဘူး၊ အဲဒီ ကတည္းက အေဖက ႎႀလုံး မခုန္ ေတာ့ဘူးလိုႛ ဆရာဝန္ ေတၾက ေဴပာပၝတယ္။ ႓ပီးေတာ့ သူတုိႛ ေဆး႟ုံကုိ ေခၞသၾားတယ္၊ ေဆး႟ုံမႀာလဲ သူတိုႛ နာရီဝက္ေလာက္ သူတိုႛ ႒ကိႂးစား ဳကပၝတယ္။ ဒၝေပမယ့္ အေဖက အဲလို လဲကတည္းက မရေတာ့ဘူးလိုႛ ေဴပာပၝတယ္။"

ဆရာ တင္မိုးရဲႚ သမီး မိုးခဵႂိသင္း ေဴပာဴပ သၾားတာပၝ။ ဆရာရဲႚ စဵာပန အခမ္းအနားနဲႚ ပတ္သက္ လိုႚလည္း သမီး ဴဖစ္သူ သမီး မမိုးမိုးႎႀင္း က အခုလိုု ေဴပာပၝတယ္။

"အေဖကို အခု ေလာေလာစဥ္ စီစဥ္ ထားတာ ကေတာ့ စေနေနႚ ဂူသၾင္း သ႓ဂႇႂလ္ မယ္လိုႚ စိတ္ကူး ထားပၝတယ္။  တကယ္ေတာ့ အခုေလး တင္ပဲ ကဵမ ညီမနဲႚ ဖုန္းေဴပာေတာ့ သူက အေဖ ဗမာဴပည္ကိုု သိပ္ခဵစ္ေတာ့ အေဖ အ႟ိုးအုိးကို ဗမာဴပည္ကို ပိုႚရင္ ေကာင္းမလား။ ဒၝေပမဲ့လည္း ဟိုမႀာလည္း ႟ုတ္႟ုတ္ သဲသဲေတၾ ဴဖစ္မယ္၊ ေနာက္႓ပီးေတာ့ ေဒသခံေတၾ အာဏာပိုင္ေတၾ နဲႚလည္း စကားေတၾ ေဴပာေန ရမယ္ေပၝ့ေလ။ အဲလို လက္ခံမႀာလည္း မထင္ဘူး ေပၝ့ေလ။ အဲဒၝေတၾ ႟ႁပ္ေထၾး ပၝတယ္၊ အေဖ ႓ငိမ္း႓ငိမ္း ခဵမ္းခဵမ္း၊ ကယ္လီဖိုးနီးယား မႀာလည္း အေဖ ေနာက္ဆံုး လေတၾမႀာ ေပဵာ္ခဲ့ ပၝတယ္ေလ။ ကယ္လီဖိုးနီးယားမႀာ ေအးေအး ေဆးေဆးထား၊ ဗမာဴပည္ အဆင္ေဴပတဲ့ ေနႚကဵမႀ အ႟ိုးအိုး ဴပန္သယ္ မယ္ေပၝ့။ ကဵမတုိႚ အဲလိုပဲ စိတ္ကူး ပၝတယ္။"

ဆရာ တင္မိုးဟာ ကၾယ္လၾန္ခဵိန္မႀာ အသက္ (၇၄) ႎႀစ္ ရႀိ႓ပီး၊ သမီး (၄) ေယာက္ ကဵန္ရစ္ ခဲ့တယ္လုိႛ သိရ ပၝတယ္္။

ဆရာ တင္မိုးရဲႚ ကိုယ္ေရးအကဵဥ္း

ဆရာ တင္မိုးကုိ ဴမင္း႓ခံ ခ႟ိုင္ ေတာင္သာ ႓မိႂႚနယ္၊ ကန္႓မဲ႟ၾာမႀာ အဘ ဦးဘအုိ၊ အမိ ေဒၞစံထယ္ တုိႚမႀ ၁၉၃၃ ခုႎႀစ္ ႎိုဝင္ဘာလ ၁၉ ရက္ေနႚမႀာ ေမၾးဖၾား ခဲ့တာ ဴဖစ္႓ပီး၊ အမည္ရင္း ကေတာ့ ဘဂဵမ္း ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဇဂဵမ္း တုိင္းရင္းသား ဴမန္မာ အလယ္တန္းေကဵာင္း၊ မႎၩေလး ေကဵာင္းတိုက္ ဆရာေတာ္ ဦးအာစရေကဵာင္း၊ ပခုကၠႃ ဦးခင္ေမာင္႒ကီး ကဵႃရႀင္ေကဵာင္း တုိႚတၾင္ ပညာ သင္ဳကား ခဲ့႓ပီး၊ ၁၉၅၇ မႀာ ေရစ႒ကိႂ႓မိႂႚ အထက္တန္း ေကဵာင္းကေန ဴမန္မာစာ ဂုဏ္ထူးနဲႛ ဆယ္တန္း ေအာင္ဴမင္ ခဲ့သူ ဴဖစ္ပၝတယ္။ မႎၩေလး တကၠသိုလ္မႀာ ဆက္လက္ ပညာ ဆည္းပူး ခဲ့႓ပီး ၁၉၆၅ ခုႎႀစ္မႀာ မႎၩေလး တကၠသိုလ္မႀ ဝိဇၦာဘၾဲႚ ရရႀိခဲ့ပၝတယ္။

ဆရာ တင္မိုးဟာ ကန္႓မဲ႟ၾာ လူငယ္ စာဳကည့္တိုက္ကို တည္ေထာင္ ခဲ့သလုိ၊ ေရစ႒ကိႂ ေကဵာင္းသား သမဂၢ အတၾင္းေရးမႀႃး၊ ဥာဏဗလမႀႃး၊ ေရစ႒ကိႂ ကေလာင္ရႀင္ အသင္း တည္ေထာင္သူ၊ အတၾင္းေရးမႀႃး၊ ၁၉၅၇-၅၉ မႎၩေလး တကၠသိုလ္ ကေလာင္ရႀင္ အသင္း ဒုတိယ ဥကၠဌ၊ ၁၉၆၀ - ဥကၠဌ၊ ၁၉၆၃-၆၇ အထက္ ဗမာ ႎိုင္ငံ စာေရး ဆရာ အသင္း အမႁေဆာင္ စတဲ့ စာေပ တာဝန္ ေတၾကိုလည္း ထမ္းေဆာင္ ခဲ့သူ ဴဖစ္ပၝတယ္။

၁၉၅၀ သီတင္းက႗တ္ အထူးထုတ္ မႎၩေလး႓မိႂႚ ဗဟုိရ္စည္ သတင္းစာတၾင္ 'ဝၝက႗တ္သဘင္' ကဗဵာကို 'ကန္႓မဲ သက္ႎႀင္း' ကေလာင္ အမည္ဴဖင့္ ေရးဖၾဲႚ၍ စာေပ နယ္တၾင္ စတင္ အေဴခခဵ။ ၁၉၅၁ အထက္ ဗမာ ႎိုင္ငံ စာေရး ဆရာ အသင္း၏ 'စာဆုိေတာ္' မဂၢဇင္းတၾင္ 'ကန္႓မဲ နန္းဴမင့္ႎၾယ္' ကေလာင္ အမည္ဴဖင့္ 'လယ္ထဲက ေတးသံခဵႂိ' ကဗဵာကို ေရးစပ္ခဲ့။ ၁၉၅၅-၅၈ မႀာ 'ကိုရင္ဂဵမ္း'၊ 'စန္းေရာင္' ကေလာင္ အမည္ ခၾဲမဵားဴဖင့္ စာမဵား ေရးသား ခဲ့႓ပီး၊ ၁၉၅၈ ေဖေဖာ္ဝၝရီလ ကစ႓ပီး 'တင္မိုး' ကေလာင္ အမည္ကို စတင္ ခံယူ ေရးသားခဲ့ ပၝတယ္။ 

ဖန္မီးအိမ္ ကဗဵာ စာအုပ္နဲႛ (၁၉၅၉) ခုႎႀစ္မႀာ စာေပဗိမာန္ဆု ရခဲ့ သလို၊ ထီးကေလးနဲႛ မနီ ကဗဵာ စာအုပ္နဲႛ (၁၉၇၀) ခုႎႀစ္မႀာ အမဵႂိးသား စာေပဆု ရရႀိ ခဲ့သူပၝ။ ဆရာ တင္မိုး ေရးသား ခဲ့တဲ့ စာအုပ္ေပၝင္း ၃၀ ေကဵာ္ ရႀိ႓ပီး၊ ထင္ရႀားတဲ့ အဴခား ကဗဵာ စာအုပ္ ေတၾကေတာ့ 'ေလႀတစင္းႎႀင့္ သီခဵင္းသည္'၊ 'ပန္းေစဵးခင္း'၊ 'ႎႀင္းဆီပၾင့္ေပၞ အိပ္ေပဵာ္ဴခင္း'၊ 'ပုဂံ ေကဵာင္းက ေခၝင္းေလာင္းသံ'၊ 'ကံေကာ္ရိပ္မႀ အိပ္မက္မဵား' နဲႚ 'ပဵႂိးခင္း ေတးသံ (ကေလး ကဗဵာမဵား)' တိုႚ ဴဖစ္ပၝတယ္။ 'ကိုရင္ဂဵမ္း အစမ္းစာ'၊ 'ပိေတာက္မႀ သရဖီသိုႚ' စတဲ့ ထင္ရႀားတဲ့ စကားေဴပ စာအုပ္ ေတၾလည္း ေရးသား ခဲ့ပၝတယ္။

၁၉၅၇ - ၅၈ မႀာ မႎၩေလး ပၾဲကုန္းေကဵာင္း၊ ၁၉၅၈ - ၅၉ မႀာ မႎၩေလး ေ႟ၿမန္း တကၠသိုလ္ေကဵာင္း၊ ၁၉၆၁ - ၆၂ မႀာ ရန္ကုန္ VEA အလၾတ္ ပညာသင္ေကဵာင္း၊ ၁၉၆၂ - ၆၇ မႎၩေလး ေနဴပည္ေတာ္ အထက္တန္းေကဵာင္း တုိႚမႀာ ဴမန္မာစာ သင္ဴပ ပိုႚခဵခဲ့ ပၝတယ္။ ၁၉၆၆ - ၆၇ မႀာ မႎၩေလး လူထု သတင္းစာ၏ ကဗဵာ အယ္ဒီတာ၊ ၁၉၆၇ - ၆၈ တကၠသိုလ္ ဘာသာဴပန္ စာအုပ္ ထုတ္ေဝေရး ဌာနမႀာ စာဴပႂႎႀင့္ လက္ေထာက္ အယ္ဒီတာ၊ ၁၉၈၀ - ၈၄ မႀာ အေဴခခံ ပညာ သင္႟ိုး ႌၿန္းတမ္း အဖၾဲႚဝင္ အဴဖစ္ ေကဵာင္းသံုး ဴပဌာန္း စာအုပ္မဵား အတၾက္ စာမူ ေ႟ၾးခဵယ္ဴခင္း၊ အသစ္ ေရးသား ဴပႂစုဴခင္း စတဲ့ တာဝန္ ေတၾကိုလည္း ထမ္းေဆာင္ ခဲ့ပၝတယ္။

စာေပကုိ ခဵစ္ဴမတ္ႎိုးသူ ပီပီ၊ လၾတ္လပ္စၾာ ေရးသား ေဴပာဆိုခၾင့္ကုိ တမ္းတ မက္ေမာ ခဲ့သူ လိုႛလဲ ေဴပာဆို ႎိုင္ပၝတယ္။ ဒီအတၾက္လဲ (၈) ေလးလုံး လူထု အုံ႐ကၾမႁ ႒ကီးမႀာ တတ္စၾမ္း သမ႖ ပၝဝင္ အားဴဖည့္ ခ့ဲသလို အမဵႂိးသား ဒီမိုကေရစီ အဖၾဲႚခဵႂပ္ စတင္ ထူေထာင္ခဵိန္က စ႓ပီး ဗဟို တတ္သိ ပညာရႀင္ တဦး အဴဖစ္ တာဝန္ယူ ထမ္းေဆာင္ ခဲ့ပၝတယ္။ ေနာက္႓ပီး အဖၾဲႚခဵႂပ္ အတၾက္ 'အာဇာနည္မဵႂိး ေသ႟ိုး မရႀိ' ဆုိတဲ့ ေဆာင္ပုဒ္ ကိုလည္း ေရးသား ေပးခဲ့ ပၝေသးတယ္။

သမီး စာေရးဆရာမ မိုးခဵႂိိသင္း၊ ဆရာတင္မိိုးႎႀင့္ ေဒၞေအာင္ဆန္းစုဳကည္္

စစ္တပ္က အာဏာ သိမ္း႓ပီးတဲ့ ေနာက္ပိုင္း၊ 'အေမ့သား စကားတိုးတိုး ေဴပာလႀည့္ပၝ'၊ 'ကၾန္ဴမႃနစ္ဆန္ႛကဵင္ေရး လူ႒ကီးမင္း' စတဲ့ နဝတ ဆန္ႛကဵင္ေရး ကဗဵာ ေတၾဟာ ဆရာ တင္မိုးရဲႛ လူထု ကိုယ္စားဴပႂ ကဗဵာေတၾ ဴဖစ္ခဲ့ ရပၝတယ္။ ဒီ အေဳကာင္းနဲႚ ပတ္သက္႓ပီး ဆရာ တင္မိုးက အခုလို ကဗဵာ တပုဒ္ ႟ၾတ္ဖတ္ကာ  ဒီီဗီၾဘီ ကေန အသံလၿင့္ သၾားခဲ့ ဖူးပၝတယ္။

" ပလၴင္ေပၞက ဆင္း

ေဟ့ ေခတ္သူခိုးဒဴမဆိုတဲ့ စစ္အစိုးရ

လက္နက္ခဵေဟ့ လက္နက္ခဵ

ဒိုႛမႀာက ခဵစရာလက္နက္ဆိုလိုႛ

အပ္တိုတေခဵာင္းမ႖မရႀိ၊

ေနသိ၊ လသိ၊ ကမၲာသိ

မင္းက လက္နက္ခဲယမ္းေတၾနဲႛ

အ႓မဲတမ္းပၾဲဳကမ္းေနတဲ့ေကာင္

မင္းလိုလားတဲ့ အင္အားက

လႀံ၊ ဓား၊ လက္နက္နဲႛ

ရက္စက္မႁအေပၝင္း သရဖူေဆာင္းတဲ့ အင္အား

ဒိုႛလက္နက္က အမႀန္တရား

လူထုခၾန္အား

ဒိုႛယုံစားတာက ေမတၨာအထုနဲႛ လၾတ္လပ္မႁ

ကမၲာ့တရားခၾင္ တိုင္႓ပီးတင္ရဲတယ္

ပလၴင္ေပၞက ဆင္းစမ္းေဟ့။

ဒၝကေတာ့ ေဒၝသကဲတဲ့ ကဗဵာပဲ ဆိုႎိုင္ ပၝတယ္။ ဘာဴဖစ္ လိုႛလဲ ဆိုေတာ့ ကဵေနာ္ တိုႛက ႓ငိမ္း႓ငိမ္း ခဵမ္းခဵမ္းနဲႛ တရား မ႖မ႖တတ ေတာင္းဆို ပၝလ႖က္နဲႛ သူတိုႛ ေတၾက အရႀက္ မရႀိ အေဳကာက္ မရႀိ တိုုင္းဴပည္ရဲႚ ဴပႍနာကို တကယ္တမ္း အေဴဖ မရႀာဘဲနဲႛ ဒီ အာဏာကို လက္က ႓မဲ႓မဲ ဆုပ္ဖိုႛရာ အတၾက္ သူတိုႛ အရႀက္ မရႀိ လုပ္ဳက ကိုင္ဳက ပုံေတၾကို ဴမင္ရတဲ့ အတၾက္ေဳကာင့္ စိတ္ထဲမႀာ ေဒၝသ ဴဖစ္႓ပီးေတာ့ ေရးလိုက္တဲ့ ကဗဵာပၝပဲ။"

၁၉၉၁ မႀ ၁၉၉၅ ထိ ေပဖူးလၿာ မဂၢဇင္း အယ္ဒီတာခဵႂပ္ အဴဖစ္ တာဝန္ ယူေနစဥ္ စစ္အစိုးရက ဖမ္းဆီး႓ပီး ေထာင္ ၄ ႎႀစ္ ခဵဴခင္းကို ခံခဲ့ ရပၝတယ္။

၁၉၉၉ ဳသဂုတ္လ ၁၁ ရက္ေနႚမႀာ သမီး ဴဖစ္သူ မိုးမိုးႎႀင္း ေနထိုင္ရာ ဘယ္လ္ဂဵီယံ ႎိုင္ငံသိုႚ အလည္ ထၾက္ခဲ့ပၝတယ္။ (၁၉၉၉) ခုႎႀစ္ ေနာက္ပုိုင္းမႀာ ေအာ္စလို႓မိႂႚကို ေဴပာင္းေရၿႛ႓ပီး ဒီမိုကရက္တစ္ ဴမန္မာ့အသံရဲႚ ဂုဏ္ထူးေဆာင္ အယ္ဒီတာ အဴဖစ္ တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ ခဲ့ပၝတယ္။ (၂၀၀၃) ခုႎႀစ္ အထိ ဒီမိုကရက္တစ္ ဴမန္မာ့ အသံရဲႚ အပတ္စဥ္ ကၸ ဴဖစ္တဲ့ 'ေဳကးမံု မႀန္ကၾဲစမဵား' အစီအစဥ္ကုိ တာဝန္ယူ ေဆာင္႟ၾက္ ခဲ့သူလဲ ဴဖစ္ပၝတယ္။

(၂၀၀၀) ခုႎႀစ္ ေနာက္ပိုုင္းမႀာ အေမရိကန္ ႎိုင္ငံကုိ ေဴပာင္းေ႟ၿႚ သၾားခဲ့႓ပီး ကၾယ္လၾန္ခဵိန္ အထိ သမီး မိုးခဵႂိသင္း မိသားစု ရႀိရာ အေမရိကန္ႎုိင္ငံ ေလာႛစ္အိန္ ဂဵလိစ္႓မိႂႚ (LA) မႀာ ေနထုိင္လ႖က္ ရႀိပၝတယ္။ ဒၝ့အဴပင္ RFA ဴမန္မာပုိင္း အစီအစဥ္ရဲ့ 'ဴမန္မာ စာေပ ခရီး ပင္မ ေရစီး' အစီအစဥ္မႀာ အပတ္စဥ္ ပင္တုိင္ ေရးသား႓ပီး မကၾယ္လၾန္မီ အခဵိန္ အထိ ကိုယ္တိုင္ အသံလၿင့္ ေနခဲ့ သလို၊ မိုးမခ ေရဒီယိုႎႀင့္ မီဒီယာမႀာ အမႁေဆာင္ လူ႒ကီး အဴဖစ္လည္း တာဝန္ ယူခဲ့သူ ဴဖစ္ပၝတယ္။ အဴခား သတင္း ဌာနေတၾ ဴဖစ္တဲ့ ဗီီၾအုုိေအ၊ ဘီဘီစီ တုိႚမႀာလည္း အသံလၿင္ ေဆာင္းပၝးေတၾ ေရးသား ထုတ္လၿင့္ ခဲ့ပၝ ေသးတယ္။

နယ္သာလန္ ႎိုင္ငံ ယဥ္ေကဵးမႁႎႀင့္ ဖၾံႚ႓ဖိႂးေရး ဆုိင္ရာ အဖၾဲႚက ၂၀၀၄ ခုႎႀစ္ Prince Clause ဆုကို ဆရာ တင္မိုးအား ခဵီးဴမၟင့္ ခဲ့ပၝတယ္။

၂၀၀၀ ခုႎႀစ္မႀာ အေမရိကန္ရႀိ လမင္းတရာ စာေပမႀ ဆရာ တင္မိုးရဲႚ 'ဗုဒၭႎႀင့္ ေတၾႚဆံုဴခင္းႎႀင့္ အဴခား ကဗဵာမဵား'၊ ၂၀၀၄ ခုမႀာ ဳသစေဳတးလ႖မႀ အလကႆာ စာေပက 'တင္မိုး ကဗဵာ ေပၝင္းခဵႂပ္ (၁၉၉၉)'၊ ၂၀၀၆ မႀာ ကိုရီးယားရႀိ ေ႟ၿသဂႆဟာ စာဳကည့္တိုက္က 'အညာ လမ္းမႀ တမာလမ္း' ကဗဵာ စာအုပ္ေတၾ အဴပင္ ၂၀၀၅ အေမရိကရႀိ မိုးမခ ေရဒီယိုက တင္မိုးႎႀင့္ ၁၂ လ ရာသီ ခံစားမႁမဵား အသံ စီဒီ စတာ ေတၾကို ဴပည္ပမႀာ ထုတ္ေဝ ခဲ့ပၝတယ္။

ေ႔ကရႀာေလသည့္ ဴပည္သူႚ ကဗဵာဆရာ ဳကယ္တပၾင့္ အတၾက္ အမႀတ္တရ ဝမ္နည္္းတသ ေဴပာစကားမဵား

(ဒီဗီၾဘီ၊ ၂၃ ၊ ဇန္နဝၝရီ ၊ ၂၀၀၇ ရက္ေနႚည အသံလၿင့္ သတင္းမႀ) -

"မဵႂိးဆက္သစ္ရဲႚ ေစတနာ"

(၈၈) မဵႂိးဆက္သစ္တဲ့

တေခတ္ထူမယ့္ လူငယ္မဵား

သမိုင္းထဲက ေမၾးလိုႛဖၾား

ေသၾးသစ္ အားသစ္ ေလာင္း႓ပီတကား။

မင္းကုိႎိုင္တုိႛဆိုစကား

သစၤာတရား၊ ေမတၨာဴပား

မေထာင္မလၿား၊ မေယာင္မႀား

စိန္ေခၞသံႎႀင့္ မာန္မ႐ကၾား

ဣေဴႎၬရရ၊ ခဵိ္န္ဆဆႎႀင့္

စိန္တဴမလို၊ ထၾင္းေဖာက္သၾား

ေလးစားဖၾယ္ပၝကလား။

တိုႛတိုင္း တိုႛဴပည္ ေကာင္းေစသား

ေစတနာနဲႛ ေမတၨာထား

ညၟိညၟိႎိႁင္းႎိႁင္း၊ ဝိုင္းပၝလား

မ႟ိုင္းေလဘု၊ သူတိုႛစကား

မင္းတုိႛစဥ္းစား၊ ငၝစဥ္းစား

ႎိုင္ငံ့အကဵႂိးေမ႖ာ္ေထာက္ထား

ေထာက္ခံဳကစိုႛလား။

မင္းကိုႎုိင္နဲႛ (၈၈) မဵႂိးဆက္ ေကဵာင္းသား ေတၾကို ဂုဏ္ဴပႂ စပ္ဆို ခဲ့တဲ့ ဆရာ တင္မိုးရႛဲ ေနာက္ဆံုး လက္ရာ ဴဖစ္ပၝတယ္။ အခုလို သူတိုႛ အေပၞ ဂုဏ္ဴပႂ စပ္ဆို ခဲ့တဲ့ ဆရာ တင္မိုး ႟ုတ္တရက္႒ကီး ကၾယ္လၾန္ သၾားရတဲ့ အေပၞ (၈၈) မဵႂိးဆက္ ေကဵာင္းသား ေတၾက ကဵန္ရစ္သူ မိသားစု၊ ဴမန္မာ စာေပ ေလာကနဲႛ ထပ္တူ အခုလုိ ဝမ္းနည္းေဳကာင္း သဝဏ္လၿာ ထုတ္ဴပန္ ထားပၝတယ္။

"ဴမန္မာ ႎုိင္ငံ၏ ႎုိင္ငံ ဂုဏ္ေဆာင္ ကဗဵာ ဆရာ႒ကီး ဦးတင္မုိး ကၾယ္လၾန္ ဆုံးပၝး သၾားေဳကာင္းကို ယေနႛ ဇန္နဝၝရီ (၂၃) ရက္ (၂၀၀၇) နံနက္ပုိင္းတၾင္ ဳကားသိ လုိက္ရ ပၝသဴဖင့္ ကဵေနာ္တုိႛ (၈၈) မဵႂိးဆက္ ေကဵာင္းသားမဵား အေနဴဖင့္ အထူးေဳကကၾဲ ဝမ္းနည္း စိတ္ထိခုိက္ ရပၝသည္။

ဆရာ႒ကီး ဦးတင္မုိးသည္ ဴမန္မာ့ စာေပ နယ္တၾင္ အလၾန္ ရႀားပၝးေသာ ကေလး ကဗဵာမဵားကို အမဵားဆုံး ေရးသား ခဲ့သည့္ အဴပင္ သူ၏ စာေပ မႀာလဲ ဴမန္မာ့ စာေပ သမုိင္းတၾင္ လၾန္စၾာ ထင္ရႀား ခဲ့ေသာ မီး႟ႁး တန္ေဆာင္ ဴဖစ္ေပသည္။ ထုိအဴပင္ ဆရာ႒ကီးသည္ (၁၉၈၈) ဒီမုိကေရစီ အေရးေတာ္ ပုံ႒ကီးတၾင္ စာေရး ဆရာမဵား၏ အခန္း ကၸ ဘက္မႀ တက္႐ကၾစၾာ ပၝဝင္ ခဲ့႓ပီး ဴမန္မာႎုိင္ငံ ဒီမုိကေရစီ အေရး အတၾက္ ကေလာင္ ကုိင္စၾဲ၍ ဆက္လက္ ဆင္ႎၿဲ လာခဲ့ရာ စစ္အစုိးရ၏ အကဵဥ္းေထာင္ အတၾင္း၌ ထိန္းသိမ္း ခံရသူလဲ ဴဖစ္သည္။

ဴမန္မာ စာေပ သမုိင္းႎႀင့္ ဒီမုိကေရစ တုိက္ပဲၾဝင္ ကဗဵာ ဆရာ႒ကီး ဦးတင္မုိးသည္ မကၾယ္လၾန္မီ (၂) ရက္ အလုိ (၂၀၊ ၁၊ ၂၀၀၇) ရက္ေနႛတၾင္ မဵႂိးဆက္သစ္ရဲႚ ေစတနာ အမည္ ေပးထားသည့္ ကဗဵာတပုဒ္ကို (၈၈) မဵႂိးဆက္ ေကဵာင္းသားမဵားအတၾက္ ရည္ရၾယ္ဖဲၾႛဆုိသၾားေပးခဲ့႓ပီး ကဵေနာ္တုိႛ (၈၈) မဵႂိးဆက္ ေကဵာင္းသားမဵား၏ အင္အား တရပ္ အဴဖစ္ ဴဖည့္စၾက္ ေပးခဲ့သည္။ ထုိကဲ့သုိႛ ဴမန္မာ စာေပကုိ ဴမၟင့္တင္ ခဲ့ေသာ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံ၏ အမဵႂိးသား ယဥ္ေကဵးမႁ မႀတ္တုိင္ တခု ဴဖစ္သူ ဆရာ႒ကီး ဦးတင္မုိးသည္ မိမိ၏ ေမၾးရပ္ ေမၾးေဴမကို မစၾန္ႛခၾာ လုိပၝလဵက္ႎႀင့္ ဒီမုိကေရစီေရး အတၾက္ ႒ကိႂးပမ္းရင္း တပၝးေဴမ တပၝးေရသုိႛ ကၾယ္လၾန္ ဆုံးပၝး သၾားရ ဴခင္းမႀာလည္း အလၾန္ စိတ္မခဵမ္း ေဴမ့ဖၾယ္ ေကာင္းသည့့္ အေဴခအေန တရပ္ ဴဖစ္ေန ေပသည္။

ကဗဵာ ဆရာ႒ကီး ဦးတင္မုိး ကၾယ္လၾန္ ဆုံးပၝး သၾားခဲ့ ဴခင္းသည္ ကဵေနာ္တုိႛ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံ၏ စာေပ သမုိင္းဝင္ ပုဂၢႂိလ္႒ကီး တဦး ဆုံး႟ႁံး ရဴခင္း ဴဖစ္သည္ သာမက ကဵေနာ္ တုိႛ၏ ဒီမုိကေရစီေရး ေဖာ္ေဆာင္မႁ တၾင္လဲ အင္အား တရပ္ ဆုံး႟ႁံး ရဴခင္း ဴဖစ္သဴဖင့္ ကဵေနာ္တိုႛ (၈၈) မဵႂိးဆက္ ေကဵာင္းသားမဵားမႀ အထူး တလည္ ဝမ္းနည္း ထိခုိက္ ေဳကကၾဲ ခံစားရ ပၝေဳကာင္း ဝမ္းနည္းဴခင္း သဝဏ္လၿာကို ေပးပုိႛ လုိက္ရ ေပသည္။"

(၈၈) မဵိႂးဆက္ ေကဵာင္းသားေတၾ ကိုယ္စား ဆရာ တင္မိုး အေပၞ ထားရႀိတဲႛ ကိုမင္းကိုႎုိင္ရဲႚ ေကဵးဇူး သိတတ္မႁ ကေတာ့။

"ကဵေနာ္ အရင္ဆုံး မႀတ္မိ တာက ထီးကေလးနဲႛ မနီ ကဗဵာ။ မနီကေလး ဘယ္ကိုသၾား ဆုိတဲ့ ကဗဵာ။ ဒၝ အင္မတန္ ငယ္ေသးတဲ့ အရၾယ္ေပၝ့။ ကဗဵာကို သင္လုိႛ ရကာစ အရၾယ္က စ႓ပီးေတာ့ သင္ေပးတာ။ ေနာက္ မပန္းမႁံေလး ကတက္တယ္ ဆုိတဲ့ ကဗဵာမဵႂိးေပၝ့။ အဲဒၝေတၾက ကဵေနာ္တုိႛ ႎႀလုံးသား ထဲကိုု မဵႂိးေစ့ တခုလုိ ကဵ႓ပီးေတာ့ ေပၝက္မႀန္း မသိ ေပၝက္လာတဲ့ အေညၟာင့္ ေလးေတၾေပၝ့။ အဲဒၝ ေလးေတၾက တခဵိန္ ကဵလုိႛရင္ အင္မတန္ မႀကို လူသားရဲႚ ဘဝမႀာ ႎူးညံ့တဲ့ ႎႀလုံးသားရႀင္ေတၾ ဴဖစ္ဖုိႛ အတၾက္ စ႓ပီးေတာ့ အေဴခတည္ အဴမစ္ စဲၾလုိက္ တာပဲလုိႛ ကဵေနာ္တုိႛ ဟုိတုန္း ကေတာ့ ဘယ္ သိမလဲ ကုန္ကုန္ ေဴပာမယ္၊ ဆရာ့ ကဗဵာ ေတၾကို အခဵစ္ ကဗဵာ ေတၾက အစ ႒ကိႂက္တယ္။ ဥပမာ မပုိင္ပန္းက ပၾင့္ေလ၏ ဆုိတဲ့ ကဗဵာ မဵႂိးကအစ စဲၾစၾဲ လန္းလန္းကို ႒ကိႂက္တာ။ ကဵေနာ္တိုႛ နားလည္တတ္၊ စဥ္းစားတတ္တဲ့ အရၾယ္ ေရာက္လာမႀ ဆရာ တုိႛရဲႛ ေကဵးဇူး ေတၾကို နားလည္ ဳကတာေပၝ့။"

ဒီေနရာမႀာ စိတ္မေကာင္း စရာ တိုက္ဆိုင္မႁ တခု ကိုလဲ ကိုမင္းကိုႎုိင္က အခုလို ဴပန္ေဴပာင္း ေဴပာထား ပၝေသးတယ္။

"ကဵေနာ္ ဆရာ တင္မုိးနဲႛ တယ္လီဖုန္း အဆက္အသၾယ္ ရလုုိက္တယ္။ ဆရာ မဆုံးခင္က ကဵေနာ္ ဒုတိယ အ႒ကိမ္ အဖမ္း မခံရင္ ခင္ကပၝ။ ဆရာ့ကို ကဵေနာ္က ေဴပာတယ္ ဆရာ၊ ဆရာတုိႛ ႟ၾာက ႟ၾာ အေသးေလး ဴဖစ္ေပမဲ့ တကယ့္ ပုဂၢႂိလ္ေတၾ ထၾက္တယ္ေနာ္။ ကဵေနာ္ သိတဲ့ ပဵားရည္ ဘဏ္တုိက္ သီခဵင္းကို စပ္တဲ့ သီခဵင္းေရး ဆရာလဲ ဆရာ တုိႛရဲႚ ကန္႓မဲ ႟ၾာကလိုႛ ကဵေနာ္ သိေတာ့လိုႛ ေဴပာေတာ့ ဆရာက မေဴပာပၝနဲႛ ေတာ့ဗဵာ ဆုိ႓ပီး သူ ဝမ္းနည္းတဲ့ အသံနဲႛ ကဵေနာ့္ကို တုန္ႛဴပန္တယ္။ ဘာဴဖစ္ လိုႛလဲ ဆုိေတာ့ ကဵေနာ္ သိပ္ဴပန္ခဵင္တယ္ ဗဵာတဲ့ ႟ၾာကို သတိရ တယ္တဲ့။ ကဵေနာ္ ရၾာမႀာ ေခၝင္းခဵ ခဵင္တယ္ ဆုိ႓ပီးေတာ့ ေတာ္ေတာ္ ဝမ္းနည္း ပက္လက္ ေလသံနဲႛ ကဵေနာ့္ကို ရင္ဖၾင့္တယ္။ ကဵေနာ္က ေဴပာပၝတယ္။ ဆရာ စိတ္မေလဵာ့ ပၝနဲႛ တေကၾႚ မႀာေတာ့ တုိင္းဴပည္ ဴပႍနာ ေဴပလည္ သၾားရင္ေတာ့ ဆရာ ဴပန္လိုႛ ရမႀာ ေပၝ့လုိႛ။ ဆရာက သက္ဴပင္း ခဵတယ္၊ သက္ဴပင္း ခဵ႓ပီးေတာ့ မီမယ္ မထင္ပၝဘူး ဗဵာတဲ့၊ ကဵေနာ္ သိပၝတယ္တဲ့။ အဲဒီလုိ ေဴပာတယ္။"

ကိုမင္းကိုႎုိင္ ေဴပာခဲ့ သလို ဆရာ တင္မုိး ကေတာ့ ဇာတိေဴမ ကန္႓မဲ ႟ၾာကို ဘယ္ေတာ့မႀ ဴပန္လာ ႎုိင္မႀာ မဟုတ္ ေတာ့ပၝဘူး။ ေရစ႒ကိႂ ႓မိႂႚက စာေရး ဆရာ ဳကည္ေမာင္ခင္ရဲႚ ခံစားခဵက္ ကလဲ။

"ဆရာ တင္မုိး အခုလုိ ကၾယ္လၾန္ ေသဆုံးတာ ဳကာလုိက္ ရေတာ့၊ မေမ႖ာ္လင့္ေတာ့ ဘာေဴပာရ မႀန္းကို မသိရ ေလာက္ေအာင္ ပၝပဲ။ ကဵေနာ့္ အေနနဲႛက (၂၀၀၆) စက္တင္ဘာလထုတ္ ပန္းႎုေဝမႀာ ကာလေပၞ ကေလး ကဗဵာ စိန္ရတု ဆုိတဲ့ ဆရာ မင္းသုဝဏ္ရဲႛ သေဴပသီးေကာက္ ကဗဵာ (၇၅) ႎႀစ္ေဴမာက္ အထိမ္းအမႀတ္ ေဆာင္းပၝး ေရးခဲ့ ပၝတယ္။ အဲဒီမႀာ ကဵေနာ္ ေရးတဲ့ အထဲမႀာ ေမာင္ခဵစ္ေအာင္ (ေရစ႒ကိႂ) ဆုိ႓ပီး ဆရာ တင္မုိးကို ကဵေနာ္ ရည္ႌၾန္း႓ပီး ေရးခဲ့ ပၝတယ္။ ကဵေနာ္တုိႛ ဴမန္မာ ကဗဵာ ကာလေပၞ ကဗဵာ ေလာကမႀာ ဆရာ႒ကီး မင္းသုဝဏ္က စၾန္ႛဦး တီထၾင္သူ ဴဖစ္သလုိ ဆရာ႒ကီး ေဴခရာကုိ နင္းဳကတဲ့ ကေလး ကဗဵာ ေရးသူ ထဲမႀာ ဆရာ တင္မုိးဟာ အဓိကရ ေရးသူ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ဆရာ တင္မုိး ကၾယ္လၾန္ တာဟာ ကဵေနာ္တုိႛ ကဗဵာ ဴမတ္ႎုိး သူမဵား သာမက ကေလးမဵား အတၾက္ပၝ ေဳကကၾဲ ဝမ္းနည္းစရာ ကိစၤရပ္ ဴဖစ္ပၝတယ္။"

အနာဂတ္ ကေလးေတၾ အတၾက္ပၝ ဆံုး႟ႁံးမႁ တခုလိုႛ ဆရာ ဳကည္ေမာင္ခင္က ဆိုခဲ့ပၝ႓ပီ။ ဆရာ တင္မိုးဟာ ေရစ႒ကိႂ ေကဵာင္းထၾက္ ဴဖစ္လိုႛ ပိုလိုႛေတာင္ ခံစား ရပၝတယ္ လိုႛလဲ သူက အခုလုိ ဆက္ရင္ဖၾင့္ ပၝတယ္။

"ဆရာ တင္မုိးက ကဵေနာ္တုိႛ ေရစ႒ကိႂ အထကမႀာ (၆) တန္း ကေန တကၠသိုလ္ ဝင္တန္း အထိ ေနသၾားတဲ့သူ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ကဵေနာ္တုိႛ ေရစ႒ကိႂ အထကမႀာ ဂုဏ္ထူး ရႀင္မဵားကို အေရာင္တင္ဆီ သုတ္ သင္ပုန္း႒ကီးနဲႛ တန္းစီ ေရးထားတဲ့ အထဲမႀာ ထိပ္ဆုံးမႀာ ေမာင္ဘဂဵမ္း ဴမန္မာ စာဂုဏ္ထူး ဆုိတာ ကဵေနာ္တုိႛ အားကဵ ႓ပီးေတာ့ နံရံကပ္ စာေစာင္ကို (၈) တန္း ကတည္းက ထုတ္ခဲ့ ပၝတယ္။ လက္ကမ္း စာေစာင္ေတၾ ထုတ္ခဲ့ ပၝတယ္၊ ေနႛစဥ္ ခဵႂိးဴဖႃ သတင္းစဥ္ ထုတ္ခဲ့ ပၝတယ္။ ဆရာ တင္မုိးဟာ ကဵေနာ္ တုိႛအတၾက္ စံဴပ ပုဂၢႂိလ္ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ကဵေနာ္ သာမက ဴမန္မာဴပည္က ကဗဵာ ဆရာ၊ စာေရး ဆရာ တက္လူ အေပၝင္း အတၾက္ ဂုဏ္ေဆာင္ ပုဂၢႂိလ္ ဴဖစ္ပၝတယ္။ ကဵေနာ္ ဒီေလာက္ပဲ ေဴပာႎုိင္ ပၝတယ္။"

ဆရာနဲႛ အတူတူ ကဗဵာ ေရးေဖာ္ ေရးဖက္ လဲဴဖစ္ ယံုဳကည္ခဵက္ ခဵင္းလဲတူ ရင္ခုန္သံ ဴခင္းလဲ တူတဲႛ ႎုိင္ငံေကဵာ္ ကဗဵာ ဆရာ ဳကည္ေအာင္ ကေတာ့။

"အဲ ကေနႛ ညေန ကုိတင္မိုး ကၾယ္လၾန္ အနိစၤ ေရာက္ေဳကာင္း ကဵေနာ့္ ဆီကုိ လူတေယာက္က လာ အေဳကာင္း ဳကားေတာ့ စိတ္မေကာင္း လိုက္တာ။ သူတုိႛ မိသားစု မဴမင့္ဴမင့္စန္းက အင္းစိန္ ေထာင္မႀာ ေသဆုံး ခဲ့ရတယ္ ဗဵ၊ ကုိတင္မိုး ရဲႚသား ဉာဏ္မိုးက အင္ဒိုနီးရႀားမႀာ ကၾယ္လၾန္ ရတယ္။ ကုိတင္မိုး ကေတာ့ အခု အေမရိကားမႀာ ကၾယ္လၾန္ ခဲ့ရတယ္ေပၝ့၊ အဲ လူေတၾဟာ ကိုယ့္သခႆဵႂိင္း ရႀိရာ သၾားဳက ရတာ ေပၝ့ဗဵာ၊ ဗုဒၭ ဘာသာေတၾ ဴဖစ္တဲ့ ကဵေနာ္တိုႛ ခင္ဗဵားတိုႛ အားလုံး ကေတာ့ တရား သေဘာေလး ဆင္ဴခင္႓ပီး ေနေနရ ေပသည့္ ဒီတရား က၊ တရား တဴခား ပဲဗဵ။ လၾမ္းတာေဳကကၾဲတာက လၾမ္းတာ ေဳကကၾဲတာ တဴခားပဲ ဆီနဲႛ ေရ မစပ္မိဘူး ေပ့ၝဗဵာ။ ကိုတင္မိုး ေရးခဲ့တဲ့ ကဗဵာေလး လိုပၝ ပဲဗဵာ၊

'ေဆးလိပ္လည္းတို

ေနလည္းညိႂ႓ပီ

ငၝ့ကုိ ဴပန္ပိုႛဳကပၝေလ' ဆိိုတဲ့ ကဗဵာေလး အတို္င္း ပၝပဲ။

ေဆးလိပ္ တိုခဵိန္ ေနညိႂခဵိန္ ကုိယ့္ဌာန ရႀိရာ ဴပန္ရတာ ေပၝ့ဗဵာ၊ 'ဧည့္သည္႒ကီး' ဆိုတဲ့ ကိုတင္မိုးရဲႚ ကဗဵာ ေလးကုိ ကဵေနာ္ ႓ဗံႂးကနဲ သတိရမိ ပၝရဲႚ။ ေနာက္ ကုိတင္မိုးက 'ဆင့္ေခၞသံ' ဆိုတဲ့ ကဗဵာ ကုိလဲပဲ ေရးတယ္၊ အဲဒီ ကဗဵာ ထဲက ဘာကို ေရးခဲ့လဲ ဆိုေတာ့

'ယမမင္းက ေနရာဴခား

ဘဝတလၿာ ငၝ့ေနရာဝယ္

ရင္ကာပန္းဆင္ အိပ္ယာဴပင္၍

ကၾက္ဆင္ေပဵာ္ေနေတာ့မယ္' ဆိုတဲ့ ကဗဵာေလး ကုိလဲ သတိရ တယ္ဗဵ။

ကဵေနာ္တိုႛ မႎၩေလး တကၠသိုလ္ ေနဳက တုန္းက ကုိတင္မိုးရယ္၊ ကဵေနာ္ရယ္၊ ေမာင္စၾမ္းရည္ရယ္၊ ဒီ သုံးေယာက္ဟာ စာေပ သူငယ္ခဵင္း ေတၾလဲ ဴဖစ္တယ္ ေပၝ့ဗဵာ၊ အတူတူ ေန႓ပီးေတာ့ စာေပ အလုပ္ေတၾ၊ စာေပ လႁပ္ရႀားမႁေတၾ လုပ္ခဲ့ ဳကတယ္ ေပၝ့ဗဵာ။ အဲဒီမႀာ သူႛရဲႚ ဖန္မီးအိမ္ ကဗဵာေလး ထုတ္တယ္။ ကဵေနာ္နဲႛ ေမာင္စၾမ္းရည္ တိုႛက စိဳတ ကဗဵာ စာအုပ္ေလး ထုတ္တယ္။ ေနာက္ ကဵေနာ္က လမင္းတရာ စာအုပ္ ထုတ္တယ္၊ ေမာင္စၾမ္းရည္က အနီနဲႛ အဴပာ ထုတ္တယ္ ေပ့ၝဗဵာ။ ကဵေနာ္တုိႛ သူငယ္ခဵင္း သုံးေယာက္၊ ကဗဵာ ဆရာ သုံးေယာက္ မႎၩေလး တကၠသိုလ္မႀာ ထုတ္ခဲ့ ဳကတဲ့ စာအုပ္ေလး ေတၾေပၝ့၊ ဳကည္ေအာင္ ကလဲ ဳကည္ေအာင္ဴဖစ္၊ ေမာင္စၾမ္းရည္ ကလဲ ေမာင္စၾမ္းရည္ဴဖစ္၊ မငယ္ေတာ့တဲ့ အရၾယ္ေတၾ၊ ကဵေနာ္တိုႛ မႎၩေလး တကၠသုိလ္႒ကီးဟာ ကဵေနာ္တိုႛ ဒီ သား သုံးေယာက္ကို ကဗဵာ ဆရာ သုံးေယာက္ကုိ ေမၾးထုတ္ လိုက္ေတာ့ ဝမ္းေရေတာ့ စပ္သေပၝ့ဗဵာ၊ ဒၝေပမဲ့ ေမၾးကဵႂိး နပ္ပၝတယ္။ အဲေတာ့ ကဵေနာ္တိုႛရဲႚ မိခင္ မန္းတကၠသိုလ္၊ မႎၩေလး တကၠသိုလ္္ ကိုတင္မိုးတုိႛ၊ ကဵေနာ္တိုႛ၊ ေမာင္စၾမ္းရည္တိုႛ ပညာ ဆည္းပူး ခဲ့ဳကတယ္၊ အဲဒီ အခဵိန္မယ္၊ ကိုတင္မိုးက ေကဵာက္သား နန္းေတာ္ ေလႀကားမႀာ ဆိုတဲ့ ကဗဵာတပုဒ္ ေရးဖူး တယ္ဗဵ။ ဒီေတာ့ ကဵေနာ္တိုႛ သူငယ္ခဵင္း သုံးေယာက္ အခုေတာ့ ကဗဵာ သူငယ္ခဵင္း သုံးေယာက္ တေယာက္ ေလ႖ာ့သၾား႓ပီ၊ ကုိတင္မိုး ေရးခဲ့တဲ့ ကဗဵာေလး ကုိ ဖတ္ရင္း သူႛကုိပဲ ကဵေနာ္ လၾမ္းေန မိတယ္ဗဵာ။ ကဗဵာရဲႚ နာမည္က 'ေကဵာက္သား နန္းေတာ္ ေလႀကားမႀာ'

ေကဵာက္သားနဲႛဆစ္ ေလႀကားထစ္မႀာ

မူးယစ္အဘယ္သူတုိႛနည္း

ေငၾလေရာင္ဆင္း ေလႀကားရင္းမႀာ

သီခဵင္းတသိုက္ ငိုတ႟ႁိက္ႎႀင့္

တလိႁက္လိႁက္ပင္ အေတၾးဆင္ဳက၊

ေလႀကားထစ္ခဵင္း ညီတူနင္း၍

အဆင္းအတက္ ဴပႂဳကသတည္း၊

ေသတဖန္ခၾက္ ဉာဏ္ရင့္ကဵက္မူ

ခၾက္ဆင့္လက္ကမ္း ေသာက္ဳကလႀမ္းက

ဴပန္လဲဴပန္႐ကၾ အာကာသမႀာ၊ လႀလည္းေအာက္ဆင္း ေဴမမႀာနင္း၍

ဖန္ဆင္းရန္လည္း၊ ပိုင္ကုန္၏။

ပဵႂိရၾယ္ကာလ၊ ပဵံဴမႃး႐ကၾ၍

ဘဝေသရည္ေသာက္လိုသည္။

ကိုတင္မိုးတိုႛ ကဵေနာ္တိုႛ ေမာင္စၾမ္းရည္တိုႛ မႎၩေလး တကၠသိုလ္ရဲႚ ေရာမဆန္တဲ့ တိုင္႒ကီး ေတၾေအာက္ ေလႀကားထစ္၊ ေကဵာက္ဆစ္ ေလႀကား ထစ္ေပၞမႀာ ကဵေနာ္တိုႛ သူငယ္ခဵင္း သုံးေယာက္ အသက္ အ႟ၾယ္ ေတၾလဲ ႒ကီးကုန္႓ပီဗဵ၊ အကယ္၍ ေတၾႛဳက စတမ္း ဆိုရင္ ကုိတင္မိုး ကေတာ့ မလာ ႎိုင္ေတာ့ဘူး၊ မပၝႎိုင္ ေတာ့ဘူးေပ့ၝ၊ ကဵေနာ္နဲႛ ေမာင္စၾမ္းရည္ပဲ ရႀိရစ္ ဳက႓ပီ၊ အဲေတာ့ ကိုတင္မိုး အခုလို ကၾယ္လၾန္ဴခင္းဟာ သူႛမိသားစုနဲႛ ကဵေနာ္တုိႛ သူငယ္ခဵင္း တသိုက္ရဲႛ ဆုံး႟ႁံးမႁတင္ မကပၝဘူး၊ ကဵေနာ္တိုႛ ဗမာဴပည္ရဲႚ စာေပ ေလာက႒ကီး တခုလုံးရဲႚ ဆုံး႟ႁံး တာပဲလိုႛ ကဵေနာ္ ဝမ္းနည္း တသစၾာနဲႛ ေဴပာခဵင္တယ္။"

(မိုးမခ ကၾန္ရက္စာမဵက္ႎႀာမႀ) -

"သူဆံုးတယ္ ဳကားလိုက္ေတာ့ ႎႀေဴမာလိုက္တာ သူလိုလူ ႎႀစ္ေယာက္ မရႀိဘူး။ တုိႚေခတ္မႀာ ေဇာ္ဂဵီ၊ မင္းသုဝဏ္ ရႀိတယ္။ ကဗဵာဆုိတာ တေယာက္ တမဵႂိး ေကာင္းဳကတာပဲ။ အိတယ္၊ ထိတယ္၊ မိတယ္၊ ပို႓ပီးေတာ့ ဗမာ ဆန္တယ္လိုႚ ခံစား ရတယ္။

အခု အေမက ဘာမႀ မေရး ႎိုင္ေတာ့ဘူး၊ ႒ကီး႓ပီး အသံုး မကဵတဲ့ လူ (အဖၾား႒ကီး) က ေသရမႀာ။ (၇၃) ႎႀစ္ ရႀိတဲ့ ေမာင္တင္မိုး ဆံုးသၾား ရႀာသတဲ့၊ သူႚလို မေနလိုႚ ေသရရင္ ကိုယ့္ႎိုင္ငံ မႀာပဲ ေသေစ့ ခဵင္တယ္။ ေနာက္ဆံုး ဴမင္ရ ေတၾႚရ သ႓ဂႇႂလ္ ရတာေပၝ့။

တင္မိုးေရ သၾားေတာ့ေနာ္။ ဘဝေတၾ ရႀိဳက ေသးတယ္ ဆုိရင္ ေနာင္ဘဝမႀာ ဆံုဳက ေတၾႚဳက ေသးတာ ေပၝ့ေနာ္။"

လူထုေဒၞအမာ

ဇန္နဝၝရီ၊ ၂၃၊ ၂၀၀၆။

"ဆရာတင္မိုးသုိႚ"

ပုဝၝေလးတစ အသာေလးခဵေဟ့လုိႚ

ဆရာေဴပာေလတဲ့ ႎႀမေအးက

မသာေတာင္ အေဝးတေဴမက မခဵသာဘူး။

ဖူးေတၾႚခိုက္ အိမ္အလာမႀာ

အ႒ကိႂက္အလိုက္

ေဆး႟ိႁက္လဲအတူတူ

ေတးဳကႃလဲ တတၾဲတၾဲ တဟဲဟဲနဲႚ ဆရာ့ရယ္သံ

နားဝယ္လ႖ံခဲ့ ဴမင္ဴပန္အ႓ပံႂး

ေဒၝင္း႟ုပ္ဖံုးတဲ့ ႎႀလံုးသား

ေဒၝင္းငယ္မဵားခဵစ္သူ

တင္မိုးဆုိတဲ့၊ ကဗဵာလူေဳကာင့္

အပူကလႁိက္၊ လူက႟ႁိက္ငင္

မဵက္ရည္စင္ႎႀင့္

ဴမတ္ရႀင္ဗုဒၭ

သူႚဘဝေဴဖာင့္တန္း

႓ငိမ္းခဵမ္းစိမ့္ငႀာ

ဆုေခ႗ေတာ္မူပၝဘုရား။ ။

ႎိုင္ငံံေေကဵာ္ အဆုိေတာာ္ မာမာေအး

၁၊ ၂၃၊ ၂၀၀၆

ဂဵပန္စံေတာ္ခဵိန္ ၁:၂၀။

"အဲဒီမနက္က သစၤာတရားေတာင္ မဵက္ႎႀာမေကာင္းဘူး 'ကဵႂပ္ကို ရႀာေတၾႚသူ တေယာက္ ေလဵာ့သၾား႓ပီ' တဲ့။

ကဗဵာ ဆရာ႒ကီး (ဦး) တင္မိုးအား အေလး ဴပႂပၝ၏။"

ဂဵင္မီ - ၈၈ မဵႂိးေဆာင္ ေကဵာင္းသား ေခၝင္းေဆာင္

(ဧရာဝတီ အင္တာနက္ မဂၢဇင္းမႀ) -

"ဆရာ တင္မိုးဟာ ႟ိုးသားတယ္ ဆုိတာထက္ ပိုပၝတယ္။ သူကို ေဴပာမယ္ ဆုိရင္ ဴဖႃစင္တယ္လုိႚ ေဴပာရ ပၝမယ္။"

စာေရးဆရာ ေမာင္ဝံသ

"ဆရာ ဂဵမ္းဟာ အာဏာ ရႀိတဲ့ လူနဲႚ အလိုက္သင့္ ေပၝင္း႓ပီး ဘယ္တုန္း ကမႀ ကိုယ္ကဵႂိး စီးပၾား ရႀာခဲ့တဲ့သူ မဟုတ္ဘူး။ ဒၝဟာ ကဵေနာ္တုိႚ ဗမာဴပည္မႀာ ရႀားပၝးတဲ့ အရည္အခဵင္း တခုပၝပဲ။"

စာေရးဆရာ ေမာင္သာႎိုး

(ယေနႚ ဴမန္မာ သတင္းႎႀင့္ မီဒီယာ (Burma Today) ကၾက္ရက္ စာမဵက္ႎႀာမႀ) -

"တစ္ ကေတာ့ဗဵာ၊ အစားထုိး မရတဲ့ ဆံုး႟ႁံးမႁ တရပ္ ေပၝ့ဗဵာ။ ဒၝကေတာ့ ႒ကီးကဵယ္တဲ့ ပုဂၢႂိလ္ေတၾ ဆံုး႓ပီ ဆုိရင္ ဒီအတိုင္း ခံစား ဳကရ တာပၝဘဲ ဗဵာ။ ညီအကို မက ရင္းတဲ့ သူငယ္ခဵင္း ေတၾဆုိေတာ့ ကဵေနာ္တုိႚ ဆံုး႟ံႁးမႁ ပို႒ကီး တာေပၝ့။ သူကို ေဴပာခဵင္ တာက သူက ႟ိုး႟ိုး ကဗဵာ ဆရာ႒ကီး မဟုတ္ဘူး ဗဵ။ သူက သိပ္ ႟ိုးသားတယ္၊ ရဲရင့္တယ္၊ ဴပတ္သားတယ္၊ တခဵိန္တည္းမႀာ ယဥ္ေကဵးတယ္၊ အဲဒီလို ကဗဵာ ဆရာ႒ကီး။ သူက ထူးဴခား တာက တုိင္းဴပည္ သိပ္ခဵစ္တယ္ ဗဵ။ တုိင္းဴပည္ အေပၞမႀာ ေစတနာ သဒၭၝ တရား သိပ္႒ကီးတယ္။ သူႚ ကဗဵာ အမဵားစုက ဘယ္ေပၞ တည္႓ပီး ေရးသလဲ ဆုိေတာ့ တုိင္းဴပည္ အေပၞမႀာ သူထားတဲ့ ေစတနာ သဒၭၝ တရား အုတ္ဴမစ္ ေပၞမႀာ အေဴခခံ ႓ပီးေတာ့ အမဵား ႒ကီး ေရးတယ္ဗဵ။

သူက ေနႚတိုင္း ကဗဵာ ေရးတယ္။ သူက ကဵေနာ္ အိမ္မႀာလည္း လာေန ဖူးတယ္။ သူအိမ္ မႀာလည္း သၾားေန ဖူးတယ္။ သူနဲႚ အတူ ခရီးသၾား ဖူးတယ္ ဆုိေတာ့ ေနႚတိုင္း စာေရးတယ္၊ စာေတၾကို ဴဖန္ႚေနတယ္၊ ေဝေနတယ္၊ ပိုႚေနတယ္၊ ေပးေနတယ္။ ေပးရင္လည္း ေစတနာေတၾ အ႓မဲ ပၝတယ္။ အဲဒီလို ကဗဵာ ဆရာ႒ကီး။ အင္မတန္ အလုပ္ လုပ္တဲ့လူ ဗဵ။ အဲဒၝ ေဳကာင့္မိုႚ အစားထုိးလိုႚ မရဘူး၊ အလၾန္ ႎႀေဴမာ စရာ ေကာင္းတယ္။ ဗမာ ဴပည္သူ ဴပည္သားေတၾ အတၾက္ဆုိ ဆံုး႟ႁံးရတာ အင္မတန္ကို နစ္နာ တယ္ေပၝ့ဗဵာ။ ေနႚစဥ္မဴပတ္ အကဵႂိး ဴပႂေနတယ္။ ဴမန္မာဴပည္ လၾတ္ေဴမာက္ေရး အတၾက္ အလၾန္ လိုလားတယ္။ ဒၝေတၾ သူ အမဵား႒ကီး ေဴပာခဲ့ ပၝတယ္ဗဵာ။"

စာေရးဆရာ၊ ပန္းခဵီဆရာ၊ ႟ုပ္ရႀင္ဒၝ႟ိုက္တာႎႀင့္ ပန္တဵာ ေကဵာင္းအုပ္႒ကီးေဟာင္း ဦးဝင္းေဖ

(ဗီၾအုိေအ ၂၃ ဇန္နဝၝရီ ၂၀၀၇ အသံလၿင့္ သတင္းမႀ) -

"အဲဒီ သတင္း ဳကားဳကားဴခင္း ေတာ့ဗဵာ၊ စိတ္ထဲမႀာ ဘယ္လို ဴဖစ္သၾားလဲ ဆုိေတာ့ ဒီ စစ္တုရင္ ကစား ေကာင္းေနတုန္း ဴမင္းစီး သူရဲေကာင္း အဆံုး႟ႁံး ခံလိုက္ ရတယ္လိုႚ စိတ္ထဲမႀာ ခံစား လိုက္ရတယ္။ ဒၝေပမယ့္ ေနာက္ ဴပန္စဥ္းစား ဳကည့္တဲ့ အခၝ ကဵေတာ့ ကိုယ့္ဘက္ မႀာက အဴဖႃေရာင္ နယ္႟ုပ္ ေတၾက အမဲေရာင္ နယ္႟ုပ္ ေတၾထက္ အမဵား႒ကီး အားေကာင္း ေနတယ္ ဆိုတာ ေတၾႚရ ေတာ့မႀပဲ နဲနဲ ပၝးပၝး ေဴဖသိမ့္လိုႚ ရသၾားတယ္။ ပၾဲသိမ္း ကဵလုိႚ ရႀိရင္ေတာ့ အဴဖႃေရာင္က ႎိုင္မႀာပဲ ဆိုတာက စိတ္ခဵ လက္ခဵ ယံုဳကည္မိ သၾားတယ္ေပၝ့။"

သတင္းစာႎႀင့္ စာေရးဆရာ လူထု စိန္ဝင္း

"ဆရာ လင္းယုန္ ေမာင္ေမာင္ ဘာသာ ဴပန္ခဲ့တဲ့ မာသာ ထရီစာ (Mother Teresa) စာအုပ္ကို အေဖက ဖတ္တယ္။ ဖတ္မဲ့ ေနႚေတၾ တုိင္းမႀာ မိုးနဲႚ ဖုန္းေဴပာ ဴဖစ္ေတာ့ သမီးေရ လူဆုိတာ ဘယ္လို စိတ္ဓာတ္ ရႀိရတာ၊ ဘယ္လို ဴမင့္ဴမတ္ ရတာ၊ အေဖလည္း အဲဒီလို ပရဟိတ အကဵႂိး ေတၾကို ဒီ အမဵႂိးသမီးက ခရစ္ယာန္ အမဵႂိးသမီး၊ ကက္သလစ္ အမဵႂိးသမီး၊ အယ္လ္ေဘးနီးယန္း (Albanian) ေပၝ့ေလ၊ ဟုိ လူသား ေတၾကို ေစာင့္ေရႀာက္ တာေပၝ့ေလ။ အေဖက အမဵႂိးသားေရး ဆန္တယ္ ဆုိေပမယ့္လည္း ေတာ္ေတာ္ ေပဵာ့ေဴပာင္း ပၝတယ္။ သူ လုပ္ခဲ့ ရတဲ့ အလုပ္ေတၾ၊ သူလုပ္တဲ့ ဟာေတၾ၊ ေဒၞေအာင္ဆန္းစုဳကည္တုိႚ မာသာထရီစာ တုိႚ ေပၝ့ေနာ္၊ ေဒၝက္တာ ဆင္သီယာေမာင္ တုိႚလိုေပၝ့။ အဲဒၝေတၾကို သူ အရမ္း ေလးစားတဲ့ အေဳကာင္း အဲဒၝကို တဖၾဖၾ ေဴပာသၾားတယ္ အမ။"

ဆရာတင္မိုး သမီး မမိုးမိုးႎႀင္း

(၂၃ ၊ ဇန္နဝၝရီ ၊ ၂၀၀၇ ညေနပိုင္း ဘီဘီစီ ဴမန္မာပိုင္း အသံလၿင့္ အစီအစဥ္မႀ) -

"ေနာက္ဆံုး အေနနဲႚ ကဵမ မႀတ္မႀတ္ရရ ေဴပာသၾားတာ ကေတာ့ ဆရာ ဦးေစာထၾန္း ဗမာဴပည္က ဴပန္လာ တယ္ေလ၊ သူဴပန္ လာေတာ့ ဟို လူထု ေဒၞအမာ၊ အေမ ေဒၞအမာရဲႚ စာဳကည့္တိုက္ အေဳကာင္းေတၾ၊ အဲဒီမႀာ လၾတ္လပ္ခၾင့္ သိပ္မရတဲ့ အေဳကာင္းေတၾ၊ စာဳကည့္တုိက္ကို သူ အရမ္း အားေပး ခဵင္တယ္တဲ့။ အေဖက ငၝ အဲဒၝ ေတာ္ေတာ္ အားတက္ တယ္တဲ့။ ေနာက္႓ပီး ဟို ဝင့္ဝင့္ ႔ကား႔ကားေတၾ၊ လူမႁေရး အကဵႂိး ေဆာင္တယ္ ဆုိ႓ပီး  ဝင့္ဝင့္ ႔ကား႔ကား လုပ္တာေတၾ သိပ္မရႀိဘူးတဲ့။ တကယ္တမ္း အကဵႂိး သက္ေရာက္မဲ့ စာဳကည့္တုိက္ လုပ္ငန္း ဆုိေတာ့ အဲဒၝကို ငၝတိုႚ အားေပး ဳကရေအာင္တဲ့။ အေမ ေဒၞအမာရဲႚ စာဳကည့္တုိက္ လုပ္ငန္းကို။ စာဳကည့္တိုက္ လုပ္ငန္းေတၾ စာေတၾ မဵားမဵား ဖတ္ႎိုင္ေအာင္ စာေပနဲႚ အႎုပညာေတၾ မဵားမဵား ဖတ္ႎိုင္ေအာင္ စာဳကည့္တုိက္ လုပ္ငန္းလည္း လၾတ္လပ္ခၾင့္ ရေအာင္ေပၝ့ေလ။ သူ ေနတဲ့ အေမရိကားက လူေတၾ ကိုလည္း အကုန္ ဝိုင္း႓ပီးေတာ့ အားတက္ သေရာ ေဆာင္႟ၾက္ ေပးဳကပၝလုိႚ သူ တုိက္တၾန္း အုန္းမယ္တဲ့။ အဲလို မဵႂိးေတာ့ သူ ေနာက္ဆံုး ဴဖစ္ခဵင္တဲ့ ဆႎၬ ကိုေတာ့ ကဵမ အဲလိုပဲ ဳကားရ ပၝတယ္ေလ။"

ဆရာ တင္မိုး သမီး မမိုးမိုးႎႀင္း

(ဒီဗၾီဘီ ၊ ၂၄ ၊ ဇန္နဝၝရီ ၊ ၂၀၀၇ ညပိုင္း အသံလၿင့္ သတင္းမႀ) -

"ဆရာ ဦးတင္မိုးလို ပုဂၢိႂလ္ဟာ သူႚမိသားစုနဲႛ အတူ ထပ္တူ ထပ္မ႖ ဝမ္းနည္း ပၝတယ္လိုႛ ေဴပာဳကတာ၊ တတိုင္း ဴပည္လုံးက ေဴပာဳကရမဲ့ ပုဂၢိႂလ္လိုႛ ထင္တယ္ဗဵာ၊ အဲလို ခံစား ရတယ္။"

စာေရး ဆရာ ညီပုေလး

"ဴမန္မာဴပည္ အတၾက္ တန္ဖိုး ရႀိတဲ့ လူတေယာက္ ဴမန္မာဴပည္မႀာ မေသ ရဘူး ဆိုတာ ကဵေနာ္လဲ စိတ္ မေကာင္းပၝဘူး။"

႟ုပ္ရႀင္ မင္းသား႒ကီး ဦးေအာင္လၾင္

"ဆရာ မင္းသုဝဏ္ ကၾယ္လၾန္ သၾားတယ္၊ ကဵေနာ္တိုႛ အနီး အနားမႀာ ရႀိတယ္။ ဥပမာ ဆရာ ဴမသန္းတင့္ ကၾယ္လၾန္ သၾားတယ္၊ ကဵေနာ္တိုႛ အနီး အနားမႀာ ရႀိတယ္၊ ဆရာ ေဇာ္ဂဵီ ကၾယ္လၾန္ သၾားတယ္၊ ကဵေနာ္တိုႛ အနီး အနားမႀာ ရႀိတယ္။ ဒၝေပမယ့္ ဆရာ တင္မိုး ကေတာ့ ကဵေနာ္တိုႛ အနီး အနားမႀာ မရႀိဘဲနဲႛ၊ ဆရာ တင္မိုးရဲႛ အသိုင္း အဝိုုင္းေတၾ ကေတာ့ ထားပၝေတာ့ အဲဒီမႀာ ရႀိခဵင္ ရႀိလိမ့္မေပၝ့။ သိုႛေသာ္ ကဵေနာ္တုိႛ ဆရာ တင္မိုးကို ခဵစ္တဲ့ ပရိတ္သတ္ေတၾ၊ ဆရာ တင္မိုးကုိ ဴမတ္ႎိုးတဲ့ စာဖတ္ သူေတၾရဲႚ အေဝး တေနရာမႀာ ဆုံးပၝး သၾားတာေတာ့၊ ကဵေနာ္ ေဴပာ မဴပ ႎိုင္ေလာက္ေအာင္ ခံစား ရပၝတယ္။"

(၂၀၀၆) ခုႎႀစ္ ေ႟ၿအဴမႃေတ စာေပဆုရႀင္ ဆရာ ေဇာ္ခိုင္ဝင္း

"ကဵေနာ္က အေမရိကန္မႀာ (၂၀၀၀) ႎႀစ္နဲႛ (၂၀၀၂) မႀာ အဲဒီ ပညာ လာသင္တယ္၊ ပညာ လာသင္ေတာ့ အဲဒီ ဆရာ ဦးတင္မိုး ကဵေနာ္ ေနတဲ့ ႓မိႂႚမႀာ စာေပ ေဟာေဴပာပၾဲေလး လာတယ္။ ကဵေနာ္ ေနတဲ့ တကၠသိုလ္၊ ကဵေနာ္ တက္တဲ့ တကၠသုိလ္ ပတ္ဝန္းကဵင္ကုိ သူ၊ သူက တကၠသိုလ္ လၲက္ရည္ဆိုင္ ေလးေတၾ သိပ္႓ပီးေတာ့ သေဘာ ကဵတယ္ေလ၊ အဲေတာ့ လၲက္ရည္ လာလာ ေသာက္တယ္၊ သူက အဲဒီ ႓မိႂႚမႀာ တလေလာက္ ေနေတာ့ ကဵေနာ့္ ေကဵာင္းဘက္ကို ခဏခဏ လာ႓ပီး လၲက္ရည္ အတူတူ ေသာက္ဳကတယ္။ ဆရာနဲႛ လၲက္ရည္ ေသာက္တဲ့ ရက္ကေလးေတၾ ေတာ္ေတာ္ သတိရတယ္။ ေနာက္ ကဵေနာ္ (၂၀၀၂) ကုိ ဗမာဴပည္ကုိ ပညာ သင္႓ပီးလိုႛ ဴပန္လာမယ္ ဆိုေတာ့ေလ ဆရာ ကေလ ကုိေအာ္ပီကဵယ္တဲ့ ခင္ဗဵား ဴပ�