ကုသ [၁၉၀၈ - ၁၉၇၆]

သထုံခ႟ုိင္ သိမ္ဆိပ္႟ၾာ၌ အဖ ႟ၾာသူ႒ကီး ဦးဖုိးရႀိန္၊ အမိ ေဒၞစိန္းရင္ (ေဒၞစိမ္းရင္) တုိႛက ၁၉၀၈ ခု ဒီဇင္ဘာ ၁၆ ရက္ေနႚတၾင္ ေမၾးဖၾားသည္။ ေမၾးခဵင္း ေလးေယာက္ အနက္ ဒုတိယေဴမာက္၊ အမည္ရင္း ဦးတုိးေအာင္ ဴဖစ္သည္။

ငယ္စဥ္က ေမာ္လ႓မိႂင္႓မိႂႚ ရႀင္မဟာ ဗုဒၭေဃာသ ေကဵာင္းတၾင္ ပညာ သင္ယူ ခဲ့သည္။ ၁၉၂၇ တၾင္ ဆယ္တန္း စာေမးပၾဲ ေအာင္ခဲ့သည္။ ၁၉၃၀ ဴပည့္ႎႀစ္တၾင္ ဥပစာတန္း ေအာင္သည္။ သာဒုိးေအာင္ ဆုလည္း ရခဲ့သည္။ ၁၉၃၃ တၾင္ ဴမန္မာစာ ဝိဇၦာ ဂုဏ္ထူးတန္း၊ ၁၉၃၅ တၾင္ မဟာဝိဇၦာ ဂုဏ္ထူးတန္း တုိႚကုိ ေအာင္ဴမင္ ခဲ့သည္။

ဴမန္မာစာ ဂုဏ္ထူးတန္း ေအာင္ဴမင္ ႓ပီးသည္မႀ စ၍ တကၠသုိလ္ ဴမန္မာစာ ဌာန၌ နည္းဴပ ဆရာ အဴဖစ္ စတင္ အမႁထမ္း ခဲ့သည္။ ဴမန္မာစာ လက္ေထာက္ ကထိက (၁၉၄၆)၊ မႎၩေလး ေကာလိပ္ ဴမန္မာစာ ကထိက (၁၉၄၈)၊ ၁၉၅၃ ခု မတ္လ ၆ ရက္ေနႚတၾင္ ေမာ္လ႓မိႂင္ ဥပစာ ေကာလိပ္ ေကဵာင္းအုပ္႒ကီး အဴဖစ္ အမႁ ထမ္းခဲ့သည္။ ၁၉၅၄ ခုတၾင္ ေကာလိပ္ႎႀင့္ တကၠသုိလ္ အုပ္ခဵႂပ္ေရး ဆုိင္ရာ ပညာ ေလ့လာရန္ ႓ဗိတိန္ႎုိင္ငံသုိႚ သၾားေရာက္ ခဲ့သည္။ ၁၉၆၃ ခု ဇူလုိင္လတၾင္ အ႓ငိမ္းစား ယူခဲ့သည္။

၁၉၂၆ ခုမႀ စ၍ ဴမန္မာ၊ အဂႆလိပ္ သတင္းစာ မဵားႎႀင့္ မဂၢဇင္း၊ ဂဵာနယ္မဵားတၾင္ စာ စတင္ ေရးခဲ့သည္။ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ ေကဵာင္းတုိက္ မဂၢဇင္း (၁၉၃၂ - ဝႍာန စာေစာင္) ႎႀင့္ ၁၉၃၃ ခုႎႀစ္ ႎႀစ္လည္ စာေစာင္ တုိႚတၾင္ စာတည္း အဴဖစ္ တာဝန္ ယူခဲ့သည္။ ဂႎၩေလာက မဂၢဇင္းႎႀင့္ တကၠသုိလ္ ေကဵာင္းတုိက္ မဂၢဇင္းမဵားတၾင္ ကဗဵာ၊ ဟာသ ဝတၪႂတုိမဵား၊ ဘဝ သ႟ုပ္ေဖာ္ ဝတၪႂတုိမဵား၊ ေဆာင္းပၝးမဵား ေရးခဲ့သည္။ ၁၉၄၈ - ၄၉ မႀ ၁၉၅၃ - ၅၄ အထိ မႎၩေလး တကၠသုိလ္ မဂၢဇင္း၏ အတုိင္ပင္ခံ ဴမန္မာစာ စာတည္း အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ ေပးခဲ့သည္။ စစ္႓ပီး ေခတ္တၾင္ စာနယ္ဇင္း အသီးသီး၌ ေဆာင္းပၝး၊ ဝတၪႂတုိ၊ ဝတၪႂရႀည္၊ အတၪႂပၯတၨိႎႀင့္ စာေပ ေဆာင္းပၝး အမဵားအဴပား ေရးသား ခဲ့သည္။ အထူးသဴဖင့္ အမဲလုိက္ ဝတၪႂမဵား ဴဖစ္သည့္ "မုဆုိး႒ကီး ကုိရဲ၏ မႀတ္တမ္းမဵား" ကုိ အစဥ္တစုိက္ ေရးဖၾဲႚ ခဲ့သည္။ ေခတ္စမ္း ပုံဴပင္မဵား [ပထမတၾဲ] (၁၉၃၄)ႎႀင့္ ေခတ္စမ္း ကဗဵာမဵား [ပထမတၾဲ] (၁၉၃၄)တၾင္ ဟာသ ဝတၪႂတုိ မဵားႎႀင့္ ကဗဵာမဵား ေရးသား ခဲ့၏။ မႎုႍ သားေကာင္ (၁၉၅၄)၊ မုဆုိး႒ကီး ကုိရဲ၏ မႀတ္တမ္းမဵား (၁)၊ (၂)၊ (၃)၊ (၄)၊ [၁၉၇၆ ခု ဝန္းကဵင္] တုိႚမႀာ ထင္ရႀားသည္။ ဴမန္မာႎုိင္ငံ သုေတသန အသင္း အတၾက္ စတုဓမၳသာရ ကုိးခန္းပဵႂိႚကို တည္းဴဖတ္ ေပးခဲ့သည္။

၁၉၇၆ ခု မတ္လ ၃၀ ရက္ေနႚလယ္ ၁:၁၅ နာရီတၾင္ ရန္ကုန္႓မိႂႚ အင္းယား႓မိႂင္လမ္း ေနအိမ္၌ ေကဵာက္ကပ္ ေရာဂၝဴဖင့္ ကၾယ္လၾန္ ခဲ့သည္။

[စာႌၿန္း ။ ။

(၁) မလိခ။ ဴမန္မာ စာေပ အဘိဓာန္ (၁)။ စာ ၆၈-၆၉။

(၂) ကုသ။ မုဆုိး႒ကီး ကုိရဲ၏ မႀတ္တမ္းမဵား (၄)။ စာ-ေကဵာဖုံး။

(၃) ဴမန္မာ့ စၾယ္စုံကဵမ္း ႎႀစ္ခဵႂပ္ (၁၉၉၅)။ စာ ၁၅၀-၁၅၁။

(၄) သုေတသန စာစဥ္ သမုိင္း၊ သုေတသန စာစဥ္ စာရင္း၊ သုေတသန စာစဥ္ စာတည္းမဵား (ဧ႓ပီ ၁၉၇၀)။ စာ ၆၂-၆၄။

(၅) ေမာ္လ႓မိႂင္ ႓မိႂႚနယ္ အသင္း (ရန္ကုန္) မဂၢဇင္း (၁၉၉၉)။ စာ၁၁၉-၁၂၀။

(၆) ဦးေဖေမာင္တင္ (တည္းဴဖတ္ အုပ္ခဵႂပ္သူ) ေခတ္စမ္း ပုံဴပင္မဵား၊ ပထမတၾဲ။ ၁၉၃၄။

(၇) ဦးေဖေမာင္တင္ (တည္းဴဖတ္အုပ္ခဵႂပ္သူ)။ ေခတ္စမ္းကဗဵာမဵား၊ ပထမတၾဲ။ တ႒ကိမ္။ ၁၉၃၇။

(၈) ဆရာ ကုသ ကၾယ္လၾန္ဴခင္း၊ လုပ္သား ဴပည္သူႚ ေနႚစဥ္ (၃၁-၃-၇၆)။

(၉) ႟ႁမဝ စာတည္း အဖၾဲႚ။ ဝမ္းနည္း မႀတ္တမ္း၊ ႟ႁမဝ (ေမ ၁၉၇၆)။ စာ ၁၅၁။]