ေမာ္ပီ ဆရာ သိန္း (၁၂၂၃ - ၁၃၀၃)

ေမာ္ပီ ဆရာသိန္းကား ပဲခူးတုိင္း ဟံသာဝတီ စီရင္စု ေမာ္ပီ႓မိႂႚ အပုိင္ ေမာ္ပီ႓မိႂႚႎႀင့္ ၃ မုိင္ခန္ႚအကၾာ မင္း႟ၾာ၌ သကၠရာဇ္ ၁၂၂၃ ခုႎႀစ္ ေႎႀာင္းတန္ခူး လဆန္း ၂ ရက္ တနင္းလာေနႚ ဖၾားဴမင္ ခဲ့ေလသည္။

အဖမႀာ ဦးေ႟ၿဳကႃး၊ အမိမႀာ ေဒၞေငၾတုိႚ ဴဖစ္ပၝ၏။ ဦးေ႟ၿဳကႃးသည္ အင္းစိန္ ခ႟ုိင္ လႀည္းကူး႓မိႂႚနယ္ ဒရယ္ဘုိ ႟ၾာသား ေတာင္သူ လယ္သမား ႟ုိး႟ုိးပင္ ဴဖစ္၍၊ အမိသည္ ေတာင္တၾင္း႒ကီး ႓မိႂႚဝန္ ေဇယဵမင္းေခၝင္၏ ေဴမးအရင္း ဴဖစ္ေပသည္။

သားခဵင္း ေလးေယာက္ ရႀိသည့္ အနက္ ဆရာသိန္းမႀာ ဒုတိယ ေဴမာက္သား ဴဖစ္၍ ငယ္မည္ ေမာင္ဖုိးသိန္း ေခၞသည္။ အစ္ကုိအ႒ကီး ဦးဖုိး႓ငိမ္းမႀာ တၾံေတး႓မိႂႚတၾင္ အမိန္ႚေတာ္ရ ဴဖစ္႓ပီး တၾံေတး႓မိႂႚ တၾင္ပင္ ကၾယ္လၾန္ ခဲ့ေလသည္။ ညီဴဖစ္သူ ဦးပန္းဦးမႀာ ယစ္မဵႂိးဆုိင္ရာ အရာရႀိ ဴဖစ္၍ ေမာ္ပီ႓မိႂႚ တၾင္ပင္ ကၾယ္လၾန္ ခဲ့ပၝ၏။ ႎႀမငယ္ ေဒၞအုန္းပၾင့္မႀာ မူကား ေစာေစာကပင္ ေမာ္ပီ႓မိႂႚ၌ ကၾယ္လၾန္ သၾားခဲ့သည္။

ဆရာသိန္းကုိ မိသား တစုမႀာ အလၾန္ပင္ပန္း ဆင္းရဲလႀ သဴဖင့္ မင္း႟ၾာတၾင္ ေနထုိင္လဵက္ အဖ ဴဖစ္သူက ေတာင္သူ လယ္လုပ္ဴဖင့္ ဇနီး၊ သားသမီး တုိႚအား ဴပႂစု ေစာင့္ေရႀာက္ရ ရႀာသည္။ ငယ္စဥ္ ကပင္ သားအ႒ကီး ေမာင္ဖုိး႓ငိမ္းႎႀင့္ သားအငယ္ ေမာင္ဖုိးသိန္း တုိႚအား မင္း႟ၾာ ကန္ကုန္းေကဵာင္း ဆရာေတာ္ ဦးဝဏၧထံ အပ္ႎႀံ၍ ေတာသူ ေတာင္သား ဘာဝ မဂႆလသုတ္၊ ရတနာေ႟ၿခဵႂိင့္၊ နမကၠာရ၊ အတၾင္းေအာင္ဴခင္း၊ အဴပင္ေအာင္ဴခင္း၊ ပရိတ္႒ကီး စသည္ တုိႚကုိ သင္ဳကား ေစသည္။ ဤကဲ့သုိႚ ပညာရႀာ ရင္းလည္း ဆင္းရဲ ႎၾမ္းပၝး လႀေသာ ညီအစ္ကုိ ႎႀစ္ေယာက္သည္ အမိ အဖ တုိႚကုိ ကူညီေသာ အားဴဖင့္ မင္း႟ၾာ၏ ပတ္ဝန္းကဵင္ရႀိ ကၾမ္း႓ခံကုန္း၊ ေညာင္တုန္း၊ မေဌးအစု၊ ဗုံလုံဆိပ္၊ မရမ္းဆယ္၊ ငစင္႟ုိင္း၊ တလုိင္းကုန္း၊ ဖက္တန္း အစရႀိေသာ ကရင္ ႟ၾာကေလးမဵားသုိႚ ႎၾားေကဵာင္း၊ ထမင္းပုိႚ အလုပ္ကုိ လူဌားခ - စပၝးေပးဴဖင့္ လုပ္ကုိင္ဳက ရႀာေသးသည္။ သုိႚရာတၾင္ ညီအစ္ကုိ ႎႀစ္ေယာက္ စလုံးပင္ စာေပ ဴမတ္ႎုိးသူမဵား ဴဖစ္ဳကသည့္ အေလဵာက္ ဆရာေတာ္ ဦးဝဏၧ ထံ၌ ဆည္းကပ္ ရခဵိန္တၾင္ လည္းေကာင္း၊ ဝမ္းေရး အတၾက္ ႎၾားေကဵာင္း ရခဵိန္တၾင္ လည္းေကာင္း ရသမ႖ေသာ စအုပ္ စာတမ္း မဵားကုိ ေလ့လာ ဖတ္မႀတ္ ဳကကုန္သည္။

ေမာင္ဖုိးသိန္း အသက္ ၁၆ ႎႀစ္ အ႟ၾယ္တၾင္ ညီအစ္ကုိ ႎႀစ္ေယာက္ ရရႀိသည့္ လူငႀားခ စပၝး၊ အဖ ဦးေ႟ၿဳကႃး ရရႀိသည့္ လူငႀားခ စပၝး တုိႚကုိ စုေပၝင္း ေရာင္းခဵ၍ ဆရာေတာ္႒ကီး ဦးဝဏၧ၏ အကူအညီဴဖင့္ ထုိညီအစ္ကုိ ႎႀစ္ေယာက္အား သာသနာ့ ေဘာင္သုိႚ သၾတ္သၾင္း ရေပသည္။ ထုိမႀ ဆက္၍ ေမာင္ဖုိးသိန္းသည္ သကႆန္း တဝၝ ဝတ္ကာ ဆရာေတာ့္ ထံ၌ပင္ စာေပ ဗဟုသုတ မဵားကုိ ႒ကိႂး႒ကိႂးကုတ္ကုတ္ အားထုတ္ ေလ့လာ ေပေသးသည္။ သုိႚ တဝၝမ႖ အားထုတ္ ေလ့လာ႓ပီး သည့္ေနာက္ တဖန္ လယ္သူရင္းငႀား ဘဝသုိႚ ေရာက္ရ ဴပန္ေလသည္။

အသက္ ၁၉ ႎႀစ္ အ႟ၾယ္သုိႚ ေရာက္လ႖င္ ပဲခူး ဟံသာဝတီ ေဳကးတုိင္႟ုံးတၾင္ ေမာင္ဖုိးသိန္းသည္ အစ ဦးစၾာ စာရင္းေရး၊ စာရင္းစစ္၊ စာေရးအရာ ဝင္ေရာက္ လုပ္ကုိင္ ေလေတာ့သည္။ ထုိမႀတဆင့္ အသက္ ၂၃ ႎႀစ္ အ႟ၾယ္ သကၠရာဇ္ ၁၂၄၆ ခုႎႀစ္ အတၾင္း ေမာ္ပီ႓မိႂႚတၾင္ ႟ုံးစုိက္ လာေသာ ႓မိႂႚအုပ္႟ုံး၌ ႓မိႂႚစာေရး အဴဖစ္ ဝင္ေရာက္ ထမ္း႟ၾက္၏။ ထုိမႀတတန္ အသက္ ၃၄ ႎႀစ္ အ႟ၾယ္ သကၠရာဇ္ ၁၂၅၇ ခုႎႀစ္သုိႚ ေရာက္ဴပန္ေသာ္ ကၾမ္း႓ခံကုန္း႓မိႂႚ ႓မိႂႚအုပ္႟ုံးသုိႚ ေဴပာင္းေ႟ၿႛကာ ႓မိႂႚစာေရး အရာႎႀင့္ပင္ ဆက္လက္ ထမ္းေဆာင္သည္။

ဦးဖုိးသိန္းသည္ အထုံ ဝၝသနာ အေလဵာက္ ပညာရႀိ ရဟန္း ရႀင္လူ အမဵား ထံမႀ မိမိ မႀတ္သား ဆည္းပူး ခဲ့ရသမ႖ တုိႚ ကုိ ဴဖန္ႚဴဖႃး ေဝငႀ လုိသဴဖင့္ "... ေမာ္ပီ ႓မိႂႚအုပ္မင္း ႟ုံးတၾင္ ႓မိႂႚစာေရး အလုပ္ ဝတၨရားႎႀင့္ အမႁေတာ္ကုိ ထမ္း႟ၾက္ ေနစဥ္ ကပင္ သကၠရာဇ္ ၁၂၅၃ ခုႎႀစ္ ေတာ္သလင္း လဆန္း ၁ ရက္ ဳကာသပေတးေနႚက အစဴပႂ၍ ... 'ေပၝရာဏ ဒီပနီ' အမည္ရႀိေသာ ကဵမ္းကုိ ေရးသား ဴပႂစုရာ ကၾမ္း႓ခံကုန္း ႓မိႂႚအုပ္မင္း ႟ုံးေတာ္တၾင္ ႓မိႂႚစာေရး အလုပ္ ဝတၨရားႎႀင့္ အမႁေတာ္ကုိ ထမ္း႟ၾက္ လုပ္ကုိင္ဆဲ အခၝ သကၺရာဇ္ ၁၂၅၇ ခုႎႀစ္ တပုိႚတၾဲ လဆန္း ၁၅ ရက္ေနႚ မၾန္းတည့္ ... အခဵိန္တၾင္ ...ေအာင္ဴမင္ ႓ပီးစီးဴခင္းသုိႚ " ေရာက္ခဲ့သည္။

ကၾမ္း႓ခံကုန္း႓မိႂႚ ႓မိႂႚအုပ္႟ုံးတၾင္ လုပ္ကိုင္ ထမ္း႟ၾက္ ေနစဥ္ 'ေပၝရာဏ ဒီပနီ' ကဵမ္းကုိ ႒ကိႂးပမ္း ႓ပီးစီးသည့္ သကၠရာဇ္ ၁၂၅၇ ခုႎႀစ္ အတၾင္း မႀာပင္ အလုပ္အကုိင္ႎႀင့္ ပတ္သက္၍ စိတ္ညစ္ညႃး စရာ ေပၞေပၝက္ လာခဲ့သည္။ ဆရာသိန္း႒ကီး၏ ေပၝရာဏ ဒီပနီကဵမ္း၊ ဒုတိယတၾဲ၊ ကဵမ္း႓ပီး နိဂုံးလာ ဆရာသိန္း႒ကီး၏ စကားမဵား အရပင္ "... အစုိးရမင္း အမႁထမ္း ေလာက အဴဖစ္မႀ ရာဇေတာဝၝ ေဘးဴဖင့္ ေ႟ၾႚေလဵာ ေကၾကၾင္း ရသည့္ေနာက္ ကုိယ္စိတ္ ႎႀစ္ပၝး ခဵမ္းသာေသာ အခၾင့္ကုိ ရရႀိသည့္ အခၝ သာသနာ လကႆာရ စာတမ္း အဆုိ မိလိႎၬ မင္း႒ကီး စံေနေသာ သာဂလ ဴပည္သည္ ဇင္းမယ္႓မိႂႚဟု ႌၿန္ဴပ သည္ကုိ အမႀန္အကန္ သိလုိရင္း ဆႎၬ ရႀိသဴဖင့္ သကၺရာဇ္ ၁၂၅၈ ခုႎႀစ္ အယုဒၭယ တုိင္းဴပည္ ရဟုိင္း႓မိႂႚ၊ လကၾန္း႓မိႂႚ၊ လပုံး႓မိႂႚ၊ ဇင္းမယ္႓မိႂႚ၊ မုံးနန္း႓မိႂႚ၊ မုံးတစ္႓မိႂႚ၊ ၎ ယၾန္း ၅ ႓မိႂႚနယ္သုိႚ ေဒသႎၩရ ဗဟုသုတ အဴဖစ္ဴဖင့္ သၾားေရာက္ စုံစမ္း လႀည့္ပတ္ " ေနခဲ့သည္။

ဆရာ သိန္း႒ကီးကား 'ရာဇေတာဝၝေဘး' ေဳကာင့္ အလုပ္ ႎုတ္ထၾက္ လုိက္ခဵိန္ တၾင္မႀ ပညာ ဗဟုသုတ ဴပည့္ဝ သည္ထက္ ဴပည့္ဝ ႎုိင္ေစရန္ ဟုိမႀ သည္မႀ လႀည့္လည္ သၾားလာသည္ မဟုတ္။ ေရႀးမဆၾကပင္ အားလပ္ခၾင့္ ရတုိင္း အနယ္နယ္ အရပ္ရပ္သုိႚ မဴပတ္မလပ္ သၾားလာ ခဲ့ေသးသည္။ သုိႚေဳကာင့္ လ႖င္လည္း အသက္ ၃၀ ခန္ႚ အ႟ၾယ္ ေဘာလယ္ က႗န္းဘက္သုိႚ ပညာရႀာ ထၾက္ရာ ေဘာလယ္က႗န္း က႗န္းဦး တုိက္သူ႒ကီး ဦးသုိင္း - ေဒၞလင္း တုိႚ၏ ပထမ သမီး ေဒၞေငၾႎႀစ္ႎႀင့္ အေဳကာင္း ပၝခဲ့သည္။ သားသမီး ေလးေယာက္ ထၾန္းကား ခဲ့ပၝ၏။

ဤကဲ့သုိႚ ပညာ ဗဟုသုတ စုရ ေဆာင္းရသည့္ အရာတၾင္ ေမာ္ပီ ဆရာ သိန္း႒ကီးသည္ အထူး အထုံ ဝၝသနာ ပၝေဳကာင္း ႎႀင့္လည္း ဆရာ႒ကီးအား ေလးစား ဴမတ္ႎုိးသူ တဦးက ေအာက္ပၝ ေလးခဵႂိးဴဖင့္ ဂုဏ္ဴပႂ ခဵီးကဵႃး ထားေပသည္။

"ခဵည္ပုဆုိး၊ ပုိးေပၝက္က နီနီ၊

႓မိတ္၊ သ႖ီလင္ ေသ႖ာင္ထုံးနဲႚ၊ ေဖာ့လုံးဆင္ လက္ေဟာင္း၊ ေပၝင္းဴပန္ခဲ့႓ပီ၊

ပဵႂိႚ၊ ကဗဵာ သာရတုရယ္နဲႚ၊ ကဗဵာမႁ အေတာ္မႀီ ေမာ္ပီက ဆရာသိန္း၊

နည္းထုံးကုိရႀာ၊ စည္းထုံးသံစာစာနဲႚ၊ ႓မိႂႚ႟ၾယ္လည္ကာ ေလ႖ာက္ပၝလုိႚ၊ ေမၿေႎႀာက္ကာ စာကုိ ကူးတယ္၊ ထူးဴမတ္တဲ့ ကိန္း။ ။"

သကၠရာဇ္ ၁၂၅၇ ခုႎႀစ္ အတၾင္း အစုိးရ လခစား အလုပ္မႀ ႎုတ္ထၾက္ လုိက္၍ သကၠရာဇ္ ၁၂၅၈ ခုႎႀစ္ အတၾင္း ဇင္းမယ္႓မိႂႚ ဘက္သုိႚ ထၾက္ခၾာ မသၾား ေသးမီလည္း ဆရာ သိန္း႒ကီးသည္ ဇနီး ေဒၞေငၾႎႀစ္ႎႀင့္ မဳကာခဏ မသင့္မတင့္ ဴဖစ္ခဲ့ ဳကသည္မႀ အစ ကၾာစာ ရႀင္းစာ တုိႚဴဖင့္ သံေယာဇဥ္ ဴဖတ္ဴခင္း႒ကီး ဴဖတ္ခဲ့ ေပေသးသည္။

သုိႚႎႀင့္ သကၠရာဇ္ ၁၂၅၉ ခုႎႀစ္တၾင္ ရန္ကုန္႓မိႂႚ ဟံသာဝတီ သတင္းစာ ပုံႎႀိပ္တုိက္တၾင္ စာေရး အဴဖစ္ လုပ္ကုိင္ ေဆာင္႟ၾက္သည္။

ေနာက္ႎႀစ္သုိႚ ေရာက္ဴပန္ေသာ အခၝ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံေတာ္ ကမၯည္း ေကဵာက္စာ ႟ုံးတၾင္ ကမၯည္း ေကဵာက္စာ အဖတ္ အဴပန္ အေရးအသား တုိႚကုိ ေခတၨ ခဏမ႖ ဝင္ေရာက္ သင္ဳကား ေပးေသး၏။

သကၠရာဇ္ ၁၂၆၁ ခုႎႀစ္တၾင္ ပဵဥ္းမနား ႓မိႂႚသုိႚ လၿစက္ တည္ရန္ သူေဌး ကုိယ္စားလႀယ္ အဴဖစ္ သၾားေရာက္ လုပ္ကုိင္ ဴပန္ေလသည္။ သုိႚရာတၾင္ လၿစက္ အလုပ္ လုပ္ကုိင္ရင္း အခဵိန္ကုိ အလဟႍ မဴဖစ္ေစဘဲ ပညာ ဗဟုသုတ မဵားကုိ ရႎုိင္ သေလာက္ ေထာက္လႀမ္း စုံစမ္း ရႀာေဖၾ မႀတ္သားလဵက္ ရႀိေပသည္။

သကၠရာဇ္ ၁၂၆၂ ခုႎႀစ္ အတၾင္း ဇာတ္ ႟ုပ္စုံ သဘင္ ပညာသည္ တုိႚအား ဇာတ္လမ္း ဇာတ္ထုပ္ စေသာ ကဗဵာ သီခဵင္း မဵားကုိ စာေရး စာဆုိ ဆရာ အဴဖစ္ႎႀင့္ အစမ္း လုပ္ကုိင္ ဴပန္ေသး၏။

သကၠရာဇ္ ၁၂၆၃ ခုႎႀစ္သုိႚ ေရာက္ေသာ အခၝ၌ မူကား ပညာ ဗဟုသုတ ထပ္မံ ရႀာမႀီးေရး အတၾက္ အထက္ ဴမန္မာႎုိင္ငံမႀ မိတၪိလာနယ္၊ ေကဵာက္ဆည္နယ္၊ ရမည္းသင္း - ေပဵာ္ဘၾယ္နယ္၊ ဴမင္း႓ခံနယ္၊ နတ္ေမာက္နယ္၊ ေကဵာက္ပန္းေတာင္းနယ္၊ ဴမစ္ေကၾးနယ္၊ မင္းဘူးနယ္၊ မႎၩေလး႓မိႂႚ၊ ေ႟ၿဘုိနယ္၊ အလုံနယ္၊ ေမာင္းေထာင္နယ္၊ မုံေ႟ၾး၊ မုံ႟ၾာ၊ ေကဵာက္ကာ၊ သာစည္၊ ေရစ႒ကိႂ၊ ပခန္းနယ္၊ စစ္ကုိင္းနယ္၊ ဟသႆာတနယ္၊ ေမာ္လ႓မိႂင္၊ ေကာ့ကရိတ္၊ မုတၨမ၊ သထုံ နယ္မဵားကုိ ေရႀးစာေဟာင္း စာတမ္းမဵား၊ ပဵႂိႚလကႆာ၊ ရာဇဝင္ သမုိင္းမဵား၊ ေကဵာက္စာ ေမာ္ကၾန္း အမႀတ္အသား မဵားႎႀင့္ ေရႀးပညာရႀိ တုိႚ၏ အတၪႂပၯတၨိ မဵားကုိ လႀည့္လည္ ရႀာေဖၾ စုေဆာင္း ေရးသား ႓ပီးလ႖င္ အင္းစိန္႓မိႂႚသုိႚ ဴပန္ခဲ့သည္။ အင္းစိန္ ႓မိႂႚတၾင္လည္း အခဵည္းႎႀီး မေန။ ငယ္ဆရာ တဦး ဴဖစ္ေပေသာ အင္းစိန္ ႟ၾာမ ေကဵာင္းမႀ ဘုန္းေတာ္႒ကီး ဦးနာရာထံ ခဵဥ္းကပ္ကာ အလုိ ရႀိေသာ ပညာ ဗဟုသုတ တုိႚကုိ ေလ့လာ သင္ဳကား အားထုတ္ ဴပန္ေလသည္။ ထုိဘုန္းေတာ္႒ကီး ဦးနာရဒကား ဆရာ သိန္း႒ကီး၏ အထူး ဆည္းကပ္ အားထားေသာ ပုဂၢႂိလ္ပင္ ဴဖစ္သည္။ ထုိႚေဳကာင့္လည္း ေပၝရာဏဒီပနီကဵမ္း ဒုတိယတၾဲ နိဂုံး၏ ေနာက္ဆုံး စာပုဒ္တၾင္ ဆရာ သိန္း႒ကီးက ကုိယ္တုိင္ "... အင္းစိန္ ႟ၾာမ ေကဵာင္း႒ကီး၌ သီတင္း သုံးေတာ္မူေသာ အရႀင္ ဘုန္းဴမတ္႒ကီး ဥိးနာရဒ၏ ေဴခေတာ္ရင္းသုိႚ ပညာ ဗဟုသုတ အတၾက္ အဆည္းအကပ္ အမဵားဆုံး ဴဖစ္သတည္း " ဟု ဝန္ခံထားေပသည္။

သကၠရာဇ္ ၁၂၆၄ ခုႎႀစ္တၾင္ မဟာေဗာဓိ သတင္းစာကုိ အစ အဦး ဖၾင့္ေသာ အခၝ စာေရး အဴဖစ္ လုပ္ကုိင္ ေဆာင္႟ၾက္သည္။ သကၠရာဇ္ ၁၂၆၅ ခုႎႀစ္ မႀသည္ ၁၂၆၇ ခုႎႀစ္ အထိ ဧရာဝတီ စာပုံႎႀိပ္ တုိက္တၾင္ တုိက္အုပ္ အဴဖစ္ လုပ္ကုိင္ ေဆာင္႟ၾက္ ဴပန္သည္။ ေနာက္ သကၠရာဇ္ ၁၂၆၈ ခုႎႀစ္တၾင္ အဂႆလိပ္ - ဴမန္မာ ပုံႎႀိပ္တုိက္သုိႚ ေ႟ၿႚေဴပာင္း လုပ္ကုိင္ ဴပန္ဘိသည္။ သကၠရာဇ္ ၁၂၆၉ ခုႎႀစ္သုိႚ ေရာက္ေသာ အခၝ၌မူ ဆရာရင္း ဴဖစ္ေသာ အင္းစိန္ ႟ၾာမေကဵာင္း ဦးနာရဒထံ ဴပန္လည္ ဆည္းကပ္ရင္း ေမာ္ပီ႓မိႂႚ ေ႟ၿေမာ္တင္ ေစတီေတာ္ဴမတ္ တည္ရန္ ေဂၝပက လူ႒ကီးတုိႚ လက္ေအာက္တၾင္ စာရင္းကုိင္ အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ရ ေပသည္။

သကၺရာဇ္ ၁၂၇၀ ဴပည့္ႎႀစ္ အတၾင္း၌မူ လက္ထက္ မဂႆလာ၊ နားထၾင္း မဂႆလာ၊ ရႀင္ဴပႂ မဂႆလာ စသည္ တုိႚတၾင္ ပုဏၧား မဵားႎႀင့္ ဴဖစ္ေစ၊ မိမိ၏ ဆရာ တဦး ဴဖစ္ေသာ အ႓ငိမ္းစား တုိက္သူ႒ကီး ဦးဆုိင္ႎႀင့္ ဴဖစ္ေစ၊ အခမ္းအနား မဵားကုိ ခင္းကဵင္း စီမံလဵက္ ဳသဘာစာတမ္း၊ ရတု ပုိဒ္စုံမဵားကုိ ေရးသား ဖတ္ဆုိ ကူညီသည္။ သိမ္ေအာင္စာ၊ ဘုရားတည္ ေကဵာက္စာ၊ သမုိင္း၊ ေမာ္ကၾန္းမဵား ကုိလည္း ထုိနည္း အတုိင္း ဴပႂေပသည္။

ထုိႎႀစ္ အတၾင္း မႀာပင္ အင္းစိန္႓မိႂႚ မိတ္ေဆၾရင္း ဴဖစ္သူ အမိန္ႚေတာ္ရမင္း ဦးသူေတာ္က စပ္လဵဥ္း ေပးေသာေဳကာင့္ နယ္ပုိင္ ဝန္ေထာက္ မစၤတာ စတူးဝပ္ႎႀင့္ သိက႗မ္း ခင္မင္ကာ ဴမန္မာမႁ အႎုပညာ တရပ္ ဴဖစ္ေသာ ပဵႂိႚ၊ ကဗဵာ၊ လကႆာ၊ ရာဇဝင္၊ စာေဟာင္း၊ စာတမ္း မဵားကုိ သင္ဳကား ပုိႚခဵ ေပးရသည္။

သကၠရာဇ္ ၁၂၇၁ ခုႎႀစ္ အတၾင္း မစၤတာ စတူးဝပ္က ခၾင့္ႎႀင့္ မိမိရပ္ဌာန္ စေကာ့တလန္ ဴပည္သုိႚ ဴပန္ေနစဥ္ ဟံသာဝတီ အေရးပုိင္ အဴဖစ္မႀ ပဲခူး ဝန္ရႀင္ေတာ္ အဴဖစ္ တုိင္ေအာင္ ေဆာင္႟ၾက္ ရေသာ မစၤတာ လီဘီဆင္အား မစၤတာ စတူးဝပ္ နည္းတူ ဴမန္မာ စာေပ ဗဟုသုတ အမဵားကုိ သင္ဳကား ပုိႚခဵ ေပးဴပန္သည္။ ထုိႚအဴပင္ ဴမန္မာ သုေတသန အသင္းတၾင္ အသင္းသုိႚ စာေဟာင္း၊ စာတမ္းမဵား ကူညီ မစသည့္ ဘက္မႀ အသင္းဝင္ တဦး အဴဖစ္ ေဆာင္႟ၾက္ ရေသးသည္။ ဤသုိႚ အားဴဖင့္ ပညာ လုိလား အမဵႂိးသား အေပၝင္း တုိႚအား ပညာ ဗဟုသုတ ဴဖန္ႚဴဖႃးရင္း၊ မိမိ ကုိင္တုိင္လည္း စုေဆာင္းရင္းဴဖင့္ သကၠရာဇ္ ၁၂၇၄ ခုႎႀစ္သုိႚ ေရာက္ေသာ အခၝ ေပၝရာဏ ဒီပနီကဵမ္း၊ ဒုတိယ တၾဲကုိ ႓ပီးစီး ထုတ္ေဝ လုိက္ဴပန္သည္။

ထုိအခၝတၾင္ ဆရာ သိန္း႒ကီးသည္ အသက္အ႟ၾယ္ အားဴဖင့္ ငၝးဆယ္သာသာ ရႀိေပ႓ပီ။ အသက္အ႟ၾယ္ ႒ကီးလာ႓ပီ ဴဖစ္သည့္ အေလဵာက္လည္း စားမႁေသာက္မႁ၊ ေနမႁထုိင္မႁ တုိႚတၾင္ ခက္ခဲ လာခဲ့သည္။ သုိႚႎႀင့္ ဆရာ႒ကီးသည္ ေမာ္ပီ႓မိႂႚမႀ အမည္ေကဵာ္ ဆုိင္းဆရာ႒ကီး ဆရာခဵိန္၏ အစ္မ အသက္ ၃၂ ႎႀစ္ရႀိ ေဒၞစုိး႔ကယ္ ဆုိသူႎႀင့္ ထပ္မံ အိမ္ေထာင္ ဴပႂဴပန္သည္။ သား ၂ ေယာက္ႎႀင့္ သမီး တေယာက္ ထၾန္းကား လာဴပန္၏။ သုိႚရာတၾင္ ပထမ အိမ္ေထာင္ နည္းတူ ဒုတိယ အိမ္ေထာင္ သည္လည္း မသာမယာ ဴဖစ္ဴပန္သည္။ ထုိသား သမီးမဵားကား သဘင္သည္ အႎၾယ္အဆက္မႀ ဆင္းသက္ လာခဲ့ ဳကသည့္ အေလဵာက္ အတီးအမႁတ္၊ အကအခုန္ သဘင္ ပညာကုိ အထူး ဝၝသနာ ထုံဳကလဵက္ သဘင္ ဘက္သုိႚခဵည္း ေဴခစုံပစ္၍ ဝင္ဳကသည္။ ဆရာ႒ကီးကား တားဆီး ပၝ၏။ မရ။ ထုိႚေဳကာင့္ ပင္လ႖င္လည္း ဇနီး၊ သား သမီး မဵားႎႀင့္ ကတာက္ကဆ ဴဖစ္ဴပန္ကာ ေနာက္ဆုံးတၾင္ ခဲၾခၾာ ဳကရသည့္ အေဴခသုိႚပင္ ေရာက္သၾားသည္။

ဤသုိႚေသာ စိတ္ဆင္းရဲမႁမဵား အဳကား မႀပင္ ဆရာ႒ကီးသည္ မႀတ္တမ္းမႀတ္စု ပညာ ဗဟုသုတ မဵားဴဖင့္ အထူး ဴပည့္စုံေသာ ကဵမ္းေပၝင္း မဵားစၾာကုိ ေရးသား ဴပႂစု ခဲ့ေပ ေသး၏။ ထုိကဵမ္းေပၝင္း မဵားစၾာ တုိႚတၾင္ ... နတ္လမ္းႌၿန္ စာတမ္း၊ မုခ္အမဵႂိးမဵႂိး ပုံဴပင္ စာတမ္း၊ ေပၝရဏဒီပနီ ပထမတၾဲႎႀင့္ ဒုတိယတၾဲ၊ မင္းသမီးႎႀင့္ ဒၾန္းစၸား ညားပုံ၊ ယဵေလးလုံး ပုံဴပင္ စာတမ္း၊ ဗဵႂိင္းနားမဂႆလာ စတမ္း၊ ပစပ္ရာဇဝင္ ပထမတၾဲႎႀင့္ ဒုတိယတၾဲ ၊ ေရႀးေဟာင္းေႎႀာင္းဴဖစ္ စာတမ္း၊ ေရႀးဴဖစ္ စာတမ္း၊ ေႎႀာင္းဴဖစ္ စာတမ္း၊ မဂႆလာဆယ္ရပ္၊ ဟင္းေလးအုိး၊ ေတာသား မယားေပဵာက္ ရႀာပုံႎႀင့္ ေတာသူ လင္ေပဵာက္ ရႀာပုံ၊ စကားပေဒသာတုိႚ ပၝဝင္ ခဲ့ေပသည္။

ေမာ္ပီ႓မိႂႚတၾင္ပင္ ဆရာ႒ကီး ကၾယ္လၾန္ အနိစၤ ေရာက္သည့္ ခုႎႀစ္ လရက္ တုိႚမႀာ သကၠရာဇ္ ၁၂၀၂ ခုႎႀစ္ ဴပာသုိ လဴပည့္ေကဵာ္ ၁ ရက္ ဳကာသပေတးေနႚ (အဂႆလိပ္ သကၠရာဇ္ ၁၉၄၂ ခုႎႀစ္ ဇန္နဝၝရီလ ၁ ရက္ေနႚ) ည စက္နာရီ ၆ နာရီ ႎႀင့္ ၂၅ မိနစ္ ဴဖစ္ပၝ၏။ ထုိအခဵိန္တၾင္ ဆရာ႒ကီးမႀာ အသက္ ၈၀ ဴပည့္ ရႀိ၍ ေနေပ႓ပီ။

[ကဵမ္းကုိး ။ ။

(၁) ၁၉၅၅ ခုႎႀစ္ ေမလ ၁၅ ရက္ ဳကာသပေတး ေနႚထုတ္ 'မၸုိင္ ေနႚစဥ္ သတင္းစာ' လာ (ေမာ္ပီဆရာ သိန္း႒ကီးသား) 'ဦးလႀေဖ' ေရး 'ဦးသူ စကားကုိ ယုံမႀတ္တတ္တဲ့ စာေရးဆရာ႒ကီး' ေဆာင္းပၝး။

(၂) ေမာ္ပီ ဆရာ သိန္း႒ကီး ၏သား ဦးလႀေဖ ထံမႀ စုံစမ္း ရရႀိခဵက္။

(၃) ေပၝရာဏဒီပနီ၊ ပထမတၾဲ၊ ကဵမ္း႓ပီး နိဂုံး။

(၄) ေပၝရာဏ ဒီပနီ၊ ဒုတိယတၾဲ၊ ကဵမ္း႓ပီး နိဂုံး။ ။]