မႀတ္တမ္းမႀတ္ရာ လုပ္ေဆာင္မႁ
သိန္းေဖဴမင့္ [၁၉၁၄ - ၁၉၇၈]
၂၀၀၅ ခု၊ ဇူလိုင္ထုတ္ ရာဴပည့္ ဦးစိုးႌၾန္ႚ စုစည္း တည္းဴဖတ္တဲ့ '၂၀ ရာစု ဴမန္မာ စာေရး ဆရာ ၁၀၀ အတၪႂပၯတၨိ အကဵႂဥ္း' စာအုပ္မႀ စာေရးေတၾရဲႚ အတၪႂပၯတၨိ အကဵႂဥ္း ေတၾကို ဴပန္လည္ ကူးယူ ေဖာ္ဴပတာ ဴဖစ္ပၝတယ္။
သိန္းေဖဴမင့္ [၁၉၁၄ - ၁၉၇၈]
စစ္ကုိင္းတုိင္း မုံ႟ၾာ ခ႟ုိင္ ဘုတ္တလင္ ႓မိႂႚ၌ အဖ ေဴမတုိင္း စာေရး ဦးဘ၊ အမိ ေဒၞဴမင့္ တုိႚက ၁၉၁၄ ခု ဇူလုိင္ ၁၀ ရက္ ေသာဳကာေနႚတၾင္ ေမၾးဖၾားသည္။ ငယ္မည္မႀာ ဘုတလင္ ေကဵာင္းတၾင္ ေမာင္ဴမေမာင္၊ အဂႆလိပ္ - ဴမန္မာ ေကဵာင္းတၾင္မူ ေမာင္သိန္းေဖ ဴဖစ္သည္။
ဘုတလင္႓မိႂႚ ဦးဖုိးဉာဏ္ ေကဵာင္းတၾင္ မူလတန္း ပညာ၊ မုံ႟ၾာ႓မိႂႚ အမဵႂိးသား ေကဵာင္းႎႀင့္ ဗုဒၭ ဘာသာေကဵာင္း တုိႚတၾင္ အထက္တန္း ပညာ သင္ယူ ခဲ့သည္။ ၁၉၃၂ တၾင္ မုံ႟ၾာ ဗုဒၭ ဘာသာ အထက္တန္း ေကဵာင္းမႀ ဒသမတန္းကုိ ဴမန္မာစာႎႀင့္ သခႆဵာ ဂုဏ္ထူးဴဖင့္ ေအာင္သည္။ မႎၩေလး ဥပစာ ေကာလိပ္ (၁၉၃၂ - ၃၃)၊ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ (၁၉၃၃ - ၃၅)တၾင္ ဆက္လက္ ပညာ သင္ရာ ၁၉၃၅ တၾင္ ဝိဇၦာဘၾဲႚ ရသည္။ ကလကတၨား တကၠသုိလ္တၾင္ ဥပေဒ ပညာႎႀင့္ မဟာ ဝိဇၦာ (ပၝဠိ) (၁၉၃၈) ကုိ ဆည္းပူး ခဲ့သည္။
ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ ေနႚေကဵာင္းသားမဵား ကုိယ္စားလႀယ္ (၁၉၃၃ - ၃၄)၊ ရန္ကုန္ တကၠသုိလ္ ေကဵာင္းသားမဵား သမဂၢ အလုပ္ အမႁေဆာင္ (၁၉၃၄ - ၃၅)၊ တုိႚဗမာ အစည္းအ႟ုံး တၾဲဖက္ အတၾင္းေရးမႀႃး (၁၉၃၆ - ၃၇)၊ နဂၝးနီ စာအုပ္ အသင္း ပညာေရး အဖၾဲႚငယ္ အမႁေဆာင္ (၁၉၃၇ - ၃၈)၊ 'ေယာကဵ္ား ဂုဏ္ရည္' ႟ုပ္ရႀင္ ဒၝ႟ုိက္တာ (၁၉၃၉ - ၄၀)၊ ဖက္ဆစ္ ဆန္ႚကဵင္ေရး အင္အားစု မဵား၏ စည္း႟ုံးေရးမႀႃး (၁၉၄၁ - ၄၂)၊ ဗမာဴပည္ ကၾန္ဴမႃနစ္ ပၝတီ အေထၾေထၾ အတၾင္းေရးမႀႃး (ေအာက္တုိဘာ ၁၉၄၅ မႀ ဇၾန္ ၁၉၄၆ ထိ)၊ ဖဆပလ အဖၾဲႚခဵႂပ္ တၾဲဖက္ အတၾင္းေရးမႀႃး (၁၉၄၆)၊ ဗုိလ္ခဵႂပ္ ေအာင္ဆန္း ေခၝင္းေဆာင္ေသာ ဳကားဴဖတ္ အစုိးရ အဖၾဲႚတၾင္ လယ္ယာ စုိက္ပဵႂိးေရးႎႀင့္ သစ္ေတာ ဌာန ဝန္႒ကီး (၁၉၄၆)၊ ဗမာဴပည္ ကၾန္ဴမႃနစ္ ပၝတီမႀ ႎုတ္ထၾက္ (၁၉၄၈)၊ ဴပည္သူႚ ညီႌၾတ္ေရး ပၝတီ အေထၾေထၾ အတၾင္းေရးမႀႃး (၁၉၅၂)၊ ဘုတလင္ ႓မိႂႚနယ္ ပမညတ အမတ္ (၁၉၅၆)၊ ဴမန္မာ ႎုိင္ငံ စာေရးဆရာ အသင္း ဥကၠႉ (၁၉၅၆ - ၅၇၊ ၁၉၅၇ - ၅၈၊ ၁၉၆၂ - ၆၃)၊ ဗုိလ္တေထာင္ သတင္းစာ အယ္ဒီတာခဵႂပ္ႎႀင့္ အုပ္ခဵႂပ္မႁ ဒၝ႟ုိက္တာ (၁၉၅၈ - ?) စသည္ တာဝန္ ယူခဲ့၏။ ကမာၲႚ ႓ငိမ္းခဵမ္းေရး ကၾန္ဂရက္၊ ဴမန္မာ - တ႟ုတ္ မိတ္ေဆၾဴဖစ္ အသင္း တုိႚတၾင္ ပၝဝင္ ခဲ့သည္။
စာေရးဆရာ၊ သတင္းစာ ဆရာႎႀင့္ ႎုိင္ငံေရး သမား အဴဖစ္ အိႎၬိယ ႎုိင္ငံသုိႚ (၁၉၃၆၊ ၁၉၄၂၊ ၁၉၅၆)၊ တ႟ုတ္ ႎုိင္ငံသုိႚ (၁၉၄၂၊ ၁၉၅၂၊ ၁၉၅၆)၊ အီဂဵစ္ ႎုိင္ငံႎႀင့္ အဂႆလန္သုိႚ (၁၉၅၇)၊ ဂဵပန္၊ ဗီယက္နမ္ႎႀင့္ တ႟ုတ္ ႎုိင္ငံမဵားသုိႚ (၁၉၆၁)၊ အေမရိကသုိႚ (၁၉၆၁)ႎႀင့္ ႟ုရႀား၊ အေရႀႚဂဵာမနီ၊ ႟ူေမးနီးယားသုိႚ (၁၉၆၂) သၾားေရာက္ ခဲ့၏။
ဇန္နဝၝရီ ၁၉၃၃ သူရိယ သတင္းစာပၝ "မႎၩေလး အင္တာ မီဒီယိတ္ ေခၞ ဥပစာ ေကဵာင္း၌ အပုိ ဴမန္မာစာ သင္ဴပ ပုိႚခဵ သင့္ဴခင္း" ေဆာင္းပၝးသည္ ပထမ ပုံႎႀိပ္စာမူ ဴဖစ္သည္။ ဝတၪႂတုိ ရႀည္၊ ေဆာင္းပၝး၊ ခရီးသၾား စာေပ၊ အတၪႂပၯတၨိ၊ ႎုိင္ငံေရး စာေပႎႀင့္ စာေပေရးရာ မဵားစၾာ ေရးခဲ့သည္။ ထင္ရႀားေသာ စာအုပ္မဵားမႀာ ဆရာ လၾန္း အတၪႂပၯတၨိ (၁၉၃၇)၊ တက္ဘုန္း႒ကီး (၁၉၃၇)၊ သပိတ္ေမႀာက္ ေကဵာင္းသား (၁၉၃၉)၊ တက္ေခတ္နတ္ဆုိး (၁၉၄၀)၊ ဦးေစာ ဗိလပ္သၾား ဴပဇာတ္(၁၉၄၁)၊ ဇာတ္ဆရာ ဦးဖုိးစိတ္ (၁၉၅၂)၊ စစ္အတၾင္း ခရီးသည္ (၁၉၅၃)၊ ေတာ္လႀန္ေရးကာလ ႎုိင္ငံေရးအေတၾႚအ႒ကံႂမဵား (၁၉၅၆)၊ အေရႀႚက ေနဝန္း ထၾက္သည့္ ပမာ (၁၉၅၈)၊ ေကဵာ္႓ငိမ္း (၁၉၆၁)၊ ဝတၪႂတုိ ေပၝင္းခဵႂပ္ (၁၉၆၆)၊ ဝိေသသတုိင္း သမုိင္း အစ (၁၉၆၇)၊ တုိက္ပၾဲဝင္ စာမဵား (၁၉၆၈)၊ သီတာ႓ပံႂး (၁၉၆၈)၊ တခုေသာ ေငၾရတု သဘင္ (၁၉၇၃)ႎႀင့္ ၆၀ ေကဵာ္မႀ ေရးေသာ ဝတၪႂမဵား (၁၉၇၈) တုိႚ ဴဖစ္ဳကသည္။ 'အေရႀႚက ေနဝန္းထၾက္သည့္ ပမာ' ဴဖင့္ စာေပဗိမာန္ ဝတၪႂရႀည္ဆု (၁၉၅၈)၊ 'ဝိေသသတုိင္း သမုိင္း အစ' ဴဖင့္ အမဵႂိးသား စာေပ စာပေဒသာ ပထမဆု (၁၉၆၇)၊ 'သီတာ႓ပံႂး' ဴဖင့္ အမဵႂိးသား စာေပ ဝတၪႂရႀည္ တတိယဆု (၁၉၆၈) ရရႀိ ခဲ့သည္။ အဂႆလိပ္လုိ What Happened in Burma ႎႀင့္ Over The Ashes တုိႚကုိ ၁၉၄၃ တၾင္ အိႎၬိယ၌ ေရးသား ထုတ္ေဝ ခဲ့သည္။
သိန္းေဖဴမင့္ ကေလာင္ အမည္ အဴပင္ ဝေန ငေဖ၊ သိန္းေနႎၾယ္၊ တကၠသုိလ္ အေကဵာ့၊ တေကာင္႔ကက္၊ ဦးေကဵာက္လုံး၊ သိန္းေဖ၊ တက္ဘုန္း႒ကီး သိန္းေဖ၊ ေမာင္တူ စသည္ တုိႚကုိလည္း အသုံးဴပႂ ေရးဖၾဲႚ ခဲ့သည္။
၁၉၇၈ ခု ဇန္နဝၝရီ ၁၅ ရက္ တနဂႆေႎၾေနႚတၾင္ ကၾယ္လၾန္သည္။
[စာႌၿန္း ။ ။
(၁) ဒဂုန္ ေ႟ၿမ႖ား။ ဴမန္မာႎုိင္ငံ စာေပဆုမဵား။ စာ ၆၈ - ၇၀။
(၂) မလိခ။ ဴမန္မာ ဝတၪႂ အညၿန္း(၂)။ စာ ၁၃၀ - ၁၃၂။
(၃) စာတည္း အဖၾဲႚ။ သိန္းေဖဴမင့္၊ ဴမဝတီ (ႎုိဝင္ဘာ ၁၉၅၅)။ စာ ၉ - ၁၂။
(၄) ဒဂုန္တာရာ။ ႟ုပ္ပုံလၿာ (၁၉၅၅)။ စာ ၁၁၂-၁၃၂။
(၅) ဴပန္/ဆက္ စာတည္းအဖၾဲႚ။ ႎႀစ္ဆယ္ရာစု ဴမန္မာ စာေရး ဆရာမဵားႎႀင့္ စာစု စာရင္း။ စာ ၃၁၉ - ၃၂၃။
(၆) သိန္းေဖဴမင့္။ ေတာေတာင္ ေရေဴမ ဘုိးဘၾား အေမၾ။ စာ ၂၂၂ - ၂၂၇။
(၇) ဴမန္မာ့ စၾယ္စုံကဵမ္း ႎႀစ္ခဵႂပ္ (၁၉၇၉)။ စာ ၂၄၈ - ၂၄၉။]
ဦးသိန္းေဖဴမင့္ ေရးသား ဴပႂစု ထုတ္ေဝ ခဲ့ေသာ စာအုပ္မဵား
၁။ ကုလား-ဗမာတုိက္ပၾဲ
၂။ ေကဵာ္႓ငိမ္း - ၁၉၆၁ ခုႎႀစ္
၃။ ေကဵာင္းသားလူငယ္ ဴပႍနာမဵား - ၁၉၇၁ ခုႎႀစ္
၄။ က႗န္ေတာ္၏ အခဵစ္ဦး - ၁၉၇၄ ခုႎႀစ္
၅။ က႗န္ေတာ္ ဳကံႂဖူးေသာ ကမာၲ - ၁၉၆၇ ခုႎႀစ္
၆။ က႗န္ေတာ္တုိႚ မၾန္ဴမန္မာ - ၁၉၇၅ ခုႎႀစ္
၇။ က႗န္ေတာ့္ ဝတၪႂမဵားထဲမႀ က႗န္ေတာ့္ ဇာတ္ေဆာင္မဵား - ၁၉၆၉ ခုႎႀစ္
၈။ ေခတ္သစ္ဆန္း႓ပီ - ၁၉၄၅ ခုႎႀစ္
၉။ ခဵစ္ဳကည္ေရးခရီးသည္ - ၁၉၆၂ ခုႎႀစ္
၁၀။ ခဵစ္၍ေခၞရာ - ၁၉၅၂ ခုႎႀစ္
၁၁။ ေဴခာက္ဆယ္ေကဵာ္မႀ ေရးေသာ ဝတၪႂမဵား - ၁၉၇၈ ခုႎႀစ္
၁၂။ ေငၾစိန္ ေလႀေလႀာ္ရင္း တက္ကဵႂိးဴခင္းႎႀင့္ အဴခား ဝတၪႂတုိမဵား - ၁၉၆၂ ခုႎႀစ္
၁၃။ စာေပေဆၾးေႎၾးပၾဲ - ၁၉၇၅ ခုႎႀစ္
၁၄။ စာေပဘဝ ဇာတ္လမ္းစုံ - ၁၉၈၁ ခုႎႀစ္
၁၅။ စာေပၝင္းစု စာေပေဝဖန္ေရး - ၁၉၇၁ ခုႎႀစ္
၁၆။ စာေပၝင္းစုံ ပညာေရး - ၁၉၇၁ ခုႎႀစ္
၁၇။ စစ္သည္ေတာ္ - ၁၉၆၂ ခုႎႀစ္
၁၈။ စစ္အတၾင္းခရီးသည္ - ၁၉၅၃ ခုႎႀစ္
၁၉။ ဇာတ္ဆရာ ဦးဖုိးစိန္ - ၁၉၅၃ ခုႎႀစ္
၂၀။ တ႟ုတ္ - ဴမန္မာ မိတ္ေဆၾဴဖစ္အသင္း
၂၁။ ေတာ္လႀန္ေရးကာလ ႎုိင္ငံေရး အေတၾႚအဳကံႂမဵား - ၁၉၆၇ ခုႎႀစ္
၂၂။ တကၺသုိလ္မိတ္ဆက္ - ၁၉၆၄ ခုႎႀစ္
၂၃။ တက္ေခတ္တက္လူ တက္ဘုန္း႒ကီးသိန္းေဖ - ၁၉၇၅
၂၄။ တက္ေခတ္နတ္ဆုိး - ၁၉၅၀ ဴပည့္ႎႀစ္
၂၅။ တက္ဘုန္း႒ကီး - ၁၉၆၈ ခုႎႀစ္
၂၆။ တခုေသာ ေငၾရတုသဘင္ - ၁၉၇၃ ခုႎႀစ္
၂၇။ တုိက္ပၾဲဝင္စာမဵား - ၁၉၆၈ ခုႎႀစ္
၂၈။ ေတၾႚဆုံေဆၾးေႎၾးေရး၏ အတၾင္းရင္း အဴပင္ေရးမဵား - ၁၉၆၃ ခုႎႀစ္
၂၉။ ႎုတင္ႎႀင့္ ေဆၾ႓ငိမ္း ဘယ္သူမႀန္သလဲ -
၃၀။ ေနရစ္ေတာ့ေခတ္ေဟာင္း - ၁၉၇၇ ခုႎႀစ္
၃၁။ ႎုိင္ငံေရး အေတၾႚအဳကံႂမဵား - ၁၉၅၆ ခုႎႀစ္
၃၂။ ႎၾံထဲကဳကာ (သိန္းေဖဴမင့္ + ဴမသန္းတင့္) - ၁၉၆၂ ခုႎႀစ္
၃၃။ (၁၉၅၆ + ၅၇) ခုႎႀစ္ ပၝလီမန္ ဴပည္သူႚလၿတ္ေတာ္တၾင္ ဦးသိန္းေဖဴမင့္၏ ေဝဖန္ခဵက္မဵား
၃၄။ ပုိ၍ ပုိ၍ ကဵယ္ဴပန္ႚလာေသာ ကမာၲ ႓ငိမ္းခဵမ္းေရး စည္း႟ုံးေဆာင္႟ၾက္မႁ - ၁၉၅၁ ခုႎႀစ္
၃၅။ ဴပည္တၾင္း ညီႌၾတ္ေရး အဳကံေပးအဖၾဲႚ စာတမ္း အေပၞ ေဝဖန္ခဵက္ - ၁၉၆၉ ခုႎႀစ္
၃၆။ ဴပည္သူႚဳကားမႀာ အမႀန္ရႀာ - ၁၉၆၄ ခုႎႀစ္
၃၇။ ဴပည္သူႚ ညီႌၾတ္ေရးႎႀင့္ ႓ငိမ္းခဵမ္းေရး သေဘာတရားမဵား - ၁၉၅၇ ခုႎႀစ္
၃၈။ ဴပန္လမ္းမရႀိေသာ ဦးႎု - ၁၉၇၀ ဴပည့္ႎႀစ္
၃၉။ ပၾင့္ပၾင့္လင္းလင္း ေယာကဵ္ားတုိႚ အေဳကာင္း - ၁၉၆၉ ခုႎႀစ္
၄၀။ ဘုံဝၝဒႎႀင့္ တုိႚဗမာ - ၁၉၅၃ ခုႎႀစ္
၄၁။ မဟာမိတ္ႎႀင့္ ဗမာ့တမာန္ - ၁၉၆၂ ခုႎႀစ္
၄၂။ ေမာ္စီတုံး တ႟ုတ္ႎႀင့္ ဴမန္မာ အခဵႂပ္အဴခာ အာဏာ - ၁၉၆၇ ခုႎႀစ္
၄၃။ ေမာ္စီတုံး (ဘာသာဴပန္) - ၁၉၄၉ ခုႎႀစ္
၄၄။ ဴမန္မာစာေပ အေထၾေထၾ ဴပႍနာမဵား - ၁၉၆၆ ခုႎႀစ္
၄၅။ ၁၉၃၀ ဴပည့္ တဝုိက္ ဴမန္မာ့ႎုိင္ငံေရး သမုိင္း - ၁၉၇၀ ဴပည့္ႎႀစ္
၄၆။ ေ႟ၾးေကာက္ပၾဲ အေတၾႚအဳကံႂ - ၁၉၆၁ ခုႎႀစ္
၄၇။ လူသားဆႎၬ အေထၾေထ ၾလက္နက္ ဖဵက္သိမ္းေရးႎႀင့္ ႓ငိမ္းခဵမ္းေရး ကမာၲႚ ကၾန္ဂရက္ - ၁၉၆၂ ခုႎႀစ္
၄၈။ လင္ငင္း တုိႚတာဝန္ -
၄၉။ လမ္းစေပၞ႓ပီ - ၁၉၄၉ ခုႎႀစ္
၅၀။ ဝိေသသတုိင္း သမုိင္းအစ - ၁၉၆၇ ခုႎႀစ္
၅၁။ ဝုိးတဝၝးပၝရီႎႀင့္ ႓ငိမ္းခဵမ္းေရးခရီးသည္ - ၁၉၆၅ ခုႎႀစ္
၅၂။ ဝတၪႂတုိေပၝင္းခဵႂပ္ - ၁၉၆၆ ခုႎႀစ္
၅၃။ သခင္ကုိယ္ေတာ္မႁိင္း အမည္ခံ ဆရာလၾန္း အတၪႂပၯတၨိ - ၁၉၅၃ ခုႎႀစ္
၅၄။ သပိတ္ေမႀာက္ ေကဵာင္းသား - ၁၉၆၁ ခုႎႀစ္
၅၅။ သီတာဴပံႂး - ၁၉၆၈ ခုႎႀစ္
၅၆။ သူတုိႚလင္မယား (၃၄) ႎႀစ္ - ၁၉၇၇ ခုႎႀစ္
၅၇။ အညာဴပန္ - ၁၉၇၀ ဴပည့္ႎႀစ္
၅၈။ အေနာက္ကုိ ေလ႖ာက္ပၝလုိႚ အေရႀႚကုိတဲ့ ေမ႖ာ္လုိက္ရင္ - ၁၉၆၂ ခုႎႀစ္
၅၉။ အေရႀႚက ေနဝန္းထၾက္သည့္ပမာ - ၁၉၅၈ ခုႎႀစ္
၆၀။ အေရႀႚေဴမာက္ပုိင္းတခၾင္ - ၁၉၇၃ ခုႎႀစ္
၆၁။ အားလုံးေကာင္းပၝသည္ ခင္ဗဵားႎႀင့္ လက္ေ႟ၾးစင္ ဝတၪႂတုိမဵား - ၁၉၅၂ ခုႎႀစ္
၆၂။ အဏၧဝၝ ခရီးသည္ႎႀင့္ ပုလဲေဒလီ - ၁၉၆၉ ခုႎႀစ္
၆၃။ ဦးေစာ ဗိလတ္သၾားဴပဇာတ္